Document · PDF

Bijlage 1 - Beeldkwaliteitsplan Beheer Openbare Ruimte 2021-2025 (definitief).pdf

Raadsvergadering 5 juli 2021, gemeente OpsterlandBij agendapunt: Beeldkwaliteitsplan Beheer Openbare Ruimte 2021-2025 (B)14.798 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

• •

•

Stakeholders mogen zelf meedenken en kunnen taken overnemen als men denkt dat dit beter, goedkoper of anders kan (Right to Challenge). Er is een goede voorlichting en duidelijke communicatie over de eigen werkzaamheden, groenadoptie en het belang van biodiversiteit, duurzaamheid, klimaat en veiligheid. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt worden uitgedaagd om mee te doen in de uitvoering. Een deel van het openbaar groen wordt onderhouden door medewerkers van Caparis.

Biodiversiteit • Opsterland streeft naar een zo natuurlijk mogelijke inrichting en manier van onderhoud, rekening houdend met de hoofdfunctie van het gebied. Het onderhoud is chemievrij en leidt tot een toename van de biodiversiteit. • De ambitie is om het bomenareaal uit te breiden en daarmee in te spelen op klimaatadaptatie. Het doel van de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), die haar leden aanbeveelt om te streven naar 1% meer bomen per jaar, wordt gezien als een mooi richtpunt. • Er is diversiteit in de aanplant van bomen en beplantingen. Het openbaar groen ziet er verzorgd uit, is onderhoudsarm en soorten staan op de juiste plaats. Vanuit beheer wordt expertise ingebracht om het sortiment op de juiste plek onder de juiste plantcondities in te passen. • Er is variatie in groenstructuren en voldoende afwisseling tussen houtsingels, bosjes, (inheemse) beplantingen en waterpartijen. Dit draagt bij aan de mogelijkheid voor plant- en diersoorten om zich te vestigen, nestelen, verplaatsen en eten te vinden. • Natuurvriendelijk beheer bij bermen, bosplantsoen, bossen en waterlopen wordt verder uitgebreid. De eenheden zijn redelijk en bewerkbaar. • Ecologische elementen zoals insectenhotels, vleermuiskasten of vogelhuisjes worden geplaatst op plekken waar deze bijdragen aan het versterken van de biodiversiteit en het plaagsoorten onderdrukt (o.a. de eikenprocessierups).

Het maaien in de omgeving van ecologische elementen wordt minder vaak en alleen op specifieke momenten uitgevoerd.

Duurzaamheid • De kapitaalgoederen worden zodanig onderhouden dat dit leidt tot een langere levensduur. Dit betekent verantwoord omgaan met het milieu, maatschappelijk verantwoord aanbesteden, hergebruiken en kiezen voor materialen die langer meegaan. • Er is sprake van een duurzame instandhouding, functionaliteit en wijze waarop vervangingen plaatsvinden. • Er is aandacht voor het toepassen van duurzame mobiliteit. Dit past goed bij de fietsgemeente die Opsterland is en wil zijn. • Er zijn fossielvrije manieren van werken: bijvoorbeeld elektrisch onderhoud. Veilig en toegankelijk • De kapitaalgoederen worden tijdig onderhouden. Bij beheer en onderhoud staat de veiligheid van de openbare ruimte voorop. • De verkeersveiligheid en toegankelijkheid worden verbeterd. Er is voldoende zicht voor verkeersdeelnemers en objecten in de openbare ruimte leveren geen belemmeringen of gevaar op voor de (weg) gebruiker. • Om de veiligheid en toegankelijkheid te waarborgen worden er naast het dagelijks onderhoud en herstel- en renovatiewerkzaamheden regelmatig inspecties uitgevoerd. • De (groene) kapitaalgoederen zijn weerbaar tegen ziekten en plaagsoorten en verleid de natuurlijke vijanden om in het gebied te blijven. De keuze voor beheer, gebruik en inrichting moeten hieraan bijdragen en de problemen zoveel mogelijk oplossen.

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

4.4 Plus op beeldkwaliteit De gemeente wil samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties verder bouwen aan Opsterland en staat daarbij open voor nieuwe vormen van samenwerking met de gemeenschap. Daarom heeft het Right to Challenge geïntroduceerd. Het Right to Challenge is er voor iedereen die kansen ziet voor verbetering en zich daarvoor wil inzetten. Het uitgangspunt van een challenge blijft de maatschappelijk meerwaarde voor een bepaald gebied: wat levert het de buurt of wijk op?

Bij een challenge gaat het om het overnemen van bestaande lokale voorzieningen en taken die door de gemeente worden uitgevoerd. Een goed voorbeeld komt uit Tijnje, waar inwoners de verantwoordelijkheid hebben genomen voor de ontwikkeling en realisatie van de nieuwe MFA. Maar het kan ook gaan om kleinere initiatieven als het beheer van een deel van het openbaar groen.

