Bijlage 1 Eindrapport Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2022 – 2035.pdf
Tekst van het document
INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN ONDERWIJS 2022-2035
GEMEENTE OPSTERLAND EINDRAPPORT | 24 MAART 2022
HEMM
e e n v o u d
b e v l o g e n h e i d
v a k m a n s c h a p
S A M E N V AT T I N G
EBEN HAEZER Vernieuwbouw DE TWIRRE Uitbreiden bij Opdracht
DE SKANS Geen maatregelen
DE OPDRACHT Geen maatregelen
REHOBOTH Geen maatregelen
SCHOOL LYNDENSTEYN Vernieuwbouw (in twee fasen) FRIESCHEPALEN
DE FINNE Nieuwbouw
BETROUWEN & DE OANRIN Upgraden & Gezamenlijke nieuwbouw
URETERP DE ARKE & DE JASKER Upraden & Gezamenlijke nieuwbouw
BAKKEVEEN
NIJ BEETS
DE SINNEWIZER Nieuwbouw
BEETSTERZWAAG WIJNJEWOUDE
MFA TIJNJE Nieuwbouw TIJNJE IT AMBYLD Geen maatregelen
DE BOGE Geen maatregelen
HEMRIK TERWISPEL
DE WJUKSLACH & DE HOEKSTIEN Gezamenlijke nieuwbouw
LIPPENHUIZEN
DE FLECHT Geen maatregelen
LANGEZWAAG
GORREDIJK
BHS (VO) Vernieuwbouw DE TREFFER Nieuwbouw LOEVESTEIN Geen maatregelen LIBRIJE Geen maatregelen
INHOUDSOPGAVE
I N H O U D S O P G AV E
1
2
3
4
5
INTRODUCTIE
ONDERWIJSVISIE
U I T G A N G S S I T U AT I E
TO E T SIN G
KARAKTERISERING
6
7
8
9
10
BELEIDSAMBITIE
PERSPECTIEVEN
PRIORITERING
FINANCIEN
ROUTEKAART
6
1 INTRODUCTIE
WETTELIJK KADER
Scheiding van taken
Integraal Huisvestingsplan
Gemeente en schoolbesturen hebben beide hun
Alle lokale afspraken, ambities en plannen rondom
eigen specifieke taken op het gebied van
de onderwijshuisvesting worden opgenomen in
onderwijshuisvesting:
dit voorliggende Integraal Huisvestingsplan
• De gemeente is verantwoordelijk voor de
Onderwijs. Het plan vormt een gedeelde ambitie
aanwezigheid van voldoende adequate
van schoolbesturen en gemeente om tot
onderwijscapaciteit.
uitvoering van maatregelen in de
• Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor onderhoud, de aanpassing en de exploitatie van
onderwijshuisvesting op korte, middellange en lange termijn te komen.
schoolgebouwen. Status plan Verordening Onderwijshuisvesting
Het Integraal Huisvestingsplan heeft de status van
In de ‘Verordening Voorzieningen Huisvesting
een ‘overeenkomst’ tussen schoolbesturen en
Onderwijs’ staan de formele regels opgenomen die
gemeente en heeft weliswaar geen formele
gelden voor de toetsing van aanvragen en processen
juridische rechtskracht, maar is ook niet
rondom voorzieningen in de onderwijshuisvesting.
vrijblijvend. Gemeente en schoolbesturen hebben
De gemeente blijft deze verordening als ‘formeel
beide een inspanningsverplichting om tot
vangnet’ hanteren voor alle situaties die niet via het
realisering van de in dit plan opgenomen
voorliggende plan worden opgelost.
afspraken te komen.
Besluitvorming per project
Ieder project afzonderlijk wordt ter besluitvorming voorgelegd aan het College van B&W en de gemeenteraad. Ter voorbereiding van een project gelden de voorwaarden uit de onderwijshuisvestingsverordening. Basis voor meerjarenbegroting De inhoud van dit huisvestingsplan vormt de basis voor maatregelen in onderwijshuisvesting. De financiële consequenties van dit plan worden vertaald in de meerjarenbegrotingen van zowel de gemeente als de schoolbesturen.
8
T O T S TA N D K O M I N G
De inhoud van dit huisvestingsplan is het resultaat van een gezamenlijk traject van de schoolbesturen en de gemeente: •
Schoolbesturen zijn zowel via individuele
gesprekken als via plenaire sessies betrokken. • Vertegenwoordigers van het College zijn via diverse overleggen betrokken bij de totstandkoming van dit plan. • Schoolbesturen zelf dragen zorg voor de terugkoppeling van informatie richting hun
eigen achterban, zoals directies, leerkrachten, medezeggenschapsraden en raden van toezicht.
9
09
9
PROCESAFSPRAKEN
Dynamisch document
Aanvraagprocedure blijft
Het voorliggende plan geeft een doorkijk tot 2035, maar
De jaarlijkse aanvraagprocedure die is opgenomen in de
niemand kan daadwerkelijk in een glazen bol kijken. Gemeente
huisvestingsverordening blijft bestaan. Voor de in te
en schoolbesturen blijven daarom structureel met elkaar in
dienen aanvragen gelden echter wel de afspraken zoals
gesprek over de aansluiting van dit plan op de praktijk:
die in dit Integraal Huisvestingsplan zijn gemaakt rondom
• De beleidsuitgangspunten van dit Integraal Huisvestingsplan
projecten en de fasering. Eventuele afwijkingen op dit
wordt eenmaal per vier jaar herijkt.
plan worden altijd in samenspraak tussen de gemeente
• Jaarlijks wordt bekeken op welke uitvoerende onderdelen uit
en alle schoolbesturen besproken op een OOGO.
dit plan een aanpassing gewenst is. Zo worden de bedragen jaarlijks geactualiseerd aan de hand van de indexering van
Formeel vangnet
de normbedragen uit de VNG-verordening.
Voor zover dit plan niet voorziet in een antwoord op
• Eenmaal per jaar organiseert de gemeente een OOGO (Op
vraagstukken rondom onderwijshuisvesting, blijven de
Overeenstemming Gericht Overleg) voor alle schoolbesturen
bepalingen uit de onderwijshuisvestingsverordening
en de gemeente, waarbij informatie wordt gedeeld over de
gewoon van kracht. Zo blijven spoedaanvragen,
voortgang van projecten en actuele ontwikkelingen binnen
constructiefouten en verzoeken om huisvesting van
onderwijshuisvesting.
eventuele nieuwe scholen via de verordening (en overige vigerende wet- en regelgeving) verlopen.
10
10
LO O P T I J D & D E K K I N G
Looptijd plan
Dekkingsperiode plan
Dit Integraal Huisvestingsplan heeft een looptijd tot
Beoogd wordt om via de meerjarenbegroting van de
2035. Hiervoor zijn diverse redenen aanwezig:
gemeente telkens voor een periode van vier jaren
• Het stelt gemeenten (en schoolbesturen) in staat om
budgetten te ramen. Tegelijkertijd blijft wel de ‘intentie’ bestaan om tot totale planuitvoering te komen. Op
tijdig middelen te reserveren voor het vastgoed. • Het geeft partijen de mogelijkheid om tijdig te
deze wijze wordt beoogd om planuitvoering op de
kunnen anticiperen op maatschappelijke en
korte termijn te borgen, zodat schoolbesturen en
ruimtelijke ontwikkelingen.
gemeente in staat zijn tijdig te anticiperen op deze
projecten.
• Het vormt voor schoolbesturen een strategische onderlegger voor sturing op zaken als de exploitatie, onderwijskundige vernieuwingen, onderhoud en aanpassingen in het gebouw. • Het biedt de mogelijkheid om te anticiperen op de
klimaatdoelstellingen uit het Akkoord van Parijs.
11 11 11
11
ACTUELE ONTWIKKELINGEN
1. Gemeenten worden volgens een wetsvoorstel in de toekomst verplicht om een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs op te stellen. 2. Gemeenten worden volgens een wetsvoorstel in de toekomst formeel verantwoordelijk voor renovatie (als alternatief voor vervangende nieuwbouw).
Waar mogelijk via dit Integraal Huisvestingsplan wordt
3. De mogelijkheden voor schoolbesturen om te investeren in
onderwijshuisvesting worden volgens een wetsvoorstel versoepeld.
12
geanticipeerd op een aantal actuele ontwikkelingen rondom onderwijshuisvesting.
4. Met ingang van december 2021 is het Bouwbesluit aangepast met het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL), waarin onder andere eisen staan opgenomen voor de verduurzaming van gebouwen (BENG) in geval van nieuwbouw en renovatie. 5. Schoolbesturen kunnen –via de gemeente- beroep doen op de zogeheten ‘SUVIS-regeling’ van de rijksoverheid, welke is bedoeld voor het treffen van maatregelen op het gebied van ventilatie en binnenklimaat. Het betreft hier een cofinancieringsregeling waarbij het rijk 30% vergoed en de overige 70% uit andere bronnen gefinancierd moet worden.
12
12
VA N O U D N A A R N I E U W
De afspraken over uit te voeren projecten die zijn gemaakt in het ‘oude’ Integraal Huisvestingsplan 2016, worden in dit nieuwe plan gerespecteerd, tenzij uitdrukkelijk argumenten aanwezig zijn om tot herziening te komen. Voor alle projecten wordt wel rekening gehouden met eventuele nieuwe prognoses, normbedragen en ruimtebehoefte-berekeningen.
