Bijlage 1 - Notitie advisering omgevingskwaliteit Fryslân - december 2021.pdf

17 Bijlage 1: Mentimeterresultaat 9 september ...................................................................................................................... 17 Bijlage 2: Mentimeterresultaat 14 september .................................................................................................................... 18 Bijlage 3: Mentimeterresultaat 16 september .................................................................................................................... 19 Bijlage 4: Mentimeterresultaat 21 september .................................................................................................................... 20 Bijlage 5: Mentimeterresultaat 6 oktober ................................................................................................................................ 21

1

Samenvatting gemeenten Op deze avonden is een eerste indruk opgedaan van hoe de raadsleden in Fryslân over de materie denken. Deze indruk is niet representatief voor “wat de Raden vinden” omdat niet alle gemeenten hebben deelgenomen, en van de deelnemende gemeenten niet alle raadsleden.

Bijgaand vindt u het uitgebreide (beeld)verslag van deze avonden (bijlage 1).

Bijzonder van deze avonden was dat er uit de veelheid van wat er werd gezegd, en met de verschillen in accenten, ook een rode draad te voorschijn kwam. Deze proberen we onderstaand te benoemen.





Omgevingskwaliteit wordt belangrijk gevonden, met vooral veel aandacht voor de transparantie, maatwerk en betrokkenheid. De woordenwolk hieronder is ontstaan vanuit de drie belangrijkste waarden die per avond werden genoemd en geeft een mooie opdracht voor het verdere proces. Een interessante vraag is vervolgens waarom de raadsleden juist deze waarden belangrijk vinden. Dat is omdat ze hechten aan:



Veel raadsleden zien meerwaarde in het afnemen van adviezen, deskundigheid, ondersteuning van een centrale organisatie. Deskundigheid werd hierbij vaak genoemd als argument.



Sommige gemeenten willen het overgrote deel van het werk zelf doen, anderen laten zich liever in ruime mate ondersteunen. Maatwerk is ook daarbij de roep.

2



Er is in sommige gemeenten vraag naar een lokale commissie met naast deskundige leden ook deelnemers met veel plaatselijke of regionale kennis. Een voorbeeld hiervan is de Waddeneilanden, die graag een eigen Waddenadviescommissie willen hebben onder de paraplu van Hûs en Hiem.



Sommige raadsleden zien graag dat participatietrajecten voor hen worden georganiseerd of ondersteund.



Er bleek vooral vraag te zijn naar “méér samen”. We hebben geen vragen gehoord om bestaande samenwerkingsrelaties te beëindigen of alles alleen te doen.



Cafetariamodel, menukaart, afnemen naar behoefte is door de raadsleden regelmatig genoemd als wenselijke werkwijze om ondersteuning te organiseren, en toch per gemeente het gewenste maatwerk te kunnen leveren.

Onderstaand vindt u per gemeente de uitslagen op de muralborden en de aantekeningen van wat er in de discussies naar voren kwam.

Gemeente Opsterland Mural

Verslag 3

Datum: 9 september 2021 Aanwezig:  Gemeente Opsterland met 5 mensen waarvan 3 raadsleden Verslaglegger: Jacqueline de Booij Discussie: De aanwezige raadsleden vinden het vooral belangrijk dat  De klant, de burger centraal staat, en het werk zo georganiseerd wordt dat deze ondersteund wordt.  Een gezamenlijk adviesorgaan niet meer dan adviserend is en de raad op hoofdlijn de grote lijnen uitzet. De gemeente blijft het beslissend orgaan.  Een gezamenlijk kenniscentrum (kennisnet, kennisbank) wordt een goed initiatief geacht, waarbij men benieuwd is naar de organisatie van een kenniscentrum. Dit moet een soort cafetaria-model worden. Het moet flexibel en dienstverlenend zijn en gemeenten moeten alleen betalen voor wat ze afnemen. Het moet niet te strak worden, er moet ruimte blijven voor innovatie en ontwikkeling  Een lokale commissie, toegankelijk en met veel plaatselijke kennis  Niet meer zoveel tijd besteden aan alle kleine bouwaanvragen  Wellicht kan een dergelijk kennisnet ook voor raadsleden (onderscheid tussen beginnende en ervaren raadsleden) aanbieden  Hoe kun je zorgen dat een kenniscentrum onafhankelijk is en niet gestuurd wordt door hogerhand (rijk, provincie)?  Zoektocht gemeentebesturen naar hoe dit verder te organiseren  Er wordt ook gepleit voor meer welstandvrij bouwen