Het initiatief wordt gedragen door de wijk of het dorp, de initiatiefnemers zorgen voor het draagvlak en kunnen dit ook aantonen. De initiatiefnemers zorgen voor draagvlak. Zij mogen dit vormvrij aantonen, zolang het maar duidelijk is dát er draagvlak is. Dit moet aantoonbaar gemaakt worden door een open en transparant proces. De initiatiefnemers blijven hier verantwoordelijk voor.

De regie en het eigenaarschap van de challenge liggen bij de indieners. Een challenge wordt bedacht en uitgevoerd door de initiatiefnemers. Zij beschikken over een rechtsvorm (bijvoorbeeld een stichting of vereniging). De gemeente heeft bij het opstellen van het plan een ondersteunende rol en zal de initiatiefnemers helpen waar nodig.

De challenge mag niet duurder zijn dan de huidige uitvoering door de gemeente. Voorwaarde van een challenge is dat deze niet duurder mag zijn dan de huidige uitvoering. Als dit wel het geval is, kan de challenge geweigerd worden.

Het initiatief moet passen binnen de wettelijke kaders en het kwaliteitsbeeld van de gemeente. Binnen de wettelijke kaders zijn er taken die de gemeente niet kan overdragen, omdat zij als enige bevoegd is. Voorbeelden zijn handhaving of de organisatie van verkiezingen. Daarnaast is de kwaliteit van uitvoering belangrijk. De initiatiefnemers laten zien dat de kwaliteit verbeterd of behouden blijft. Als er redenen zijn om aan te nemen dat de kwaliteit minder goed zal zijn dan in de huidige situatie, dan kan de challenge geweigerd worden.

In dit Beeldkwaliteitsplan ligt de nadruk op (kleine) initiatieven in het kader van onderhoud. De kapitaalgoederen in de openbare ruimte profiteren van deze inzet. Met een challenge kunnen initiatiefnemers waarde en kwaliteit aan diensten en hun leefomgeving toevoegen. Zo kunnen onderhoudswerkzaamheden creatiever, efficiënter en beter worden uitgevoerd met een hogere kwaliteit als eindresultaat: het realiseren van een ‘plus’ op het onderhoudsniveau. De gemeente heeft de voorwaarden voor Right to Challenge vastgelegd in nieuw beleid, zodat helder is wat de gemeente en initiatiefnemer van elkaar kunnen verwachten. De voorwaarden staan hieronder op een rij. Deze gelden alleen voor nieuwe initiatieven. 1.

Het uitgangspunt van de challenge is de maatschappelijke meerwaarde. De maatschappelijke meerwaarde wordt getoetst, bijvoorbeeld door te bekijken of de challenge bijdraagt aan de leefbaarheid of vitaliteit van het dorp of de wijk. Het Right to Challenge wordt opengesteld voor alle partijen.

De initiatiefnemers moeten wel een sterke binding met het dorp of de wijk hebben, bijvoorbeeld doordat zij in het dorp wonen.

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

Er wordt een looptijd afgesproken. Er wordt een looptijd afgesproken voor het overnemen van de taak. De reden hiervoor is om de continuïteit van de challenge te borgen.

Er is elk halfjaar/jaarlijks contact met de gemeente over hoe het met de challenge gaat. De regie en het eigenaarschap van de challenge liggen bij de initiatiefnemers. Het is echter wel een taak die daarvoor door de gemeente werd uitgevoerd. De gemeente zal dus een vinger aan de pols houden. Als blijkt dat de kwaliteit en/of continuïteit niet wordt geborgd, dan kan de gemeente ingrijpen en de taken eventueel weer overnemen.

Omdat het Right to Challenge voor de organisatie relatief nieuw is en nog niet volledig is ingeburgerd, zal er regelmatig terugkoppeling plaatsvinden aan de gemeenteraad. De gemeente gebruikt de website, social media en de pers om het Right to Challenge de komende tijd bekend te maken bij inwoners. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan het onderwerp in bijvoorbeeld gesprekken met verenigingen voor Plaatselijk Belang en tijdens andere bijeenkomsten.

Ideeën van inwoners voor een challenge kunnen via de website van de gemeente worden aangemeld. De gemeente neemt contact op met de indieners van het idee. Zij bekijken vervolgens samen of het idee voor het overnemen van een taak aan de spelregels van het Right to Challenge voldoet. Als dat zo is, dan kan het idee verder worden uitgewerkt in een plan van aanpak, waarin afspraken over het overnemen van de taak worden vastgelegd. Hierbij wordt ook gekeken naar bijvoorbeeld financiële en juridische gevolgen en aansprakelijkheidsrisico’s. De gemeente houdt toezicht op de uitvoering door periodiek te overleggen met betrokkenen en jaarrapportages op te stellen. Als de uitvoering goedkoper uitvalt dan mag de initiatiefnemer 50% van de besparingen houden om te besteden in kwaliteitsverbetering of bevordering van de leefbaarheid. Deze afspraak staat in het coalitieakkoord. Als aan alle voorwaarden is voldaan, neemt het college van B&W uiteindelijk het besluit om de gemeentelijke taak over te dragen.