13
13
2 ONDERWIJSVISIE
ONDERWIJSVISIE (1)
Veilige en kansrijke omgevingen
Gezonde leer- en werkomgevingen
Vorming kindcentra
De gemeente en de schoolbesturen zien het als een
De gemeente en de schoolbesturen streven naar
Het streven is gericht op de vorming van integrale
gezamenlijke taak dat alle kinderen in de gemeente in
onderwijsomgevingen die gezond, veilig, uitdagend,
kindcentra, waarbij het doel is om één pedagogische
een veilige en kansrijke omgeving kunnen opgroeien.
functioneel en duurzaam zijn.
en educatieve omgeving te realiseren voor 0 tot 13 jarigen. Daarbij hoort een naadloze aansluiting
Ieder kind in de gemeente heeft toegang tot goed onderwijs, waarbij recht wordt gedaan aan talenten en
Onderwijsvoorziening in elke kern
tussen kinderopvang, scholen en zo nodig
behoefte van leerlingen.
Vanuit het oogpunt van nabijheid van onderwijs en
jeugdhulpverlening. In gezamenlijkheid wordt er
leefbaarheid in de kernen, streven schoolbesturen en
verkend wat er nodig is om tot een optimale
Vraaggerichte leeromgevingen
gemeente ernaar dat de kernen Langezwaag, Hemrik,
samenwerking en doorgaande leerlijn te komen.
Schoolbesturen en gemeente streven ernaar om
Lippenhuizen, Nij Beets, Ureterp, Bakkeveen, Tijnje,
leerlingen, leerkrachten en onderwijsondersteuners een
Frieschepalen, Gorredijk, Beetsterzwaag,
Verantwoorde inzet gemeenschapsgelden
aantrekkelijk leer- en werkklimaat te bieden, ofwel
Wijnjewoude en Terwispel blijven beschikken over
Gemeenschapsgeld is schaars en moet zorgvuldig en
functioneel, veilig, gezond, comfortabel en passend bij
één of meer onderwijsvoorzieningen, op voorwaarde
verantwoord worden ingezet. Gelet op de financiële
de doelgroep waarvoor de school bestemd is. Passend
dat de kwaliteit van onderwijs is gewaarborgd en een
lasten die onderwijs en onderwijshuisvesting met zich
onderwijs stelt ook eisen aan de huisvesting van
gezonde exploitatie mogelijk is.
meebrengen voor schoolbesturen en gemeente, is
scholen. Denk bijvoorbeeld aan aanwezigheid van
het zaak hierin de juiste keuzes te maken. De
voldoende ruimten voor individuele begeleiding,
gemeente en de schoolbesturen streven ernaar om
onderwijs-ondersteuners en behandelaars. School
investeringen te doen op die plekken waar zowel de
School Lyndensteyn biedt als mytyl-tyltylschool toegang
huidige als toekomstige generaties baat bij hebben.
voor leerlingen met een lichamelijke en meervoudige beperking en voor leerlingen die langdurig ziek zijn.
15
15
15
ONDERWIJSVISIE (2)
Gezonde exploitatie
Open voorzieningen
Met elkaar streven schoolbesturen en gemeente
Schoolgebouwen in de gemeente zijn geen eilandjes
vanuit de eigen verantwoordelijkheden naar een
op zich, maar staan middenin de samenleving en
gezonde exploitatie van schoolgebouwen over de
omgeving waar zij deel van uit maken. Waar mogelijk
gehele linie. Het besef bestaat dat het onvermijdelijk
en gewenst staan deze gebouwen open voor andere
is dat er binnen een vastgoedportefeuille sprake blijft
maatschappelijke activiteiten in de kernen, waarbij
van ‘plussen’ en ‘minnen’ in de vorm van beter en
over de condities afspraken worden gemaakt tussen
minder goed te exploiteren schoolgebouwen.
school en gebruiker.
Eigenheid en diversiteit
Maatwerk per dorpskern
De diversiteit van onderwijsaanbod biedt ouders en
Bijvoorbeeld op het gebied van sociale structuur,
leerlingen de vrijheid om te kiezen tussen
demografie en cultuur verschillen dorpen van elkaar. In
denominaties en onderwijsconcepten. Partijen
de uiteindelijk te kiezen oplossingen op het gebied
hechten waarde aan de eigenheid van scholen op het
van onderwijs en onderwijshuisvesting is het dan ook
gebied van signatuur en onderwijsconcept, zolang
zaak om niet te kiezen voor blauwdrukken, maar voor
de samenleving hierom vraagt en de kwaliteit en
oplossingen die recht doen aan de betreffende
betaalbaarheid van onderwijs niet in het geding
dorpskern.
komen.
16
16
16
3 U I T G A N G S S I T U AT I E
ALGEMEEN
S I T U E R I N G S C H O O LG E B O U W E N
FRIESCHEPALEN
REHOBOTH (61 leerlingen)
DE SKÂNS (49 leerlingen)
URETERP DE TWIRRE (63 leerlingen)
CBS DE OPDRACHT (278 leerlingen)
GBS EBEN HAEZER (121 leerlingen) NIJ BEETS DE JASKER (44 leerlingen)
SCHOOL LYNDENSTEYN (V)SO (192 leerlingen)
CBS DE ARKE (78 leerlingen)
BEETSTERZWAAG
BAKKEVEEN
DE OANRIN (81 leerlingen)
BETROUWEN (47 leerlingen)
WIJNJEWOUDE
DE FINNE (233 leerlingen)
DE SINNEWIZER (153 leerlingen)
HEMRIK
TIJNJE
DE BÔGE (52 leerlingen)
DE OPSTEKKER (139 leerlingen) TERWISPEL
IT AMBYLD (77 leerlingen)
LUXWOUDE
DE HOEKSTIEN (34 leerlingen) LANGEZWAAG
LIPPENH-UIZEN
DE FLECHT (76 leerlingen)
B. HARMSMASCHOOL VO (461 leerlingen)
DE WJUKSLACH (114 leerlingen)
LOEVESTEIN (222 leerlingen)
GORREDIJK CBS LIBRIJE (212 leerlingen) DE TREFFER (176 leerlingen)
Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân Stichting Burgemeester Harmsmaschool (VO) Stichting Comprix Verenigde Christelijke Scholen Opsterland Noorderbasis
19
LEEFTIJDEN GEBOUWEN
AANTAL GEBOUWEN
14 12 10 8 6 4
2 0
0 tot 10 jaar
10 tot 20 jaar
20 tot 30 jaar
30 tot 40 jaar
40 tot 60 jaar
60 jaar en ouder
20
TO E L I C H T I N G L E E F T I J D E N G E B O U W E N
Zeven recentere gebouwen
Zes (ver-)nieuwbouwprojecten in voorbereiding
Voor zes gebouwen heeft de afgelopen twintig jaar
•
Voor De Opstekker/MFA Tijnje en De Finne in
nieuwbouw plaatsgevonden: De Flecht in
Beetsterzwaag is momenteel nieuwbouw in
Lippenhuizen, De Skâns en Rehoboth in
voorbereiding.
Frieschepalen, De Bôge in Hemrik, School
•
Voor de Sinnewizer in Wijnjewoude is budget
Loevestein in Gorredijk en de Opdracht in Ureterp.
beschikbaar gesteld voor een upgrading die inmiddels is
De nieuwbouw van De Treffer in Gorredijk wordt
uitgevoerd. Op middellange termijn wordt hier
naar verwachting dit jaar in gebruik genomen. De
vervangende nieuwbouw voorzien.
Treffer is op de vorige pagina wel al opgenomen
•
Voor de Burgemeester Harmsmaschool in Gorredijk
worden plannen ontwikkeld om tot vernieuwbouw van
bij de schoolgebouwen tussen 0 en 10 jaar oud.
het huidige gebouw te komen.
Twee gerenoveerde schoolgebouwen
•
voorbereidingskrediet verstrekt.
Hoewel de gebouwen van ‘t Ambyld in Terwispel en de Librije in Gorredijk van oudere leeftijd zijn, zijn deze inmiddels gerenoveerd.
Voor de nieuwbouw van de Wjukslach is al een
•
Vernieuwbouw van de Eben Haëzer in Ureterp is in voorbereiding.
21
BASISONDERWIJS
LEERLINGENONTWIKKELING
LEERLINGENPROGNOSE (BRON: PVG, NOVEMBER 2021)
23
23
LEERLINGENONTWIKKELING
LEERLINGENONTWIKKELING
Volgens de leerlingenprognoses van Planning Verband Groningen (november 2021) daalt het aantal leerlingen
AANTAL LEERLINGEN
in het basisonderwijs binnen de gemeente van 2.310
leerlingen in de huidige situatie tot 2.001 leerlingen in 2038, ofwel een reductie met 13%. De werkelijke leerlingenaantallen zijn in belangrijke
3.000
2.500
mate afhankelijk van de mate waarin de plannen voor woningbouw -die als onderlegger zijn gebruikt voor de
2.000
leerlingenprognoses- wel of niet worden bijgesteld. De leerlingenprognoses zijn opgesteld volgens de
1.500
voorwaarden die zijn opgesteld in de Verordening Voorzieningen Onderwijshuisvesting. In dit plan zijn de
1.000
prognoses als uitgangspunt gehanteerd. Voorafgaande
aan de uitvoering van projecten wordt in samenspraak
500
met schoolbestuur en directie bekeken of er redenen zijn om af te wijken van deze prognoses.
