Bijlage 1 - Begroting 2024 - herzien 09-10

Als de uitgave echter inhoudelijk niet overeenkomt met de doelstellingen van de raad, dan moet het college dit alsnog ter besluitvorming voorleggen aan de raad. Mutaties worden elk jaar bij de Perspectiefbrief gemeld, waarbij het college een voorstel aan de raad overlegt tot het wijzigen van de lopende begroting. 2. Normenkader Het normenkader bestaat uit alle wet- en regelgeving, die van belang zijn voor de accountantscontrole. Het normenkader per 31 december wordt jaarlijks door het college vastgesteld en ter kennis van de raad gebracht. 3. Controleplan Het controleplan van de accountant wordt met de auditcommissie van de raad afgestemd. Met het vaststellen van de begroting worden ook de bovenvermelde uitgangspunten voor de accountantscontrole vastgesteld.

76

Vanaf 2023 moet het college van B&W een verantwoording opnemen in de jaarstukken over de rechtmatigheid. De eerste keer zal dit plaatsvinden in 2024 over de jaarstukken van 2023. Er zijn meerdere wijzigingen nodig, zoals het vaststellen van een verantwoording- en rapportagegrens. De wijzigingen zullen in vernieuwde verordeningen door de raad vastgesteld worden. Informatiebeveiliging De gemeente heeft een grote hoeveelheid aan informatie van onder andere inwoners, burgers, medewerkers en samenwerkingspartners. Informatie is een van de belangrijkste bedrijfsmiddelen van de gemeente. Het beschermen van deze informatie is van groot belang in de huidige digitale samenleving. De ontwikkelingen in de digitale wereld vragen om een continue doorontwikkeling van onze informatiebeveiliging. Met het oog op de toekomst wordt in 2024 het strategische informatiebeveiligingsbeleid herzien. Hierin wordt de nadruk gelegd op de (door)ontwikkeling van toekomstbestendig (afdelingsspecifiek)beleid, procedures en werkprocessen op het gebied van informatiebeveiliging. Als gemeente werken we met de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). De BIO bestaat uit een stelsel van maatregelen op organisatorisch, fysiek en technisch gebied en geldt voor de gehele overheid.

Daarnaast zijn er specifieke wetten die eisen stellen op het gebied van privacy en informatiebeveiliging, zoals: de Wet basisregistratie personen (BRP), de Paspoortuitvoeringsregeling Nederland (PUN), de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (Suwinet). De eisen uit de BIO, aangevuld met eisen uit specifieke nationale wetten & Europese richtlijnen en verordeningen, dienen als basis voor de ontwikkeling van nieuw beleid voor de gemeente op het gebied van informatiebeveiliging. ENSIA-audit Door middel van de ENSIA-audit zijn we als gemeente in staat om te kijken hoe de organisatie ervoor staat op het gebied privacy en informatiebeveiliging. De audit wordt jaarlijks uitgevoerd en bestaat voor een deel uit een zelfevaluatie en voor een deel uit een toetsing door een externe IT-auditor. Door het verkrijgen van zicht op de stand van zaken kunnen concrete acties worden gesteld om de beveiliging van de informatie van onze inwoners verder te versterken. ENSIA sluit aan op de gemeentelijke planning & control-cyclus en heeft tot doel het verantwoordingsproces over informatieveiligheid bij gemeenten verder te professionaliseren. Ook in 2024 wordt de ENSIA-audit uitgevoerd. De toetsing van de externe IT-auditor wordt uitgebreider voor een vijftal DigiD-normen. De gemeente speelt in op deze ontwikkelingen door beleid en werkprocessen te herzien en/of aan te vullen.

Rekenkamercommissie Opsterland De Rekenkamercommissie heeft als taak het onderzoeken van de doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het door de gemeente vastgestelde beleid en de uitvoering van het beleid. De Rekenkamercommissie is volledig onafhankelijk. Voor 2024 zal de Rekenkamercommissie een onderzoeksprogramma aan de raad voorleggen.

77

Openbaarheidsparagraaf Inleiding Per 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) inwerking getreden. De wet is bedoeld om overheidsorganisaties transparanter te maken en dat moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar en uitwisselbaar is. Het grote verschil tussen de Woo en de Wob betreft de actieve openbaarmaking van documenten behorende tot 11 informatiecategorieën. Dat is een belangrijke aanvulling op de Wob. De Woo kent enkele doelstellingen waarvan de belangrijkste onderstaand zijn weergegeven: 1. Actieve openbaarmaking. Hieronder valt het actief openbaar maken van informatie uit eigen beweging. 2. Passieve openbaarmaking (Woo-verzoeken). Met de inwerkingtreding van de Woo is de afhandelingstermijn op Woo-verzoeken verkort. Feitelijk betekent dit dat Woo-verzoeken nu binnen 6 weken afgehandeld moeten worden in plaats van 8 weken die er onder de Wob nog voor stonden. Een Woo-verzoek moet daarbij elektronisch kunnen worden ingediend. 3. Bestuursorganen moeten maatregelen treffen om de duurzame toegankelijkheid van digitale documenten te borgen als randvoorwaarde om uitvoering te geven aan openbaarheid. Wat hebben we gedaan? In 2023 werden de eerste stappen gezet ten behoeve van de Woo-implementatie. In 2023 zijn de wettelijke kaders van het niveau basis ingericht zoals het instellen van een Woo-coördinator.

Daarnaast is er anonimiserings-software aangeschaft die bij het verwerken van Woo-verzoeken nu gebruikt wordt; niet alle informatie is namelijk openbaar, zeker omdat er bijvoorbeeld tevens rekening gehouden dient te worden met de privacy vanuit de AVG. Wat gaan we doen De focus zal komen te liggen op de implementatie van de actieve openbaarmaking vanuit de informatiecategorieën die in 2024 verplicht worden. Dat betreft dus het Woo-ambitieniveau Basis. We willen echter doorgroeien naar het ambitieniveau Medium, om daarmee nog meer stappen te kunnen zetten t.a.v. de optimalisering van de transparantie. In 2024 zal daarom worden gewerkt aan diverse stappen. Dat betreft onder andere: - Het onderzoeken welke stukken openbaar gemaakt dienen te worden vanuit zowel het niveau Basis als ook het niveau Medium. - Het publiceren (actief openbaar maken) van stukken die onder de verplichte informatiecategorieën vallen (niveau Basis). - Een start maken met het publiceren van overige informatiecategorieën (niveau Medium). - Onderzoeken van de mogelijkheden die het e-depot biedt. Stukken worden namelijk openbaar zodra ze worden overgebracht naar het e-depot en hoeven dan niet langer of ook nog eens elders gepubliceerd te worden. Tevens wordt voor inbedding van alle te zetten stappen gezorgd in de drie OWO-organisaties.

Dat betreft dan niet alleen het uitvoering geven aan de verplichtingen, maar zeker ook het communiceren over de verplichtingen die de Woo met zich meebrengt. Als ook het opleiden van medewerkers om hier binnen hun huidige werkzaamheden opvolging aan te kunnen geven. Want de implementatie van een wet als de Woo betreft een cultuurverandering die moet zorgen voor een verandering van een houding van ‘gesloten mits' naar 'open tenzij’.

Verbonden partijen Verbonden partijen Het doel van deze paragraaf In de verschillende programma’s worden maatschappelijke effecten beoogd die (mede) door externe organisaties worden verwezenlijkt. In een aantal daarvan heeft de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang. In deze paragraaf wordt daarvan een overzicht gegeven. Definitie verbonden partijen

78

Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Van een financieel belang is sprake als: 

Een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag niet verhaalbaar is als de verbonden partij failliet gaat.



De gemeente voor bedragen aansprakelijk kan worden gesteld als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt.