Afbeelding 32 de kern van de aanpak van het Right to Challenge

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

4.5 Doorkijk naar de toekomst Na de bestuurlijke besluitvorming van de kwaliteitsambitie moet deze ook in praktijk gerealiseerd worden. Hiervoor worden er allerlei activiteiten uitgevoerd. Deze activiteiten worden uitgewerkt in beheerplannen en operationele jaarprogramma’s. De hoofdlijnen die worden bepaald in de beheerplannen worden vertaald in uitvoeringsbestekken. Op deze manier ontstaat de gewenste koppeling tussen de gekozen beeldkwaliteit en de vertaling hiervan op elementniveau.

De kapitaalgoederen in de openbare ruimte worden ouder. Op dit moment is er geen structureel budget beschikbaar voor (toekomstige) vervangingen. Daarom wordt er in 2021 een vervangingsperspectief opgesteld. Dit geeft inzicht wanneer de kapitaalgoederen zijn afgeschreven en het onderhoud niet meer rendabel is. Op basis van het vervangingsperspectief zal worden gekeken hoe de financiering het beste kan worden georganiseerd. In de informatieve raadsbijeenkomst op 15 december 2020 is de gemeenteraad hierover ingelicht.

Op de uitvoering van de bestekken wordt toezicht gehouden. Om vast te stellen of de uitvoering van de ambitie op koers ligt dient periodiek gemeten te worden. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een digitale schouwcatalogus welke beeldmeetlatten bevat van de gehanteerde kwaliteitsnormen. Binnen dit kader zal de gemeente meerdere keren per jaar meten. Dit geeft een duidelijk beeld van de effecten van de inzet buiten en maakt het mogelijk om gericht te sturen op zwakke plekken. Ook voor het op niveau houden van de burgerparticipatie en biodiversiteit zijn terugkerende metingen wenselijk.

Met dit Beeldkwaliteitsplan liggen de gewenste onderhoudsniveaus per beheergroep voor de komende vier jaar vast. De bestuurlijke besluitvorming vindt plaats op 5 juli 2021. Voorafgaand hieraan hebben de gemeenteraad en andere belangstellenden kunnen reageren door een zienswijze in te dienen. Verder zullen er verschillende gesprekken met verenigingen en belangengroepen plaatsvinden. Om het verwachte dekkingsprobleem met betrekking tot verharding aan te pakken, zullen in het komende jaar voorstellen ontwikkeld worden.

Het bevorderen van de thema’s is één van de uitgangspunten rond beheer en onderhoud en/of aanpassingen in de openbare ruimte. De gemeente wil samen met inwoners, bedrijven, verenigingen en andere belangenbehartigers werken aan het verwezenlijken van maatschappelijke opgaven. Individuele acties helpen, maar ook een integrale aanpak is nodig. De uitdaging ligt in het vinden van een gezamenlijke aanpak waar een meerderheid zich aan wil verbinden. Beheer om de biodiversiteit te stimuleren zal geleidelijk in omvang groeien en ook meer van belang worden. In een hiervoor uit te werken bouwsteen in de Omgevingsvisie worden acties voor een duurzame toekomst geformuleerd.

Het advies is om dit plan jaarlijks te evalueren en waar nodig bij te stellen op basis van het actuele areaal. Concreet gaat het hierbij om het vastleggen van verschuivingen in de wet- en regelgeving, kwaliteitsniveaus, beheermethoden en financiën. De gemeenteraad zal jaarlijks worden geïnformeerd met de paragraaf kapitaalgoederen als onderdeel van de begroting.

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

5. Conclusies

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

5.1 Conclusies Hieronder een overzicht van de hoofdlijnen van dit Beeldkwaliteitsplan: Beleid en aanpak • Het Beeldkwaliteitsplan 2021-2025 beschrijft de kwaliteitsniveaus voor het beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen groen, verharding, openbare verlichting, kunstwerken en netheid. Deze kwaliteitsniveaus passen binnen de financiële kaders en (beheer) uitgangspunten vanuit het coalitieakkoord. • Het beleid volgt de landelijke wet- en regelgeving en sluit aan bij de bestuurlijke en maatschappelijke doelen en wensen. Vanuit beheer ligt de focus op een schone, hele en veilige gemeente waar het prettig wonen en verblijven is. De thema’s biodiversiteit, duurzaamheid en participatie worden breed gestimuleerd. • De uitgangspunten vanuit de landschapsvisie Zuidoost Friesland en het bomenbeleidsplan worden gerespecteerd en waar dat kan meegenomen in de uitvoering. Voor wat betreft de ambities voor de biodiversiteit sluiten we aan bij de uit te werken bouwsteen in de Omgevingsvisie. • De gekozen aanpak is geënt op kwaliteitsgestuurd en toekomstgericht beheer. De doelen en beheertaken die hieraan bijdragen zijn met elkaar in balans, realistisch en uitvoerbaar. Technisch • Het onderhoud wordt uitgevoerd aan de hand van beeldmeetlatten die verschillende kwaliteitsniveaus weergeven. De gemeente kiest ervoor om de kwaliteit te laten differentiëren per structuurelement.

