Bijlage 1 - Jaarstukken 2022 inclusief de SiSa-verantwoording.pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2022
Datum: 23 mei 2023
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .........................................................................................................................................2 Inleiding ....................................................................................................................................................4 Programma 0 | Bestuur en ondersteuning ...............................................................................................6 Thema Bestuur .....................................................................................................................................7 Thema Dienstverlening en Organisatie ............................................................................................. 10 Programma 1 | Veiligheid ...................................................................................................................... 16 Thema Openbare orde en veiligheid ................................................................................................. 16 Programma 2 | Verkeer en vervoer ....................................................................................................... 19 Thema Verkeer, vervoer en wegen ...................................................................................................
19 Programma 3 | Economie ...................................................................................................................... 22 Thema Werken .................................................................................................................................. 22 Thema Grondexploitatie - bedrijventerreinen .................................................................................... 24 Programma 4 | Onderwijs ...................................................................................................................... 27 Thema Onderwijs .............................................................................................................................. 27 Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie ............................................................................................ 34 Thema Cultuur ................................................................................................................................... 34 Thema Toerisme en recreatie ........................................................................................................... 36 Thema Openbaar groen ....................................................................................................................
38 Thema Sport ...................................................................................................................................... 40 Programma 6 | Sociaal domein ............................................................................................................. 43 Thema Uitvoering sociale wetgeving ................................................................................................. 44 Thema Maatschappelijke ondersteuning ........................................................................................... 49 Thema Jeugdhulp .............................................................................................................................. 52 Thema Dorpenbeleid en dorpshuizen ............................................................................................... 55 Programma 7 | Volksgezondheid en milieu ........................................................................................... 61 Thema Milieu ..................................................................................................................................... 61 Thema Gezonde samenleving...........................................................................................................
63 Thema Duurzaamheid ....................................................................................................................... 65 Programma 8 | Bouwen, wonen en gronden ......................................................................................... 73 Thema Ruimtelijke ordening .............................................................................................................. 73 Thema Wonen ................................................................................................................................... 75 Thema Grondexploitatie - niet bedrijventerreinen ............................................................................. 76 Paragrafen ............................................................................................................................................. 80 Lokale heffingen ................................................................................................................................ 80 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................... 82 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................
85 Financiering ....................................................................................................................................... 90 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................... 93 Openbaarheidsparagraaf (Wet Open Overheid) ............................................................................... 96
2
Verbonden partijen ............................................................................................................................ 97 Grondbeleid ..................................................................................................................................... 108 Projecten.......................................................................................................................................... 111 OWO samenwerking ....................................................................................................................... 115 Oekraïne .......................................................................................................................................... 119 Corona ............................................................................................................................................. 120 Jaarrekening ........................................................................................................................................ 122 Grondslagen jaarrekening ............................................................................................................... 122 Balans en toelichting .......................................................................................................................
124 Overzicht van baten en lasten met toelichting ................................................................................. 144 Uiteenzetting financiële positie ........................................................................................................ 155 Verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa) ....................................................... 156 Overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld .................................................................... 179 Algemene dekkingsmiddelen........................................................................................................... 180 Kosten Overhead ............................................................................................................................. 181 Vennootschapsbelasting ................................................................................................................. 181 Onvoorzien ...................................................................................................................................... 181
3
Inleiding Inleiding Met de jaarstukken 2022 leggen wij als college bestuurlijk verantwoording af over wat we in heel 2022 hebben gedaan. Omdat er de gemeenteraadsverkiezingen waren, was het een gebroken jaar. De eerste maanden waren er nog de 'oude' raad en het 'oude' college. Daarna de 'nieuwe' raad en het 'nieuwe' college. Wat we gedaan hebben in 2022 is daarom deels gebaseerd op het vorige coalitieakkoord, deels op het nieuwe akkoord. De basis voor onze verantwoording is echter de begroting 2022. En die is tussentijds niet wezenlijk veranderd. Veel van wat we als gemeente in 2022 van plan waren, hebben we kunnen realiseren. Samen met onze inwoners, instellingen en bedrijven. Samen als gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie. Met elkaar - omdat we alleen op die manier samenleving kunnen zijn. In de jaarstukken vindt u meer in detail de verantwoording op de verschillende beleidsterreinen. Het jaar 2022 liet ons op een bijzondere manier ervaren hoe belangrijk en waardevol het is om een samenleving te zijn. En ook hoe moeilijk dat soms is. Corona mag dan wat op de achtergrond geraakt zijn, andere crises kwamen ervoor in de plaats. De oorlog in Oekraïne, de gevolgen voor de energiemarkt, de enorme inflatie. Daarnaast zorgen om het klimaat, het stikstofvraagstuk. Als het spannend wordt, worden tegenstellingen scherper, debatten harder.
Daardoorheen is er vaak weinig vertrouwen in ons, als overheid. Ontwikkelingen die ook hun weerslag hebben in onze eigen gemeente, op onze schaal. We zien het als onze opgave om, op die lokale schaal, te blijven werken aan het bouwen aan onze samenleving. Een samenleving waarin een betrouwbare overheid eraan meehelpt dat iedereen kan meedoen. Hoe we dat hebben gedaan, kunt u in deze verantwoording over 2022 terugzien. Financieel sluiten we het jaar positief af, met een resultaat van afgerond € 14,8 mln. We kijken uit naar het gesprek met u over deze jaarstukken, in de gemeenteraadsvergadering van 10 juli 2023. Het resultaat op hoofdlijnen De begroting 2022, inclusief alle tussentijdse wijzigingen, ging uit van een verwacht resultaat van € 1,65 miljoen. Dit was verdeeld in bate van € 1,77 mln. incidenteel en een structureel nadeel van € 0,12 mln. Na het opmaken van de jaarrekening komt het resultaat uit op € 14,8 mln. Een verschil van € 13,15 mln. met het begroot resultaat. Het resultaat is te splitsen in een bate van € 9,45 mln. door incidentele (eenmalige) meevallers en een bate van € 5,35 mln. op de uitvoering van de structurele activiteiten. Structureel moet in dit geval gelezen worden als "activiteiten, en dus bijbehorende baten en lasten, die elk jaar door de gemeente worden uitgevoerd". Structureel wil dus niet zeggen dat de lasten ook elk jaar hetzelfde zijn.
Die kunnen soms hoger en soms lager zijn. Het structurele resultaat is met € 5,35 mln. € 5,47 mln. hoger uitgevallen dan begroot. Dit is in belangrijke mate veroorzaakt door hogere baten decembercirculaire van € 1,0 mln. en bouwleges van € 0,28 mln. en lagere lasten in het sociaal domein van € 2,6 mln. Het incidenteel resultaat is met € 9,45 mln. € 7,68 mln. hoger uitgevallen dan begroot. Hiervan komt € 4,85 mln. uit de vrijval van de reserves onderwijshuisvesting. Deze reserves zijn vrijgevallen omdat de afschrijvingslast voor het IHP 2022, conform raadsvoorstel, volledig in het meerjarenperspectief 20222026 is verwerkt. Voor de opvang van de Oekraïense vluchtelingen verwachten we € 2,2 mln. meer te ontvangen dan wat er tot heden aan kosten is gemaakt. Ook incidenteel is de opbrengst van € 0,64 mln. uit de verkoop van diverse gronden zoals de Commissieweg 3 in Beetsterzwaag. De kosten van de verwerking van afval vielen € 0,31 mln. lager uit door een lager afvalvolume. Omgekeerd viel de opbrengst van oud papier hoger uit dan begroot. Door de sterk gestegen rente was er een rentevoordeel van € 0,2 mln. Ook kon uit de voorziening wethouderpensioenen € 0,36 mln. vrijvallen. In de perspectiefbrief 2023 zal worden voorgesteld € 10 mln. van het resultaat 2022 in te zetten voor het vormen van een afschrijvingsreserve Projecten.