Van een bestuurlijk belang is sprake als de gemeente zeggenschap heeft, hetzij door vertegenwoordiging in het bestuur, hetzij door stemrecht. Dit betekent concreet dat er sprake is van een bestuurlijk belang als de burgemeester, een wethouder of een raadslid van de gemeente namens de gemeente in het bestuur van de partij plaatsneemt of namens de gemeente stemt. Visie op en de beleidsvoornemens betreffende verbonden partijen De gemeente heeft met het oog op het beperken van regelgeving geen afzonderlijke Kadernota verbonden partijen vastgesteld. Visie en beleid op verbonden partijen zijn daarom terug te vinden in deze paragraaf. De gemeente voert overheidstaken uit en wil doelen bereiken in de samenleving. Dit moet effectief en efficiënt. In een aantal gevallen kan de gemeente deze taken en doelen niet of moeilijk zelf uitvoeren en is er een noodzaak om met andere gemeenten, provincie of waterschap samen te werken. De gemeente Opsterland voert hierbij een terughoudend beleid. Verbonden partijen worden alleen aangegaan als dit door de wet verplicht wordt gesteld of als er een ondubbelzinnig gemeentelijk belang is, gerelateerd aan grensoverschrijdende belangen en/of de kwaliteit en efficiëntie van de uitvoering van de taken. Bij deelname aan een verbonden partij moet aan de volgende voorwaarden worden voldaan: 1.

De op te richten verbonden partij moet bij uitstek het instrument zijn om het gemeentelijke doel te realiseren. 2. Er moet een gedegen afweging plaatsvinden met betrekking tot de vorm van de verbonden partij (praktisch en beperken van bestuurlijke drukte). 3. De verdeling van taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden moet helder en duaal omschreven worden. 4. Bij het aangaan van verbonden partijen moet volstrekte duidelijkheid bestaan over zaken als werkwijze, zeggenschapsverhoudingen, winst- en risicoverdeling en te leveren (toetsbare) prestaties. 5. Er moeten duidelijke afspraken worden gemaakt over de inzichtelijkheid en beheersbaarheid van (financiële) risico’s. 6. Er moeten voldoende waarborgen in de regeling worden opgenomen voor democratische legitimatie (bij overdracht raadsbevoegdheden) en voor controle en beïnvloeding door o.a. inzichtelijke en transparante begrotingen en verantwoordingen, het verstrekken van relevante en adequate informatie (nieuwsbrieven en tussenrapportages) en door controlemechanismen als financiële adviescommissies en rekenkameronderzoek. Kaderstellende documenten De diverse gemeenschappelijke regelingen en daaraan ten grondslag liggende collegebesluiten en raadsbesluiten. Overzicht verbonden partijen Lijst verbonden partijen 

Gemeenschappelijke regelingen: o

Veiligheidsregio Fryslân te Leeuwarden

o

Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) te Grou

o

Sociale werkvoorziening Fryslân te Drachten

79



o

Recreatieschap De Marrekrite te Leeuwarden

o

Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit (voorheen Hûs en Hiem) te Leeuwarden

o

Exploitatiemaatschappij Bedrijvenpark Drachten te Drachten

Vennootschappen: o

Caparis NV te Drachten

o

NV Afvalsturing Fryslân

o

NV Fryslân Miljeu

o

NV Bank Nederlandse Gemeenten te Den Haag

o

BV Publiek Belang Elektriciteitsproductie te Den Bosch

o

CSV Amsterdam BV Den Bosch

Veiligheidsregio Fryslân Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Leeuwarden

Deelnemende

De Friese gemeenten

partijen Bestuurlijk belang

Samenwerkingsverband van de Friese gemeenten, Brandweer Fryslân, GGD Fryslân en andere partners. Ze werken samen op de terreinen van publieke gezondheidszorg, brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, rampenbestrijding en crisisbeheersing. Bevorderen van de multidisciplinaire samenwerking en de coördinatie in de uitvoering van de rampenbestrijding en crisisbeheersing. Het instandhouden en beheren van een gemeenschappelijke meldkamer en tot slot het zijn van een platvorm voor samenwerking voor aan hulpverlening gelieerde diensten, partners, dan wel organisaties en andere openbare lichamen.

Zeggenschap

3,70%

Financieel belang

Bijdrage 2024

€ 3.408

x € 1.000

Bijdrage 2023

€ 3.176

Verwacht eigen

1-1-2024

€ 7.801

vermogen x € 1.000

31-12-2024

€ 7.000

Verwacht vreemd

1-1-2024

€ 80.075

x € 1.000

31-12-2024

€ 86.445

Vewacht financieel

2024

vermogen

€0

resultaat Risico's

De risico’s zijn in beginsel niet heel groot. Wel is er een inherent risico bij een gemeenschappelijke regeling dat alle deelnemers moeten bijspringen bij eventuele tekorten.

Programma

1 Veiligheid; 4 Onderwijs; 6 Sociaal domein; 7 Volksgezondheid en milieu

Portefeuillehouder

Andries Bouwman

80

Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Grou

Deelnemende

De Friese gemeenten, de provincie Fryslân en het Wetterskip Fryslân

partijen Bestuurlijk belang

Deelname aan de FUMO is wettelijk verplicht gesteld voor alle Friese gemeenten. Hiermee wordt beoogd de uitvoering van de milieuregelgeving te professionaliseren, te uniformeren en de afstemming met andere handhavingspartners (Justitie) te verbeteren. In het basistakenpakket is vastgelegd voor welke activiteiten (van bedrijven en instellingen) de FUMO haar werkzaamheden moet uitvoeren. De gemeente blijft het bevoegd gezag. De FUMO voert voor de gemeente gedeeltelijk het omgevingsrecht uit: de vergunningverlening en het toezicht van het milieucomponent van grote en complexe bedrijven en instellingen.

Zeggenschap

Het aantal stemmen is afhankelijk van de financiële bijdragen van de deelnemers en wordt jaarlijks vastgesteld. Opsterland heeft op dit moment 1 stem van de 75 (1,33%). Bijdrage 2024

€ 313.273

Bijdrage 2023

€ 318.202

1-1-2024

€ 1.400

x € 1.000

31-12-2024

€ 1.400

Verwacht vreemd

1-1-2024

€0

x € 1.000

31-12-2024

€0

Vewacht financieel

2024

€0

Financieel belang

Verwacht eigen vermogen

vermogen

resultaat Risico's

Er is een inherent risico bij een gemeenschappelijke regeling dat alle deelnemers moeten bijspringen bij eventuele tekorten.

Programma

7 Volksgezondheid en milieu; 8 Bouwen, wonen en gronden

Portefeuillehouder

Marcel van Opzeeland

81

Sociale werkvoorziening Fryslân Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Drachten

Deelnemende

Achtkarspelen, Heerenveen, Leeuwarden, Ooststellingwerf,Weststellingwerf, Opsterland, Smallingerland en

partijen

Tytsjerksteradiel

Bestuurlijk belang

Vanaf 1-1-2020 zijn de activiteiten van de GR veranderd waarbij er geen sprake meer is van de uitvoering van de WSW. Door de gemeente is een dienstverleningsovereenkomst afgesloten met Caparis voor de uitvoering van deze activiteiten. Vanaf 2020 is daarom ook geen bijdrage aan de GR meer.

Zeggenschap

12,50%

Financieel belang

Bijdrage 2023

opgenomen bij Caparis NV

Bijdrage 2022

opgenomen bij Caparis NV

1-1-2024

€0

x € 1.000

31-12-2024

€0

Verwacht vreemd

1-1-2024

€ 3.397

x € 1.000

31-12-2024

€ 3.420

Vewacht financieel

2024

€0

Verwacht eigen vermogen

vermogen

resultaat Risico's

Het risico voor de GR bestaat, dat Caparis in staat moet zijn om aan de vereiste aflossingsverplichtingen te kunnen voldoen en dat bij ingebrekestelling de waarde van de verkregen zekerheden niet toereikend is voor het aflossen van de financiering. Wel blijven we aansprakelijk voor mogelijke tekorten op de bedrijfsvoering die ontstaan bij de NV. Door ons geringe aandeel in de nieuwe NV blijft het risico qua omvang beperkt.