0 2019
24
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2030
2035
2038
24
S C H O O LG R O OT T E
De gemiddelde schoolgrootte van de basischolen in de gemeente bedraagt momenteel 116 leerlingen.
AANTAL SCHOLEN
De gemiddelde schoolgrootte van basisscholen in Nederland ligt op circa 220 leerlingen. Binnen de gemeente zitten vier scholen in de buurt van of
12
boven dit landelijke gemiddelde. 10 De wettelijke opheffingsnorm bedraagt 23 leerlingen. Alleen de Hoekstien in Luxwoude dreigde
8
op termijn onder dit aantal te belanden, wat reden was voor het schoolbestuur om deze te fuseren met de Wjukslach in Langezwaag.
De gemeentelijke opheffingsnorm voor Opsterland
6
4
is vastgesteld op 41 leerlingen. De Hoekstien in Luxwoude en de Jasker in Nij Beets komen op
2
termijn volgens de leerlingenprognose in de buurt van deze norm. Voor de genoemde scholen hebben de betreffende schoolbesturen inmiddels
0
0 tot 41
41 tot 100
maatregelen voorzien, zie later dit plan.
100 tot 199
> 200 LEERLINGEN
25 25
25
N O R M AT I E F R U I M T E S A L D O
Op grond van een vergelijking van de totale capaciteit met de
RUIMTESALDO (M²)
totale ruimtebehoefte, kan worden afgeleid dat de basisscholen momenteel een normatieve leegstand hebben van 2.460 m². Gegeven het aantal scholen (20) is de overcapaciteit niet enorm. Gemiddeld gezien gaat het om circa 150 m² per school.
20.000 18.000 16.000
Om diverse redenen is het verstandig om deze normatieve
overcapaciteit in een context te plaatsen: •
•
De meeste scholen gebruiken doorgaans zelf meer ruimte
10.000
voor kleine groepen of individuele begeleiding.
8.000
Bij schoolgebouwen kan sprake zijn van een inefficiënte
6.000
de feitelijk bruikbare oppervlakte wordt beperkt.
4.000
Op steeds meer scholen is sprake van medegebruik richting
2.000
partijen als kinderopvang of peuterspeelzaal. •
12.000
dan de (minimale) norm, bijvoorbeeld om ruimte te bieden
gebouwstructuur (bijvoorbeeld veel gangruimte), waardoor •
14.000
0
Voor diverse scholen zijn plannen in voorbereiding om –al
Normbehoefte
Capaciteit
Saldo
dan niet gezamenlijk- tot vervangende nieuwbouw te komen. Dit zijn uitgelezen momenten om de overcapaciteit
af te bouwen.
26 26
26
(VOORTGEZET) SPECIAAL ONDERWIJS
GEBOUW Het gebouw van School Lyndensteyn is gesitueerd in Beetsterzwaag, dateert uit 1973 en is in de loop van de jaren regelmatig uitgebreid en verbouwd (1977, 1994, 2006, 2009). De onderwijscapaciteit bedraagt 5.150 m². Hiervan is het speellokaal van 100 m² vanuit eigen middelen va het schoolbestuur gefinancierd. Deze omvang is exclusief een capaciteit van 598 m² van de gymzaal en zwembad. De totale omvang van het gebouw is dan 5.748 m². Zie hiernaast.
RUIMTEBEHOEFTE Het speciaal onderwijs is in het algemeen lastig te prognosticeren gezien de specifieke doelgroep en de regionale functie. Op grond van de teldatum oktober 2022 heeft de school 192 leerlingen. De
ontwikkeling van leerlingenaantallen in het speciaal onderwijs laat zich lastig prognosticeren. De school zelf houdt rekening met een structureel aantal van 210 tot 220 leerlingen, wat bij 210 leerlingen qua normbehoefte neerkomt op 3.486 m² (exclusief bewegingsonderwijs en zwemvoorziening). Het bestuur van de school acht de huidige normering vanuit de verordening onvoldoende om te
voorzien in de behoefte. Het bestuur maakt dit zelf aanhangig op landelijk niveau.
RUIMTESALDO Op grond van 210 leerlingen en een capaciteit van 5.150 m², heeft het gebouw een normatieve overcapaciteit van 1.664 m². Dit is dus zonder de 598 m² overige capaciteit voor gymzaal en zwembad.
28
28
VOORTGEZET ONDERWIJS
GEBOUW Het gebouw van de Burg. Harmsmaschool in Gorredijk meet een oppervlakte van 11.532 m², waaronder drie gymzalen met een oppervlakte van 1.467 m². Het oorspronkelijke gebouw dateert uit 1980. In de periode 1998-2009 is het gebouw vijf keer uitgebreid.
LEERLINGEN BHS heeft de afgelopen jaren een aanzienlijke leerlingendaling ondergaan. Op grond van de Regiovisie Regio Opsterland en Smallingerland neemt dit aantal af tot 385 leerlingen in 2030. Het schoolbestuur zelf denkt hoger uit te komen. Bij 385 leerlingen gaat het om een normbehoefte van 4.122 m². Momenteel
worden nieuwe prognoses opgesteld voor het Voortgezet Onderwijs. Eventuele consequenties worden verwerkt in de ruimtebehoefte-berekeningen.
RUIMTESALDO Het huidige gebouw is geschikt voor 800 leerlingen, waarmee het gebouw structureel fors te groot is. Het schoolbestuur is momenteel bezig met een
2005
scenario-analyse om tot indikking en vernieuwing te komen, waarmee weer kwalitatieve, passende en betaalbare huisvesting ontstaat.
30
4 TOETSING
C A PA C I T E I T
Op de volgende pagina kan worden afgeleid dat bij vier scholen momenteel sprake van een normatief ruimtetekort: •
De Opstekker heeft een capaciteitstekort van 247 m² dat wordt opgelost via de nieuwbouw van MFA Tijnje.
•
De Hoekstien in Luxwoude heeft een tijdelijk tekort van 21 m². Dit is te beperkt voor een uitbreiding. Bovendien bestaan voor de Hoekstien plannen voor een fusie met de Wjukslach.
•
Loevestein in Gorredijk heeft een normatief tekort van 173 m². Beoogd wordt om via ingebruikname van de nieuwbouw van de Treffer in Gorredijk de druk op Loevestein weg te nemen.
•
De Opdracht in Ureterp heeft een normatief tekort van 12 m² in de huidige situatie. Dit is te beperkt voor een uitbreiding. Via de verwachte uitbreiding van de Opdracht voor de leerlingen van de Twirre komt overigens extra capaciteit beschikbaar.
•
De Sinnewizer in Wijnjewoude heeft een normatief tekort van 238 m². Om als samenwerkingsschool in één gebouw te passen is een verbouwing nodig geweest. Na deze verbouwing is sprake van voldoende ruimte.
32
N O R M AT I E F R U I M T E S A L D O 2 0 2 2 FRIESCHEPALEN
DE SKÂNS +84 m²
REHOBOTH +82 m²
URETERP DE TWIRRE + 731 m²
DE OPDRACHT -12 m³
EBEN HAEZER +341 m² NIJ BEETS DE JASKER + 327 m²
SCHOOL LYNDENSTEYN +1.664 m²
DE ARKE + 191 m²
BEETSTERZWAAG
BAKKEVEEN
DE OANRIN + 209 m²
BETROUWEN + 215 m²
WIJNJEWOUDE
DE FINNE +83 m²
DE SINNEWIZER -238 m²
HEMRIK
TIJNJE
DE BÔGE +140/+201 m²
DE OPSTEKKER -247 m² TERWISPEL LUXWOUDE
IT AMBYLD + 325 m²
LIPPENH-UIZEN
DE FLECHT + 57 m²
DE HOEKSTIEN - 21 m² LANGEZWAAG
DE WJUKSLACH +13 m²
GORREDIJK
SCHOOL LOEVESTEIN -121 m²
Normatief ruimteoverschot
LIBRIJE + 288 m² DE TREFFER +98 m²
Normatief ruimtetekort
33
CRITERIA HUISVESTINGSKWALITEIT Criteria integrale kwaliteit In navolging op de onderwijsvisie in hoofdstuk 2, wordt de kwaliteit van de schoolgebouwen in de gemeente op vier waarderingscriteria beoordeeld:
•
Gebouwtechniek: daken, deuren, wanden, kozijnen, beglazing, CV, verlichting, riolering, sanitair
•
Functionaliteit: flexibiliteit, routing, compactheid, lespleinen,
CRITERIUM FUNCTIONALITEIT
CRITERIUM BOUWTECHNIEK
CRITERIUM BINNENKLIMAAT
CRITERIUM VERDUURZAMING
UITSTEKEND
Sluit volledig aan op gebruiksvraag
Weinig tot geen onderhoud
Frisse Scholen Klasse B met CO² sturing
Energie Neutraal Gebouw (ENG)
GOED
Sluit grotendeels aan op gebruiksvraag
Onderhoud conform onderhoudsplanning
Frisse Scholen
Bijna Energie Neutraal Gebouw (BENG)
REDELIJK
Sluit in mindere mate aan op gebruiksvraag
Partiele vervanging noodzakelijk
Natuurlijke toevoer Mechanische afvoer
Isolatie, zonnepanelen, LED-verlichting
MATIG
Ruimte(n) ongeschikt voor onderwijs
Grootschalige vervanging noodzakelijk
Natuurlijke af- en toevoer
Geen verduurzaming
centrale ruimte, groepsruimten, brede kindfuncties •
Verduurzaming: isolatie wand, vloer, ramen en dak; energieopwekking; gasloos of WKO; LED-verlichting
•
Binnenklimaat: ventilatie, koeling, CO²-meting, akoestiek
Scores De scores variëren hierbij in een range van uitstekend, goed, redelijk en matig. De inschaling van gebouwen op de kwaliteitscriteria betreft geen exacte wetenschap, maar geeft
een praktisch inzicht in de kwaliteit en zwakte van gebouwen. De scores zijn bepaald op grond van een bouwkundige schouw vanuit HEMM, waarbij deze scores zijn aangepast op grond van input vanuit de schoolbesturen. De tabel op de volgende pagina dient als hulpmiddel om tot een score te komen voor de kwaliteit van de schoolgebouwen.