Met deze reserve kunnen de afschrijvingslasten voor investeringen in projecten worden gedekt en ontlasten we de begroting in de toekomst structureel met € 200.000,-. Daarnaast zal worden voorgesteld om een egalisatiereserve voor de verduurzaming gemeentelijke gebouwen van € 3 mln. in te stellen. Ook deze reserve zal worden ingezet om 4
investeringen te kunnen plegen zonder dat de bijbehorende afschrijvingslasten de begroting structureel belasten. Deze investeringen zorgen er ook voor dat de structurele energielasten in de meerjarenbegroting kunnen worden verlaagd. Om ook de maatschappelijke gebouwen in gemeentelijk eigendom, zoals dorpshuizen, versneld te kunnen verduurzamen zal een aanvullende dotatie van € 1,1 mln. in het Duurzaamheidsfonds worden voorgesteld. Afsluitend zal in de perspectiefbrief worden voorgesteld om een deel van de overgebleven middelen voor de opvang van Oekraïners apart te zetten in een egalisatiereserve vluchtelingen. Deze reserve kan worden gebruikt voor die kosten voor de opvang van vluchtelingen in de brede zin die niet door het Rijk vergoed worden. Per programma vindt u de nadere toelichting op zowel de structurele als incidentele baten en lasten. In deze analyse wordt op taakveldniveau benoemd wat de afwijkingen waren voor het programma in kwestie. Dat geldt voor de nadelen én de voordelen. Daarnaast is in het hoofdstuk Jaarrekening in de paragraaf "Overzicht van baten en lasten met toelichting" een algemene toelichting op het resultaat, een cijfermatig overzicht totaal, een cijfermatig overzicht per programma en een volledig overzicht van de incidentele baten en lasten opgenomen. Financieel overzicht Jaarrekening 2022 (bedragen x € 1.000) Omschrijving
Jaarrekening
Begroting
Begroting 2022 incl.
Jaarrekening
2021
2022
wijzigingen
2022
Verschil
Saldo baten en lasten
6.200
768
825
9.365
8.540
Saldo toevoegingen en onttrekkingen
-3.264
62
823
5.435
4.612
2.936
830
1.648
14.800
13.152
Incidenteel saldo
-2.716
1.014
1.773
9.454
7.681
Structureel saldo
5.652
-184
-125
5.346
5.471
aan reserves Saldo Verdeeld in
De controleverklaring De jaarstukken 2022 zijn door de accountant gecontroleerd. Deze heeft voor de getrouwheid en rechtmatigheid een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Wij verwachten dat wij met de beleidsmatige en financiële inhoud van dit document opnieuw een transparante verantwoording hebben afgelegd. Beetsterzwaag, 23 mei 2023.
de secretaris
de burgemeester
Sandra van 't Hooge
Lex Roolvink
5
Programma 0 | Bestuur en ondersteuning Programma 0 | Bestuur en ondersteuning Het jaar 2022 was het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen. Daarom kijken we in de jaarstukken terug op twee bestuursperiodes, elk met een eigen coalitieakkoord. In 2018 is de coalitie van Opsterlands Belang, PvdA en ChristenUnie gestart. In het coalitieakkoord is gekozen voor een nieuwe manier van besturen. Juist in de gemeente, als eerste overheid, staat die overheid dichtbij mensen. Dan moet duidelijk zijn wat je als inwoner van die overheid mag verwachten. In 2022 is na de verkiezingen een nieuwe coalitie begonnen. De partijen Opsterlands Belang, FNP, PvdA en ChristenUnie hebben hun ambities verwoord in het coalitieakkoord 'Mei-inoar foarút'. Samen vooruit: met onze inwoners, ondernemers, verenigingen, instellingen en andere organisaties die actief zijn in Opsterland, met de andere twee OWO-gemeenten, maar ook met gemeenten om ons heen en in P10-verband. Opsterland is een mooie en stabiele, zelfstandige gemeente in Zuidoost-Friesland. We willen die zelfstandigheid behouden. We werken samen in OWO-verband. Daarnaast leggen we de verbinding met andere gemeenten, zoals met Heerenveen en Smallingerland. Wij maken deel uit van de P10, een samenwerkingsverband van inmiddels 30 grote plattelandsgemeenten.
We hebben onze ambities en uitdagingen onder de aandacht van de landelijke en Europese politiek gebracht. Bijvoorbeeld via de VNG, de VFG en de P10. Burgemeester Van Selm was tot haar vertrek voorzitter van de P10. Om als gemeente dicht bij de samenleving te kunnen staan, is goede en eigentijdse dienstverlening een voorwaarde. Ook in 2022 hebben we daaraan verder gebouwd. Aan de ene kant leverden we dienstverlening in het gemeentehuis. Daar konden inwoners persoonlijk onze medewerkers ontmoeten. Dat blijft zo. Aan de andere kant kwamen steeds meer producten digitaal beschikbaar. Onderdeel van onze dienstverlening is onze communicatie. We hebben in 2022 actief gecommuniceerd over bijvoorbeeld onze diensten en producten en over de vergaderingen van de gemeenteraad. We hebben een professionele, eigentijdse organisatie nodig. Die op een goed niveau, met voldoende menskracht, het werk kan doen. Werk dat direct gericht is op dienstverlening aan de samenleving. Maar ook werk om burgemeester en wethouders en gemeenteraad te ondersteunen. Daarbij passen modern werkgeverschap en werknemerschap. Om zo'n organisatie te kunnen zijn, is het nodig te blijven ontwikkelen. Daarom zijn management en medewerkers in 2022 verdergegaan met het eerder ingezette organisatieontwikkelingstraject.
De kern daarvan is dat de ambtelijke organisatie zo goed mogelijk aansluit bij de huidige netwerksamenleving. Door een andere inrichting van de kantoorruimte hebben we ingespeeld op de trend dat medewerkers vaker thuiswerken. Tot slot onderstrepen we het belang en de gevolgen van meer en andere participatie. We hebben ook in 2022 weer gemerkt dat dit een open houding van ons als overheid (bestuur en organisatie samen) vraagt. En ook dat participatietrajecten meer tijd en menskracht vragen dan werken op de klassieke manier. We gaan ervan uit dat die ontwikkeling de komende jaren nog sterker zal worden. Kaderstellende documenten Coalitieakkoord 2018-2022 - Brêge nei de takomst Coalitieakkoord 2022-2026 - Mei-inoar foarút Romte en ferskaat 2013 Informatiebeleidsplan OWO-gemeenten 2017-2020 Bestuursovereenkomst OWO-samenwerking (2015) Standpuntbepaling voortgang OWO-samenwerking (2016) OWO-visie (2021)
6
Thema Bestuur Doelstellingen We werken samen met inwoners aan een duurzame, sociale en leefbare gemeente
Maatregelen Wij dragen met de Regiodeal Zuidoost-Friesland bij aan de brede welvaart Wat wilden we bereiken In 2020 is de aanvraag Regio Deal Zuidoost-Friesland (vijf gemeenten samen met Provincie en Wetterskip) gehonoreerd met een rijksbijdrage van €15.000.000,- voor de periode 2020 - 2023. De cofinanciering van de rijksbijdrage is gevonden binnen bestaande projecten en middelen In ZuidoostFriesland die bijdragen aan de doelen van de Regio Deal. Nadien is een en ander verder uitgewerkt tot de Regio Deal Zuidoost-Friesland. Opsterland is op grond van de samenwerkingsovereenkomst penvoerder / regiokassier. Het kabinet sluit met de regionale partners Regio Deals af ter versterking van de regio’s en daarmee de samenleving. Uitgangspunt is de eigen regionale kracht. In de deals werken Rijk en regio samen aan meervoudige opgaven die bijdragen aan de Brede Welvaart. Wat hebben we gedaan Het doel is om de projecten van de Regio Deal Zuidoost Friesland in 2023 af te ronden. Met de rijksbijdrage Regio Deal investeren we in Opsterland vanaf 2021 in het nog verder uit te werken programma Geweldig Gorredijk en in de vernieuwing van de Brink in Bakkeveen. Hiervoor ontvangt de gemeente een rijksbijdrage van €1.600.000,-. In 2021 zijn we begonnen met de zogeheten quick wins in het programma Geweldig Gorredijk.