Programma

6 Sociaal domein

Portefeuillehouder

Libbe de Vries

82

Recreatieschap De Marrekrite Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Leeuwarden

Deelnemende

Provincie Fryslân en 13 Friese gemeenten

partijen Bestuurlijk belang

Het behartigen van de gemeenschappelijke belangen van 13 deelnemende Friese gemeenten (excl. Ooststellingwerf en de vier eilanden) en de provincie Fryslân met als doel een uniforme, toeristische recreatieve infrastructuur op water en land te bewerkstelligen. Voor waterrecreatie betreft dit onderhoud en beheer van aanlegvoorzieningen, boeien en bakens, het baggeren van waterwegen en de afvoer van recreatieafval. Voor landrecreatie worden Toeristische Overstap Punten (TOP's) en het fiets-en wandelknooppuntennetwerk beheerd.

Zeggenschap

4,55%

Financieel belang

Bijdrage 2024

€ 27.921

Bijdrage 2023

€ 27.108

1-1-2024

€ 4.240

x € 1.000

31-12-2024

€ 3.995

Verwacht vreemd

1-1-2024

€ 3.907

x € 1.000

31-12-2024

€ 3.753

Vewacht financieel

2024

€ 9.579

Verwacht eigen vermogen

vermogen

resultaat Risico's

De risico’s zijn in beginsel niet heel groot. Wel is er een inherent risico bij een gemeenschappelijke regeling dat de deelnemers moeten bijspringen bij eventuele tekorten.

Programma

5 Sport, cultuur en recreatie

Portefeuillehouder

Rob Jonkman

83

Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit (voorheen Hûs en Hiem) Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Leeuwarden

Deelnemende

17 Friese gemeenten

partijen Bestuurlijk belang

De commissie Ruimtelijke Kwaliteit Hûs en Hiem, welstandadvisering en monumentenzorg heeft als doel de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeente te behartigen op het gebied van de bouwkunstige, stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Fryslân. Betrokken gemeenten moeten op grond van de nieuwe Omgevingswet een onafhankelijke commissie benoemen die zich uitspreekt over verbouwingen, sloop of verplaatsing van rijksmonumenten. Daarnaast adviseert deze commissie ook over meer kwaliteitsvragen dan monumenten alleen.

Zeggenschap

3,85%

Financieel belang

Voor de dienstverlening biedt de gemeente geen vergoeding aan deze GR. Leges die de GR bij de gemeente in rekening brengt worden één op één doorberekend naar de aanvrager.De GR is budgetneutraal.

Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Vewacht financieel

1-1-2024

€ 338.222

31-12-2024

€ 338.222

1-1-2024

€ 443.000

31-12-2024

€ 421.000

2024

€0

resultaat Risico's

De risico’s zijn in beginsel niet heel groot. Wel is er een inherent risico bij een gemeenschappelijke regeling dat alle deelnemers moeten bijspringen bij eventuele tekorten.

Programma

8 Bouwen, wonen en gronden

Portefeuillehouder

Marcel van Opzeeland

84

Exploitatiemaatschappij Bedrijvenpark Drachten Rechtsvorm

Gemeenschappelijke regeling

Vestigingsplaats

Drachten

Deelnemende

Gemeenten Opsterland en Smallingerland

partijen Bestuurlijk belang Het te behartigen belang is het ontwikkelen en exploiteren van het bedrijvenpark Drachten en het verzorgen van een optimale afstemming van alle hiermee samenhangende aspecten en bevoegdheden van de beide deelnemers, de gemeenten Smallingerland en Opsterland. Zeggenschap

50%

Financieel belang

Er wordt geen exploitatiebijdrage betaald. De activiteiten binnen de GR worden door medewerkers van de beide gemeenten verricht.

Eigen vermogen

1-1-2022

€ 6.044

(x1.000)

31-12-2022

€ 5.532

Vreemd vermogen 1-1-2022

€ 2.260

(x1.000)

31-12-2022

€ 2.947

Financieel

2022

€ 551

resultaat (x1.000) Risico's

De prognoses van de resultaten zijn gebaseerd op aannames (restant looptijd, tempo van verkopen, fasering woonrijp maken). De verwachtingen, waar de resultaten op zijn gebaseerd zijn zo goed mogelijk onderbouwd. Echter hoe langer de looptijd van de exploitatie, hoe minder betrouwbaar de prognoses en dus ook het berekende resultaat zijn. Beide gemeenten zijn op basis van de afgesproken verdeelsleutel aansprakelijk voor eventuele verliezen. We gaan er op basis van de huidige verwachtingen vanuit dat er sprake is van een winstgevende exploitatie.

Programma

3 Economie

Portefeuillehouder Marcel van Opzeeland

85

Caparis NV Rechtsvorm

Naamloze vennootschap

Vestigingsplaats

Drachten

Deelnemende

Heerenveen, Leeuwarden,Opsterland, en Smallingerland

partijen Bestuurlijk belang De gemeente Opsterland is aandeelhouder van het sociaal ontwikkelbedrijf Caparis NV. Caparis helpt de gemeente bij de bemiddeling van mensen naar regulier werk of biedt mensen een beschutte werkplek (sociale werkvoorziening, afspraakbanen en beschut werk). De gemeente Opsterland heeft hiervoor dienstverleningsovereenkomsten afgesloten voor de uitvoering van deze activiteiten. Zeggenschap

12,5% aandelenkapitaal, 25% zeggenschap

Financieel belang

Bijdrage 2023

€ 3.218

(x1.000)

Bijdrage 2022

€ 3.162

Eigen vermogen

1-1-2022

€ 8.724

(x1.000)

31-12-2022

€ 8.174

Vreemd vermogen 1-1-2022

€ 21.255

(x1.000)

31-12-2022

€ 20.696

Financieel

2022

€ -550

resultaat (x1.000) Risico's

Caparis NV is omgevormd naar een sociale onderneming. We blijven aansprakelijk voor mogelijke tekorten op de bedrijfsvoering die ontstaan bij de NV. Door ons geringe aandeel (12,5%) in de nieuwe NV blijft het risico qua omvang beperkt. Onze invloed wordt wel groter omdat in de nieuwe NV de vier eigenaren elk een gelijke stem krijgen.

Ontwikkelingen

Caparis wil hét Talentbedrijf van Fryslân worden. De komende jaren ligt het accent op drie centrale thema’s: talentontwikkeling, rendement en leiderschap. Doelstelling is om in 2030 het eerste circulaire talentbedrijf van Nederland te zijn. Door de nieuwe cao Sociale Werkvoorziening (SW) kunnen medewerkers nog eerder met vroegpensioen, waardoor de krimp van de voormalige sociale werkvoorziening nog harder gaat. Om blijvend ontwikkelkansen te geven aan zowel de nieuwe doelgroep vanuit de Participatiewet als de huidige sociale werkvoorziening-medewerkers is instroom van nieuwe doelgroepen (zowel afspraakbanen als beschut werk) noodzakelijk om de infrastructuur overeind te kunnen houden. Hiervoor zijn nieuwe afspraken gemaakt om meer mensen vanuit de Participatiewet bij Caparis te plaatsen. Indien dit niet lukt zullen er andere keuzes moeten worden gemaakt voor de toekomst van Caparis.

