Document · PDF

Begroting 2025

Raadsvergadering 11 november 2024, gemeente OpsterlandBij agendapunt: Begroting 2025 (B)34.739 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Programma

7 Volksgezondheid en milieu; 8 Bouwen, wonen en gronden

Portefeuillehouder

Marcel van Opzeeland

Gemeenschappelijke Regeling Sociale Werkvoorziening Fryslân te Drachten Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Er nemen naast Opsterland nog 7 gemeenten deel. Vertegenwoordiging in dagelijks en algemeen bestuur: wethouder de Vries

Gemeentelijk belang en De taken vanuit de voormalige Wet sociale werkvoorziening (WSW) moeten door ons als gemeente worden openbaar belang

uitgevoerd. Op basis van efficiency en financiële redenen zijn deze taken uitbesteed aan de GR. Vanaf 1 januari 2015 is nieuwe instroom in de WSW niet meer mogelijk. Dit heeft tot gevolg dat de WSW alleen nog van kracht blijft voor de huidige werknemers met een vaste aanstelling. Voor de toekomst heeft de GR besloten de WSW verantwoord en versneld af te bouwen, met aandacht voor de positie van de huidige werknemers. Dit doen we door een gezamenlijk beschutwerkbedrijf (met 8 deelnemende gemeenten) in stand te houden. Vanaf 1-1-2020 zijn de activiteiten van de GR veranderd waarbij geen sprake meer is van de uitvoering van de WSW. Door de gemeente is een DVO (dienstverleningsovereenkomst) afgesloten met Caparis voor de uitvoering van deze activiteiten. Vanaf 2020 is daarom de bijdrage aan de GR vrijwel nihil.

Financieel belang

Bijdrage 2023

opgenomen bij Caparis NV

Omvang van het

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

vermogen x € 1.000

31-12-2022 € 0

31-12-2022 € 3.719

31-12-2023 € 0

31-12-2023 € 4.210

Resultaat x € 1.000

€ 0 (2023)

Risico's

Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor uitstaande geldleningen van de GR.

Programma

6 Sociaal domein

Portefeuillehouder

Libbe de Vries

Marekritte Gemeenschappelijke regeling Deelnemende partijen

Provincie Fryslân en 13 Friese gemeenten. Vertegenwoordiging in het dagelijks bestuur door wethouder Jonkman

Gemeentelijk belang en Het behartigen van de gemeenschappelijke belangen van 13 deelnemende Friese gemeenten (excl. openbaar belang

Ooststellingwerf en de vier eilanden) en de provincie Fryslân met als doel een uniforme, toeristische recreatieve infrastructuur op water en land te bewerkstelligen. Voor waterrecreatie betreft dit onderhoud en beheer van aanlegvoorzieningen, boeien en bakens, het baggeren van waterwegen en de afvoer van recreatieafval. Voor landrecreatie worden Toeristische Overstap Punten (TOP's) en het fiets-en wandelknooppuntennetwerk beheerd.

Financieel belang

bijdrage 2025: € 28.759

Omvang van het

Eigen vermogen:

vermogen x € 1.000

Vreemd vermogen:

0 1-1-2023 € 4.704

1-1-2023 € 4.813

0 31-12-2023 € 4.328

31-12-2023 € 4.894

Resultaat x € 1.000

Resultaat 2023 € 91,waarvan ontrekking uit de reserve € 257

Risico's

De risico’s zijn in beginsel niet heel groot. Wel is er een inherent risico bij een gemeenschappelijke regeling dat de deelnemers moeten bijspringen bij eventuele tekorten.

Portefeuillehouder

Rob Jonkman

Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit (voorheen Hûs en Hiem) te Leeuwarden Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Een Gemeenschappelijke Regeling van deelnemende gemeenten op het gebied van de bouwkundige, stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Fryslân. Vertegenwoordiging in het dagelijks bestuur door wethouder van Opzeeland.

Gemeentelijk belang en De commissie Ruimtelijke Kwaliteit Hûs en Hiem, welstandadvisering en monumentenzorg heeft als doel de openbaar belang

gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeente te behartigen op het gebied van de bouwkunstige, stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Friesland. Betrokken gemeenten moeten op grond van de nieuwe Omgevingswet een onafhankelijke commissie benoemen die zich uitspreekt over verbouwingen, sloop of verplaatsing van rijksmonumenten. Daarnaast adviseert deze commissie ook over meer kwaliteitsvragen dan monumenten alleen.

Financieel belang

Voor de dienstverlening biedt de gemeente geen vergoeding aan deze GR. Leges die de GR - Hûs en Hiem bij de gemeente in rekening brengt worden één op één doorberekend naar de aanvrager. De Gemeenschappelijke Regeling is budgetneutraal.