Dit zijn gebieden die verschillen in functie, inrichting of gebruik. Opsterland is daarbij in zeven structuurelementen verdeeld. • De gemeente heeft ongeveer 680 hectare in beheer en onderhoud. Het grootste deel hiervan bestaat uit grassen en bermen, water en verhardingen. In de laatste jaren is er een toename van het areaal door uitbreidingen en is er een inhaalslag gemaakt om de datakwaliteit te verbeteren. • Het beheerniveau binnen de gemeentegrenzen is Basis tot Laag. Het onderhoud op begraafplaatsen is intensiever. De sierbeplanting, hagen, grasvelden en het parkmeubilair worden op een hoog niveau onderhouden.

Financieel • Het beschikbare budget voor het beheer en onderhoud bedraagt in 2021 € 4.916.000. Dit bedrag is bestemd voor het uitvoeren en uitbesteden van het dagelijks en klein onderhoud, inclusief: verzekeringen, personeel, elektra, jaarlijkse onderzoeken, vergunningen en externe inzet. • De bezuinigingen uit het verleden en de aanhoudende droogte hebben een zichtbaar en merkbaar effect op de kwaliteit van verharding. De kwaliteit is in de afgelopen jaren gedaald naar een laag niveau. Zonder verhoging van het budget zal de kwaliteit verder achteruitgaan. • Vanuit de beleidsvisie ‘instandhouding kwaliteit’ is er een doorrekening gemaakt om aan te geven welke budgetten er nodig zijn om de gewenste kwaliteit te bereiken. Op basis van het huidige areaal is er in totaal circa € 5.000.000 nodig om alle kapitaalgoederen te onderhouden. Vanaf 2022 is er voor het groen, verharding en openbare verlichting € 330.000 minder budget beschikbaar. Voor wegen wordt daarom structureel meer geld aangevraagd. Participatie en besluitvorming • De ambities en waarden vanuit het coalitieakkoord krijgen een plek in het beleid en de beheerstrategie. Voor de onderwerpen leefbaarheid en participatie, biodiversiteit, duurzaamheid en veiligheid en toegankelijkheid zijn aanbevelingen gedaan om dit zo goed mogelijk te verankeren.

• Alle inwoners hebben de mogelijkheid om met Right to Challenge een plus op het onderhoud te realiseren. Right to Challenge geeft inwoners het recht om de gemeente uit te dagen en taken over te nemen. • De bestuurlijke besluitvorming vindt plaats op 5 juli 2021. In de voorliggende periode is dit plan ter inzage gelegd en hebben de raad en andere belangstellenden kunnen reageren door een zienswijze in te dienen. • Na besluitvorming moet de kwaliteitsambitie in praktijk worden gerealiseerd. Om grip te houden op de uitvoering wordt er toezicht gehouden op de bestekken en vinden er regelmatig metingen plaats. Voor de vervangingen wordt er een vervangingsperspectief opgesteld. Ook is het advies om dit plan jaarlijks te evalueren en waar nodig bij te stellen. 34

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

Bijlagen

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

Bijlage 1. Begrippenlijst Beheer Alle ondersteunende werkzaamheden om het onderhoud te kunnen uitvoeren, zoals het opstellen van beleidsplannen, gegevensbeheer, financiële planning etc. Kapitaalgoederen Door de gemeente aangekochte en/of tot stand gebrachte objecten die gedurende meerdere jaren nut geven. Voorbeelden hiervan zijn gebouwen, wegen, riolering, openbare verlichting en groen. Beeldkwaliteit Het onderhouden van de kapitaalgoederen op basis van de kwaliteit die is afgesproken. Wettelijke zorgplicht Het waarborgen van een minimaal niveau van de kapitaalgoederen die voldoen aan de eisen van (verkeers) veiligheid, volksgezondheid en bereikbaarheid. Biodiversiteit De algemene verscheidenheid aan leven in een bepaald gebied. Duurzaamheid Alles wat te maken heeft met maatschappelijk verantwoord werken, milieu en denken aan de toekomst. Bijvoorbeeld energieverbruik, klimaatadaptatie en het toepassen van verantwoorde materialen. Right to Challenge Een vorm van burgerparticipatie waarbij inwoners de gemeente verzoeken om de feitelijke uitvoering van een gemeentelijke taak over te nemen. Snippergroen Kleine percelen openbare grond met weinig betekenis voor de openbare ruimte. Kapitaalvernietiging Het waardeloos laten worden van gedane investeringen als gevolg van slecht beheer of verkeerd onderhoud.

Beeldmeetlatten Landelijke standaarden voor de vijf beeldkwaliteitsniveaus in de openbare ruimte, uitgewerkt in foto’s, beschrijvingen en prestatie-eisen.