Programma

6 Sociaal domein

Portefeuillehouder Rob Jonkman

86

Omrin: NV Afvalsturing Fryslân (AF) en NV Fryslân Miljeu (FM) Rechtsvorm

Naamloze vennootschap

Vestigingsplaats

Leeuwarden

Deelnemende

De Friese gemeenten en diverse andere gemeenten

partijen Bestuurlijk belang Omrin :NV Afvalsturing (afvalverwerking) en NV Fryslân Miljeu (inzameling) is het bedrijf van en voor gemeenten voor de reinigingstaken. Zij verwerkt het ingezamelde huishoudelijke afval en exploiteert de gemeentelijke milieustraat. Het bedrijf wil als totaaloplosser, op de meest duurzame wijze, de gehele afvalketen bestrijken (van kringloop tot storten). Samen met de aandeelhouders wordt het beleid bepaald. Zeggenschap

De aandeelhouders hebben zeggenschap via het stemrecht op de aandelen. Opsterland bezit 120 aandelen in de NV Afvalsturing (4,00 %) en 11.381 in de NV Fryslân Miljeu (8,10%). AF en FM

Financieel belang

Bijdrage 2024 (begroot)

€ 2.715

(x1.000)

Bijdrage 2021 (realisatie)

€ 2.747

NV Afvalsturing Fryslân

NV Fryslân Miljeu

Eigen vermogen

1-1-2022

€ 64.757

€ 11.485

(x1.000)

31-12-2022

€ 70.303

€ 11.303

Vreemd vermogen 1-1-2022

€ 193.129

€ 36.816

(x1.000)

31-12-2022

€ 189.374

€ 34.789

Financieel

2022

€ 7.870

€ 1.432

resultaat (x1.000) Risico's

De technische beschikbaarheid van de kapitaalintensieve installaties, de beschikbaarheid van afval en de ontwikkelingen op de energiemarkt. De naar verwachting stijgende energieprijzen zullen geen nadelig effect op de exploitatie hebben door de meestijgende opbrengsten. De belangrijkste risico’s zijn beheersbaar en zijn in lijn met het gewenste risicoprofiel van de onderneming. De onderneming heeft een gezonde financiële positie.

Ontwikkelingen

Inzetten op het maximaal terugwinnen van grondstoffen en duurzame energie uit afval: door innovatie, door verbetering van voor- en nascheiding en door het aangaan van nieuwe samenwerkingen. Omrin gaat voor circulaire bedrijfsvoering: volledig duurzaam transport, meer biodiversiteit op de bedrijfslocaties en circulaire inkoop en een optimale benutting van de installaties.

Programma

7 Volksgezondheid en milieu

Portefeuillehouder Rob Jonkman

87

BNG Bank NV Rechtsvorm

Naamloze vennootschap

Vestigingsplaats

Den Haag

Deelnemende

De Staat, gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap

partijen Bestuurlijk belang BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De kerntaak van de BNG is om tegen lage tarieven krediet te verstrekken aan of onder garantie van Nederlandse overheden. Daarmee speelt de bank een essentiële rol in de financiering van door overheden gewenste maatschappelijke investeringen. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Zeggenschap

De aandeelhouders hebben zeggenschap in de BNG via het stemrecht op de aandelen. Opsterland bezit 66.651 aandelen (0,12 %).

Financieel belang

De gemeente ontvangt jaarlijks dividend. Over 2022 was dit € 166.627,-. Bijdrage voor verrichte diensten is niet van toepassing.

Eigen vermogen

1-1-2022

(x1.000)

31-12-2022

€ 5.062.000 € 4.615.000

Vreemd vermogen 1-1-2022

€ 143.995.000

(x1.000)

31-12-2022

€ 107.459.000

Financieel

2022

€ 300.000

resultaat (x1.000) Risico's

De BNG is een solide bank in handen van overheden met een beperkt statutair werkterrein. Dit biedt financiers vertrouwen. De bank heeft een uitstekende toegang tot financieringsmiddelen tegen scherpe prijzen. De bank heeft een gezonde financiële positie. Bij een faillissement valt het geplaatst/gestort aandelenkapitaal van € 151.225 weg en moeten kosten worden gemaakt om de uitvoering op andere wijze te continueren.

Ontwikkelingen

Het fundingsbeleid van de BNG Bank blijft onveranderd gericht op permanente toegang tot de geld- en kapitaalmarkt voor de gewenste looptijden en volumes tegen zo laag mogelijke kosten. Er wordt verwacht dat de toenemende inflatie een drukkend effect zal hebben op de ontwikkeling van de winst. De impact van De oorlog in Oekraïne zal zeker impact hebben, maar de maatschappelijke gevolgen hiervan zijn nog niet goed in te schatten.

Programma

0 Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouder Rob Jonkman

88

Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV Rechtsvorm

Besloten vennootschap

Vestigingsplaats

Den Bosch

Deelnemende

Enkele gemeenten en provincies (oa. Voormalig aandeelhouders Essent)

partijen Bestuurlijk belang

Geen.

Zeggenschap

De aandeelhouders hebben zeggenschap via het stemrecht op de aandelen. Opsterland bezit 34.746 aandelen in de PBE (0,02 %).

Financieel belang

Bijdrage voor verrichte diensten is niet van toepassing.

Eigen vermogen

1-1-2022

€ 1.532.074

31-12-2022

€ 1.480.014

1-1-2022

€ 6.925

31-12-2022

€ 9.914

Vreemd vermogen

Financieel resultaat 2022

€ -52.060

Risico's

De boekwaarde van de aandelen is verwaarloosbaar, namelijk € 1. Het risico is nihil.

Ontwikkelingen

Het voornemen is om de vennootschap in 2022 te ontbinden en dat de resterende liquide middelen kunnen worden uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenbelang. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap.

Programma

0 Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouder

Rob Jonkman

89

CSV Amsterdam BV Rechtsvorm

Besloten vennootschap

Vestigingsplaats

Den Bosch

Deelnemende

Enkele gemeenten en provincies (oa. Voormalig aandeelhouders Essent)

partijen Bestuurlijk belang Deze BV is van tijdelijke aard en handelt reserveringen voor risico’s en verstrekte leningen aan derden van het voormalige Essent af. Zeggenschap

De aandeelhouders hebben zeggenschap via het stemrecht op de aandelen. Opsterland bezit 464 aandelen in de BV (0,02 %).

Financieel belang

Bijdrage voor verrichte diensten is niet van toepassing.

Eigen vermogen

1-1-2022

€ 210.079

31-12-2022

€ 312.379

Vreemd vermogen 1-1-2022

Financieel

€ 13.351

31-12-2022

€ 22.664

2022

€ -102.300

resultaat Risico's

De boekwaarde van de aandelen is verwaarloosbaar, namelijk € 5. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt tot de hoogte van het gestort aandelenkapitaal en het resterend werkkapitaal van deze vennootschap.

Ontwikkelingen CSV Amsterdam BV; In de algemene Vergadering van Aandeelhouders van 9 april 2020 is ingestemd met het bereikte compromis over de beëindiging van een geschil over vier betwiste claims en een belastingteruggave. Eveneens heeft de AVA ingestemd het uitkeren van de bedragen genoemd in de vaststellingsovereenkomst (onder inhouding van € 150.000 voor aanvulling werkkapitaal) aan de aandeelhouders na rato van het aandelenbelang in CSV. De vennootschap zal voorlopig nog voortbestaan om op eigen kosten en risico namens Deponie Zuid B.V. (vennootschap onder Attero Holding B.V.), in overleg met de aandeelhoudersommissie, het bezwaar en/of beroep te voeren tegen de Belastingdienst ten aanzien van de naheffingsaanslag afvalstoffenbelasting. Op het moment is de vennootschap in afwachting van de reactie van de Belastingdienst op het bezwaar. Afhankelijk van de reactie van de Belastingdienst en de kans van slagen van een gerechtelijke procedure zal in overleg met Aandeelhouderscommissie de procedure al dan niet worden voortgezet.

Na afwikkeling van deze bezwaar- en/of beroepsprocedure of eventuele voortijdige beëindiging van deze procedure zal de vennootschap kunnen worden opgeheven en de resterende liquide middelen kunnen worden uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenbelang.Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt tot de hoogte van het gestort aandelenkapitaal en het resterend werkkapitaal van deze vennootschap. Programma

0 Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouder Rob Jonkman

90

Grondbeleid Grondbeleid Uitgangspunten De hoofdlijnen van het grondbeleid zijn vastgelegd in de nota Grondbeleid. Dit beleid staat ten dienste van de programma’s 3 Economie (bedrijventerreinen) en 8 Bouwen, Wonen en Gronden (nietbedrijventerreinen). Conform de nota Grondbeleid wordt de keuze voor het voeren van een actief of faciliterend grondbeleid bij het ontwikkelen van nieuwe locatieplannen jaarlijks vastgelegd in de paragraaf grondbeleid. In de begroting zijn de baten en lasten van de bouwgrondexploitatie, en de daarmee samenhangende financiële risico’s, als incidenteel opgenomen. Doordat (bouw-)grond een grote (boek-)waarde vertegenwoordigt, heeft het grondbeleid invloed op het weerstandsvermogen (hoogte van eigen vermogen). Door de grond marktconform te waarderen en door voorzieningen te vormen voor verwachte tekorten, zijn de financiële risico’s beheersbaar. In de nota Grondbeleid is vastgesteld dat de keuze voor het voeren van een actief of faciliterend grondbeleid bij het ontwikkelen van nieuwe locatieplannen jaarlijks gedaan wordt in deze paragraaf grondbeleid. In tegenstelling tot voorgaande jaren zal in 2024 een actiever grondbeleid worden gevoerd over ruimtelijke ontwikkelingen op gemeentelijke grond om de woningbouw te stimuleren. Bij ontwikkelingen op particuliere gronden zal de gemeente faciliterend en ondersteunend optreden.