Gemeente Súdwest Fryslân Er is geen gebruik gemaakt van Mural, maar van Mentimeter. Zie bijlage 5 voor de mentimeter resultaten. Verslag Datum: 6 oktober 2021 Aanwezig:  Gemeente Sudwest Fryslân met 17 mensen waarvan 12 raadsleden Verslaglegger: Linda Sijtsma Discussie: Hoe is een adviesorgaan te integreren in de bedoeling om meer met burgers in gesprek te gaan? Waar moet de eigen organisatie bekwaam in zijn en waar wil je externe advisering over (monument, object, gebied, omgeving)? Als grote gemeente moet je alles zelf in huis hebben. Als de gemeentelijke organisatie ondersteuning wenst op specifieke onderdelen, moeten ze dit zelf aangeven. Sterk gevoel: wij kunnen het zelf (of moeten het zelf kunnen), geen ondersteuning nodig. Afhankelijk van de situatie waar het accent ligt (trekkend/volgend, centraal/lokaal en gevraagd/ongevraagd). Soms ook fijn als een externe groep ongevraagd advies geeft. Het moet een mix zijn: afhankelijk van plek en gebied heeft ieder vraagstuk een eigen wens. Het draait uit op maatwerk Wil je externe expertise vragen als raad, als college of als ambtenaar? Dat is wel een onderscheid. Deze bijeenkomst was live. Er is alleen gewerkt met de mentimeter. De mural vragen zijn daarin geïntegreerd.

4

Gemeente Weststellingwerf Mural

Verslag 9 september 2021

5

Gemeente Leeuwarden Mural

Verslag Datum: 16 september 2021 Aanwezig: Pim Astro, Douwe Bos, Folkert Dijkstra, Mirka Antolovic, Lyda Veldstra, Hein de Haan, Marianne Swart, Loes Oudenaarde, Betty Bannink  Gemeente Leeuwarden met 10 mensen waarvan 5 raadsleden Verslaglegger: Marjon Pepping Discussie: De aanwezige raadsleden vinden het vooral belangrijk dat:  Wat vindt je belangrijk bij advisering over ruimtelijke kwaliteit. Bij alle elementen wordt een poppetje geplaatst. Eensgezind.  Het type advisering: wat vind je belangrijk. Advies over beleidsstukken blijft leeg, de overige punten vind men belangrijk. Beoordelingsgericht iets minder, daar moeten we maar op vertrouwen wordt gezegd. Monumenten wil je grip op houden vanwege cultuurhistorische waarden. Bij advies in vroeg stadium kan je aan de voorkant bijsturen, dat is makkelijker dan achteraf. Bij beoordeling alle bouwwerken, dat gaat wat ver.  Welke onderdelen moeten we op bijsturen, wat ga je collectief organiseren. Voor monumenten heb je expertise nodig. In presentaties gezien wat je te wachten staat als je alles los laat, dat is schokkend, dus ook objectgericht.  En voor welk type advisering? Beleid hoort meer bij college thuis. Dat vak blijft leeg. Er ontstaat een beeld dat men wel een deel collectief wil regelen.  Is er een beeld van hoe het nu georganiseerd is? Met Hûs en hiem en Nije Pleats is wel ervaring.

 Als er een collectief orgaan is: wat zou je dan nog extra willen organiseren? Alle vijf aspecten zijn belangrijk. Denkend als leek: kenniscentrum, organiseren lokale advisering, de rest ligt bij de gemeente. Er worden veel poppetjes bij kenniscentrum gezet. Zoveel mogelijk focus op kennisontwikkeling met elkaar. Daar hoort

6

     

participatie ook bij. Hoort bijvoorbeeld de energietransitie daar ook bij? Als er dan een organisatie is, is dat dan trekkend of volgend? Relatief trekkend, organisatie die initiatief neemt. Regionaal overstijgend orgaan is waardevol. Niet apart organiseren. Overstijgende visie op ruimtelijke kwaliteit. Hûs en hiem werkt op zich naar behoren. Ook een burger in een adviescommissie, kijkt anders naar gebouwen dan een expert. Meer transparantie. Gevoel van ongelijkheid kan hiermee worden weggenomen. Mensen die deskundig zijn, samen met mensen die weet wat er speelt in de omgeving. Van begin tot eind in spelvorm een traject doorlopen. We horen dat er een grote verandering aan komt, maar het blijft vaag. Grootste verandering is de schaalvergroting. Objectgericht, moeite mee. Mag wel, maar dan in samenhang met de omgeving. Niet te veel contrast met de omgeving. Q-teams kunnen hierin een rol spelen. Worsteling met het model. Klassiek model van monument naar omgeving. We zeggen eigenlijk moet je zo nu en dan van een andere kant kunnen beginnen, we beginnen bijvoorbeeld vanuit de omgeving en dán naar het monument. Plet voor flexibele omgang hiermee. Alle streepjes staan in het midden, liever bewegend, soms trekkend, soms volgend.