Deze betreffen bijdragen voor 1) de pilot tweerichtingsverkeer Hoofdstraat, 2) Vitale netwerken Gorredijk (Preventie-agenda) en voor 3) Loft Merakels (voorheen: verbinding cultuur en sport Gorredijk). De pilot tweerichtingsverkeer Hoofdstraat is inmiddels afgerond. De overige quick wins worden in 2023 afgerond. Daarnaast zijn de volgende projecten in uitvoering binnen het programma Geweldig Gorredijk: De Gordyk oan set, Museum Opsterlân, Burgerinitiatief Impuls aan Gorredijk en Kansen verduurzaming zwembad De Delte. Het project Museum Opsterlân heeft wat vertraging opgelopen, waardoor het wellicht iets zal uitlopen. De overige projecten liggen op schema en worden in 2023 afgerond. De herinrichting van de Brink Bakkeveen is na de zomer 2022 aanbesteed. De uitvoering is in het najaar 2022 gestart en momenteel in volle gang. De verwachte opleverdatum: Voorjaar 2023. De Regio Deal omvat meer dan het uitvoeren van een waaier aan samenhangende projecten. Er is ook extra aandacht voor uitwisseling van kennis en expertise tussen de verschillende overheden (gemeenten, Provincie, Wetterskip en Rijk). In dat kader staat de regionale samenwerking prominent op de agenda van het Regiobestuur. Wij voeren de ontwikkelagenda's uit Wat wilden we bereiken Op basis van het coalitieakkoord 2018-2022 zijn in 2019 drie ontwikkelagenda's vastgesteld door de raad.
Voor de thema's Inclusieve samenleving, Leefbaarheid en Duurzaamheid zijn tien ambities geformuleerd. In de ontwikkelagenda's staat hoe tot 2022 aan het realiseren van deze ambities wordt gewerkt. Wat hebben we gedaan In 2021 is verslag gedaan van de realisatie van het coalitieakkoord, inclusief de ontwikkelagenda's. Voor de periode 2022-2026 is het nieuwe coalitieakkoord leidend. Hierin komen de ontwikkelagenda's niet terug.
7
Doelstellingen Wij bewaken en bevorderen rechtsstatelijke en democratische waarden en burgerschap in de samenleving en we hebben een modern bestuur met als kernwaarden transparantie, openbaarheid en resultaatgerichtheid. Wij stimuleren democratische beginselen en burgerschap. We streven naar bestuurlijke vernieuwing als daarmee de gemeenschap gediend wordt, bijvoorbeeld door initiatieven uit de samenleving te faciliteren.
Maatregelen Wij betrekken de samenleving meer bij de besluitvorming Wat wilden we bereiken De krêft fan de mienskip blijft belangrijk. Wij zoeken waar mogelijk actief de samenwerking met inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties. Wat hebben we gedaan Wij hebben de lopende samenwerking voortgezet in projecten als MFA Tijnje, kindcentrum De Finne in Beetsterzwaag, de herinrichting van De Brink in Bakkeveen en sportcentrum Kortezwaag in Gorredijk. Via het project 'De Gordyk oan set' hebben we inwoners van Gorredijk gevraagd ideeën in te dienen voor de besteding van middelen uit de Regiodeal Zuidoost-Friesland. De gemeente(raad) is ook vanuit de mienskip actief benaderd om in dialoog te gaan, bijvoorbeeld over het mienskipsinitiatief Gorredijk. Er zijn ook kleinere initiatieven door inwoners gestart, bijvoorbeeld rond woningbouw, speeltuinen of openbaar groen. Inwoners zijn daarnaast uitgedaagd om taken van de gemeente over te nemen via right to challenge. Dit heeft in 2022 niet tot overname van gemeentelijke taken geleid. Wij organiseren verkiezingen Wat wilden we bereiken Een belangrijke activiteit is het organiseren van de verkiezingen. Dit kunnen verkiezingen zijn voor de tweede kamer, provinciale staten, waterschappen, gemeenteraad of voor het Europese parlement. Wat hebben we gedaan In 2022 hebben de Gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden.
Zowel het stem- als het telproces is in de gemeente Opsterland goed verlopen. Er waren voldoende vrijwilligers uit de gemeente voor bemensing van de stembureaus en het telproces.
Doelstellingen Wij zorgen dat onze organisatie voldoet aan de AVG, zodat de privacy van burgers gewaarborgd is De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) stelt strengere eisen aan de verwerking van persoonsgegevens door onze gemeente van haar inwoners en haar medewerkers. Ook zijn de rechten voor betrokkenen verbeterd.
Maatregelen Wij hanteren een stappenplan om te voldoen aan de AVG Wat wilden we bereiken De gemeente Opsterland heeft gekozen om een stappenplan te volgen om de voortgang van de invoering van de nieuwe privacywetgeving te monitoren en werkbaar uit te voeren. Doel hiervan is om ons te kunnen verantwoorden over waar we staan met betrekking tot privacy en gegevensbescherming. Als gemeente hebben we de eigen verwerkingen in kaart gebracht (via het model van de VNG) en maken we de afspraken met ketenpartners op het gebied van uitwisselen van (persoonsgegevens) inzichtelijk.
8
Wat hebben we gedaan In 2022 hebben we in lijn met het stappenplan een goede basis gelegd om aantoonbaar te voldoen aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Naast het vaststellen van een privacybeleid, hebben we verschillende procedures opgesteld die waarborgen dat de persoonsgegevens van onze inwoners veilig worden verwerkt. In 2023 werken we verder aan onder andere het in kaart brengen van alle eigen verwerkingen en het maken van afspraken met ketenpartners op het gebied van het uitwisselen van persoonsgegevens.
Doelstellingen Opsterland is bestuurlijk zelfstandig en in staat om toekomstige opgaven uit te voeren, zelf of in samenwerking met (keten)partners
Maatregelen De raad houdt sturing op de verbonden partijen Wat wilden we bereiken Opsterland is deelnemer aan een aantal verbonden partijen. Wij zorgen ervoor dat de raad tijdig geïnformeerd wordt over belangrijke ontwikkelingen bij de verbonden partijen en zienswijzen kan indienen op bijvoorbeeld de begroting van verbonden partijen. Wat hebben we gedaan De raad is geïnformeerd over begrotingen en jaarstukken van de verbonden partijen. Daarnaast zijn er informatiebijeenkomsten geweest, bijvoorbeeld over de wijzigingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen. De raad is ook actief geïnformeerd over actuele kwesties bij verbonden partijen, bijvoorbeeld over Caparis en Veiligheidsregio Fryslân. In OWO-verband werken wij samen op ambtelijk niveau en trekken wij samen op in regionale verbanden Wat wilden we bereiken De gemeente zet de samenwerking met Ooststellingwerf en Weststellingwerf voort. OWO heeft de volgende gezamenlijke afdelingen: Bedrijfsvoering (financiële administratie, personeels- en salarisadministratie, inkoop en aanbesteding, ICT, documentaire informatievoorziening en verzekeringen), gehuisvest in Wolvega. Beheer en Registratie (belastingen, vastgoedinformatie en backoffice Werk, inkomen en zorg), gehuisvest in Oosterwolde en Vergunningverlening, toezicht en handhaving, gehuisvest in Gorredijk.
De resultaten van deze samenwerking vloeien voort uit de afspraken in de Bestuursovereenkomst 2015. De OWO-samenwerking komt uitgebreid aan bod in de OWO-paragraaf. Wat hebben we gedaan In 2022 zetten wij deze samenwerking voort. Naast de gezamenlijke afdelingen is er ook samenwerking bij onder andere de invoering van de Omgevingswet en afstemming over beleid en voorbereiding van bijvoorbeeld bestuurlijke overleggen van FUMO en SDF.