34
TO E L I C H T I N G O P S CO R E S
Afbakening
Wettelijke zorgplicht
Op de volgende pagina is de inschaling van de
Op grond van de wetgeving op het gebied
schoolgebouwen in de gemeente opgenomen. Alleen
van onderwijshuisvesting is de wettelijke
de gebouwen die gedurende de looptijd van dit plan
zorgplicht van de gemeente ook in het
mogelijk in aanmerking (de scholen in het zwart)
geding wanneer er sprake is van een
komen voor vernieuwing zijn gewaardeerd. Dit
algehele veroudering van het
betekent dat een aantal panden (in het grijs) niet
schoolgebouw, waarbij sprake is van een
wordt gewaardeerd in dit plan:
‘onomkeerbaar verouderingsproces’ dat
• Projecten waarvoor inmiddels de voorbereiding al
niet is veroorzaakt door achterstallig
is gestart of inmiddels worden gerealiseerd.
onderhoud door het schoolbestuur zelf. Op
• Panden die (waarschijnlijk) worden afgestoten als
grond van de technische toetsing (zie
gevolg van een fusie en/of fysieke samenwerking.
hierna) is geconstateerd dat een aantal
Panden die gedurende de looptijd van dit plan
schoolgebouwen niet ver meer van deze
(2038) jonger zijn dan 40 jaren.
algehele onomkeerbare bouwtechnische
•
veroudering afzitten.
Veiligheid voorop Uit de scores op de volgende pagina kan worden afgeleid dat het binnenklimaat van de gewaardeerde schoolgebouwen momenteel matig is. Hierop is en wordt een aantal acties ondernomen door schoolbesturen en gemeente:
• Schoolbesturen hebben inmiddels maatregelen genomen om de veiligheid binnen hun schoolgebouwen te waarborgen. Denk aan het meten van CO² en het regelmatig ventileren van lokalen via het openen van ramen. • Schoolbesturen kunnen op grond van de ‘SUVIS-
regeling’ een beroep doen op subsidie van de rijksoverheid, voor maatregelen ter verbetering van het binnenklimaat van schoolgebouwen. • In dit plan wordt via diverse voorstellen voor renovatie, vernieuwbouw en vervangende nieuwbouw voorzien in maatregelen om gebouwen te laten voldoen aan alle hedendaagse standaarden die gelden voor het binnenklimaat.
35
TO E T S I N G I N T E G R A L E K WA L I T E I T
BOUWTECHNIEK
FUNCTIONALITEIT VERDUURZAMING BINNENKLIMAAT
Betrouwen
Bakkeveen
•
•
•
•
De Oanrin
Bakkeveen
•
•
•
•
De Wjukslach
Langezwaag
•
•
•
•
De Arke
Nij Beets
•
•
•
•
De Jasker
Nij Beets
•
•
•
•
De Twirre
Ureterp
•
•
•
•
Eben Haëzer
Ureterp
•
•
•
•
School Lyndensteyn (V)SO
Beetsterzwaag
•/•
•
•
•
Uitstekend
Goed
Redelijk
Matig
36
5 KARAKTERISERING
G A AT G O E D, K A N B E T E R
Gaat goed
Kan beter
Input voor verbetering
Zonder uitputtend te zijn, is een aantal positieve
Zonder uitputtend te zijn, verdient een aantal elementen
Het beleid en de maatregelen die in de
elementen aanwezig voor onderwijshuisvesting:
rondom onderwijshuisvesting in de gemeente verbetering:
navolgende hoofdstukken worden
•
•
Veroudering: De veroudering van de
gepresenteerd, zijn erop gericht om de
scholen aanwezig. Veel inwoners hebben zelfs de
vastgoedportefeuille vormt een risico voor een goede
krachtige elementen van onderwijshuisvesting in
keuze uit meerdere scholen. Daarnaast zijn het
onderwijskwaliteit, verduurzaming van de gebouwen
de gemeente te behouden en tegelijkertijd te
(voortgezet) speciaal onderwijs en een
en een gezonde exploitatie. Bij een bestand ‘op leeftijd’
anticiperen op de hiernaast genoemde
scholengemeenschap voor voortgezet onderwijs
lopen techniek, functionaliteit, binnenklimaat,
verbeterpunten.
binnen de gemeente aanwezig.
verduurzaming en exploitatie steeds verder weg bij de
Ruimtelijke kwaliteit: De meeste scholen zijn
hedendaagse wensen en eisen.
Aanbod: In veel kernen zijn één of meerdere
gelegen op locaties die voldoende mogelijkheden •
•
•
Kwetsbare structuur: Hoewel de historische context en
voor buitenspelen bieden.
de geografische opbouw van de gemeente hier
Samenwerking: Binnen diverse kernen hebben de
duidelijk hun stempel hebben gedrukt op het huidige
schoolbesturen al gezocht naar
scholenlandschap, is een deel van dit landschap qua
toekomstbestendige oplossingen, waarmee wordt
volumes nog steeds kwetsbaar in relatie tot
beoogd een goed onderwijsklimaat en gezonde
bijvoorbeeld onderwijskwaliteit, betaalbaarheid en
exploitatie te waarborgen.
kindcentra.
38
6 BELEIDSAMBITIE
INTEGRALE KWALITEIT
Eigen verantwoordelijkheid schoolbesturen
Hogere ambitie als lokale beleidsvrijheid
Ambitie integrale kwaliteit
In relatie tot de hedendaagse eisen en wensen op het
Om een aantal redenen gaan we via dit Integraal
In dit plan komen schoolgebouwen potentieel voor
gebied van bijvoorbeeld verduurzaming,
Huisvestingsplan verder dan de wettelijke zorgplicht die
aanpak door de gemeente in aanmerking bij een
binnenklimaat en functionaliteit is binnen diverse
de gemeente heeft:
gemiddelde score van ‘redelijk’ of ‘matig’. Hierbij
schoolgebouwen in de gemeente nog wel een
• Goede onderwijsvoorzieningen ondersteunen het
wordt altijd bekeken of sprake is van een
verbeteringsslag te maken. Niet vreemd, omdat de
welbevinden, de leerprestaties, de leefbaarheid en
levensvatbare situatie en of schoolbesturen in het
meeste schoolgebouwen in een geheel ander
een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor potentiële
verleden hun verantwoordelijkheid hebben
tijdsbeeld zijn gerealiseerd. Hoewel de bekostiging
inwoners, wat als lokale ambitie in hoofdstuk 2 is
genomen ten aanzien van het onderhoud en
vanuit de rijksoverheid lang niet altijd toereikend is,
gedefinieerd.
aanpassingen in het gebouw.
vormen deze partiële vernieuwingsslagen in de basis
• Bouwtechniek vormt maar een deel van de totale
een eigen verantwoordelijkheid van de schoolbesturen
kwaliteit van een gebouw. De kwaliteit van een
Uiteraard hangt er een prijskaartje aan de lokale
zelf. Soms stimuleert de rijksoverheid hierbij via een
gebouw wordt ook bepaald door binnenklimaat,
beleidsambitie zoals die in dit plan is geformuleerd.
subsidieregeling, zoals nu bij de aanpak van de
functionaliteit en verduurzaming.
Tegelijkertijd voeg je via maatregelen veel kwaliteit
ventilatie van schoolgebouwen (SUVIS-aanvragen).
• Tijdig anticiperen op de veroudering van
toe ten behoeve van het onderwijsklimaat,
schoolgebouwen voorkomt verdere verschraling van
aantrekkelijkheid van de gemeente en
het voorzieningenniveau en voorkomt tegelijkertijd
verduurzaming van de aarde. De financiële
dat toekomstige generaties worden belast met een
haalbaarheid wordt in dit plan vanuit een
verouderd vastgoedbestand, inclusief bijbehorende
wederzijdse schaarste aan financiële middelen van
financiële opgave.
zowel gemeente als schoolbestuur ingevuld. In het hoofdstuk Financiën wordt hiertoe een voorstel gedaan voor verdeling van de investeringslasten tussen gemeente en schoolbesturen.