7

Gemeente Harlingen Mural

Verslag Datum: 16 september 2021 Aanwezig: Erik de Groot (wethouder) Paul Schoute (wethouder) Bartele Boersma, Ankie Hoendervoogd, Richtje Aalder, Verslaglegger: Marlies van der Vegte Discussie: Genoemde punten:  Monumentenstad, monumenten belangrijk.  Behoefte aan meer duidelijkheid voor initiatiefnemer  Advies in vroeg stadium nadruk Collectief adviseren:  Omgeving belangrijk (breed aanvliegen)  Ook het gebied is belangrijk, omdat dit al snel buiten de gemeentegrenzen gaat.  Belangrijk voor Harlingen: beoordeling en toetsing collectief invullen zodat eenheid in advisering voor de initiatiefnemer is (buiten gemeentegrenzen). Dat je in gemeente A hetzelfde antwoord krijgt als gemeente B. Opstellen eigen beleid, zodat Harlingen haar eigen focus kan leggen. Beoordeling en toetsing collectief inrichten. Nadruk op kenniscentrum en lokale advisering, participatie centrum. Behoefte aan informatie, participatie, ervaringsdeskundigen. Voor zowel initiatiefnemers als gemeente. Collectieve invulling is collectief en dus centraal. Volgend aan het beleid dat gemeentelijk wordt vastgesteld. Conclusie: Duidelijke lijn om veel zaken collectief af te nemen. Collectief organiseren gebaseerd op lokaal vastgelegd beleid.

8

Gemeente Ooststellingwerf Mural

Verslag Datum: 16 september 2021 Aanwezig: Gemeente Ooststellingwerf met 5 mensen waarvan 3 raadsleden Verslaglegger: Ruben Roemeling Setting:  Tijdens de intro waren er nog 2 wethouders en 3 raadsleden aanwezig, bij het spelgedeelte alleen nog 2 raadsleden. De raadsleden geven aan geen link meer gekregen te hebben en moesten hierom deze middag nog vragen bij de griffie. Een eerdere uitnodiging (zonder de link) is wel door alle raadsleden ontvangen. Jammer dat er zo weinig raadsleden waren, mogelijk dus mede veroorzaakt door het niet toesturen van de link door de griffie. De griffie had deze link wel ontvangen. Discussie:  Een echte discussie is niet ontstaan. De twee deelnemers aan het spel waren het in grote lijnen met elkaar eens.  Deelnemers vonden het lastig om te begrijpen waar de grens van het ene ten opzichte van het andere ligt. Voorbeeld was dat een nije pleats-advies in feite een advies is voor een ontwikkeling in vroeg stadium. Een stapje hoger/abtracter is advies over beleidstukken. Een voorbeeld daarvoor is een landschappelijk kader / beeldkwaliteitsplan voor kleine windturbines op agrarische erven. Die gaat niet over één erf en een daarop concreet vraagstuk maar over alle erven in het gebied in en alle gradaties die je daarbinnen hebt. Blijft moeilijk.

Misschien in het raadsvoorstel of bijgaande stukken straks meer met voorbeelden werken zodat voor de raadsleden wel duidelijk is wat ze besluiten. Maak het duidelijker dan het nu is.  Uitkomsten: zie pdf van de mural-sessie en onderstaand. Korte toelichting op enkele gekozen standpunten tijdens de sessie zoals deze door de deelnemers is gegeven:  Monumenten zijn belangrijk, objecten toch wat minder. Met name voor de kleine objecten (denk aan

9

    

onderdelen van gebouwen zoals dakkapellen) mag meer vrijheid van handelen zijn, zonder advies van een commissie. Vooral ook het gebied is als schaalniveau een belangrijke om op te adviseren. Dit omdat juist de omgevingskwaliteit van Ooststellingwerf op het niveau van het landschap ligt. Collectief advies in een vroeg planstadium sprak vooral aan. Zowel op ontwerp- als op ontwikkelingsniveau. Op niveau van het gebouw kunnen we het zelf wel lokaal. M.b.t. monumenten is collectief advies wel wenselijk Extra (hulp) zou nuttig zijn op het gebied van training (omgevingswet-breed voor raadsleden), organiseren lokale advisering, verbreden kenniscentrum-functie biosintrum ook naar ruimtelijke kwaliteit. Lokaal organiseren wat kan, heeft zeker een voorkeur en verder vooral ook het gevraagd advies. Een commissie hoeft niet te helpen met participatie. Dit is toch wat een modegril en uiteindelijk ook voor mensen zelf of voor de gemeente mits nodig.