Via het voorzitterschap van de P10 dragen wij bij aan verbetering van de leefbaarheid van het platteland Wat wilden we bereiken De gemeente Opsterland is voorzitter van de P10. De P10 werkt vanuit verschillende thema's aan de verbetering van de leefbaarheid van het platteland. P10 lobbyt bijvoorbeeld voor meer aandacht van het Rijk voor de specifieke problemen van plattelandsgemeenten, maar laat ook zien dat het platteland ruimte biedt voor oplossingen voor problemen die in heel Nederland spelen. Dit biedt ook kansen en voordelen aan Opsterland.
9
Wat hebben we gedaan De P10 heeft inmiddels dertig deelnemers. Samen behartigen zij de belangen van grote plattelandsgemeenten, bijvoorbeeld met de in 2020 gelanceerde Agenda Platteland. In 2022 heeft de P10 daarnaast voor meerdere specifieke thema's gelobbyd. De belangrijkste thema's waren de leefbaarheid van platteland, de stikstofmaatregelen en de herverdeling van het Gemeentefonds. Daarnaast laat de P10 zijn stem horen over onderwerpen als energietransitie, wonen en onderwijs. Burgemeester Van Selm was, tot haar vertrek als voorzitter, namens de P10 lid van het bestuur van de VNG.
Thema Dienstverlening en Organisatie Doelstellingen De gemeente heeft de bedrijfsvoering op orde Een goede bedrijfsvoering is noodzakelijk om de dienstverlening aan de maatschappij en burgers te kunnen leveren. Dit moet op een zo slim mogelijke manier gebeuren waarbij er oog blijft voor het doel wat we dienen. De uitkomsten uit het organisatieontwikkelingstraject worden gebruikt om waar nodig de bedrijfsvoering te stroomlijnen.
Maatregelen Invoeren van Anders werken daar waar het past Wat wilden we bereiken Medewerkers worden zo veel mogelijk gefaciliteerd om ‘anders te werken’ in de nieuwe netwerksamenleving. Wat hebben we gedaan In 2022 zijn de laatste aanpassingen doorgevoerd zodat de medewerkers hybride kunnen werken. In 2022 zijn we ook gestart met het traject om het kantoorgebouw zelf toekomstbestendig te maken. Hiervoor hebben we als eerste het project voor het realiseren van een werkcafé-functie opgepakt. De oplevering daarvan vindt naar verwachting in 2023 plaats. Bij anders werken gaat het om 'harde' en 'zachte' maatregelen. Daarom hebben de medewerkers in 2022 trainingen feedback gevolgd. Als onderdeel van het meerjarige traject van organisatieontwikkeling. Visie strategisch vastgoed Wat wilden we bereiken Wij zijn bezig met het analyseren van het vastgoedbeleid om zorg te dragen voor een toekomstbestendige vastgoedportefeuille. Wat hebben we gedaan De visie strategisch vastgoed is vastgelegd in de kadernota vastgoedbeleid. De in 2021 vastgestelde kadernota vastgoedbeleid is leidend voor onze dagelijkse werkzaamheden. We hebben onze vastgoedtaken een meer centrale plaats en aansturing gegeven.
Hierbij zorgen we voor de koppeling tussen het fysiek en sociaal domein daar waar bij een vastgoedaangelegenheid van strategische of tactische aard de maatschappelijke relevantie een punt van afweging is. Wij versterken het opdrachtgeverschap Wat wilden we bereiken Sturen op resultaat in plaats van op inspanning betekent dat we onze rol als opdrachtgever willen versterken. Als we als gemeente niet tevreden zijn over geleverde diensten, gaan we op zoek naar andere aanbieders of oplossingen. Het gaat zowel om het versterken van intern opdrachtgeverschap via programma gestuurd werken, als om de manier waarop we omgaan met onze partners buiten het gemeentehuis. 10
Wat hebben we gedaan In de tijdens het afgelopen jaar afgesloten contracten hebben we, daar waar dat van toepassing is, duidelijk geformuleerd wat de te leveren prestatie is. Hierdoor kunnen we tijdens de looptijd van het contract de feitelijke levering goed afzetten tegen de te leveren prestatie. Dat leidt tot minder discussies met de leveranciers.
Doelstellingen Dienstverlening is adequaat en persoonlijk We zijn bereikbaar op de wijze waarop onze inwoners en ondernemers dat wensen, via de website (24/7), telefoon, post of fysiek (gemeentehuis). Hierbij stimuleren we het gebruik van het digitale kanaal en blijven we gebruik maken van nieuwe ontwikkelingen op het gebied van dienstverlening. De waardering van inwoners en ondernemers voor onze dienstverlening is minstens gelijk aan het landelijk gemiddelde voor gemeenten.
Maatregelen In 2024 voldoen we aan de Digitale Agenda 2024 Wat wilden we bereiken De Digitale Agenda Gemeenten 2024 is de opvolger van de eerste gemeentebrede Digitale Agenda (2015-2020) en vormt de invulling van de meerjarige agenda voor de opgave 'Informatiesamenleving'. Digitalisering is niet meer alleen een onderwerp van de ICT-afdeling, maar verschuift naar de kern van de samenleving en het functioneren van de overheid. Dat leidt tot een aantal veranderingen ten opzichte van de Digitale Agenda 2020. De nadruk komt meer te liggen op ‘(digitale) samenleving’ en ‘overheid’, in plaats van op digitale infrastructuur en overheid. Wat hebben we gedaan In 2022 is het aantal producten dat digitaal beschikbaar is, uitgebreid met het Digitaal Aanvragen Rijbewijzen (DAR). Ook hebben we onze dienstverlening laten onderzoeken door Partoer. Hiervoor is een burgerpeiling gehouden. Hieruit bleek dat de (digitale) dienstverlening van de gemeente Opsterland wordt gewaardeerd met een 7,1. Het landelijk gemiddelde bedroeg een 6,4.
Beleidsindicatoren De formatie is in 2022 gestegen met 16 fte. Deze stijging kent twee oorzaken. De eerste oorzaak is dat inhuur die een structureel karakter blijkt te hebben in de perspectiefbrief 2022 is omgezet in formatie. Deze omzetting is op de langere termijn voordeliger omdat dezelfde capaciteit minder kost. De tweede oorzaak is dat de gemeente elk jaar taken krijgt overgedragen vanuit het rijk. Waar formatie voor de maximale omvang van de organisatie staat is bezetting de feitelijke ambtelijke omvang van de organisatie. Voor de jaarstukken 2022 is het gepresenteerde cijfer de realisatie. Hieruit is ook af te leiden dat de ophoging van de formatie met 16 fte niet tot een hogere bezetting heeft geleid maar tot een lagere bezetting. Dit komt omdat de arbeidsmarkt zo krap was dat het werven van personeel niet is gelukt. De stijging van de apparaatskosten komt vooral doordat de loonsom is toegenomen. Die stijging wordt gedeeltelijk veroorzaakt doordat budget ingezet voor inhuur is overgezet naar de loonsom, dit is slechts een technische verschuiving. Daarnaast zijn de loonkosten gestegen door de nieuwe CAOafspraken. De externe inhuur is met 5% gestegen omdat niet alle formatieplaatsen kunnen worden ingevuld door de krapte op de arbeidsmarkt. Omdat een aantal taken (en daarmee dus functies) uitgevoerd moeten worden is er meer ingehuurd dan in 2021.
Ook het na-ijl effect van het hogere ziekteverzuim door Corona heeft aan de hogere inhuur bijgedragen. Het aandeel overhead van de totale lasten is met 1,2% is gestegen t.o.v. 2021 door inhuur op overhead functies. Voor verdere details zie de onderstaande financiële toelichting.