In nagenoeg alle dorpen zijn op dit moment gronden in eigendom voor woningbouw. De ontwikkelingen op het gebied van bedrijfsvestigingen concentreren zich in de dorpen Gorredijk en (in mindere mate) Wijnjewoude. Het bedrijventerrein Drachten-Azeven is onderdeel van de gemeenschappelijke regeling Exploitatiemaatschappij Bedrijvenpark Drachten en valt daarom buiten het kader van deze paragraaf. In financieel opzicht wordt een gedegen koers gevaren. Dit uit zich in de navolgende zaken: 

Exploitaties worden zorgvuldig en behoedzaam opgezet. Zo wordt bijvoorbeeld bij het investeren in het bouw- en woonrijp maken van locatie(s) rekening gehouden met de verwachte grondopbrengsten. Het streven is betalingen optimaal gedekt te houden door inkomsten; dit verlaagt het (rente-)risico.



Winstbepaling en winstneming vindt plaats volgens de geldende verslaggevingsvoorschriften (BBV).



De algemene reserve is de dekking voor de financiële risico’s.

Kaderstellende documenten Financiële verordening ex artikel 212 Gemeentewet (2017) Nota Grondbeleid 2018-2021 Ontwikkelingen grondbedrijf 1. Economische situatie en meerjarenperspectief In 2024 en de daaropvolgende jaren zal de prognose van het financiële resultaat zich stabiliseren ten opzichte van de prognose in de begroting van 2023. Door de aantrekkende woningmarkt is er een toename van de vraag naar (koop-)woningen. Zowel in de begroting van 2024 als in het meerjarenperspectief 2025-2027 zijn de verkopen behoedzaam geraamd. 2. Bouwgrond in exploitatie (BIE) Er zijn, verspreid over de verschillende dorpen, vijf bouwgrondcomplexen in exploitatie bestaande uit woningbouwlocaties en het bedrijventerrein Gorredijk industrie (Overtoom en Tolbaas). De boekwaarde was per 31 december 2022 circa € 0,5 miljoen inclusief de gevormde voorziening voor het complex Gorredijk industrie (€ 0,3 miljoen). Prognose van het meerjarige resultaat Het verwachte nog te realiseren resultaat voor de BIE is € 0,5 miljoen (voordelig) en is gebaseerd op recente verkoopprognoses. In de tijd uitgezet zullen de resultaten naar verwachting als volgt worden gerealiseerd: 91

Verwacht resultaat BIE Verwacht resultaat In het begrotingsjaar 2024

0,5

In de jaren 2025 t/m 2027

0,1

In de jaren ná 2027

0,0

Totaal

0,5

3. Belangrijke ontwikkelingen/wijzigingen in de prognose van het resultaat Het begrote nog te realiseren resultaat vanaf 2024 voor de BIE is € 0,4 miljoen hoger dan in de begroting 2023. Dit betreft een verschuiving in de winstneming en wordt veroorzaakt door een vertraging in de verkopen in de complexen Loevestein fase 4 west en Ureterp noord en het later dan gepland afsluiten van complex Hege Kamp. Het begrote saldo op de bouwgrondexploitatie is in het jaar 2024 € 180.000,- hoger dan begroot in 2023. Dit hogere resultaat wordt veroorzaakt door de verkoop van de laatste kavels in het complex Ureterp Noord. Zie Programma 8 Bouwen, wonen en gronden (8.2 Grondexploitatie nietbedrijventerreinen). 4. Algemene risico’s in de grondexploitatie Het nemen van risico’s is inherent aan grondexploitaties. De volgende risico’s zijn van belang: 

Conjunctuur- en renterisico’s, waardoor de vraag naar bouwgrond kan afnemen en extra rentekosten kunnen ontstaan.



Verandering in woon- en werkvoorkeuren en behoeftes, tussen het tijdstip van het tot stand komen van het plan en het moment van aanbieden van de bouwgrond, waardoor het product niet meer aansluit op de vraag.



Het niet tijdig kunnen verwerven van gronden en het stijgen van aankoopprijzen.



Milieurisico’s.



Planschadeclaims.



Hogere prijsstijgingen en lagere opbrengststijgingen dan voorzien in exploitatieberekeningen.



Archeologische risico’s



Onvoldoende mogelijkheden in de met de provincie overeengekomen woningbouwruimte.

De risico’s worden beheerst door het uitvoeren van (markt)onderzoeken, door te zorgen voor flexibiliteit in het proces en door vroegtijdige verwerving van grond tijdens de planontwikkeling. Daarnaast wordt de financiële ontwikkeling van de onderhanden complexen jaarlijks beoordeeld ten opzichte van de door de gemeenteraad vastgestelde exploitaties (kredieten). Als de risico’s leiden tot verwachte negatieve resultaten, zijn hiervoor voorzieningen gevormd. Actuele risico’s in de bouwgrond in exploitatie In de lopende grondexploitaties is het risico aanwezig dat toekomstige gebiedsontwikkelingen minder winstpotentie zullen hebben dan verwacht, bijvoorbeeld doordat de boekwaarden hoog opgelopen zijn door de gemaakte kosten, zoals bouwrijp maken, of door tegenvallende verkoopopbrengsten. 5. Nog te realiseren resultaten bouwgrond in exploitatie Eind augustus 2023 waren nog 3 gemeentelijke kavels voor woningbouw te koop in lopende bouwgrond exploitaties (BIE), waarvan 1 kavel in Gorredijk-Loevestein fase 4 west en 2 kavels in Ureterp-Noord. Er was toen nog 1.632 m2 bouwgrond beschikbaar voor woningbouw. Dit is exclusief 11.000 m2 grond in Terwispel Kolderveen waarop een geurcirkel (milieucirkel) van een boerderij ligt. Hierdoor is deze grond voor onbepaalde tijd niet beschikbaar voor woningbouw. Ten westen van dit gebied loopt een dorpsinitiatief voor woningbouw.

Daar heeft de geurcirkel geen betrekking op.

92

Op de bedrijventerreinen Overtoom en Tolbaas in Gorredijk waren eind augustus 2023 nog 9 kavels (18.870 m2) respectievelijk 1 kavel (2.596 m2) te koop. Enkele kavels zijn gereserveerd of onder optie. x € 1.000 Nog te realiseren resultaten onderhanden complexen Verwacht

Verwacht

Totaal nog te

resultaat

resultaat

realiseren

Looptijd

2024

ná 2024

resultaat

42

45

87

2025

Woningbouwlocaties: Gorredijk - Loevestein fase 4 - west Terwispel - Kolderveen

11

11

2024

Ureterp - Noord

254

133

387

2025

Ureterp - De Hege Kamp

157

157

314

2025

Totaal woningbouwlocaties

464

335

799

Gorredijk - Industrie

-

- 277 *)

-277

Totaal bedrijventerreinen

-

-277

-277

464

58

522

Bedrijventerreinen:

Totaal nog te realiseren resultaat

2025

*) Het verwachte verlies wordt veroorzaakt door het complex Gorredijk Industrie en is afgedekt door een voorziening. Dit verwachte verlies is ontstaan door meerjarige vertraging in de verkopen terwijl de kosten doorliepen.