10

Gemeente Waadhoeke Mural

Verslag Datum: 14 september 2021 Aanwezig: Gemeente Waadhoeke met 9 mensen waarvan 7 raadsleden en 2 wethouders Verslaglegger: Jeltje van Dijk (gemeente Waadhoeke) Discussie:  Advisering in een vroeg stadium wordt als positief gezien  Positieve reactie op gezamenlijke aanpak  Afhankelijk van het onderwerp; trekkend of volgend  Maatwerk = sympathiek maar kan ook leiden tot veel werk en veel kosten  Goede club mensen is belangrijk, diverse disciplines aan tafel  Goede kaders meegeven Wat belangrijk werd gevonden, is middels de poppetjes op de kaart weergegeven.

11

Gemeente Vlieland en Terschelling Mural

Verslag Datum: 14 september 2021 Aanwezig: Gemeente Vlieland met 2 raadsleden Gemeente Terschelling 4 raadsleden Verslaglegger: Jan Kleefstra (gemeente Vlieland) Omdat de raden op beide eilanden al eerder hebben nagedacht over een commissie, is ervoor gekozen om de blauwe poppetjes daar te zetten bij wat ze belangrijk vinden en de groene poppetjes op de plek waar de gemeente zelf aan de lat wil staan. -

De blauwe poppetjes zijn het meest geplaatst bij advisering in een vroeg stadium. Beoordeling van monumenten en bouwwerken vinden ze minder belangrijk, waarschijnlijk vanuit het idee dat dat wel door de commissie wordt afgedekt.

-

De groene poppetjes zijn het meest geplaatst in de gebieds- en omgevingsadvisering. De eilanden vinden dat ze dat vooral zelf moeten kunnen en daar moeten ze zelf zorgvuldig mee omgaan. Ze moeten goed op hun eigen waarden passen. Daar willen ze ook zo vroeg mogelijk mensen bij betrekken.

-

De beoordeling kunnen ze zelf niet en dat moet dus bij een commissie ondergebracht.

-

Vanaf Terschelling wordt gezegd dat ze wel graag een eigen commissie willen hebben, maar dat ze denken dat dat wellicht niet haalbaar is. Wat ze belangrijk vinden is dat ze een eigen stem krijgen. Rol van lokale advisering en kennis benutten.

-

Op Fries niveau zijn de meeste poppetjes geplaatst bij een kenniscentrum en bij training. Het is belangrijk om bij het inschakelen van lokale advisering, dat dat wel goed getraind is.

-

Bij de schuifjes is gekozen voor volgend, lokaal en gevraagd.

12

Gemeente Dantumadiel Mural

Verslag Datum: 14 september 2021 Aanwezig: Hilda Zwart, Auke Sikma, Sietze Wijbenga (3 raadsleden) Verslaglegger: Barend van der Veen Algemeen Kleine gemeente, niet alle raadsleden hebben voldoende zicht op hoe de werkzaamheden nu verlopen. Idee is: we doen veel extern, Barend geeft aan dat er ook veel intern gebeurt. Er is een trajectgroep die zich met dit onderwerp bezig houdt. Daarvan zijn er nu maar weinig mensen aanwezig helaas. Aanwezige gezelschap is wel behoorlijk eensgezind. Spel Ronde 1: Monument/ Object/Gebied/ Omgeving, Alles is belangrijk. Overal 3 poppetjes (NB opmerking was nog: Als gebied en omgeving voorzien is dan heb je object en monument ook in beeld) Ronde 2: Beoordeling, en advies. Ook alles is belangrijk. Gelijkelijk verdeeld. Ronde 3: Overal externe hulp nodig, voor de hele reikwijdte, en ook op zowel beoordeling en advisering. Ronde 4: top 3: Kenniscentrum, Participatie, Organiseren lokale advisering. Als je die op orde hebt heb je training en detachering net zo hard nodig. Schuifjes: redelijk trekkende groep/ rechts van het midden t.a.v. lokaal/ ongevraagd hangt ervan af en hangt van de vraagstelling af.