Structuurelementen Gebiedstypen met een duidelijke herkenbare functie. In Opsterland is er onderscheid gemaakt tussen centrum, woongebieden, hoofdwegen, bedrijventerreinen, groengebieden, buitengebieden en begraafplaatsen. Basiskaart Grootschalige Topografie (BGT) Een digitale kaart van Nederland waarop gebouwen, wegen, waterlopen, terreinen en spoorlijnen eenduidig zijn vastgelegd. Dagelijks onderhoud Betreft werkzaamheden die gericht zijn op het behouden van de bestaande situatie en regelmatig plaatsvinden. Bijvoorbeeld schoffelen, maaien en vegen. Klein onderhoud Lichte herstelwerkzaamheden aan schade in de openbare ruimte, zoals het herstellen van een losliggende stoeptegel of het repareren van kapotte straatverlichting. Kapitaallasten De rente en afschrijvingskosten van investeringen in gebouwen en grond. Vervanging Het vernieuwen van een kapitaalgoed die het einde van de levensduur heeft bereikt. Voorbeelden zijn een weg herstraten met nieuwe klinkers, een zitbank vervangen of een plantsoen opnieuw aanplanten. Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in de primaire processen, zoals directie, financiën, personeel en organisatie, ICT en huisvesting. Groenadoptie Het vrijwillig onderhouden van het openbaar groen door bewoners.

Uitvoeringsbestek Een omschrijving van het uit te voeren werk, inclusief de van toepassing zijnde administratieve, juridische en technische bepalingen, materialen en uitvoeringsvoorwaarden.

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

Bijlage 2. Schriftelijke zienswijzen Het ontwerp Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 heeft met ingang van 8 februari 2021 gedurende zes weken ter inzage gelegen. Tot en met 22 maart 2021 kon een ieder zijn of haar zienswijze op het ontwerp indienen. In totaal zijn er negen schriftelijke zienswijzen ingediend, waarvan acht van de Plaatselijke Belangen en één van de natuurverenigingen Geaflecht en Bakkefean. Ook is het plan digitaal met beide natuurverenigingen besproken. In deze bijlage zijn alle zienswijzen verwerkt. Er is per zienswijze aangegeven of deze ontvankelijk is, wat de zienwijze inhoudt en of naar aanleiding van de beantwoording het Beeldkwaliteitsplan is aangepast. Plaatselijk Belang Nij Beets: 09-03-2021 • Bekrachtigt dat het Beeldkwaliteitsplan een onderhoudsplan is voor de komende jaren. • Vindt het belangrijk dat de gemeente het onderhoud (op minimaal een basisniveau) zelf uitvoert in plaats van Right to Challenge in te zetten. • Wil inzicht en betere voorlichting over de keuzes die gemaakt worden om de biodiversiteit te versterken. Ons antwoord: ➢ De gemeente zorgt ervoor dat de openbare ruimte schoon, heel en veilig is. Daarbij is op veel plekken kwaliteitsniveau Basis het uitgangspunt. Het Right to Challenge geldt als hulpmiddel om een plus op het onderhoud te bereiken en om andere doelen te realiseren.

Het Right to Challenge wordt dan ook alleen gehonoreerd als het idee realistisch is en een directe meerwaarde met zich meebrengt. ➢ De suggestie over verdere informatie en voorlichting over biodiversiteit draagt bij aan een betere dienstverlening. De gemeente gaat zich beraden op het ontwikkelen van een stappenplan om in het vervolg inwoners zoveel mogelijk duidelijkheid te geven.

Plaatselijk Belang Ureterp: 14-03-2021 • Steunt het biodiversiteitsbeleid zolang er maar onderhoud gepleegd wordt om problemen met ongewenste soorten te voorkomen (zoals Japanse duizendknoop). • Binnen de bebouwde kom streven naar kwaliteitsniveau Basis. • Zorgdragen voor bespeelbare grasvelden voor kinderen en goed begaanbare wandelgebieden. • Voldoende snoeien van bomen en heesters om schade te voorkomen. • Bermen in het buitengebied minder vaak onderhouden. Hierdoor zal de snelheid van het verkeer ook afnemen. De wegen lijken immers smaller. • Duidelijke afspraken maken in het kader van Right to Challenge om dit tot een succes te maken. De nieuwe bewoners van het Luwtehuis in Ureterp zijn op zoek naar dagactiviteiten. Ons antwoord: ➢ Wanneer de verspreiding van ongewenste soorten risico’s met zich meebrengt, dan worden maatregelen getroffen. Veel ongewenste soorten vallen onder de Wet Natuurbescherming waarvoor de Provincie Fryslân het uitvoerend orgaan is. Namens de Provincie stellen de Iepenwacht en het Wetterskip via de Vereniging van Friese Gemeenten binnenkort een plan van aanpak op. De gemeente Opsterland is ambtelijk betrokken bij de ontwikkeling van het plan van aanpak om ongewenste soorten te bestrijden. ➢ De gemeente wil dat het onderhoud hoofdzakelijk op kwaliteitsniveau Basis wordt uitgevoerd.