93

Projecten Inleiding Binnen de gemeente Opsterland worden regelmatig projecten opgestart. In sommige gevallen zijn het initiatieven van burgers uit de gemeente waar de gemeente een toetsende en faciliterende rol heeft en in andere gevallen zijn het projecten die worden opgestart door de gemeente. De volgende projecten zijn de belangrijkste projecten die in 2024 zullen worden uitgevoerd. MFA De Tynje In de MFA De Tynje worden verschillende (basis)voorzieningen gecombineerd, waaronder onderwijs, ontmoeting en sport. Het dorp wil door het integreren en combineren van functies en ruimten in het gebouw én door het uitvoeren van zelfwerkzaamheid de gymnastiekvoorziening voor het dorp behouden. Daartoe heeft het dorp in samenwerking met Stichting Comprix en de gemeente plannen uitgewerkt. In de raadsbijeenkomst van 16 januari 2023 is het gemeentelijk deel van het benodigde uitvoeringskrediet voor de daadwerkelijke bouw beschikbaar gesteld. Het technisch ontwerp en bestek is op 20 juni 2023 door de stuurgroep akkoord bevonden. Er zijn inmiddels drie geldige aanbestedingsinschrijvingen gedaan. In najaar 2023 zal de opdracht worden gegund. MFC De Finne Medio 2023 is de vaststellingsovereenkomst ondertekend tussen gemeente, Comprix, VV De Sweach en Kinderwoud over eigendom, exploitatie en gebruik van het gebouw. Comprix heeft aangegeven bouwheerschap op zicht te nemen.

Nu deze overeenkomst is vastgelegd, zit dit project in de fase van uitwerking van het daadwerkelijke ontwerp. Zodra het ontwerp gereed is en de daaraan gekoppelde bouwkosten bekend zijn, kan het uitvoeringskrediet voor de bouw van het kindcentrum en de inrichting van het openbaar gebied aangevraagd worden. De inschatting is dat dat voorjaar 2024 zal zijn. De Verbinding De Verbinding (voorheen Eben Haëzer) in Ureterp is aan (ver)nieuwbouw toe. Het schoolbestuur Noorderbasis heeft afgelopen jaar met de gemeente afspraken gemaakt over de vernieuwbouw en neemt het bouwheerschap op zich voor dit project. De gemeente heeft een voorbereidingskrediet afgegeven waarmee de planvorming is opgestart. De school met kinderopvang blijft op de huidige locatie. Op dit moment ligt er een voorlopig ontwerp welke is afgestemd met de omgeving en welstand. Het ontwerp wordt verder uitgewerkt tot vergunningsaanvraag en een bestek gereed uitvoeringsontwerp. Zodra er een aanbestedingsgereed bouwplan is opgesteld, wordt er een uitvoeringskrediet aangevraagd. Het voornemen is dan ook om in 2024 te starten met de sloop en vernieuwbouw. De Opdracht De schoolbesturen van De Opdracht en De Twirre in Ureterp, resp. VCSO en Comprix zijn medio 2023 gefuseerd. Met de fusie is het besluit genomen dat de scholen fysiek onder één dak verder gaan.

Het voornemen is om het gebouw van de Opdracht uit te bereiden en hierin meteen een IKC te vormen. VCSO heeft aangegeven het bouwheerschap op zich te willen nemen en heeft een projectplan en schetsontwerp opgesteld. Op basis hiervan wordt er een voorbereidingskrediet aangevraagd. In 2024 wordt er verder gewerkt aan de ontwerpen, ruimtelijke en vergunningprocedures om te komen tot een bestek gereed uitvoeringsontwerp. Het voornemen is dat er vervolgens in 2024 een uitvoeringskrediet wordt aangevraagd. It Aventoer De scholen De Hoekstien in Luxwoude en De Wjukslach in Langezwaag zijn gefuseerd. Zij gaan verder onder de naam 'It Aventoer', waarbij alle leerlingen nu zijn gehuisvest in het gebouw van de Wjukslach in Langezwaag. It Aventoer is de tijdelijke huisvestingssituatie voor de leerlingen, omdat het voornemen is om een nieuwe school te realiseren. Het schoolbestuur en PB hebben als voorkeurs locatie de Boenders aangegeven. De locatiekeuze en bijbehorende afweging wordt nog voorgelegd aan het college. Comprix is als schoolbestuur bouwheer en het voorbereidingstraject is momenteel opgestart en loopt door in 2024. In 2019 is al een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld door de raad. School Lyndesteyn In het IHP staat een grote aanpassing opgenomen voor 2022-2027.

De eerste fase zou in 2023 worden opgestart om noodzakelijke klimaatverbeteringen te realiseren met toegekende SUVIS-

94

subsidie. Lyndesteyn (bouwheer) heeft echter besloten om niet verder te werken aan de investering voor de installatie in 2023 maar verder te werken aan het totale masterplan vernieuwbouw 2025-2027 dat later in één keer zal worden uitgevoerd. Singelland BHS De Singelland Burgemeester Harmsma School (BHS) in Gorredijk is een school voor voortgezet onderwijs in de gemeente Opsterland. Het schoolbestuur heeft in 2019 een huisvestingsaanvraag ingediend voor vervangende nieuwbouw. Deze aanvraag is geparkeerd in afwachting van de ontwikkelingen bij de BHS. Inmiddels heeft een bestuurlijke fusie plaatsgevonden tussen Stichting BHS en Stichting OSG Singelland. Beide schoolbesturen hebben in 2021 de intentie uitgesproken dat het voortbestaan van de BHS in Gorredijk ook na de fusie gewaarborgd blijft op lange termijn. De huisvestingssituatie van de BHS is daarbij van belang. Op basis van voortschrijdend inzicht en een nieuwe situatie zijn de plannen van de BHS veranderd ten opzichte van de oorspronkelijke aanvraag. De BHS streeft nu naar een renovatie- of vernieuwbouwvariant van de school. De school wil hierbij graag het voorste (en nieuwste) deel van het gebouw afstoten en dit inzetten voor een nieuwe Skâns. In de raadsvergadering van september 2023 is hierover een besluit genomen.

De Skâns In 2023 zijn de scenario’s nieuwbouw van De Skâns op het parkeerterrein van de huidige locatie en vernieuwbouw bij Singelland Burgemeester Harmsma School in een haalbaarheidsonderzoek onderzocht. Het functioneel programma van eisen is in samenwerking met De Skâns en haar gebruikers geactualiseerd. Daarnaast is de denktank De Skâns, waar ook Plaatselijk Belang zitting in heeft, hierbij nauw betrokken geweest. In de raadsvergadering van september 2023 is hierover een besluit genomen en zijn in het najaar 2023 de verdere voorbereidingen opgestart. Sportcentrum Kortezwaag De gemeenteraad heeft op 3 juli 2023 het definitief ontwerp vastgesteld en het bijbehorende krediet voor de uitbreiding en renovatie beschikbaar gesteld. Daarnaast is een krediet ter beschikking gesteld voor de herinrichting van het omliggend openbaar gebied. Het aanbestedingstraject is inmiddels gestart. Vanwege de lange wachttijd op de verplaatsing van een stroomtrafo die nodig is voor de nieuwbouw, is besloten om het project in tweeën te splitsen. De verwachting is om de renovatie in najaar 2024 op te leveren. De nieuwbouw zal waarschijnlijk pas in jaar 2025 doorgang vinden. Inmiddels maakt de verduurzaming van zwembad De Delte ook onderdeel uit van de plannen, het gaat dan met name om de technische installaties.