Omvang van het

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

vermogen x € 1.000

1-1-2022 € 338

1-1-2022 € 483

31-12-2023 € 257

31-12-2022 € 453

Resultaat x € 1.000

€ -84 (2023)

Risico's

In feite loopt de gemeente geen risico. Kosten gemaakt door de commissie worden één-op-één in rekening gebracht bij de aanvrager. Daarnaast is de financiële positie van de regeling gezond. Wel is het zaak alert te blijven bij maatschappelijke ontwikkelingen.

Programma

8 Bouwen, wonen en gronden

Portefeuillehouder

Marcel van Opzeeland

Exploitatiemaatschappij Bedrijvenpark Drachten Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Gemeenten Opsterland en Smallingerland

Bestuurlijk belang

Het te behartigen belang is het ontwikkelen en exploiteren van het bedrijvenpark Drachten en het verzorgen van een optimale afstemming van alle hiermee samenhangende aspecten en bevoegdheden van de beide deelnemers, de gemeenten Smallingerland en Opsterland.

Zeggenschap

50%

Financieel belang

Er wordt geen exploitatiebijdrage betaald. De activiteiten binnen de GR worden door medewerkers van de beide gemeenten verricht.

Omvang van het

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

vermogen x € 1.000

1-1-2022 € 6.083

1-1-2022 € 2.220

31-12-2023 € 6.531

31-12-2022 € 1.538

Resultaat x € 1.000

€ 488 (2023)

Risico's

De prognoses van de resultaten zijn gebaseerd op aannames (restant looptijd, tempo van verkopen, fasering woonrijp maken). De verwachtingen, waar de resultaten op zijn gebaseerd zijn zo goed mogelijk onderbouwd. Echter hoe langer de looptijd van de exploitatie, hoe minder betrouwbaar de prognoses en dus ook het berekende resultaat zijn. Beide gemeenten zijn op basis van de afgesproken verdeelsleutel aansprakelijk voor eventuele verliezen. We gaan er op basis van de huidige verwachtingen vanuit dat er sprake is van een winstgevende exploitatie.

Programma

3 Economie

Portefeuillehouder

Marcel van Opzeeland

Caparis NV Vennootschappen en Naamloze vennootschap Coöperaties Deelnemers

Heerenveen, Leeuwarden,Opsterland, en Smallingerland

Bestuurlijk belang

De gemeente Opsterland is aandeelhouder van het sociaal ontwikkelbedrijf Caparis NV. Caparis helpt de gemeente bij de bemiddeling van mensen naar regulier werk of biedt mensen een beschutte werkplek (sociale werkvoorziening, afspraakbanen en beschut werk). De gemeente Opsterland heeft hiervoor dienstverleningsovereenkomsten afgesloten voor de uitvoering van deze activiteiten.

Zeggenschap

12,5% aandelenkapitaal, 25% zeggenschap

Financieel belang

Bijdrage € 3.218 (2024)

€0

(x1.000) Omvang van het

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

vermogen x € 1.000

1-1-2022 € 8.174

1-1-2022 € 20.697

31-12-2023 € 7.594

31-12-2022 € 20.089

Financieel resultaat

€-580 (2023)

(x1.000) Risico's

Caparis NV is omgevormd naar een sociale onderneming. We blijven aansprakelijk voor mogelijke tekorten op de bedrijfsvoering die ontstaan bij de NV. Door ons geringe aandeel (12,5%) in de nieuwe NV blijft het risico qua omvang beperkt. Onze invloed wordt wel groter omdat in de nieuwe NV de vier eigenaren elk een gelijke stem krijgen.

Ontwikkelingen

Caparis wil hét Talentbedrijf van Fryslân worden. De komende jaren ligt het accent op drie centrale thema’s: talentontwikkeling, rendement en leiderschap. Doelstelling is om in 2030 het eerste circulaire talentbedrijf van Nederland te zijn. Door de nieuwe cao Sociale Werkvoorziening (SW) kunnen medewerkers nog eerder met vroegpensioen, waardoor de krimp van de voormalige sociale werkvoorziening nog harder gaat. Om blijvend ontwikkelkansen te geven aan zowel de nieuwe doelgroep vanuit de Participatiewet als de huidige sociale werkvoorziening-medewerkers is instroom van nieuwe doelgroepen (zowel afspraakbanen als beschut werk) noodzakelijk om de infrastructuur overeind te kunnen houden. Hiervoor zijn nieuwe afspraken gemaakt om meer mensen vanuit de Participatiewet bij Caparis te plaatsen. Indien dit niet lukt zullen er andere keuzes moeten worden gemaakt voor de toekomst van Caparis.

Programma

6 Sociaal domein

Portefeuillehouder

Rob Jonkman

Omrin: a. Afvalsturing Friesland N.V. (OMRIN) te Leeuwarden b. N.V. Fryslân Miljeu te Leeuwarden Vennootschappen en

Naamloze vennootschappen

Coöperaties Invloed

Gemeente is vertegenwoordigd in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders door wethouder Jonkman.