11
Beleidsindicatoren
Eenheid
2020
2021
2022
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
7,4
7,6
8,1
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
7,0
7,1
6,9
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
€ 688
€ 735
€ 833
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
10,3%
14,4%
19,6%
Overhead
% van totale lasten
11,4%
13,0%
14,2%
Bron: eigen gegevens De berekening van deze indicatoren is gebaseerd op het document van de VNG ´Definities beleidsindicatoren ‘bestuur en organisatie´.
Wat heeft het gekost x € 1.000 Exploitatie
Realisatie
Begroting 2022
Begroting 2022 (incl
Realisatie
Mutatie begroting/
2021
(primair)
wijzigingen)
2022
realisatie 2022
Lasten
17.332
16.152
17.786
21.148
3.361
Baten
62.443
59.204
65.093
70.508
5.415
Saldo voor
45.111
43.052
47.307
49.361
2.054
Lasten
3.402
-
260
260
-
Baten
423
-
1.109
1.147
38
42.132
43.052
48.156
50.247
2.092
bestemming Mutaties reserves
Saldo na bestemming
12
Specificatie per taakveld x € 1.000 Specificatie
Begroting 2022
Realisatie 2022
Mutatie begroting/ realisatie 2022
Saldo per taakveld 0.1 Bestuur 0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten
-1.368
-1.151
217
823
5.434
4.611
-1.648
-14.800
-13.152
0.2 Burgerzaken
-991
-985
6
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
-716
-33
683
-12.837
-12.968
-131
0.4 Overhead 0.5 Treasury
224
434
210
0.61 OZB woningen
2.412
2.426
14
0.62 OZB niet-woningen
1.520
1.459
-61
0.64 Belastingen overig
98
62
-36
59.004
60.077
1.073
-40
38
78
46.482
39.995
-6.487
Werkplek van de Toelomst
-260
-260
-
Totaal stortingen reserves
-260
-260
-
0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten Saldo voor bestemming Stortingen reserves
Onttrekkingen reserves AR-Versterken toegang SD
69
69
-
AR-Corona reserve
750
779
29
AR-Werkplek van de toekomst - Anders werken
30
30
-
Coronareserve
260
260
-
8
8
Reserve organisatiedoelstellingenfonds Totaal onttrekkingen reserves
1.109
1.147
38
Saldo na bestemming
47.331
40.882
-6.449
Tussen het hoofdoverzicht en de specificatie per taakveld voor bestemming zit een verschil van -9365 (-825 begroting). Dit ontstaat door dat alle mutaties reserves op taakveld 0.10 geboekt zijn. In de specificatie laten we deze echter zien in het programma waar de reserve betrekking op heeft. Daarnaast is in de specificatie het resultaat opgenomen op taakveld 0.11.
Toelichting op de financiën Het saldo na bestemming van dit programma is in 2022 € 2.092.000 voordeliger dan geraamd. Taakveld 0.1 Bestuur geeft in 2022 een voordeel van € 217.000 ten opzichte van de begroting. In 2022 is een bedrag van € 364.000 vrijgevallen aan de voorziening wethouderpensioenen. Per balansdatum 31 december 2022 zijn de actuariële berekeningen van toekomstige pensioenverplichtingen voor wethouderpensioenen geactualiseerd. Door een stijging van de wettelijk verplichte rekenrente was deze onttrekking mogelijk. De voorziening is per balansdatum toereikend om de toekomstige pensioenverplichtingen te dekken. Dit is dus een voordeel van € 364.000 ten opzichte van de begroting. Hiertegenover staan hogere kosten (€ 60.000) in verband met een 4e wethouder na de verkiezingen van 2022. Vanaf 2023 zijn deze kosten in de begroting opgenomen. Ook was er een niet geraamde éénmalige gift van € 30.000 t.b.v. de oorlogsslachtoffers in Oekraïne. En er waren meer kosten dan geraamd in verband met de wisseling van de burgemeester (€ 48.000). Overige posten waren per saldo € 9.000 nadeliger. 13
Taakveld 0.10 Reserves De mutaties in de reserves worden steeds bij het desbetreffende programma toegelicht. Taakveld 0.11 Resultaat van de rekening baten en lasten. Hier is het resultaat van de Verantwoording 2022 verwerkt. Taakveld 0.2 Burgerzaken geeft in 2022 een voordeel van € 6.000 ten opzichte van de begroting. In 2022 is er ca. € 38.000 uitgegeven aan coronakosten. Dit waren de extra kosten die gemaakt werden om de gemeenteraadsverkiezingen volgens de toen geldende richtlijnen van de landelijke overheid te laten verlopen. Voor een totaaloverzicht van de coronakosten kan verwezen worden naar de paragraaf corona. Verder waren in 2022 de opbrengsten voor leges burgerzaken en reisdocumenten € 42.000 hoger dan geraamd. De overige posten gaven per saldo een voordeel van € 2.000. Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden geeft in 2022 een voordeel van € 683.000 ten opzichte van de begroting. Dit voordeel is veroorzaakt doordat er in 2022 sprake was van enkele niet geraamde grondverkopen van in totaal € 640.000. Daarnaast waren de opbrengsten huren en pachten van de landerijen en de gemaakte kosten hiervoor per saldo € 47.000 voordeliger dan begroot. De overige posten waren per saldo € 4.000 nadelig. Taakveld 0.4 Overhead geeft in 2022 een nadeel van € 131.000 ten opzichte van de begroting. De personeelskosten waren in 2022 nagenoeg gelijk aan de begroting.
Verder was er sprake van een nadeel op de kosten van het derde deel van de OWO-afdelingen van € 136.000. Hiervan is € 91.000 verantwoord in taakveld 0.4 en € 45.000 in taakveld 0.6 (belastingen). Belangrijkste oorzaken van deze overschrijding waren de automatiseringskosten (€ 74.000) en de kosten voor vergunningverlening (€ 50.000). Hier staan wel hogere leges omgevingsvergunningen tegenover. Zie ook de financiële toelichting bij programma 8. De door OWO-VTH gemaakte kosten ten behoeve van de implementatie van de Omgevingswet zijn ten laste van de egalisatiereserve implementatie Omgevingswet gebracht. De coronakosten op dit taakveld bedragen € 34.000. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf corona. De overige kosten waren per saldo € 6.000 nadeliger. Taakveld 0.5 Treasury geeft in 2022 een voordeel van € 210.000 ten opzichte van de begroting. In 2022 waren de werkelijke dividendopbrengsten hoger dan geraamd (€ 115.000). Enerzijds werd meer dividend ontvangen van Omrin (€ 153.000), anderzijds was er een lagere dividendopbrengst Bank Nederlandse Gemeenten (€ 38.000). Verder was er een voordeel op rente (€ 95.000). Dit is voornamelijk veroorzaakt doordat in het laatste kwartaal 2022 nog rente is ontvangen van het rijk i.v.m. schatkistbankieren. Deze rente is niet meer in de doorberekening van rente aan de activa opgenomen.