041 41
UNIEKE OPLOSSINGEN
Maatwerk in projecten
(C) Vervangende nieuwbouw
(renovatie 25 jaar en (ver)nieuwbouw 40 jaar), komen de
Geen school of schoolgebouw is hetzelfde. Zo zijn er
Van vervangende nieuwbouw kan bijvoorbeeld sprake zijn
jaarlasten van renovatie en (ver)nieuwbouw dichter bij
verschillen in omvang, concept, levensvatbaarheid,
wanneer renovatie niet leidt tot een verantwoorde
elkaar te liggen dan in geval van gelijke
gebouwkwaliteit, maatschappelijke functie richting de
levensduurverlenging of wanneer kansrijke combinaties
afschrijvingsduur. Aandachtspunt hierbij is dat bij
kern, exploitatie en cultuur-historische waarde. Dit unieke
gemaakt kunnen worden. Het gebouw voldoet na
nieuwbouw rekening moet worden gehouden met
profiel per school vraagt niet om blauwdrukken maar om
(vervangende) nieuwbouw in ieder geval aan de
bijkomende kosten die bij renovatie niet of in mindere
specifieke oplossingen in de huisvesting. In dit plan
bepalingen uit het Besluit Bouwwerken Leefomgeving.
mate aan de orde zijn, bijvoorbeeld vanwege sloop,
onderscheiden we een aantal maatregelen:
Nieuwbouw wordt voor minimaal 40 jaren gerealiseerd.
grondverwerving en verkeer.
(A) Renoveren
(D) Upgraden
Renoveren
De integrale kwaliteit van een bestaand schoolgebouw
Upgraden is gericht op het aanbrengen van een aantal
(ver)Nieuwbouw is een optie wanneer door renovatie
wordt door ingrepen verbeterd, waarmee de levensduur
(noodzakelijke) voorzieningen om op een verantwoorde
geen toekomstbestendige levensduurverlenging
van het gebouw voor een periode van minimaal 25 jaren
wijze tot een overbrugging richting een eindbeeld
behaald kan worden. Er zijn ook argumenten die er juist
wordt verlengd. Het gebouw voldoet na renovatie in ieder
(bijvoorbeeld vervangende nieuwbouw) te komen.
voor pleiten om de voorkeur te geven aan renovatie boven vervangende nieuwbouw:
geval aan de bepalingen uit het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BENG, Frisse Scholen Klasse B).
(E) Overige maatregelen
Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om een fusie, (B) Vernieuwbouw
verplaatsing van een school naar een andere
Bij vernieuwbouw is sprake van renovatie van het
schoollocatie, de volledige opheffing van een school of
bestaande gebouw in combinatie met gedeeltelijke sloop
‘upgrading’ van een gebouw (bijvoorbeeld wanneer
en uitbreiding, waarmee het niveau van nieuwbouw wordt
sprake is van een overbruggingsperiode).
• Benutten intrinsieke kwaliteit van bestaande
gebouwen. • Onzekerheid met betrekking tot de lange termijn instandhouding van de onderwijsvoorziening. • Innovaties rondom verduurzaming, binnenklimaat en onderwijsconcepten zijn nog lang niet uitgekristalliseerd. Spreiding in aanpak van
nagestreefd. Hiermee wordt de levensduur van een schoolgebouw voor een periode van minimaal 40 jaren
Renoveren versus (ver)nieuwbouw
gebouwen voorkomt dat je met je hele portefeuille
verlengd. Het gebouw voldoet na de vernieuwbouw in
Renovatie van een gebouw wordt altijd samen met de
achterloopt op de komende innovaties.
ieder geval aan de bepalingen uit het Besluit Bouwwerken
variant van (ver)nieuwbouw in kaart gebracht, om uit te
• De extra vierkante meters van bestaande gebouwen
Leefomgeving (BENG, Frisse Scholen Klasse B).
vinden welke variant financieel-technisch de voorkeur
krijg je niet gauw terug in geval van nieuwbouw.
geniet. Door het verschil in afschrijvingsduur
043
• Financieel gezien zal het doorgaans niet-haalbaar zijn om op overal nieuwbouw te plegen.
43
SCHOLEN ALS KINDCENTRA
Belang kindcentra
Eigen verantwoordelijkheid
Kindcentra en (ver)nieuwbouw
De gemeente en de schoolbesturen onderschrijven
Schoolbesturen en kinderopvangorganisaties zelf
In geval van (ver)nieuwbouw van een school,
het belang van de ontwikkeling van scholen tot
zijn verantwoordelijk voor de kindcentra. Voor zover
wordt per project bekeken of en op welke
brede kindvoorzieningen voor 0 tot 13-jarigen.
leegstand in schoolgebouwen niet nodig is voor de
wijze brede kindfuncties hierin een plek
Landelijk zien we ook de ontwikkeling van de
scholen zelf, kan deze met instemming van het
krijgen, hoe dit gefinancierd wordt, hoe het
voorschool.
College worden verhuurd aan kinderopvang.
eigendom wordt geregeld en hoe
Schoolbesturen maken dan afspraken met de
leegstandsrisico’s worden geregeld. Gesplitste
Geen dogma
kinderopvanginstelling over een vergoeding van de
eigendomsposities binnen gebouwen zijn
Het heeft de voorkeur om kindfuncties te integreren
exploitatiekosten. Het vragen van huur voor de door
doorgaans ongewenst. Om dit te voorkomen
in de schoolgebouwen. Maar het betreft geen recht
de gemeente gefinancierde ruimten is via
gaan sommige gemeenten over tot
of plicht: soms is het niet haalbaar om de
jurisprudentie begrenst.
investeringen voor de kinderopvang, tegen langlopende (kostendekkende of
kindfuncties ter plekke te organiseren en soms kunnen gebouwen in de nabijheid deze kindfuncties
Kindcentra en renovatie
marktconforme) huurcontracten, waarbij het
ook prima huisvesten. De huisvesting van
Bij het renoveren van schoolgebouwen worden
leegstandsrisico bij de schoolbesturen zelf ligt.
kindfuncties is hiermee altijd maatwerk en
afspraken gemaakt met de aanbieder van
Vanwege de Wet Markt en Overheid mag
afhankelijk van de context.
kindvoorzieningen over de wenselijkheid van
hierbij overigens geen sprake zijn van een
renovatie en de financiering van de renovatie van
oneerlijke concurrentie ten opzichte van
het door hun gehuurde gebouwdeel.
particuliere vastgoedaanbieders.
45 45
45
OOG VOOR SAMENHANG
Brede blik per opgave
Afstemming met lokale partners
Waar sprake is van een grootschalige aanpak van
Schoolbestuur en gemeente maken per project
schoolgebouwen, wordt altijd bekeken welke andere
afspraken over welke lokale partners betrokken
ontwikkelingen spelen waarop mogelijk
worden bij het project. Denk hierbij aan partijen als
geanticipeerd moet worden. Denk hierbij aan:
dorpsbelangen of kinderopvanginstelling.
• Ontwikkelingen bij andere scholen
• Ruimtelijke ontwikkelingen • Stedenbouwkundige ontwikkelingen • Maatschappelijke ontwikkelingen • Ontwikkelingen bij sport, welzijn, cultuur en jeugdzorg
• Ontwikkelingen rondom kerken en zorgcentra
047 47
V E R D U U R Z A M E N B E S TA N D
Duurzaamheidstaakstelling
Lokale ambitie verduurzaming nieuwbouw
Primair ligt de dekkingsverantwoordelijkheid
Met het klimaatakkoord van Parijs als grondslag is het
Vanuit dit huisvestingsplan hebben de gemeente en de
van deze ‘sprong’ bij het schoolbestuur zelf,
zaak om voor 2050 tot volledige afbouw van de uitstoot
schoolbesturen een lokale ambitie om nieuwbouw van
omdat zij (als het goed is) ook de revenuen
van CO2 te komen. Binnen de gemeente is deze ambitie
scholen te realiseren op het niveau van ENG (Energie
terugziet in de exploitatie. Hierbij kan zij zo
vervroegd naar 2035. Voor bestaande schoolgebouwen
Neutrale Gebouwen). Voor de ‘sprong’ van BENG naar
mogelijk gebruikmaken van landelijke en
staan schoolbesturen zelf ‘aan de lat’ voor het treffen van
ENG wordt een businessplan opgesteld (gebaseerd op
provinciale fondsen en/of subsidies. Wanneer
duurzaamheidsmaatregelen, bijvoorbeeld via isoleren of
Total Cost of Ownership), inclusief dekking hiervan.
ENG niet haalbaar blijkt, gaan schoolbesturen
de aanleg van zonnepanelen. Momenten van renovatie
Primair ligt de dekkingsverantwoordelijkheid van deze
en gemeente met elkaar in gesprek om een
en nieuwbouw zijn daarnaast bij uitstek geschikt om de
‘sprong’ bij het schoolbestuur zelf, omdat zij (als het goed
oplossing te verkennen.
vastgoedportefeuille grondig te verduurzamen.
is) ook de revenuen terugziet in de exploitatie. Hierbij kan
Daarnaast kan worden bezien op welke wijze het lokale
zij zo mogelijk gebruikmaken van landelijke en provinciale
Realistische benadering verduurzaming
verduurzamingsbeleid en –maatregelen van de
fondsen en/of subsidies. Wanneer ENG niet haalbaar
Het belang van verduurzamen wordt breed
gemeente de schoolbesturen kan ondersteunen in hun
blijkt, gaan schoolbesturen en gemeente met elkaar in
onderschreven. Tegelijkertijd is het omwille van
verduurzaming. Denk hierbij aan het aanhaken op
gesprek om een oplossing te verkennen.
verschillende redenen van belang om met een
energie-cooperaties in kernen of het verstrekken van leningen om verduurzaming waar te maken.