Gemeentelijk belang en Omrin (Afvalsturing (a)en Fryslân Miljeu(b)) is het bedrijf van en voor gemeenten voor de reinigingstaken. Zij openbaar belang

verwerkt het ingezamelde huishoudelijke afval en exploiteert de gemeentelijke milieustraat. Het bedrijf wil als totaaloplosser de gehele afvalketen bestrijken (van kringloop tot storten). Samen met de aandeelhouders wordt het beleid bepaald.

Financieel belang

Aandelenkapitaal: a. € 54.000 (120 aandelen) b. € 51.670 (11.381 aandelen) Dividend € 60.111 Afvalsturing Fryslan (bruto dividend2023) € 57.821 Fryslan Milieu (bruto dividend 2022, 2023 nnb)

Omvang van het

Afval sturing

vermogen

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

31-12-2022 € 70

31-12-2022 € 119

31-12-2023 € 79

31-12-2023 € 109

x € 1.000

Fryslân Miljeu

Resultaat x € 1.000

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

1-1-2022 € 11

1-1-2022 € 23

31-12-2023 € 12

31-12-2023 € 26

Afvalsturing Fryslan 2023 € 10 Fryslan Milieu 2023 € 1

Risico's

De risico’s zijn beperkt. Op beleidsniveau is voor ons voldoende vertegenwoordiging en beslissingsbevoegdheid aanwezig. De onderneming heeft een gezonde financiële positie.

Programma

7 Volksgezondheid en milieu

Portefeuillehouder

Rob Jonkman

N.V. Bank Nederlandse gemeenten te Den Haag Vennootschappen en Naamloze vennootschap Coöperaties Gemeentelijk belang

De kerntaak van de BNG is om tegen lage tarieven krediet te verstrekken aan of onder garantie van

en openbaar belang

Nederlandse overheden. Daarmee speelt de bank een essentiële rol in de financiering van door overheden gewenste maatschappelijke investeringen. De aandeelhouders van de BNG zijn uitsluitend overheden. De Staat is houder van de helft van de aandelen. De andere helft is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap.

Financieel belang

66.651 aandelen a € 2,50 nominaal. Het brutodividend over 2023 was € 143,966

Vermogen x € 1.000

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

1-1-2023 € 4.615

1-1-2023 € 107.471

31-12-2023 € 4.721

31-12-2023 € 110.819

Resultaat x € 1.000

€ 254.000 (2023)

Risico's

Het aangaan en beheersen van risico’s is inherent aan de bedrijfsvoering van een bank. Zonder het accepteren van een bepaalde mate van krediet-, markt-, liquiditeits- en operationeel risico is het voeren van een bankbedrijf niet mogelijk. BNG Bank kent alleen een bankenboek en geen handelsboek. Het risicobeheer van BNG Bank is gericht op handhaving van het veilige risicoprofiel van de bank. Dit profiel komt tot uitdrukking in hoge externe kredietratings. Om deze reden hanteert BNG Bank een strak kapitalisatiebeleid, met ondergrenzen voor de leverage ratio en de Tier 1-ratio. Deze grenzen bepalen in combinatie met de beperking van de dienstverlening zoals vastgelegd in haar statuten het werkgebied en de actieradius van de bank. In haar jaarverslag beschrijft en rapporteert de Bank uitgebreid haar risicomanagement. Dit jaarverslag is beschikbaar via www.bngbank.nl/jaarverslag.

Programma

0 Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouder

Rob Jonkman

Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV Vennootschappen en Besloten Vennootschap Coöperaties Deelnemende

Enkele gemeenten en provincies (oa. Voormalig aandeelhouders Essent)

partijen Bestuurlijk belang

Geen.

Zeggenschap

De aandeelhouders hebben zeggenschap via het stemrecht op de aandelen. Opsterland bezit 34.746 aandelen in de PBE (0,02 %).

Financieel belang Vermogen

Bijdrage voor verrichte diensten is niet van toepassing. Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

1-1-2023 € 1.480.014

1-1-2023 € 10

31-12-2023 € 1.444

31-12-2023 € 31.981

Financieel resultaat

2022

€ -36.040

Risico's

De boekwaarde van de aandelen is verwaarloosbaar, namelijk € 1. Het risico is nihil.

Ontwikkelingen

Het bestuur van de vennootschap heeft met het Ministerie van Klimaat en Energie, ZEH Energy BV en Energy Resources Holding BV in februari 2024 overeenstemming bereikt over de terugtreding van PBE als contractpartij uit het Convenant Borging Publiek Belang Kerncentrale Borssele uit 2009. Daarmee resteren er geen openstaande contractuele verplichting meer en kan PBE als vennootschap worden ontbonden. Het bestuur van de vennootschap treft (status 20-8-24) voorbereidingen voor het definitief opheffen van de vennootschap en om de resterende liquide middelen na de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 26 september 2024 uit te keren aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenbelang.

Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt tot de hoogte van het gestort aandelenkapitaal en het resterend werkkapitaal in deze vennootschap. Programma

0 Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouder

Rob Jonkman

CSV Amsterdam BV Vennootschappen en Besloten Vennootschap Coöperaties Deelnemende

Enkele gemeenten en provincies (oa. Voormalig aandeelhouders Essent)

partijen Bestuurlijk belang

Deze BV is van tijdelijke aard en handelt reserveringen voor risico’s en verstrekte leningen aan derden van het voormalige Essent af.

Zeggenschap

De aandeelhouders hebben zeggenschap via het stemrecht op de aandelen. Opsterland bezit 464 aandelen in de BV (0,02 %).

Financieel belang

Bijdrage voor verrichte diensten is niet van toepassing.

Vermogen

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

1-1-2023 € 210

1-1-2023 € 13

31-12-2023 € 84

31-12-2023 € 64

Resultaat

-/-€ 125.730 (2023)

Risico's

De boekwaarde van de aandelen is verwaarloosbaar, namelijk € 5. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt tot de hoogte van het gestort aandelenkapitaal en het resterend werkkapitaal van deze vennootschap.

Ontwikkelingen

CSV zal voorlopig nog voortbestaan om op eigen kosten en risico namens DeponieZuid B.V. (vennootschap onder Attero Holding B.V.), in overleg met de aandeelhoudersommissie, de gerechtelijke procedure te voeren tegen de Belastingdienst ten aanzien van de naheffingsaanslag afvalstoffenbelasting. In februari 2024 heeft CSV de motivering beroepschrift tegen de naheffingsaanslag afvalstoffenbelasting bij de Rechtbank ingediend. De Rechtbank heeft de Belastingdienst een termijn gesteld tot 22 maart 2024 voor het indienen van zijn verweerschrift. Afhankelijk van de uitspraak van de Rechtbank (verwachting eind 2024/begin 2025) zal, in overleg met aandeelhouderscommissie van CSV, de procedure al dan niet worden voortgezet. Na afwikkeling van deze gerechtelijke procedure of eventuele voortijdige beëindiging van deze procedure (bijvoorbeeld door een mogelijk compromis tussen de Belastingdienst en CSV of een besluit van de aandeelhouderscommissie de procedure niet verder voort te zetten) zal CSV kunnen worden opgeheven en de resterende liquide middelen kunnen worden uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenbelang. In april 2024 zal het bestuur van de vennootschap een aanvullende kapitaalstorting vragen aan de aandeelhouders.

Deze aanvullende kapitaalstorting zal op voorstel van het bestuur van de vennootschap worden verrekend met de vrijval als gevolg van de opheffing van Publiek Belang Elektriciteitsproductie BV. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt tot de hoogte van het gestort aandelenkapitaal en het resterend werkkapitaal van deze vennootschap.

Programma

0 Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouder

Rob Jonkman

Grondbeleid Grondbeleid Uitgangspunten De hoofdlijnen van het grondbeleid zijn vastgelegd in de nota Grondbeleid. Dit beleid staat ten dienste van de programma’s 3 Economie (bedrijventerreinen) en 8 Bouwen, Wonen en Gronden (nietbedrijventerreinen). Volgens de nota Grondbeleid wordt de keuze voor het voeren van een actief of faciliterend grondbeleid bij het ontwikkelen van nieuwe locatieplannen jaarlijks vastgelegd in de paragraaf grondbeleid. In de begroting zijn de baten en lasten van de bouwgrondexploitatie, en de daarmee samenhangende financiële risico’s, als incidenteel opgenomen. Doordat (bouw-)grond een grote (boek-)waarde vertegenwoordigt, heeft het grondbeleid invloed op het weerstandsvermogen (hoogte van eigen vermogen). Door de grond marktconform te waarderen en door voorzieningen te vormen voor verwachte tekorten, zijn de financiële risico’s beheersbaar. In de nota Grondbeleid is vastgesteld dat de keuze voor het voeren van een actief of faciliterend grondbeleid bij het ontwikkelen van nieuwe locatieplannen jaarlijks gedaan wordt in deze paragraaf grondbeleid. In tegenstelling tot voorgaande jaren zal in 2025 een actiever grondbeleid worden gevoerd over ruimtelijke ontwikkelingen op gemeentelijke grond om de woningbouw te stimuleren. Bij ontwikkelingen op particuliere gronden zal de gemeente faciliterend en ondersteunend optreden.