Taakvelden 0.61 OZB woningen en 0.62 OZB niet woningen geven in 2021 een nadeel van € 47.000 ten opzichte van de begroting. De OZB-opbrengst is in 2022 nagenoeg gelijk aan de begroting (€ 2.000 nadelig). Voor een verdere toelichting kan verwezen worden naar de paragraaf lokale heffingen. Daarnaast was er een nadeel op OWO-kosten van € 45.000. Zie hiervoor de toelichting bij taakveld 0.4. Taakveld 0.64 Belastingen overig geeft in 2022 een nadeel van € 36.000 ten opzichte van de begroting. Dit nadeel wordt grotendeels veroorzaakt doordat er minder aanmaningskosten in rekening zijn gebracht dan begroot Taakveld 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds geeft in 2022 een voordeel van € 1.073.000 ten opzichte van de begroting. De afwijking tussen begroot en realisatie van het gemeentefonds komt door de decembercirculaire. Deze kon niet meer verwerkt worden in de begroting. De grootste mutatie betreft de energietoeslag
14
van € 572.000. Daarnaast is er nog een aantal hoeveelheidsverschillen, taakmutaties en doeluitkeringen. Taakveld 0.8 Overige baten en lasten geeft in 2022 een voordeel van € 78.000 ten opzichte van de begroting. In de begroting is een structurele raming opgenomen van € 37.500 voor onvoorzien. In 2022 is hier geen gebruik van gemaakt. Dit geeft dus een voordeel van € 37.500. Daarnaast was hier nog een voordeel van € 41.000 doordat hier de baten van de inruilwaarde van verkochte tractie voertuigen zijn verantwoord. Deze baten waren niet begroot. De mutatie in de reserves bij programma 0 geeft in 2022 een voordeel van € 38.000 ten opzichte van de begroting. Dit betreft een onttrekking van € 8.000 uit de reserve organisatiedoelstellingenfonds, deze was niet begroot. Daarnaast is er € 29.000 onttrokken aan de reserve corona. Er zijn in 2022 meer coronakosten geweest dan de hiervoor ontvangen rijksbijdrage. Deze niet geraamde onttrekkingen zijn hier een voordeel.
15
Programma 1 | Veiligheid Programma 1 | Veiligheid Doelstelling Opsterland is een veilige en gezonde leefomgeving voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Introductie op het programma en relevante trends en ontwikkelingen Het gemeentelijk veiligheidsbeleid omvat een groot aantal onderwerpen, variërend van personen met verward gedrag tot georganiseerde criminaliteit. Veiligheid dient integraal te worden benaderd. Het strekt zich namelijk uit tot alle schakels van de veiligheidsketen, benut de mogelijkheden van alle partijen en bewaakt en benut de dwarsverbanden tussen de diverse beleidsterreinen. De gemeente Opsterland ziet het als haar taak om eigen initiatieven van inwoners, maatschappelijke organisaties in het kader van veiligheid te stimuleren en om omstandigheden te creëren die het mogelijk maken dat burgers deze initiatieven ook daadwerkelijk kunnen oppakken en waarmaken. Kaderstellende documenten Integraal Veiligheidsbeleid Opsterland 2019-2022 Beleidsplan Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Fysieke Ruimtelijke Leefomgeving 2020 2024 OWO-gemeenten Ontwikkelagenda leefbaarheid
Thema Openbare orde en veiligheid Doelstellingen Wij vergroten het veiligheidsbewustzijn en de zelfredzaamheid van inwoners, ondernemers en bezoekers
Maatregelen We willen het aantal woninginbraken laten dalen of minimaal gelijk houden Wat wilden we bereiken Vanwege de coronacrisis is het aantal woninginbraken in ons gebied heel laag. Deze trend zien wij ook op landelijk niveau. Voor 2022 is onze ambitie om het aantal woninginbraken op gelijk niveau te houden als in 2021. Wat hebben we gedaan In 2022 was het doel het Digitaal Opkopers Register (DOR) te implementeren in risicovolle branches waar gehandeld wordt in tweedehandsgoederen. De concept beleidsregels (DOR) zijn opgesteld, maar nog niet vastgesteld. Dit komt door de Oekraïense vluchtelingencrisis die veel van de capaciteit heeft gevraagd.
Doelstellingen Wij pakken vormen van ondermijnende criminaliteit transparant en consequent aan
Maatregelen Het creëren van bewustwording rondom het thema ondermijnende criminaliteit Wat wilden we bereiken Wij creëren bewustwording omtrent ondermijning om inwoners, ondernemers, medewerkers en bestuurders weerbaarder te maken tegen ondermijnende criminaliteit en daarmee de kans op ondermijning te verkleinen in onze gemeente. Daarnaast vergroten we de meldingsbereidheid onder inwoners, ondernemers, medewerkers en bestuurders.
16
Wat hebben we gedaan In 2022 is de aanpak van ondermijning verder gecontinueerd. We betrekken - naast de interne ambtelijke organisatie, college en raad - inwoners, ondernemers en verhuurders bij de aanpak van ondermijning (denk hierbij ook aan agrariërs en eigenaren van schuren in het buitengebied). Dit doen we door middel van een communicatiecampagne en het organiseren van bewustwordingssessies voor eerdergenoemde doelgroepen. In 2022 hebben we door de Oekraïense vluchtelingencrisis - die veel van de capaciteit heeft gevraagd - onvoldoende opvolging aan beide activiteiten kunnen geven. Ook is het niet mogelijk gebleken om een digitaal meldpunt voor inwoners en ondernemers te realiseren. Wel is de interne bewustwording over en aandacht voor het thema ondermijning toegenomen. Dit heeft geleid tot een goed lopend Lokaal Informatieoverleg Ondermijning waar signalen over ondermijning worden gedeeld en gemonitord. Indien nodig geven we hier opvolging aan.
Doelstellingen Wij voorkomen en verminderen overlast
Maatregelen Het realiseren van een daling van het aantal overlastmeldingen Wat wilden we bereiken Wij realiseren een daling van het aantal overlastmeldingen. Dit kan betrekking hebben op huiselijk geweld, zorgmijders, personen met verward gedrag en (jeugd)criminaliteit. Wat hebben we gedaan In 2022 hebben we samen met onze ketenpartners gewerkt aan de aanpak van overlast. Daarnaast hebben wij bij complexe casuïstiek procesregie gevoerd. Ook hebben wij buurtbemiddeling ingezet bij burenruzies. Verder hebben we een integrale en persoonsgerichte aanpak gevoerd in de aanpak van overlast gevende jeugd(groepen).
Beleidsindicatoren
Opsterland
Nederland
Beleidsindicatoren
Eenheid
2019 2020 2021 2022
2019 2020 2021 2022
Winkeldiefstallen
Per 1.000 inwoners
0,5
0,5
0,3
0,7
2,3
2,0
1,8
2,3
Diefstallen uit woning
Per 1.000 inwoners
1,7
0,8
0,5
0,8
2,3
1,8
1,3
1,4
Geweldsmisdrijven
Per 1.000 inwoners
3,0
1,8
2,0
1,8
4,8
4,5
4,3
4,6
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Per 1.000 inwoners
3,4
3,4
4,0
3,5
5,9
6,2
6,0
6,0
Verwijzingen Halt
Per 1.000 jongeren
8,0
3,0
8,0
*
13,0 11,0
8,0
*
* voor deze periode zijn (nog) geen cijfers bekend (gemaakt). Bron: www.waarstaatjegemeente.nl - Bron geraadpleegd op 14 maart 2023
Wat heeft het gekost Mutaties in de reserves worden verwerkt in programma 0 maar niet alle reserves hebben betrekking op programma 0. Om een juiste financiële analyse per programma te kunnen maken zijn in onderstaande tabel de mutaties van programma 1 reserves meegenomen.