Tiny houses Gorredijk De gemeenteraad heeft november 2022 besloten de locatie aan de Sinneblom te Gorredijk bouw- en woonrijp te maken voor het (tijdelijk) realiseren van zeven tiny houses en hiervoor een krediet beschikbaar gesteld. De initiatiefnemers hebben de vereniging Tiny Sinneblom opgericht. De eerste vergunningsaanvraag is inmiddels verleend. Hiertegen is bezwaar gemaakt, deze procedure is in behandeling. Een andere vertragende factor bij de realisatie van de tiny houses is dat er een ontheffingstraject bij de provincie loopt vanwege flora en fauna (poelkikker). Afhankelijk van de duur van dat traject en de uitkomsten van de bezwaarprocedure kan worden gestart met het bouwrijp maken. Een bijkomende vertragende factor hierbij is dat de nutsbedrijven hebben aangegeven hun werkzaamheden pas te kunnen starten in 2025. Doorfietsroute Drachten Heerenveen De aanleg van een doorfietsroute is zeer wenselijk om meerdere redenen. Het fietspad wordt onderdeel van een netwerk van snelle fietsroutes door de provincie en moet genoeg ruimte geven voor fietsers. Dat past bij deze tijd, waarin ook snelle, elektrische fietsen steeds vaker worden gebruikt. Het buiten zijn en het fietsen wordt daarbij gestimuleerd. Bovendien worden hierdoor knelpunten in het verkeer opgelost door fietsers van de weg te halen.

Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking met de gemeenten Smallingerland en Heerenveen en de provinsje Fryslân. De werkgroep hoopt in 2023 de plannen verder vorm te geven zodat in 2024 daadwerkelijk kan worden gestart.

95

OWO samenwerking Inleiding De OWO-samenwerking is uniek te noemen. De samenwerking in de drie afdelingen, de samenwerking op het regionale of provinciale speelveld én de samenwerking op terreinen waar dit vanzelfsprekend of kostenefficiënt is, werkt. En daar mogen we trots op zijn. Deze OWO-paragraaf gaat in op algemene ontwikkelingen en staat vervolgens stil bij de topprioriteiten uit de OWO-visie. Algemene ontwikkelingen De klankbordgroep De klankbordgroep heeft in 2023 tweemaal overleg gehad, waarbij zij hebben nagedacht over de eigen rolinvulling en hebben meegedacht over de verdere ontwikkeling van de OWO-samenwerking. Ook in 2024 zal de klankbordgroep tweemaal bij elkaar komen om zo te kunnen blijven meedenken over de OWO-samenwerking in brede zin. Harmonisatie in OWO-verband Vanuit de OWO-samenwerking wordt continue gekeken of het mogelijk is over te gaan op de harmonisering van beleid waarbij de eigen gemeentelijke ‘kleur’ altijd een plek kan krijgen. Zoveel mogelijk werken met uniform beleid zorgt voor eenvoudigere processen, efficiënter kunnen werken en een kleinere kans op fouten. In 2024 werken we aan de harmonisatie van de arbeidsvoorwaarden en de financiële administratie. Voortgang van de topprioriteiten OWO 2.0: herijken en identiteit De OWO-samenwerking brengt mensen vanuit verschillende organisaties met ieder een eigen cultuur samen.

We werken aan een programma waarmee we in 2024 actief aan de slag gaan met het verder samenbrengen van de gemeenten, medewerkers en bestuurders om zo te leren van elkaar en verder te werken aan de gezamenlijke OWO-identiteit. Eerder hebben we onderzoek gedaan wat er nodig is de OWO-afdeling Bedrijfsvoering toekomstbestendig te maken. In 2023 starten we een soortgelijk onderzoek voor de OWO-afdelingen Beheer & Registratie (B&R) en Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving (VTH). De uitkomsten verwachten we in de eerste maanden van 2024. Ambities en inrichting dienstverlening De inrichting van de ‘digitale’ dienstverlening is een continue proces. In 2022 zijn we begonnen met een verandertraject binnen de OWO-afdeling Bedrijfsvoering dat gericht is op het bouwen van een toekomstbestendige afdeling waar de ICT, informatievoorziening en archivering voor de gehele OWO op orde is. ICT In 2022 is de aanbesteding van vijf kernapplicaties gedaan. Dat zijn de programma’s die ondersteunen op het vlak van Belastingen, Dienstverlening, Sociaal Domein en Zaakgericht werken en de onderliggende koppelingen tussen programma’s. De implementatie is deels in 2023 gerealiseerd, in 2024 ronden we dit af. Wijzigingen in wet- en regelgeving dragen bij aan de verdere digitalisering binnen de gemeenten.

Denk bijvoorbeeld aan het Digitaal Stelsel Omgevingswet en de invoer van landelijke administratieprotocollen. We zijn in 2023 ook begonnen met het overbrengen van zoveel mogelijk applicaties naar de cloud (het internet), in 2024 gaan we hiermee verder. De overgang naar Microsoft 365 is hierbij de meest omvangrijke. Dit grote project, waarbij we ook de telefonie moderniseren ronden we in de zomer van 2024 af. In navolging van de gemeente Opsterland, sluiten we in 2024 ook de gemeenten Ooststellingwerf en Weststellingwerf aan op de berichtenbox van mijnoverheid.nl. Hiermee zetten we verdere stappen in het verbeteren van de dienstverlening aan onze inwoners. In 2023 zijn door de drie gemeenteraden aanvullende middelen beschikbaar gesteld om met name op het vlak van ICT een forse inhaalslag te maken. Vanuit een meerjarenplan (de ‘roadmap ICT’) werken we aan de versterking van onze ICT. Bij de kadernota 2025 komt het eerste ijkmoment, waarbij we u inzicht geven in de gehele stand van zaken van de ontwikkelingen in de ICT en we vooruitkijken naar

96

de verdere ontwikkelingen. Vooralsnog gaan we ervan uit dat we met de genomen maatregelen een goed basisniveau kunnen borgen. (Documentaire) Informatievoorziening We werken aan de uitvoering van het verbeterplan rondom onze (documentaire) informatievoorziening met als doel onze post- en interne processen eenvoudiger in te richten en te digitaliseren. Onderdelen van dit project zijn het vervangen van de papieren post voor een digitaal origineel (de zogenaamde ‘substitutie’), het invoeren van een digitaal archief (een e-depot) en het verminderen het aantal zaaktypes in ons zaaksysteem zodat we gemakkelijker stukken kunnen vinden. We harmoniseren hiermee direct de werkwijze in de drie gemeenten zodat we een hogere doelmatigheid krijgen en een kleinere foutgevoeligheid. In 2024 zien we hiervan de concrete resultaten. Archivering In 2023 heeft u incidenteel middelen beschikbaar gesteld voor het wegwerken van achterstanden bij het archief. Het project ‘wegwerken achterstanden archief’ is ondertussen op stoom. We hebben de medewerkers met kennis van de papieren archieven vrijgemaakt om te werken aan het rubriceren en ontsluiten van de nog te archiveren stukken. Bij de kadernota 2024 is de financiering van dit project doorgetrokken naar 2024 en 2025, daarna moet het project afgerond zijn.

Verdere voortgang inkoop- en aanbestedingsbeleid Met de gezamenlijke inkoop en aanbesteding worden naast inkoopvoordelen door goedkopere contracten, ook voordelen behaald op het gebied van de voorbereiding van de aanbesteding en de kwaliteit van de uitvraag. In 2024 gaan we verder met het professionaliseren van het contract- en leveranciersbeheer om ook de beheersing op lopende contracten te versterken. Tenslotte kijken we naar het gehele proces (van de inkoop tot aan de betaling) of daar winst te behalen is. Dat kan bijvoorbeeld leiden tot meer raamovereenkomsten, tot minder contracten en tot minder facturen. Bij het jaarverslag over 2024 zullen we de effecten inzichtelijk maken, door de opname van prestatie indicatoren. Datagedreven werken Datagedreven werken is steeds meer onderdeel van onze organisaties. Het benutten van beschikbare data moet volledig onderdeel worden bij zowel het opstellen van beleid als het uitvoeren van onze gemeentelijke taken. Om dit te organiseren bouwen we binnen ICT een cluster waar datadeskundigen een plek krijgen. Slimmer verzekeren De OWO-samenwerking biedt ook kansen door de verzekeringsportefeuilles van de drie gemeenten te integreren. Daarom werken we in OWO nauw met elkaar samen op het gebied van verzekeren. In het eerste kwartaal van 2024 gaan we het verzekeringsbeleid actualiseren.