In nagenoeg alle dorpen zijn op dit moment gronden in eigendom voor woningbouw. De ontwikkelingen op het gebied van bedrijfsvestigingen concentreren zich in de dorpen Gorredijk en (in mindere mate) Wijnjewoude. Het bedrijventerrein Drachten-Azeven is onderdeel van de gemeenschappelijke regeling Exploitatiemaatschappij Bedrijvenpark Drachten en valt daarom buiten het kader van deze paragraaf. In financieel opzicht wordt een gedegen koers gevaren. Dit uit zich in de navolgende zaken: -

Exploitaties worden zorgvuldig en behoedzaam opgezet. Zo wordt bijvoorbeeld bij het investeren in het bouw- en woonrijp maken van locatie(s) rekening gehouden met de verwachte grondopbrengsten. Het streven is betalingen optimaal gedekt te houden door inkomsten; dit verlaagt het (rente-)risico. Winstbepaling en winstneming vindt plaats volgens de geldende verslaggevingsvoorschriften (BBV). De buffer van de algemene reserve geeft dekking voor de financiële risico’s.

Kaderstellende documenten Financiële verordening ex artikel 212 Gemeentewet (2023) Nota Grondbeleid 2018-2021 Ontwikkelingen grondbedrijf 1. Economische situatie en meerjarenperspectief In 2024 en de daaropvolgende jaren zal de prognose van het financiële resultaat zich stabiliseren ten opzichte van de prognose in de begroting van 2023. Door de aantrekkende woningmarkt is er een toename van de vraag naar (koop-)woningen. Zowel in de begroting van 2024 als in het meerjarenperspectief 2025-2027 zijn de verkopen behoedzaam geraamd. 2. Bouwgrond in exploitatie (BIE) Er zijn, verspreid over de verschillende dorpen, zeven bouwgrondcomplexen in exploitatie bestaande uit woningbouwlocaties en het bedrijventerrein Gorredijk industrie (Overtoom en Tolbaas). De boekwaarde was per 31 december 2023 circa - 0,3 miljoen inclusief de gevormde voorziening voor het complex Gorredijk industrie (€ 0,2 miljoen). Prognose van het meerjarige resultaat Het verwachte nog te realiseren resultaat voor de BIE is € 0,0 miljoen (nihil) en is gebaseerd op recente verkoopprognoses. In de tijd uitgezet zullen de resultaten naar verwachting als volgt worden gerealiseerd:

Verwachte exploitatieresultaten (x € mln) In het begrotingsjaar 2025

0,4

In de jaren 2026 t/m 2028

-0,4

In de jaren ná 2028

Totaal

3. Belangrijke ontwikkelingen/wijzigingen in de prognose van het resultaat Het begrote saldo op de bouwgrondexploitatie is in het jaar 2025 € 85.000 lager dan begroot in 2024. Dit wordt veroorzaakt doordat de positieve resultaten van de grondexploitaties Wijnjewoude (Meester Geertswei 6): + € 23.000 en Siegerswoude (Uthôf): + € 141.000 nadelig beïnvloed worden door de vertraagde kavelverkopen in Ureterp (Noord): - € 116.000 en lagere winstnemingen in Gorredijk (Loevestein 4 west): - € 37.000 en Ureterp (Hege Kamp): - € -96.000. In de laatste twee complexen zijn alle kavels al verkocht waardoor er minder winst genomen kan worden. De toename van de lasten wordt veroorzaakt doorat er meer woonrijp gemaakt is: + € 157.000. Zie Programma 8 Bouwen, wonen en gronden (8.2 Grondexploitatie niet-bedrijventerreinen). Het begrote nog te realiseren resultaat vanaf 2025 voor de BIE is € 0,1 miljoen lager dan in het begrotingsjaar 2024. Dit wordt veroorzaakt door het verwachte negatieve resultaat op de grondexploitatie Terwispel Kolderveen fase 2. 4. Algemene risico’s in de grondexploitatie Het nemen van risico’s is inherent aan grondexploitaties. De volgende risico’s zijn van belang: • • • • • • • •

Conjunctuur- en renterisico’s, waardoor de vraag naar bouwgrond kan afnemen en extra rentekosten kunnen ontstaan. Verandering in woon- en werkvoorkeuren en behoeftes, tussen het tijdstip van het tot stand komen van het plan en het moment van aanbieden van de bouwgrond, waardoor het product niet meer aansluit op de vraag. Het niet tijdig kunnen verwerven van gronden en het stijgen van aankoopprijzen. Milieurisico’s. Planschadeclaims. Hogere prijsstijgingen en lagere opbrengststijgingen dan voorzien in exploitatieberekeningen. Archeologische risico’s Onvoldoende mogelijkheden in de met de provincie overeengekomen woningbouwruimte.