Omwille van bewonerswensen, maatschappelijke thema’s en financiële middelen zijn keuzes gemaakt, wat de basis vormt voor het beheer en onderhoud. Indien gewenst is differentiatie in onderhoudsniveaus mogelijk op locaties of onderdelen van de openbare ruimte. Dit geldt ook voor het maaien van grasvelden en snoeien van overhangend groen. ➢ Als blijkt dat de bermen te hoog of te laag zijn of een gevaarlijke situatie kunnen opleveren wordt daar actie op ondernomen. Veiligheid staat daarbij altijd voorop. Qua maaibeheer kunnen de meeste bermen het met minder onderhoud toe, veel bermen worden daarom al 1x per jaar gemaaid. 37

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

➢

Het verzoek is gehonoreerd door in het Beeldkwaliteitsplan op bladzijde 30 en 31 afspraken over het Right to Challenge op te nemen. De mogelijkheid om vanuit dagbesteding zelf een initiatief te starten of eenvoudige onderhoudswerkzaamheden in de omgeving van het Luwtehuis over te nemen zal door het Sociaal Domein worden bekeken.

Plaatselijk Belang Wijnjewoude 15-03-2021 • Laat weten geen verdere vragen of opmerkingen te hebben. Zij kunnen zich vinden in de zienswijzen van anderen. Plaatselijk Belang Bakkeveen: 15-03-2021 • Vertrouwt erop dat de gemeente zorgdraagt voor het onderhoud in het dorp. • Vraagt om het beheer van de draaibrug Spoelstra’s Draai over te nemen. Ons antwoord: ➢ In een eerder bericht is aangegeven het beheer niet over te nemen, omdat areaaluitbreiding op dit moment niet gewenst is. De historische vereniging Bakkeveen is geadviseerd om de brug in een stichtingsvorm onder te brengen, om zo geld te kunnen genereren voor het beheer en onderhoud van de brug. Plaatselijk Belang Tijnje 18-03-2021 • Aan de hand van welke criteria wordt bepaald of en waar versterking van biodiversiteit mogelijk is? Het is interessant om te weten hoe dit wordt uitgevoerd en wat de resultaten zijn. • Houd rekening met klimaatverandering door de versteende omgeving van groen te voorzien. Hier ligt een opgave voor de centra en bedrijventerreinen. • Er is een grote omslag nodig om bomen te behouden en waar mogelijk te versterken. Tussen beleid en uitvoering zit een gat. De gemeente kapt te snel en snoeit te rigoureus, zoals te zien is tussen Gorredijk en de Tijnje en bij Omrin. • Natuurvriendelijk beheer is al jaren van groot belang.

Er mist een beschrijving en concrete invulling wat er wordt gedaan om de biodiversiteit te bevorderen. • Gras en bermen staan in de kwaliteitsmeting vermeld als Hoog (bladzijde 21). Ook hierbij is de vraag aan welke criteria wordt getoetst? Een kwaliteitsniveau Zeer Laag is wenselijk om de biodiversiteit te versterken.

•

Door vast te houden aan klepelen wordt de grond rijker en groeit het gras harder. Er is meer onderhoud en geld nodig om het werk uit te voeren. Hoe past dit binnen het afnemende budget en de wens om de biodiversiteit te verhogen? Omarm per dorp één of twee initiatieven om met Right to Challenge meer ervaring op te doen.

Ons antwoord: ➢ De gemeente verkent in samenwerking met de natuurverenigingen welke plekken in aanmerking komen voor meer biodiversiteit. Er wordt gekeken naar criteria als de grondslag, de afstand tot naastgelegen gronden en de omvang van het perceel. Gezamenlijk worden de effecten op de biodiversiteit gevolgd voor meer inzicht en om te bepalen hoe het elders beter kan. Op beheerkaarten is te zien hoe de gemeente het beheer uitvoert (zoals op de bermenmaaikaart). ➢ In de centra en op bedrijventerreinen is het aandeel groen het laagst. Waar mogelijk worden de kansen om extra ruimte voor groen te creëren benut om mee te bewegen met het klimaat. ➢ Bomen die niet gezond zijn en een veiligheidsrisico vormen voor de directe omgeving worden gekapt of gesnoeid. Herplant staat zoveel mogelijk in verhouding tot de gekapte boom. Soms krijgt jonge opslag de kans om uit te groeien tot een volwassen struik of boom. Dit is natuurlijke ontwikkeling en is toegepast op diverse plekken in de gemeente. Het bomenbeleid is er op gericht om alle bomen zo lang mogelijk veilig en gezond te houden. ➢ Het verzoek is gehonoreerd door in het Beeldkwaliteitsplan op bladzijde 20 te omschrijven op welke manieren de biodiversiteit wordt gestimuleerd. ➢ Voor het beoordelen van de kwaliteit wordt gewerkt volgens de meetinstructies die het CROW voorziet.