13

Gemeente Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen Mural

Verslag Datum: 21 September 2021 Aanwezig: Gemeente Achtkarspelen: met 3 mensen waarvan 3 raadsleden (Frans Hoekstra, Douwe van Oosten, Yde van Kammen), Gemeente Tytsjerksteradiel: met 3 mensen waarvan 3 raadsleden (Lamina Westerdijk, Berber van Zandbergen, Aleida Alema), Overig aanwezig in break-out groep: Harm-Jan de Hoo, Jacqueline de Booij, Hilde Kloosterziel, Mark Disco Verslaglegger: Mark Disco Integraal, expertisebundeling en participatie. Die zijn vanuit de Mentimeter belangrijk. breakoutsessie Lamina; collectief zaken oppakken zoals bijvoorbeeld financiering zou een goed punt kunnen zijn. Voor aanvragen van subsidies op monumenten bijvoorbeeld. (het lijkt een beetje aftasten wat ruimtelijke kwaliteit precies inhoudt) Vervolgdiscussie; Er wordt al wel veel collectiefs gedaan (in de bredere zin van omgevingskwaliteit). Veel dingen tegelijkertijd kan soms juist voor een langer proces zorgen, problemen onderweg of onnodige vertraging. Er is ook veel kennis in de eigen gemeente wordt aangegeven. Maar het is ook niet zinvol om het wiel zelf uit te vinden, al heb je deskundigen. Het gesprek is voornamelijk door en met raadsleden van Tytsjerksteradiel. Gebiedsontwikkeling is bijvoorbeeld overstijgend; dus dat zou collectief kunnen worden opgepakt. Lokale advisering wordt aangegeven in Tytsjerksteradiel en een kenniscentrum als zowel Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel.

Training is ook een belangrijk punt. Vanuit Achtkarspelen is participatie ook zeer belangrijk als het hus en hiem betreft. Het hogere schaalniveau en een kenniscentrum wordt belangrijk geacht.

14

Gemeente Noardeast-Fryslân Mural

Verslag Datum: 21 september 2021 Aanwezig: Hanneke Jouta (raadslid), Rebecca Slijver (raadslid), Jelle Boerema (wethouder), Fedde Breeuwsma (wethouder), Tineke Toren (ad. Griffier), Dirk Willems (programmamanager), Barend van der Veen (gespreksleider).  Gemeente Noardeast-Fryslân met 6 mensen waarvan 2 raadsleden Verslaglegger: Jocien van der Hout Vraag 1: Voor welk schaalniveau vindt u advisering over omgevingskwaliteit belangrijk? Alleen naar een object kijken is te beperkt. Een object heeft altijd een relatie met en invloed op de omgeving. Omgeving is belangrijk, want je moet het vooral integraal bekijken. We moeten van te voren goed aangeven wat we belangrijk vinden en dat vastleggen in beleid. Als je het op het hoogste schaalniveau (beleid) goed hebt geregeld, dan past het ook op het laagste schaalniveau. Vraag 2: Welk type advisering vind u belangrijk als het gaat om omgevingskwaliteit? (blauwe poppetjes, rechter kolom) In een vroeg stadium, al bij beleidskeuzes, expertise aan tafel. Dat betekent inwoners die deskundig zijn maar ook deskundigen in het vakgebied aan tafel. Als je sneller een antwoord op een vraag wilt kunnen geven, moet je het in het beleid goed geregeld hebben. Daarnaast, hoe meer of eigenlijk hoe beter je zaken regelt in het beleid, hoe minder je later hoeft te doen (niet meer achteraf toetsen).

Achteraf beoordeling, overvalt mensen, dat zorgt voor frustratie. Vraag 3: voor welk schaalniveau zou je externe deskundigheid willen inhuren en om welke reden? (groene poppetjes, linker kolom) Deze vraag hangt samen met soort organisatie/capaciteit organisatie. Met de omgevingswet groeien we naar een andere organisatie. Er liggen vaak complexe opgaven, dan is deskundigheid op gebiedsniveau of omgevingsniveau, zowel van vakinhoudelijk als lokale deskundigheid nodig. Dan hou je kwaliteit.