De risico’s worden beheerst door het uitvoeren van (markt)onderzoeken, door te zorgen voor flexibiliteit in het proces en door vroegtijdige verwerving van grond tijdens de planontwikkeling. Daarnaast wordt de financiële ontwikkeling van de onderhanden complexen jaarlijks beoordeeld ten opzichte van de door de gemeenteraad vastgestelde exploitaties (kredieten). Als de risico’s leiden tot verwachte negatieve resultaten, zijn hiervoor voorzieningen gevormd. Actuele risico’s in de bouwgrond in exploitatie In de lopende grondexploitaties is het risico aanwezig dat toekomstige gebiedsontwikkelingen minder winstpotentie zullen hebben dan verwacht, bijvoorbeeld doordat de boekwaarden hoog opgelopen zijn door de gemaakte kosten, zoals bouwrijp maken, of door tegenvallende verkoopopbrengsten. 5. Nog te realiseren resultaten bouwgrond in exploitatie Eind juni 2024 waren nog 13 gemeentelijke kavels voor woningbouw te koop in lopende bouwgrond exploitaties (BIE), waarvan 4 kavels in Siegerswoude (Uthôf), 8 kavels in Wijnjewoude (Meester Geertswei) en 1 kavel in Ureterp (Noord). Er was toen 6.191 m2 bouwgrond beschikbaar voor woningbouw. Dit is exclusief 11.000 m2 grond in Terwispel Kolderveen waarop een geurcirkel (milieucirkel) van een boerderij ligt. Hierdoor is deze grond voor onbepaalde tijd niet beschikbaar voor woningbouw.

Ten westen van dit gebied wordt het plan Terwispel Kolverveen fase 2 ontwikkeld door de gemeente.

Op bedrijventerrein Tolbaas in Gorredijk waren eind juni 2024 nog 7 kavels (16.368 m2) te koop. Enkele kavels zijn gereserveerd of onder optie. Op bedrijventerrein Overtoom zijn alle kavels verkocht. Nog te realiseren resultaten onderhanden complexen x € 1.000

Verwacht

Totaal nog te

resultaat

realiseren

2025

ná 2025

resultaat

Looptijd

Woningbouwlocaties: Frieschepalen - De Skâns Gorredijk - Loevestein fase 4 - west

afgesloten in 2022 5.000

96.724

101.724

2026

Gorredijk - Loevestein fase 4 - oost

afgesloten in 2022

Hemrik - Fabryksleane

afgesloten in 2022

Lippenhuizen - De Wiken

afgesloten in 2021

Siegerswoude - Uthôf

141.164

Terwispel – Kolderveen fase 1

10.076

Terwispel – Kolderveen fase 2

141.164

2026

410

10.486

2026

-401.286

2027

140.607

278.607

2026 2025

Ureterp - Noord

138.000

Ureterp - De Hege Kamp

60.326

Wijnjewoude - Meester Geertswei 6 (vm OBS It Twaspan)

22.497

Totaal woningbouwlocaties

377.063

-163.955

Gorredijk - Industrie

-240.373

Totaal bedrijventerreinen

-240.373

377.063

-404.328

-26.855

Wijnjewoude - Zuidwest

afgesloten in 2022

Bedrijventerreinen:

Totaal nog te realiseren resultaat

2025

213.518

*) 2027

*) Het verwachte verlies wordt veroorzaakt door het complex Gorredijk Industrie en is afgedekt door een voorziening. Dit verwachte verlies is ontstaan door meerjarige vertraging in de verkopen terwijl de kosten doorliepen.

Investeringen Inleiding De komende jaren staan grote investeringen op de agenda die vragen om een goed afwegingskader en inzicht in de financiële gevolgen, zowel voor de exploitatie als voor onze vermogenspositie. Hiertoe gaan werken met een Meerjaren Investeringsprogramma (MIP). Met dit MIP houden wij inzicht in de toekomstige investeringsbehoefte(n) van de gemeente en de financiële consequenties. De jaarschijven uit het MIP zijn op basis van huidige inzichten voor prijspeil en fasering in onderstaand overzicht opgenomen. Vooralsnog is het volledige krediet in het uitvoeringsjaar opgenomen, later zal dit nader worden gespecificeerd wanneer een beter beeld van voorbereiding en uitvoeringsperiode bekend is. A = Investering wordt direct beschikbaar gesteld bij de vaststelling van de begroting. B = Volgt een apart raadsvoorstel of investering wordt opgenomen in latere begroting. De kapitaallasten en mutaties in reserves en voorzieningen zijn volledig verwerkt in de meerjarenbegroting. Onder de tabel worden de geplande investeringen voor 2025 nader toegelicht.