Voor meer biodiversiteit stuurt Opsterland zoveel mogelijk op een laag onderhoudsniveau. De hoge kwaliteit op begraafplaatsen is de ambitie. In het buitengebied wordt de hoge kwaliteit veroorzaakt door het moment van schouwen nadat het onderhoud hier recent is uitgevoerd. ➢ Ruim twee derde van alle bermen worden niet meer geklepeld maar gemaaid en afgevoerd. Op steeds meer plekken wordt extensief bermbeheer toegepast. Het traditionele beheer wordt losgelaten waardoor de kosten lager uitvallen. ➢ Het idee achter het Right to Challenge is dat iedereen mee kan doen. De gemeente wil de omvang en creativiteit van initiatieven niet beperken. 38

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

Plaatselijk Belang Terwispel 19-03-2021 • Meer bekendheid voor burgerinitiatieven en voorbeelden daarvan. • Voor bomen is altijd een kapvergunning nodig. Klopt dit beeld met de praktijk? • Ruimte voor inspraak bij biodiversiteit. Betrek hierin niet alleen de natuurverenigingen, maar ook de inwoners van een bepaald gebied. • Grote dorpen aanmoedigen om een Right to Challenge aan te gaan. • De onderhoudstoestand van wegen verbeteren. Ons antwoord: ➢ Het creëren van bekendheid over burgerinitiatieven is volop in ontwikkeling. Dit onderwerp komt als vast bespreekpunt in de ambtelijke overleggen terug. De acties worden zoveel mogelijk breed gedeeld in de gemeente. ➢ Beleid en praktijk komen overeen. Het Bomenbeleidsplan vormt het kader, waarin regels gesteld worden waarmee het beleid kan worden uitgevoerd. ➢ Het verzoek is gehonoreerd door op te nemen dat ook de inwoners en Plaatselijke Belangen welkom zijn om mee te praten over biodiversiteit, zie bladzijde 7. ➢ Het meedoen met Right to Challenge is geen verplichting. Initiatiefnemers kunnen hier zelf invulling aan geven en maken deze keuze bewust. De (grote) dorpen beslissen zelf of zij mee willen doen en op wat voor manier. ➢ Niet alle wegen zijn conform het gewenste kwaliteitsniveau onderhouden.

Met de extra financiële middelen wordt in de komende jaren onderhoud uitgevoerd om de wegen weer naar een acceptabel niveau te brengen en houden. Plaatselijk Belang Lippinghuizen 22-03-2021 • Verbeteren samenwerking tussen gemeente en vrijwilligers. • Een voldoende onderhouden openbare ruimte, op welke kwaliteitsniveaus heeft dit betrekking? • Goed onderhouden speelvelden voor de jeugd zijn belangrijk. In de rest van het openbaar groen mag meer biodiversiteit terugkomen. De wens is om het klepelen en maaizuigen van bermen te beperken.

•

• •

Wegwerken van de achterstanden in het onderhoud van bomen en onbeantwoorde reacties op eerder gestelde vragen over het Bomenbeleidsplan. Verzoek om meer informatie over het vervangingsplan kastanjebomen bij De Buorren en het kappen van bomen langs de Sweachsterwei te geven. Borgen veiligheid en verbreden van enkele (niet toeristische) fietspaden langs hoofdroutes. Duidelijk maken wat nodig is om de beoogde kwaliteit te behalen en welke ondersteuning daarbij gewenst is vanuit de dorpen. Er is enthousiasme bij de vrijwilligers.

Ons antwoord: ➢ Het bevorderen van samenwerking in het dorp en het stimuleren van initiatieven zijn taken van de dorpscoördinator. Die is onlangs begonnen. Hier kunnen de inwoners en vrijwilligers met hun vragen terecht. ➢ Het verzoek is gehonoreerd door op te nemen dat de openbare ruimte wordt onderhouden conform het afgesproken kwaliteitsniveau, zie bladzijde 6. ➢ De vastgestelde kwaliteitsniveaus vormen het (nieuwe) beleidskader voor de uitvoering. In overleg met de gemeente kan bekeken worden waar het onderhoud van speelvelden meer aandacht behoeft. De gemeente klepelt alleen de bermen die vanwege de aanwezige bomen en boomsingels geen potentie hebben om zich te ontwikkelen tot een bloemrijke berm. ➢ Er wordt hard gewerkt om de achterstanden weg te werken. De bomen die een (beperkt) risico vormen krijgen voorrang. Er is een uitnodiging verstuurd om een ambtelijke toelichting te geven over de situatie bij De Buorren en de Sweachsterwei. De gemeente wacht nog op een reactie. ➢ Met de extra financiële middelen wordt in de komende jaren onderhoud uitgevoerd aan de (niet toeristische) fietspaden langs hoofdwegen. Vragen over het verbreden van fietspaden vallen buiten de scope van de opdracht. Het Beeldkwaliteitsplan richt zich specifiek op het onderhoud. ➢ De beheer- en uitvoeringsplannen geven richtlijnen voor de uitvoering.