‘nuchtere blik’ te kijken naar de verduurzaming. Lokale ambitie verduurzaming
Op de volgende pagina is een aantal van deze
bij renovatie en vernieuwbouw
redenen benoemd.
Wettelijke verduurzamingsambitie nieuwbouw
Voor de verduurzaming bij renovaties en vernieuwbouw
Nieuwe, te vernieuwbouwen en te renoveren
die verder gaat dan BENG, wordt altijd een ‘businessplan’
schoolgebouwen moeten met ingang van 2021 voldoen
opgesteld. Financieel-technisch zal het niet eenvoudig
aan ‘het nieuwe Bouwbesluit’ ofwel de eisen van het
zijn om de sprong naar ENG te maken bij renovatie en
Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL). Dit betekent
vernieuwbouw. Voor de ‘sprong’ van BENG naar een
bijvoorbeeld dat deze nieuwe gebouwen moeten
hoger niveau van verduurzaming wordt een businessplan
voldoen aan Bijna Energie Neutraal Gebouw (BENG).
opgesteld (gebaseerd op Total Cost of Ownership), inclusief dekking hiervan.
049 49
(a) Groeimodel
(d) Voortschrijdend inzicht
De tijd en kosten die zijn gemoeid met verduurzaming
(f) Afstemmen op levensduur
De innovaties rondom verduurzaming gaan
in relatie tot de financiële mogelijkheden bij
De afschrijving moet in verband staan met de
razendsnel. Wat vandaag vernieuwend is, is morgen
gemeente en schoolbesturen, maken het onmogelijk
inverdieneffecten van de betreffende investeringen:
verouderd. Denk bijvoorbeeld aan de mogelijke
om de volledige portefeuille op korte termijn te
Het volledig gasloos maken van een schoolgebouw
introductie van waterstof, die de energievoorziening
transformeren in een volledig verduurzaamd bestand.
doe je normaal gesproken niet als je weet dat je over
volledig op de kop zou kunnen zetten. De mogelijke
We kiezen gezamenlijk voor een groeimodel die
vijftien jaar het hele gebouw vervangt. Bij onzekerheid
innovaties kunnen reden zijn om bewust te kiezen voor
ambitieus maar ook realistisch is.
over het voortbestaan van een voorziening is het
een spreiding in de verduurzaming van de portefeuille
verstandig om het investeringspatroon hierop af te
en niet alleen te koersen op de technologie van nu, (b) Andere kwaliteitsaspecten
stemmen en eventuele desinvesteringen te
maar qua inrichting van de gebouwinfrastructuur te
Er kunnen redenen zijn om bestaande –niet volledig
voorkomen.
anticiperen op eventuele toekomstige innovaties.
energieneutrale- schoolgebouwen juist te handhaven,
(g) Beperken van stenen
bijvoorbeeld vanwege de intrinsieke kwaliteit van
(e) Total cost of ownership (TCO)
gebouwen, de cultuur-historische waarde, de
Het wordt soms wel eens vergeten in het ‘geweld’ van
Reken je niet te snel rijk bij het doorvoeren van
(gewenste) overcapaciteit binnen het gebouw.
alle verduurzamingsmaatregelen, maar de meest
verduurzamingsmaatregelen. Kijk niet alleen naar de
duurzame vierkante meter gebouw is altijd nog de
korte termijn investeringen en opbrengsten, maar ook
(c) Onzekerheid perspectief: Wanneer onzekerheid
niet-gebouwde vierkante meter. Kortom: kijk waar je
naar de kosten en ontwikkelingen op de lange termijn:
bestaat over bijvoorbeeld het toekomstperspectief
op volumes van gebouwen op verantwoorde wijze kan
Wanneer moet ik de installaties vervangen? Wat kost
van een school, kan bewust worden overwogen om op
beperken, bijvoorbeeld door passend, flexibel en
het onderhoud? Wat is het effect als de saldering van
korte termijn voor een ‘suboptimale oplossing’ te
multifunctioneel te bouwen en medegebruik van
energieopbrengsten per 2023 door het rijk wordt
kiezen, met de mogelijkheid om op weg naar 2050
gebouwen te stimuleren.
afgebouwd? Wat als de materiële bekostiging voor
mogelijk alsnog de sprong naar een volledig
schoolbesturen wijzigt?
energieneutraal gebouw te maken.
050 50
G E Z O N D E E X P L O I TAT I E
Conditionering vanuit gemeente
Geen exploitatie-verantwoordelijkheid
Gezonde volumes
Om bij te dragen aan gezond te exploiteren
De gemeente neemt in de kern geen
Waar binnen een kern sprake is van meerdere
onderwijsvoorzieningen in de gemeente, is de
exploitatielasten over van de schoolbesturen in
(kleine) onderwijsvoorzieningen, bekijken de
gemeente bereid mee te werken aan het scheppen van
het geval dat een schoolbestuur bijvoorbeeld
betrokken schoolbesturen of het gewenst en
condities die helpen om scholen op betaalbare en
aangeeft dat het zelf de exploitatie niet meer
haalbaar is om tot een clustering van de
kwalitatieve wijze te exploiteren:
rond krijgt. Exploitatie blijft een autonome
onderwijsvoorzieningen te komen.
• Aandacht voor woningbouw in de kernen.
verantwoordelijkheid van de schoolbesturen zelf.
Aspecten die hierbij een rol spelen zijn onder andere het behoud van onderwijskwaliteit,
• Aandacht voor de kwaliteitsverbetering van Medegebruik binnen kernen
pedagogisch klimaat, betaalbaarheid en de
In dit huisvestingsplan wordt het uitgangspunt
vorming van kindcentra.
gehanteerd dat groei en krimp van scholen
De wijze waarop de eventuele clustering van
Voorkom desinvesteringen
zoveel mogelijk onderling wordt opgevangen.
scholen organisatorisch wordt ingestoken
Waar de levensvatbaarheid van een
Voorafgaande aan beslissingen over
(bijvoorbeeld overdracht richting een ander
onderwijsvoorziening een risico vormt, wordt
medegebruik wordt altijd de context van het
schoolbestuur, samenwerkschool) betreft een
voorafgaande aan eventuele investeringen van
medegebruik geanalyseerd, alvorens tot
autonome bevoegdheid van de
gemeentezijde in de gebouwen nagegaan of de
besluitvorming over te gaan. Denk hierbij aan
schoolbesturen zelf.
instandhouding van een onderwijsvoorziening in
het aspect van verkeersveiligheid.
schoolgebouwen.
• Meedenken over het reduceren van leegstand.
gevaar komt gedurende de looptijd van een investering. Zaak is tot afstemming te komen tussen de aard van de ingreep en het perspectief.
052 52
W E D E R K E R I G E I N S PA N N I N G
Inspanning gemeente en schoolbesturen De gemeente spant zich in voor het scheppen van structurele condities voor gezonde onderwijshuisvesting,
door kredieten beschikbaar te stellen om de projecten zoals genoemd in dit plan uit te kunnen voeren. Tegelijkertijd wordt van de zijde van de schoolbesturen een inspanning verwacht bij het bieden van kwalitatief goed onderwijs, een efficiënte inzet van ruimten,
verantwoorde omgang met gemeenschapsmiddelen en het zorgdragen voor adequaat onderhoud. Afstemming investering en instandhouding Waar het gaat om investeringen in schoolgebouwen van
gemeentezijde, mag van schoolbesturen worden verwacht dat de betreffende onderwijsvoorziening ook minimaal gedurende de periode van afschrijving in stand wordt gehouden. Dit in verband met het voorkomen van desinvesteringen en het terugvallen van gebouwen aan de gemeenschap met een hoge boekwaarde.
54 54
54
7 PERSPECTIEVEN
VERENIGDE CHRISTELIJKE SCHOLEN OPSTERLAND
CBS DE LIBRIJE GORREDIJK
Het gebouw is recent grotendeels gerenoveerd. Er is sprake van normatieve overcapaciteit . Een deel van
deze overcapaciteit wordt momenteel ingezet voor Kinderopvang Kinderwoud. Recentelijk heeft VCSO een aanvraag ingediend bij de gemeente voor aanpassing van het schoolgebouw, betreffende het aanleggen van een klimaatinstallatie. Voor deze maatregelen wil de school aanspraak maken op de landelijke ‘SUVIS’ regeling. Vanuit de SUVIS-regeling kan 30% van de kosten voor verbetering van het binnenklimaat en
Omvang
1.600 m²
Bouwjaar
1969, 2010, 2020
Leerlingen
211
overleg met VCSO de aanvraag voor CBS De Librije
Normbehoefte
1.261 m²
ingediend, met als voorwaarde dat het schoolbestuur
Normsaldo
+339 m²
de dekking verzorgt voor de overige 70%.