Harmonisatie en verduidelijking apv De Omgevingswet is een uitgelezen kans om de APV-en van de OWO-gemeenten tegen het licht te houden en waar mogelijk deze te harmoniseren. In het eerste kwartaal van 2024 zal een voorstel aangeboden worden aan de raden van de OWO-gemeenten Actualiseren VTH-beleidsplannen Voor de periode 2020-2024 is een OWO-breed beleidsplan VTH vastgesteld. De drie gemeenteraden hebben kaders meegegeven voor dit beleidsplan. Met name verkeersveiligheid, leefbaarheid en ondermijning vragen meer inzet van de afdeling VTH. Niet alleen formatief, maar ook in veiligheid voor de betrokken medewerkers (opleidingen, uitrusting, wagenpark) wordt dit vertaald in deze begroting. Zorgvuldige invoering omgevingswet De invoeringsdatum voor de Omgevingswet is definitief vastgesteld op 1-1-2024. Tegelijkertijd treedt ook de Wet kwaliteitsborging in werking. Beide wetten hebben een forse impact op de organisaties en specifiek op de OWO-afdeling VTH. Er vindt namelijk een verschuiving van taken plaats van provincie naar gemeenten en van gemeenten naar de omgevingsdienst als gevolg van de Omgevingswet. De Wet kwaliteitsborging voor de bouw heeft tot gevolg dat taken van VTH naar de markt gaan en de gemeente een meer controlerende taak moet gaan invullen. Ook mag er meer vergunningsvrij gebouwd worden. Beide hebben gevolgen voor de legesinkomsten.

De effecten van deze veranderingen zijn meegenomen in een aangepaste, geharmoniseerde legesverordening 2024. Een mooi voorbeeld van de OWO-samenwerking.

97

Inwoners en bedrijven moeten wennen aan de nieuwe wet- en regelgeving en we verwachten dan ook veel vragen. Ook denken we dat er intern extra inzet nodig is om de nieuwe regelgeving toe te passen en af te stemmen met de omgevingsdienst. Wij verwachten daarom dat we in 2024 en 2025 te maken krijgen met extra frictiekosten voor onze organisatie. Hoewel het Rijk middelen voor de invoering van deze wetgeving beschikbaar stelt, is de verwachting dat deze middelen niet toereikend zullen zijn voor de te maken kosten. Per jaar monitoren we de ontwikkelingen als gevolg van deze grote wetswijziging. Informatiebeveiliging en veiligheid In 2024 nemen we de WOO (wet open overheid) en de Wmbev (Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer) op in onze werkprocessen. Samen met de AVG en de nieuwe Archiefwet is dit het nieuwe wettelijk kader voor onze informatiehuishouding. Het is nodig onze processen, systemen en werkwijzen hier opnieuw op in te richten. Vanuit een uniform en overkoepelend toetsingskader gaan we vanaf 2024 de naleving van de diverse wetten en regels op het vlak van de informatiehuishouding monitoren. We gaan daarnaast door met de versterking van de cybersecurity en het moderniseren van netwerken systeembeheer. Doordat steeds vaker software in de cloud draait, is er steeds meer aandacht voor de netwerkbeveiliging en het managen van koppelvlakken met de leveranciers.

We zien hierdoor een verschuiving van lasten van investering in hardware naar hogere licentie- en netwerkkosten. Innoveren voor de toekomst Anders denken, anders doen en anders werken is nodig om te kunnen innoveren. Dit vraagt iets van de organisaties, de medewerkers en de aansturing. Ook zijn er faciliteiten nodig om op andere manieren te kunnen werken. Ondertussen kunnen alle medewerkers thuis of op ieder gemeentekantoor inloggen om te werken. Ook wordt hybride werken steeds beter gefaciliteerd en kent ieder gemeentekantoor verschillende werkplekken die aansluiten bij de behoefte van de medewerker. Denk bijvoorbeeld aan het kunnen samenkomen in een werkcafé, het kunnen bellen in een speciale belruimte of het kunnen samenwerken in projectruimtes. Hier wordt in iedere OWO-gemeente op dit moment aan gewerkt, ondersteund door de OWO afdeling Bedrijfsvoering.

98

Financiële begroting Overzicht van baten en lasten Totaaloverzicht per programma De begrote baten en lasten zijn als volgt over de diverse programma's verdeeld. De financiële analyses zijn per programma opgenomen in de beleidsbegroting. Programmaplan begroting 2024 (x € 1.000) Programma's 0 Bestuur en ondersteuning 1 Veiligheid

Baten

Lasten

Saldo

891

15.049

-14.158

4.118

6.527

-2.409

2 Verkeer en vervoer

200

4.004

-3.804

3 Economie

495

829

-334

4 Onderwijs

361

3.048

-2.687

5 Sport, cultuur en recreatie

452

7.196

-6.744

6 Sociaal domein

10.192

38.418

-28.226

7 Volksgezondheid en milieu

7.809

8.612

-803

8 Bouwen, wonen en gronden

1.466

2.484

-1.018

Algemene dekkingsmiddelen

68.455

934

67.521

353

3.845

-3.492

Vennootschapsbelasting

0

0

0

Onvoorzien

0

0

0

94.792

90.946

3.846

0 Bestuur en ondersteuning

17

0

17

1 Veiligheid

0

0

0

2 Verkeer en vervoer

0

0

0

3 Economie

0

220

-220

Overhead

Resultaat voor bestemming Mutaties in de reserves:

4 Onderwijs

0

0

0

177

0

177

6 Sociaal domein

0

30

-30

7 Volksgezondheid en milieu

61

0

61

8 Bouwen, wonen en gronden

79

0

79

5 Sport, cultuur en recreatie

Totaal mutaties reserves Resultaat na bestemming

334

250

84

95.126

91.196

3.930

99

Totaaloverzicht baten en lasten x € 1.000 Exploitatie

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

MJB 2025

MJB 2026

MJB 2027

(incl wijzigingen) Lasten

90.000

97.157

90.946

86.095

85.053

84.698

Baten

99.366

95.464

94.792

92.565

83.922

83.784

Saldo voor bestemming

9.366

-1.693

3.846

6.470

-1.131

-914

Lasten

1.526

14.535

250

250

250

250

Baten

6.960

16.047

334

314

314

314

Saldo na bestemming

14.800

-181

3.930

6.534

-1.067

-850

Mutaties reserves

Gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd De ramingen zijn gebaseerd op bestaand beleid. Bedragen (zowel de baten als lasten) zijn niet meerjarig geïndexeerd. De baten met betrekking tot belastingen en heffingen zijn voor 2024, waar mogelijk geïndexeerd met het percentage CPI (consumenten prijs index) van 3,1%. Bij het bepalen van de loonkosten is rekening gehouden met (verwachte) cao-afspraken. Programma 0 - Bestuur en ondersteuning x € 1.000 Exploitatie

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

MJB 2025

MJB 2026

MJB 2027

(incl wijzigingen) Lasten

21.149

21.624

19.828

19.102

18.819

18.646

Baten

70.509

66.230

69.699

71.735

65.243

64.967

Saldo voor bestemming

49.360

44.606

49.871

52.633

46.424

46.321

Lasten

260

13.575

-

-

-

-

Baten

1.146

14.350

17

137

137

137

Saldo na bestemming

50.246

45.381

49.888

52.770

46.561

46.458

Mutaties reserves

Programma 1 - Veiligheid x € 1.000 Exploitatie

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

MJB 2025

MJB 2026

MJB 2027

(incl wijzigingen) Lasten

3.087

6.243

6.527

2.465

2.449

2.449

Baten

3.541

4.125

4.118

18

18

18

454

-2.118

-2.409

-2.447

-2.431

-2.431

Lasten

-

-

-

-

-

-

Baten

-

-

-

-

-

-

454

-2.118

-2.409

-2.447

-2.431

-2.431

Saldo voor bestemming Mutaties reserves

Saldo na bestemming

100