Met de dorpsvisie is het mogelijk om ideeën te geven en mogelijkheden te laten zien. Op basis daarvan kan de gemeente bepalen wat wenselijk en haalbaar is. 39

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

Natuurverenigingen Geaflecht/Bakkefean 22-03-2021 • Toevoegen bij welke kapitaalgoederen binnen het genoemde structuurelement de biodiversiteit wordt gestimuleerd (Bio). • Werken volgens de richtlijnen van Kleurkeur bij het groenonderhoud. • Voldoen aan de vier speerpunten uit de landschapsvisie Zuidoost Friesland. Met in het bijzonder aandacht voor het beschermen en herstellen van karakteristieke landschapsstructuren. Door bomen te planten op plekken waar bomenrijen ontbreken of gaten zijn gevallen. • Bomen aanplanten op (kale) pleinen, kruispunten en rotondes om verschillende problemen tegelijkertijd aan te pakken: de achteruitgang van biodiversiteit, klimaat en stikstof. • Verzoek om de houtwallen in de bebouwde omgeving van Bakkeveen als groengebied te typeren en de structuurelementenkaart zo nauwkeurig mogelijk weer te geven. • Laat het beheer niet afhangen van het verondersteld ontbreken van draagvlak. Sta liever achter het beleid om zo draagvlak te creëren. • Ga actief monitoren om de effecten van het beheer te meten en op grond hiervan verbeteringen door te voeren. Deze processtap mist en is belangrijk om de ecologische waarden en kosteneffectiviteit te bewaken. Ons antwoord: ➢ Het verzoek is gehonoreerd door het stimuleren van de biodiversiteit (Bio) op te nemen in de huidige kwaliteitsambitie, zie bladzijde 21.

➢ Gemeente Opsterland onderzoekt in 2021 wat nodig is om aan de Wet Natuurbescherming te voldoen. Onderdeel hiervan is ook de vakbekwaamheid van het gemeentepersoneel. Pas als alle medewerkers beschikken over de Wet Natuurbescherming niveau 1, en een deel van het personeel de cursus Kleurkeur basis en/of gevorderde heeft gevolgd, kan er gewerkt worden volgens de richtlijnen die Kleurkeur voorschrijft. ➢ De herplantplicht stelt dat daar waar bomen verdwijnen deze waar mogelijk te vervangen. Het nieuw aanplanten van bomen om verloren gegane waarden te herstellen valt buiten de opdracht. Ditzelfde geldt voor het bijplanten van bomen op pleinen, kruispunten en rotondes.

➢

➢ ➢

➢

Met het Bomenbeleidsplan onderstrepen wij het belang van bomen in onze samenleving en de belangrijke rol die de gemeente heeft om die bomen in de openbare ruimte te beschermen. Houtwallen zijn meegerekend als groentype (bomen, hagen, heesters) en worden niet als groengebied beoordeeld. De groengebieden worden gevormd door de parken en recreatieterreinen. Het verzoek om een gedetailleerde structuurelementenkaart op te nemen is gehonoreerd. Per dorp is een uitsnede gemaakt, zie bladzijde 41. De gemeente organiseert het beheer en onderhoud van de openbare ruimte, maar wil ook dat de inwoners bewust meedenken over hun leefomgeving. Draagvlak is immers medebepalend voor de effectiviteit van beheer. Onderdeel van de beheercyclus is dat de gemeente steekproefsgewijs de onderhoudskwaliteit van voorzieningen in de openbare ruimte vaststelt. De schouwronden worden in de komende jaren hervat of verder voortgezet.

Plaatselijk Belang Langezwaag 22-03-2021 • Maakt zich zorgen over het onderhoud in het dorp door het tekort van ruim drie ton. De kans dat er meer inwoners bijkomen is groot, dan moet het dorp wel aantrekkelijk, schoon en verzorgd zijn en blijven. • Het andere punt is de vraag naar meer informatie en inzicht over het aangaan van een Right to Challenge. Hoe heeft de gemeente dit voor ogen? Ons antwoord: ➢ Bij de behandeling van het Beeldkwaliteitsplan op 5 juli 2021 wordt aan de gemeenteraad gevraagd extra budget beschikbaar te stellen om het wegenonderhoud uit te voeren. Dit is een bewuste keuze, zodat de openbare ruimte (wegen) blijft aansluiten bij de verwachtingen. ➢ Het verzoek is gehonoreerd door in het Beeldkwaliteitsplan op bladzijde 30 en 31 meer informatie over het Right to Challenge te geven. De regie en het eigenaarschap liggen bij de initiatiefnemers. Bij aanvang worden afspraken gemaakt over eventuele aansprakelijkheidsrisico’s.

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

Bijlage 3. Structuurelementenkaarten per dorp

Beeldkwaliteitsplan Openbare Ruimte 2021-2025 Beleidskader voor beheer en onderhoud 17 mei 2021 ontwerp revisie 2.0 Gemeente Opsterland

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Opsterland&id=a12a9d44-b6a0-42c7-8fc1-b22456b1749a