Prognose
eventueel verdere verduurzaming van het
schoolgebouw vergoed. De gemeente heeft in
Licht dalend
57 57
CBS BETROUWEN BAKKEVEEN
De schoolbesturen van Comprix en VCSO staan open voor een verkenning van samenwerking of fusie van CBS Betrouwen en OBS De Oanrin, die momenteel gezamenlijk beschikken over ongeveer 130 leerlingen. De huidige gebouwen van Betrouwen en de Oanrin zijn beide integraal
verouderd op het gebied van functionaliteit, techniek, binnenklimaat en verduurzaming. Denk bijvoorbeeld aan verouderde installaties, kozijnen, riolering, enkel glas en oude kozijnen. Via vervangende nieuwbouw kan op termijn een toekomstgerichte en Omvang
641 m²
Bouwjaar
1972
Leerlingen
47
Normbehoefte
436 m²
Normsaldo
+205 m²
Prognose
Stabilsatie
duurzame oplossing voor het onderwijs voor de kern Bakkeveen worden gerealiseerd. Ter overbrugging richting de nieuwbouw wordt in samenspraak met de betrokken schoolbesturen verkend of het nodig en gewenst is om op korte termijn te komen tot een bescheiden ‘upgrade’ van één van beide gebouwen, zodat het onderwijs wel alvast vanuit gezamenlijke huisvesting kan worden verzorgd. .
58 58
CBS DE ARKE NIJ BEETS Het gebouw van De Arke in Nij Beets dateert uit 1980. De gedachten van het bestuur richting de toekomst gaan uit naar een combinatie van de Arke met de openbare school De Jasker, waarbij beide scholen in een unilocatie worden opgenomen. In totaliteit gaat het dan om een school voor circa 125 leerlingen.
Een draagvlakonderzoek moet nog plaatsvinden. Zowel het gebouw van de Arke als de Jasker hebben onvoldoende potentieel voor een kwalitatieve en verduurzamende levensduurverlenging. Qua huisvesting gaat de voorkeur op middellange termijn uit naar vervangende
nieuwbouw. Ter overbrugging richting de nieuwbouw wordt in samenspraak met de betrokken schoolbesturen verkend of het nodig en gewenst is om op korte termijn te komen tot een bescheiden ‘upgrade’ één van beide gebouwen, zodat Omvang
778 m²
Bouwjaar
1980
Leerlingen
78
Het schoolbestuur wijst op mogelijke kansen om te komen tot een mogelijke
Normbehoefte
592 m²
koppeling met het nabijgelegen gymzaal (met verouderde kleedkamers) en
Normsaldo
+186 m²
dorpshuis. Mogelijk kan ook de kinderopvang worden gekoppeld die
Prognose
Lichte groei
het onderwijs wel alvast vanuit gezamenlijke huisvesting kan worden verzorgd.
momenteel in een pand van de gemeente is gehuisvest. In de voorbereiding op de nieuwbouw is het zaak deze kansen verder te onderzoeken op haalbaarheid.
59 59
CBS DE OPDRACHT URETERP
Het gebouw van CBS De Opdracht in Ureterp dateert uit 2009. De school verzoekt om een semipermanente uitbreiding en medewerking bij de vorming van een kindcentrum. Hoewel de gemeente geen formele huisvestingsverantwoordelijkheid heeft voor kinderopvang, is de gemeente wel bereid mee te denken
met de wensen van het schoolbestuur en hiervoor grond ter beschikking te stellen. De gemeente levert zelf geen financiële bijdrage bij de verdere ontwikkeling.
Omvang
1.610 m²
Bouwjaar
2009
Leerlingen
278
Normbehoefte Normsaldo Prognose
1.598 m² -12 m²
Momenteel onderzoeken schoolbesturen Comprix en
VCSO de mogelijkheid om de Opdracht uit te breiden ten behoeve van capaciteit voor de leerlingen van openbare school de Twirre en het vormen van een samenlevingsschool. In dit huisvestingsplan houden we budgettair rekening met deze uitbreiding.
Stabilisatie
60
CBS REHOBOTH F R I E S C H E PA L E N
Het gebouw van CBS Rehoboth dateert uit 2011 en maakt samen met openbare school de Skâns, peuterspeelzaal De Krobbedobbe en dorpshuis de Dobber deel uit van Brede School Frieschepalen. De school kent momenteel 61 leerlingen, waarmee de
school min of meer passend is gehuisvest. Voor dit Omvang
589 m²
Bouwjaar
2011
Leerlingen
61
Normbehoefte
507 m²
Normsaldo
+82 m²
Prognose
gebouw zijn de komende decennia geen grootschalige vernieuwingen aan de orde.
Stabilisatie
61 61
STICHTING COMPRIX
‘T AMBYLD TERWISPEL
De voor- en achterzijde van het schoolgebouw van ‘t Ambyld zijn relatief nieuw. Het middendeel van
het gebouw wordt momenteel aangepakt. Om de school aan de huidige onderwijskundige en technische inzichten te laten voldoen was een renovatie noodzakelijk. De raad heeft een krediet beschikbaar gesteld voor de renovatie om het
gebouw bouwkundig en onderwijskundig een levensduurverlenging van 25 jaar te geven. Omvang
872 m²
Bouwjaar
1957
schoolbestuur succesvol een aanvraag gedaan voor
Leerlingen
77 leerlingen
subsidie op grond van de SUVIS-regeling.
Normbehoefte
587 m²
Normsaldo
+285 m²
Prognose
Stabilisatie
Daarnaast heeft de gemeente samen met het
63 63
DE WJUKSLACH LANGEZWAAG
Het gebouw van De Wjukslach dateert uit 1962. De Wjukslach gaat per 1 augustus 2022 fuseren met de Hoekstien in Luxwoude, dat onder hetzelfde schoolbestuur valt. Gezien de leerlingenaantallen, de kwaliteitspotentie van beide gebouwen en het onderwijskundig pespectief, wordt uitgegaan van vervangende nieuwbouw voor beide scholen gezamenlijk. Het schoolbestuur is met de gemeente in
gesprek over een locatie. In een eerder stadium heeft de gemeente al een
Omvang
832 m²
Bouwjaar
1962
Leerlingen
114
Hoekstien omdat van een fusie nog geen sprake was). Ter
Normbehoefte
773 m²
overbrugging richting de nieuwbouw wordt in samenspraak
Normsaldo
+59 m²
met het schoolbestuur bekeken of het noodzakelijk is om een
Prognose
Daling
noodlokaal te plaatsen bij de Wjukslach, om zo alvast
voorbereidingskrediet ter beschikking gesteld voor de vervanging van de Wjukslach (destijds nog zonder de
gezamenlijke huisvesting mogelijk te maken.
64 64
DE HOEKSTIEN LUXWOUDE
De Hoekstien telt anno 2021 nog 36 kinderen, dat
volgens de prognoses terugloopt tot 16 kinderen in 2038. Het gebouw van De Hoekstien dateert uit 1984. De Hoekstien gaat fuseren met de Wjukslach in
Langezwaag, dat onder hetzelfde schoolbestuur valt. Zie voor een verdere toelichting onder de Wjukslach.
65 65
DE SINNEWIZER WIJNJEWOUDE
De gemeente heeft eerder dit jaar ingestemd met de fusie van de beide basisscholen in Wijnjewoude per 1 augustus 2021. De nieuwe samenwerkingsschool valt onder Stichting Comprix.
Om als samenwerkingsschool in één gebouw te passen is een verbouwing nodig geweest. Na deze verbouwing is er voldoende ruimte voor beide scholen in het voormalige gebouw van Votum Nostrum. De kosten voor de eenmalige aanpassingen hebben betrekking op het speellokaal,
handvaardigheids-lokaal en centrale ruimtes. De functie van speellokaal wordt overgenomen door de nabijgelegen gymlokaal. Hiermee voorziet het gebouw in de behoefte,
Omvang
727 m²
Bouwjaar
1965
Leerlingen
152
Via de uitgevoerde aanpassingen kan het gebouw nog voor
Normbehoefte
965 m²
een periode van minimaal tien jaren vooruit. Op middellange
Normsaldo
-238 m²
termijn komt dan het perspectief van vervangende nieuwbouw
Prognose
Lichte stijging
ondanks het normatieve tekort.
in beeld voor deze school.
66 66
DE OANRIN BAKKEVEEN Momenteel vindt er een oriëntatie plaats op een fusie met CBS Betrouwen en de Oanrin. Mocht het tot een fusie komen dan gaat het bestuur op termijn uit van gezamenlijke huisvesting voor de beide scholen. De huidige gebouwen van de Oanrin en Betrouwen zijn beide integraal verouderd op het gebied van functionaliteit, techniek, binnenklimaat en verduurzaming. Denk bijvoorbeeld aan verouderde installaties, kozijnen, riolering, enkel glas en
oude kozijnen. Via vervangende nieuwbouw kan op termijn een Omvang
852 m²
Bouwjaar
1968
voor de kern Bakkeveen worden gerealiseerd. Ter
Leerlingen
81
overbrugging richting de nieuwbouw wordt in samenspraak
Normbehoefte
607 m²
met de betrokken schoolbesturen verkend of het nodig en
Normsaldo
+245 m²
gewenst is om op korte termijn te komen tot een bescheiden
Prognose XXXXXXX Stabilisatie
toekomstgerichte en duurzame oplossing voor het onderwijs
‘upgrade’ van één van beide gebouwen te komen, zodat gezamenlijke huisvesting op korte termijn mogelijk is.
67 67
DE JASKER NIJ BEETS Het gebouw van De Jasker in Nij Beets dateert uit 1969. Gedachten richting de toekomst gaan uit naar een combinatie met de Arke van VCSO, waarbij beide scholen in een unilocatie worden opgenomen. De gebouwen van de Arke en de Jasker hebben beide onvoldoende potentieel voor een kwalitatieve en verduurzamende levensduurverlenging. Qua huisvesting gaat de voorkeur op middellange termijn uit naar vervangende nieuwbouw.