17
x € 1.000 Exploitatie
Realisatie
Begroting 2022
Begroting 2022 (incl
Realisatie
Mutatie begroting/
2021
(primair)
wijzigingen)
2022
realisatie 2022
Lasten
2.049
2.073
2.073
3.087
1.014
Baten
6
25
25
3.541
3.516
-2.044
-2.048
-2.048
453
2.502
Lasten
-
-
-
-
-
Baten
-
-
-
-
-
-2.044
-2.048
-2.048
453
2.502
Saldo voor bestemming Mutaties reserves
Saldo na bestemming
Specificatie per taakveld x € 1.000 Specificatie
Begroting 2022
Realisatie
Mutatie begroting/
2022
realisatie 2022
Saldo per taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Saldo voor bestemming
-1.886
602
2.488
-163
-149
14
-2.048
453
2.502
-
-
-
-
-
-
-2.048
453
2.502
Stortingen reserves Totaal stortingen reserves Onttrekkingen reserves Totaal onttrekkingen reserves Saldo na bestemming
Toelichting op de financiën Het saldo op dit programma is in 2022 €2.502.000 voordeliger dan begroot. Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer geeft in 2022 een voordeel van € 2.488.000 ten opzichte van de begroting. De uitkering vanuit het Rijk voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne geeft een voordeel van € 2.434.000 . Dit is toegelicht in de paragraaf Oekraïne. Een deel van het positieve jaarrekeningsaldo 2021 Veiligheidsregio Fryslân (VRF) is naar rato verdeeld over de deelnemende gemeenten. Voor de gemeente Opsterland geeft dit een niet geraamd voordeel van € 53.000. De overige posten zijn per saldo €1.000 (voordeel). Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid geeft in 2022 een voordeel van € 14.000 ten opzichte van de begroting. De APV-vergunningen geven een lagere opbrengst dan begroot. Dit geeft een nadeel van € 8.000. De opvang van vluchtelingen uit Oekraïne heeft veel tijd gevraagd van de medewerkers. Preventieve taken op het gebied van ondermijning, bijvoorbeeld bewustwordingssessies en een communicatiecampagne, zijn blijven liggen. Dit geeft per saldo een voordeel van € 22.000.
18
Programma 2 | Verkeer en vervoer Programma 2 | Verkeer en vervoer Door de ligging aan de A7 en de aanwezigheid van meerdere provinciale wegen is Opsterland goed bereikbaar en worden de woon- en werkfunctie goed uitgewisseld met het omliggende stedelijke gebied. Het gemeentelijke wegenstelsel is van groot belang voor de bereikbaarheid en leefbaarheid in onze gemeente. Het in stand houden van het wegennet (en waterwegen) vraagt om aandacht. De verschillende arealen zoals wegen, bruggen, duikers, kades worden onderhouden zoals vastgesteld in het beeldkwaliteitsplan openbare ruimte. Hierin zoeken we naar een verantwoorde balans in de kwaliteitsniveaus van deze kapitaalgoederen. Veiligheid en bereikbaarheid staan hierin centraal. Het netwerk van fiets- en voetpaden heeft in het kader van bereikbaarheid (binnen de gemeente) een belangrijke fijnmazige functie. Tevens heeft dit netwerk een toegevoegde waarde voor recreatie & toerisme in de gemeente. Fiets- en voetpaden moeten goed onderhouden worden en uitnodigen tot gebruik. Gelet op de leefbaarheid en vitaliteit van het platteland is het openbaar vervoer een belangrijke voorziening voor onze inwoners. De vergrijzing van de bevolking zal de vraag naar (passend) openbaar vervoer vergroten. Er wordt voortdurend naar maatwerk gezocht om het aanbod bereikbaar en betaalbaar te houden en aan te laten sluiten op de vraag.
Kaderstellende documenten Gemeentelijk verkeer en vervoerplan 2010 Bereikbaar zijn en blijven (GVVP) Evaluatie Gemeentelijk verkeer en vervoerplan 2010 Meerjaren uitvoerend beleidsplan gladheidbestrijding (2011) Beeldkwaliteitsplan openbare ruimte 2021-2025 Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeenten Ooststellingwerf, Weststellingwerf en Opsterland 2014 Fietsagenda Zuidoost-Fryslân 2019
Thema Verkeer, vervoer en wegen Doelstellingen De 16 dorpen moeten goed toegankelijk zijn Uitgangspunt is dat dorpskommen fiets- en kindvriendelijk worden ingericht. De auto is te gast in onze dorpen.
Maatregelen Wij houden de bovengrondse infrastructuur zoals wegen, fiets- en voetpaden en parkeerterreinen in stand voor dagelijks gebruik. Wat wilden we bereiken Het areaal verhardingen wordt onderhouden zoals is vastgesteld in het Beeldkwaliteitsplan Beheer Openbare Ruimte 2021-2025. Wat hebben we gedaan In 2022 was er sprake van een sterke prijsstijging in de branche. Met name de kosten van asfaltonderhoud zijn sterk gestegen. Door met de perspectiefbrief aanvullende middelen beschikbaar te stellen heeft dit niet geleid tot grote achterstanden in het onderhoud. Er is een herprioritering gemaakt en aan bijna al het geplande onderhoud is uitvoering gegeven. Naast het reguliere onderhoud zijn de volgende ingrijpende maatregelen uitgevoerd: - de realisatie van de fietssnelweg Drachten - Ureterp is afgerond; - het tweerichtingsverkeer in de Hoofstraat in Gorredijk is definitief ingesteld; - de maximumsnelheid op de Gordykster- en Sweachsterwei is teruggebracht naar 60 km/uur;
19
Wij verwachten te starten met de voorbereiding van de realisatie van een fietssnelweg tussen Drachten en Heerenveen Wat wilden we bereiken Met de doorontwikkeling van de e-bike en speed pedelec is de actieradius van de fiets vergroot. Het is een duurzaam alternatief geworden voor de auto op de langere afstanden. Door het aanleggen van fietssnelwegen wordt ingespeeld op deze ontwikkeling. Wat hebben we gedaan In 2022 is duidelijkheid ontstaan over de beschikbare subsidiemogelijkheden en -omvang. Met buurgemeenten Heerenveen en Smallingerland is een Intentieovereenkomst gesloten waarbij is afgesproken om een maximale inspanning te leveren voor het realiseren van de fietssnelweg (vanaf heden: doorfietsroute). Met deze intentie is op de eerste dag van de openstelling een gezamenlijke aanvraag gedaan voor de provinciale subsidie die inmiddels is gehonoreerd.
Doelstellingen Wij dragen bij aan de provinciale ambitie om 20% minder ongevallen te hebben in 2025 Dit doen we door: - Bij regulier onderhoud waar mogelijk maatregelen te nemen die de verkeersveiligheid vergroten, zoals maatregelen in de bestaande 60 km gebieden aan de westzijde van de gemeente; - Bij kap en herplant rekening te houden met de verkeersveiligheid; - Samen met het ROF integraal te blijven werken aan de inzet van verkeerseducatie.
Maatregelen Bij regulier onderhoud aan het areaal verhardingen nemen we daar waar mogelijk maatregelen die de verkeersveiligheid vergroten. Wat wilden we bereiken Bij het kappen en herplanten van bomen houden we rekening met de verkeersveiligheid door het creëren van een vergevingsgezinde berm. In het kader van permanente verkeerseducatie werken we met onze partners aan een integrale aanpak. Daarnaast worden de volgende verhardingen aangepast: - De Brink in Bakkeveen wordt ingericht in overeenstemming met een door het dorp uitgewerkt ontwerp; - De Schansburg in Gorredijk wordt vernieuwd; - Er wordt gestart met de vernieuwing van de Zuidwest hoek van Beetsterzwaag. Wat hebben we gedaan - Uitvoering gegeven aan het programma permanente verkeerseducatie 2022; - Er is gestart met de herinrichting van De Brink in Bakkeveen; - De eerste voorbereidingen zijn getroffen voor de werkzaamheden aan de Schansburg in Gorredijk en de Zuidwest hoek in Beetsterzwaag;
20
Wat heeft het gekost x € 1.000 Exploitatie
Realisatie
Begroting 2022
Begroting 2022 (incl
Realisatie
Mutatie begroting/
2021
(primair)
wijzigingen)
2022
realisatie 2022
Lasten
3.175
3.414
3.572
3.687
115
Baten
236
188
196
292
96
-2.939
-3.226
-3.376
-3.395
-19
Lasten
545
-
-
-
-
Baten
521
-
-
185
185
-2.963
-3.226
-3.376
-3.210
166
Saldo voor bestemming Mutaties reserves
Saldo na bestemming
Specificatie per taakveld x € 1.000 Specificatie
Begroting 2022
Realisatie
Mutatie begroting/
2022
realisatie 2022
Saldo per taakveld 2.1 Verkeer en vervoer
-3.363
2.5 Openbaar vervoer
-3.390
-27
-13
-5
8
-3.376
-3.395
-19
Onderhoud wegen
-
-
-
Totaal stortingen reserves
-
-
-
185
185
-
185
185
-3.376
-3.210
166
Saldo voor bestemming Stortingen reserves
Onttrekkingen reserves Onderhoud wegen Totaal onttrekkingen reserves Saldo na bestemming
Toelichting op de financiën Het saldo van dit programma is in 2022 € 166.000 voordeel . Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer geeft in 2022 een nadeel van € 27.000. In 2022 is een inhaalslag gemaakt bij het onderhoud van de wegen, dit geeft een nadeel van € 185.000. Deze kosten zijn onttrokken aan de egalisatiereserve onderhoud wegen. Als gevolg van de weersomstandigheden zijn de kosten van de gladheidsbestrijding € 43.000 lager dan begroot (voordeel). De afrekening 2022 van de vergoeding zwerfafval geeft een voordeel van € 71.000. De lagere doorberekende waterschapslasten geven een voordeel van € 24.000. De overige posten binnen dit taakveld geven een voordeel van € 20.000. Taakveld 2.5 Openbaar vervoer geeft in 2022 een voordeel van € 8.000. Dit is een overig verschil van € 8.000 (voordeel). De mutatie in de reserves (€ 185.000 voordelig) wordt toegelicht in taakveld 2.1.