15

Vraag 4: Voor welk type advisering zou je externe deskundigheid willen inhuren en om welke reden? (groene poppetjes, rechter kolom) Vooral in het begin (start omgevingswet) heb je veel deskundigheid nodig. Misschien eerst van externen, later kunnen de eigen mensen het zelf ook. Opleiding is heel belangrijk. Vraag 5: Als er iets gemeenschappelijks wordt georganiseerd voor advisering over omgevingskwaliteit, wat zou dan aanvullend interessant zijn voor uw gemeente? (paarse poppetjes) Kenniscentrum is belangrijk. Is de basis. Als het nieuw is heb je kennis nodig, ook belangrijk dat de eigen mensen getraind worden. Gaat een kenniscentrum niet ten koste van de eigen ambtelijke organisatie? Een participatiecentrum is belangrijk omdat we met elkaar moeten leren om te participeren. Lokale advisering ook lokaal houden. Het gaat erom dat het goed georganiseerd wordt, en lokale kennis is van belang. Vraag 6 Hoe zou de gemeenschappelijke organisatie vooral moeten opereren in het spectrum van: (gele schuifjes) - Trekkend of volgend: Als je het over beleid maken hebt, dan graag trekkend, maar als het om participatie gaat dan volgend. Als het om lokale vraagstukken gaat, en de organisatie is goed neergezet, dan kan lokaal veel zelf! - Centraal of lokaal: Zo veel mogelijk lokaal werken.

- Gevraagd en ongevraagd advies: beide! Gevraagd: als je iemand van buiten nodig hebt, dan heb je kennis nodig, dus dan vraag je. Praktisch dus Punt om over na te denken: nadenken waar als gemeente je grenzen liggen, op tijd andere overheden inschakelen.

16

Bijlagen Bijlage 1: Mentimeterresultaat 9 september Bij de raadsbijeenkomst op 9 september 2021 waren de gemeenten Súdwest Fryslân, Opsterland en Weststellingwerf aanwezig. Onderstaand worden de resultaten van de Mentimeter weergegeven.

17

Bijlage 2: Mentimeterresultaat 14 september Bij de raadsbijeenkomst op 14 september 2021 waren de gemeenten Waadhoeke, Vlieland, Terschelling en Dantumadiel aanwezig. Onderstaand worden de resultaten van de Mentimeter weergegeven.

18

Bijlage 3: Mentimeterresultaat 16 september Bij de raadsbijeenkomst op 16 september 2021 waren de gemeenten Leeuwarden, Harlingen en Ooststellingwerf aanwezig. Onderstaand worden de resultaten van de Mentimeter weergegeven.

19

Bijlage 4: Mentimeterresultaat 21 september Bij de raadsbijeenkomst op 21 september 2021 waren de gemeenten Tytsjerksteradiel, Achtkarspelen en Noardeast-Fryslân aanwezig. Onderstaand worden de resultaten van de Mentimeter weergegeven.

20

Bijlage 5: Mentimeterresultaat 6 oktober Op 6 oktober 2021 was de bijeenkomst van de gemeente Súdwest Fryslân. Onderstaand worden de resultaten van de Mentimeter weergegeven.

21

22

23

Bijlage 3 Afspraken met hûs en hiem

Bijlage afspraken met Hûs en Hiem Voorgesteld wordt om vooralsnog de huidige werkwijze met Hûs en Hiem voort te zetten. Dat is een praktische aanpak zodat de advisering over vergunning aanvragen goed door kan lopen. Afscheid nemen van Hûs en Hiem kan op grond van de gemeenschappelijke regeling op zijn vroegst plaatsvinden een jaar nadat een raad daartoe heeft besloten en heeft financiële consequenties. Artikel 38 (bron: gemeenschappelijke regeling)

1. Een deelnemende gemeente kan uittreden bij besluit van de raad. 2. Uittreding kan slechts plaatsvinden met ingang van 1 januari van enig kalenderjaar, mits een daartoe strekkend besluit tenminste één jaar tevoren aan het Algemeen Bestuur toegezonden is. 3. Het Algemeen Bestuur stelt de financiële en eventueel andere voorwaarden vast waaronder uittreding plaatsvindt. Voorts heeft het AB vastgesteld dat er in dat geval een vergoeding moet worden betaald aan de gemeenschappelijke regeling van de gemiddelde legesomzet van de betreffende gemeente in de vier jaren voorafgaande aan het besluit van de Raad om uit te treden. Dus als een gemeente in december 2021 zou besluiten te willen uittreden dan werkt het als volgt: - Besluit uittreding december 2021 - Effectuering uittreding vanaf 2023 - Vergoeding betalen cf. vier maal de gemiddelde legesomzet in de jaren 2020, 2019 en 2018.