Ter overbrugging richting de nieuwbouw wordt in samenspraak met de betrokken schoolbesturen verkend of het nodig en gewenst is om op korte termijn te komen tot een bescheiden ‘upgrade’ van één van beide gebouwen te komen, zodat gezamenlijke huisvesting op korte Omvang
852 m²
Bouwjaar
1968
Leerlingen
44
termijn al mogelijk wordt. Het schoolbestuur wijst op mogelijke kansen om te komen tot een mogelijke koppeling met het nabijgelegen gymzaal (met verouderde
Normbehoefte
421 m²
Normsaldo
+431 m²
worden gekoppeld die momenteel in een pand van de gemeente is
Prognose
Stabilisatie
gehuisvest. In de voorbereiding op de nieuwbouw is het zaak deze
kleedkamers) en dorpshuis. Mogelijk kan ook de kinderopvang
kansen verder te onderzoeken op haalbaarheid.
68 68
DE OPSTEKKER TIJNJE
Voor de kern Tijnje is al een traject bezig om te
komen tot MFA Tijnje, waarin functies op het gebied van basisonderwijs, ontmoeting en sport worden gecombineerd. De projectpartners beogen medio 2022 het ontwerp voor de MFA voor te leggen. Omvang Bouwjaar
1923
Leerlingen
139
Normbehoefte
899 m²
Normsaldo Prognose
Stabilisatie
69 69
DE FINNE BEETSTERZWAAG
Voor Beetsterzwaag wordt momenteel gewerkt aan de realisering van een Brede School, waarin naast basisschool de Finne ook de kinderopvang participeert. Ook vindt een samenwerking met VV de Sweach plaats, met als doel in het gebouw een kantine en kleedruimtes te realiseren.
In 2019 is hiervoor een voorbereidingskrediet Omvang
verstrekt. In 2022 volgt het uitvoeringskrediet voor
Bouwjaar Leerlingen Normbehoefte
bouw van het kindcentrum en inrichting van het 233
openbaar gebied.
1.372 m²
Normsaldo Prognose
Stabilisatie
70 70
DE BÔGE HEMRIK
Basisschool de Bôge is sinds 2011 gehuisvest in MFC de Bining, met naast de school ook een sportzaal met toneel. De komende decennia zijn geen grootschalige ingrepen in het schoolgebouw te verwachten. Omvang
632 m²
Bouwjaar
2011
Leerlingen
52
Normbehoefte
462 m²
Normsaldo
+170 m²
Prognose
Lichte daling
71
DE TWIRRE URETERP
De Twirre in Ureterp telde afgelopen schooljaar nog 63 leerlingen. Volgens de prognose komt het leerlingenaantal verder onder druk te staan. Er is dan ook sprake van forse normatieve overcapaciteit binnen het gebouw, die oploopt tot meer dan 700 m². Het gebouw van de Twirre is op diverse fronten verouderd. In het vorige Integraal Huisvestingsplan is de intentie uitgesproken om tot een oplossing te komen voor de huisvesting van de Twirre. Momenteel onderzoeken schoolbesturen Comprix en VCSO de mogelijkheid om de Opdracht uit te breiden ten behoeve van capaciteit voor de leerlingen van openbare school de Twirre en het vormen van Omvang
1.248 m²
een samenlevingsschool. In dit huisvestingsplan houden we budgettair
Bouwjaar
1976
rekening met deze uitbreiding.
Leerlingen
63
Normbehoefte
517 m²
Normsaldo
+731 m²
Prognose
Lichte daling
Comprix heeft zich bereid getoond om gedurende de vernieuwbouw van de Eben Haëzer, leegstaande lokalen binnen de Twirre in te zetten voor het huisvesten van een aantal groepen van de Eben Haëzer.
72 72
DE SKÂNS F R I E S C H E PA L E N
Basisschool de Skâns is sinds 2011 gehuisvest in dit gebouw. De komende
decennia zijn geen grootschalige ingrepen te verwachten.
Omvang
541 m²
Bouwjaar
2011
Leerlingen
49
Normbehoefte
446 m²
Normsaldo
+95 m²
Prognose
Stabilisatie
73 73
LOEVESTEIN GORREDIJK
Sinds 2016 is School Loevestein gehuisvest in dit gebouw in Gorredijk. De school heeft te maken met een klein normatief tekort. Wanneer dit leidt tot een uitbreidingsbehoefte, wordt in eerste instantie bekeken
of andere scholen in Gorredijk ruimte over hebben. Omvang
1.196 m² (school) 284 m² (kdv)
Bouwjaar
2016
Leerlingen
222
Normbehoefte
1.317 m²
Normsaldo
-121 m²
Prognose
Nieuwbouw van de Treffer –die onder hetzelfde schoolbestuur valt- biedt hiertoe mogelijkheden.
Lichte stijging
74 74
DE FLECHT LIPPENHUIZEN
Sinds 2018 maakt basisschool De Flecht deel uit van de nieuwe multifunctionele accommodatie It Kobunderhús, samen met de partners SV Thor Lippenhuizen, Dorpshuis De Mande en
Gastouderopvang en peuteropvang It Berneplakje. Omvang
669 m²
Bouwjaar
2018
Leerlingen
76
Normbehoefte
582 m²
Normsaldo
+87 m²
Prognose
Stabilisatie
- 75 -
75 75
DE TREFFER GORREDIJK
De nieuwbouw van de Treffer wordt naar verwachting in 2022 in gebruik genomen. Kinderopvang maakt eveneens deel uit van deze
accommodatie.
Omvang
m²
Bouwjaar
2022
Leerlingen
176
Normbehoefte
1.085 m2
Normsaldo Prognose
Stabilisatie
76 76
NOORDERBASIS
EBEN HAËZER URETERP Het schoolgebouw van Eben Haëzer is integraal verouderd. Normatief gezien kent de school een overcapaciteit van 406 m². Een deel van deze overcapaciteit wordt ingezet voor kinderopvang Kleurrijk. De afgelopen jaren heeft het schoolbestuur via terughoudend beleid ten aanzien van
onderhoud al geanticipeerd op de aanstaande vernieuwbouw. Voor vernieuwbouw geldt als streven dat het gebouw energieneutraal wordt en de investering in 40 jaar wordt afgeschreven. Hierover worden afspraken met het schoolbestuur gemaakt. Het voorbereidingskrediet is in 2021 verstrekt. Het schoolbestuur beoogt de bouw in 2022 voor te bereiden en in
Omvang
1.215 m²
Bouwjaar
1977
Leerlingen
121
Om het onderwijs gedurende de vernieuwbouw te kunnen
Normbehoefte
809 m²
continueren, wordt ingezet op medegebruik van het gebouw
Normsaldo
+406 m²
van de Twirre. Schoolbestuur Comprix staat hiervoor open.
Prognose
2023 tot uitvoering over te gaan.
Licht dalend
78
STICHTING SPECIAAL ONDERWIJS FRYSLÂN
S C H O O L LY N D E N S T E Y N BEETSTERZWAAG School Lyndensteyn in Beetsterzwaag is een school voor (voortgezet) speciaal onderwijs aan
leerlingen met een lichamelijke of een meervoudige beperking en leerlingen die langdurig ziek zijn. De school trekt leerlingen uit de gehele provincie. School Lyndensteyn zelf gaat uit van een structurele aanwezigheid van circa 210 tot 220 leerlingen. Er zijn diverse knelpunten in de huisvesting op het gebied van functionaliteit, verduurzaming en binnenklimaat. Volgens het bestuur is vernieuwing op korte termijn gewenst om leerlingen en medewerkers kwalitatief goed en passend te kunnen huisvesten. Om tot verbetering van de huisvesting te komen heeft School Lyndensteyn een aantal huisvestingsscenario’s ontwikkeld. Er is gekeken naar vervangende nieuwbouw en vernieuwbouw als alternatief. Vanwege de locatiegebondenheid (koppeling met Revalidatie Fryslân), de beperkte terreinruimte op de
huidige locatie, de complexiteit rondom tijdelijke huisvesting voor de doelgroep leerlingen, behoud van volume en de hoge boekwaarden, heeft vernieuwbouw de voorkeur.
5.150 m² (ex gym en zwembad) 100 m² speellokaal met eigen middelen gefinancierd
Bij voorkeur vindt vernieuwbouw gefaseerd plaats, zodat zo min mogelijk tijdelijke huisvesting
Bouwjaar
1973 /1977/1994/2006/2009
• Fase1: hierin worden urgente binnenklimaatproblemen aangepakt, met gebruikmaking vande
Leerlingen
210-220 (verwacht schoolbestuur)
landelijke SUVIS-subsidie. Gelijktijdig wordt het totaalplan (‘masterplan’) en programma van
Normbehoefte
3.486 m²
middellange termijn goed op elkaar worden afgestemd.
Normsaldo
+1.664 m²
Omvang
Prognose
210 (verwacht schoolbestuur)
nodig is. Spreiding van investeringen is een bijkomend voordeel. Hiertoe kan de vernieuwing in twee fasen worden opgeknipt:
eisen voor de gehele vernieuwbouw uitgewerkt, zodat de ingrepen voor de korte en • Fase 2: De uitvoering van de resterende vernieuwbouw vindt plaats in fase 2, waarbij de maatregelen zodanig worden uitgevoerd dat de inzet van tijdelijke huisvesting zoveel als