21
Programma 3 | Economie Programma 3 | Economie Doelstelling Opsterland heeft een gezonde lokale economie. Introductie op het programma en relevante trends en ontwikkelingen Met ons economisch beleid werken we aan een duurzame en evenwichtige groei van de Opsterlandse economie. Dat is van belang voor het behoud van de bestaande werkgelegenheid en het creëren van nieuwe. Het MKB, de detailhandel, Recreatie en Toerisme, de agrarische sector en ook de zorgsector zijn belangrijke pijlers van de Opsterlandse economie. Zij zorgen niet alleen voor werk maar ook voor bestedingen en leveren een bijdrage aan de instandhouding van het voorzieningenniveau. De Opsterlandse economie is steeds in beweging, omdat de omgeving verandert. Goed en structureel overleg tussen gemeente en bedrijfsleven is van groot belang voor de vitaliteit van de Opsterlandse economie. Ons economisch beleid willen we gestalte geven in nauwe samenspraak met ondernemers in de gemeente. Samen met het bedrijfsleven werken wij aan behoud van duurzame werkgelegenheid en het bevorderen daarvan. Hoewel de economie zich herstelt zijn de (definitieve) gevolgen van de coronacrisis nog niet geheel duidelijk. Waar dat binnen onze mogelijkheden ligt bieden we informatie, advies en ondersteuning. Door de drie noordelijke provincies is onder de noemer van Deltaplan voor het Noorden input geleverd aan het kabinet.
In samenhang met een positief adviesrapport over de Lelylijn is Zuidoost Friesland daarmee op de noordelijke en landelijke agenda gekomen. De ruimtelijke en economische potentie van de regio langs de A7-as is nadrukkelijk naar voren gebracht. Wanneer we dit koppelen aan de regionale samenwerking van de Regio Deal Zuidoost Friesland zien we goede perspectieven voor economische ontwikkeling. Kaderstellende documenten Bedrijventerreinplan 2010-2020 voor de regio Zuidoost Fryslân Detailhandelsvisie 2015
Thema Werken Doelstellingen Ondernemers waarderen het ondernemingsklimaat in Opsterland hoger dan het Friese gemiddelde In het laatste onderzoek MKB vriendelijkste gemeente (LexNova 2021) staat Opsterland op een 13e plek in Friesland. Dat is een verbetering ten opzichte van de keer daarvoor. Met de gemeentebreed ingezette aanpak gaan we verder om de doelstelling te verwezenlijken.
Maatregelen Werkbezoeken bij bedrijven en ondernemers Wat wilden we bereiken Wij vinden persoonlijk contact met ondernemers belangrijk. Om een helder beeld te krijgen van wat er leeft bij bedrijven en hoe we onze dienstverlening kunnen verbeteren, bezoekt het college van B&W bedrijven. Ook ambtelijk zijn er bedrijfsbezoeken. In geval van personele en werkgelegenheidsvraagstukken treden we, indien gewenst en nuttig, in overleg. Wat hebben we gedaan In het eerste half jaar hebben er vanwege de corona lock-down, de gemeenteraadsverkiezingen en het formeren van een nieuw college relatief weinig bedrijfsbezoeken plaats gevonden. Vanaf het moment dat het college geïnstalleerd was zijn er weer structureel bezoeken ingepland met verschillende portefeuillehouders, waarbij het accent ligt op de verantwoordelijken voor Economische Zaken. Ook is opnieuw minimaal eens per maand een bedrijfsbezoek voor het voltallige College
22
ingepland. Naast de bestuurlijke bedrijfsbezoeken gaan we afhankelijk van de vraag bij het bedrijf op bezoek vanuit de verschillende ambtelijke disciplines. Wij verbeteren de dienstverlening aan ondernemers. Wat wilden we bereiken In een onderzoek (2018) naar de MKB-vriendelijkste gemeente scoorde de dienstverlening van de gemeente minder gunstig. Daarom is in 2020 een project gestart om onze dienstverlening te verbeteren. De uitkomsten van het volgende onderzoek MKB-vriendelijkste gemeente gebruiken we om de resultaten en effecten van het project te monitoren. Wat hebben we gedaan In 2022 heeft er geen onderzoek plaats gevonden naar de MKB-vriendelijkste gemeente. Economische Zaken heeft een nieuwe accountmanagement opzet gemaakt en heeft een start gemaakt met het structurele accountmanagement. Afhankelijk van de grootte van het bedrijf stemmen we onze communicatie daarop af. Naast de periodieke nieuwsbrief is er een duidelijk verschuiving naar meer 1-op-1 contact tussen de bedrijven en de Gemeente. In het contact met de ondernemers maken we ook gebruik van de socialmedia kanalen van de Gemeente. Naast de bedrijfscontacten spreken we ook structureel af met de besturen van de ondernemersverenigingen. Door de verschillende vragen van de ondernemers elke keer vanuit de verschillende disciplines gezamenlijk op te pakken ontstaat er een integrale aanpak.
Doelstellingen Wij hebben een goed functionerende arbeidsmarkt Wij zorgen in samenwerking met het bedrijfsleven voor een goede lokale economie met een bijpassende arbeidsmarkt. Hierbij richten wij ons ook op de samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs.
Maatregelen In samenwerking met het lokale bedrijfsleven streven we naar een goede lokale economie met een bijpassende arbeidsmarkt. Wat wilden we bereiken In samenwerking met het lokale bedrijfsleven streven we passende arbeidsmarkt die de lokale economie goed ondersteund. Wat hebben we gedaan In onze bedrijfsbezoeken is het bespreken van de personele bezetting een vast onderwerp. Daar waar het van toegevoegde waarde is wordt de koppeling gemaakt met onze jobhunter. Ook de samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs is onderwerp van gesprek in de gesprekken met onze ondernemers. Vooral de interactie met Singelland-BHS en de twee ROC’s staan daarbij centraal. In onze dienstverlening naar de ondernemers heeft afgelopen jaar het accent gelegen op het snel en adequaat beantwoorden van vragen en bespreken van onderwerpen. Daar waar dat nodig is doen we dit face to face en vanuit een integrale aanpak. Economische zaken heeft daarbij vaak een coördinerende rol. Vanuit een proactieve aanpak zoeken we steeds meer onze ondernemers zelf op. De “ondernemerstafel” is daarbij een mooi initiatief. Eens per maand gaan we met 3 tot 5 ondernemers over allerlei onderwerpen in gesprek. Daarnaast hebben we op de “dag van de ondernemer” 30 winkeliers in de gehele gemeente bezocht.