Overzicht geplande investeringen bedragen x 1.000 Omschrijving

2025

B IHP: De Finne BG

4.057

B Nieuwbouw Burg. Harmsma school

4.328

B OBS Wjukslach-De Hoekstien LG

2.552

2026

2027

2028

B IHP: Betrouwen en de Oanrin BN

2029

2030

2.770

B IHP: De Arke & De Jasker

3.060

B IHP: De Sinnewizer WE

3.293

B IHP: School Lyndensteyn BG

8.356

B SUVIS School Lyndensteyn binnenmilieu A Vervangen fietspad Boerestreek Ln, Binnenwei Hk, Weinterp We

624 500

B Vervangen beton Leppedyk Nijbeets

200

B Vervangen rijbaan Hegedyk Langezwaag / Gorredijk A Tractie 2025

200 360

B Tractie 2026

230

B Tractie 2027

230

B Tractie 2028

230

B Tractie 2029

230

B Tractie 2030 B Kunstwerken 2025 (conform mjop)

230 3.530

B Kunstwerken 2026 (conform mjop)

1.301

B Kunstwerken 2027 (conform mjop)

1.492

B Kunstwerken 2028 (conform mjop)

3.993

B Kunstwerken 2029 (conform mjop)

639

B Kunstwerken 2029 (conform mjop) A riolering 2025 (conform GWP 2024)

5.238 8.810

B riolering 2026 (conform GWP 2024)

5.720

B riolering 2027 (conform GWP 2024)

5.292

B riolering 2028 (conform GWP 2024)

1.588

B riolering 2029 (conform GWP 2024)

788

B riolering 2030 (conform GWP 2024) B (Kunst)grasvelden 2025 (op te stellen mjop)

854 nb

B (Kunst)grasvelden 2026 (op te stellen mjop)

B (Kunst)grasvelden 2027 (op te stellen mjop)

B (Kunst)grasvelden 2028 (op te stellen mjop)

B (Kunst)grasvelden 2029 (op te stellen mjop)

B (Kunst)grasvelden 2030 (op te stellen mjop) Totaal

nb 24.138

7.651

15.994

5.811

4.426

12.674

De Finne Medio 2023 is de vaststellingsovereenkomst ondertekend tussen gemeente, Comprix, VV De Sweach en Kinderwoud over eigendom, exploitatie en gebruik van het gebouw. Comprix heeft aangegeven bouwheerschap op zicht te nemen. Nu deze overeenkomst is vastgelegd, zit dit project in de fase van uitwerking van het daadwerkelijke ontwerp. In het huidige ontwerp zit een vierde lokaal voor kinderopvang, in 2023 werd nog uitgegaan van drie lokalen. Op dit moment zijn er echter ook vier lokalen kinderopvang in gebruik. Zodra het ontwerp gereed is en de daaraan gekoppelde bouwkosten bekend zijn, kan het uitvoeringskrediet voor de bouw van het kindcentrum en de inrichting van het openbaar gebied aangevraagd worden. Hiermee wordt de realisatiefase in 2025 opgestart. Burgemeester Harmsma school De Singelland Burgemeester Harmsma School (BHS) in Gorredijk is een school voor voortgezet onderwijs in de gemeente Opsterland. In het IHP is rekening gehouden met vernieuwbouw van (een deel van) het schoolgebouw. Het voorste bouwdeel heeft een functiewijziging gekregen en wordt geschikt gemaakt voor De Skâns. De gemeenteraad heeft hierover op 18 september 2023 een besluit genomen. Hiermee kan de BHS de plannen voor de vernieuwbouw concretiseren. Het schoolbestuur heeft echter besloten geen gebruik te willen maken van een voorbereidingskrediet.

Zij stellen voor eigen risico en kosten een aanbestedingsgereed bouwplan op, waarna een bouwkrediet bij de gemeenteraad wordt aangevraagd. Daarbij houden we rekening met de besluiten die al zijn genomen over De Skâns. Hiermee kan de realisatiefase in 2025 worden opgestart. It Aventoer De scholen De Hoekstien in Luxwoude en De Wjukslach in Langezwaag zijn gefuseerd. Zij gaan verder onder de naam 'It Aventoer', waarbij alle leerlingen nu zijn gehuisvest in het gebouw van de Wjukslach in Langezwaag. It Aventoer is de tijdelijke huisvestingssituatie voor de leerlingen, omdat het voornemen is om een nieuwe school te realiseren. Het schoolbestuur en PB hebben als voorkeurslocatie De Boenders aangegeven. Hiervoor moet planologische medewerking worden verleend door de provincie. Vervolgens wordt de locatiekeuze en bijbehorende afweging nog voorgelegd aan het college. Comprix is als schoolbestuur bouwheer voor de nieuwbouw en hiervoor is er een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld door de raad. Na planologische medewerking vanuit de provincie en gemeente start het schoolbestuur met de ontwerpfase. Vervangen fietspad Boerestreek, Binnenwij, Weinterp Met het vaststellen van de perspectiefbrief 2024 is het vervangen van het fietspad Boerestreek Lippenhuizen, Binnenwei Hemrik, Weinterp Wijnjewoude in de begroting 2025 verwerkt.

Door tijdig periodiek onderhoud uit te voeren worden de wegen zo lang als mogelijk in stand gehouden. Als een weg aan het einde is van de levensduur, is steeds meer onderhoud nodig. Dit brengt onevenredig veel kosten met zich mee. Op zo’n moment is het tijd om een weg te vervangen. Dit wordt gedaan door de weg tot aan het fundament weg te halen en weer op nieuw op te bouwen. Tractie Jaarlijks krediet voor de vervanging van diverse tractiemiddelen. Kunstwerken Vervangingsmaatregelen voor kunstwerken die als investering worden uitgevoerd worden apart aan u voorgelegd op basis van een budgetraming. Volgens het meerjaren onderhoudsprogramma kunstwerken worden de volgende werkzaamheden in 2025 uitgevoerd: Bleekersbrêge Nije Kompanjonsbrêge Pôlebrêge

OD_018 OD_129 OD_023

Houten damwand Steiger

OD_318, 329, 330, 301, 379 OD_220 , 221

Walbeschoeiing Langpaed Brug hout

OD_474 OD_009 OD_079

Riolering Op basis van het Gemeentelijk Watertaken Programma worden de volgende werkzaamheden uitgevoerd: Project 2: Bakkeveen - Mjumster Wei e.o. Project 4: Beetsterzwaag - Gebied ten westen van It Merkelân Project 5: Beetsterzwaag - Gebied ten oosten van It Merkelân Project 11: Gorredijk - Geert de Zwaagstrjitte e.o. Jaarlijks budget voor afkoppelen - planperiode Jaarlijks budget renovatie riolering (groot onderhoud) planperiode Reserveringsbudget vervanging gemalen mechanische riolering (Kunst) grasvelden Er wordt gewerkt aan een meerjaren onderhoudsprogramma voor (kunst) grasvelden. Overzicht lopende investeringen In onderstaand overzicht worden de lopende investeringen weergegeven met een doorlooptijd in 2025 en verder. Overzicht lopende investeringen bedragen x 1.000 jaartal

Krediet Realisatie t/m

afronding

2022

Realisatie

Totaal

2023

realisatie 153

Restant

IHP: de Opdracht voorbereidingskosten

2025

153

IHP: de verbinding openbare ruimte

2025

153

IHP: de verbinding UP school en kov

2025

3.847

IHP: Nwbw de Twirre UP (de opdracht)

2025

1.096

Kortezwaag bouwkundig

2025

7.165

Kortezwaag installaties

2025

4.782

Kortezwaag onderzoeken en leges

2025

270

Kortezwaag openbare ruimte

2025

589

Kortezwaag vaste inrichting

2025

210

Pilot Tiny houses GK

2025

182

Verv.fietsp. Boerestr. Binnenw. Weinterp

2025

500

Vervangen 5 fiets-voetgangersbruggen

2025

172

Vervangen verkeersbrug Langpaed

2025

950

Vervangen verkeersbrug Poostweg

2025

850

Wijkvernieuwing Gorredijk herstr elkien

2025

650

Finne openbare ruimte

2026

Kindcentrum de Finne BG

2026

263

Nieuwbouwaccomodatie V.V. De Sweach

2026

369

Vervangen beton Leppedyk Nijbeets

2026

200

Vervangen rijbaan Hegedyk LG-GK

2026

200

De Skans GK

2027

953

SUVIS School Lyndensteyn binnenmilieu

2027

624

Doorfietsroute Drachten-Heerenveen

2029

1.800

MFA Gorredijk gebied naast De Treffer

2029

400

Verduurzaming gemeentelijke gebouwen

2029

3.000

86 180

197

182

3.665

1.093

512

709

6.456

584 210

171

180

365

943 624

1.770

OWO samenwerking Inleiding De OWO-samenwerking is uniek te noemen. De samenwerking in de drie afdelingen, de samenwerking op het regionale of provinciale speelveld én de samenwerking op terreinen waar dit vanzelfsprekend of kostenefficiënt is, werkt. En daar mogen we trots op zijn. Algemene ontwikkelingen Betrokkenheid gemeenteraden bij de OWO-samenwerking De OWO-samenwerking leeft niet alleen bij de medewerkers, maar zeker ook bij de drie gemeenteraden. De grote betrokkenheid van de raden geeft aan welk belang zij aan de samenwerking hechten. Via OWO-themabijeenkomsten, de OWO-klankbordgroep en raadsinformatiebrieven blijven we de gemeenteraden betrekken bij de OWO-samenwerking. Samenwerking, innoveren en wanneer het kan ook harmoniseren Samenwerken waar het kan is uitgangspunt bij de OWO. Medewerkers zoeken elkaar actief op, zoeken afstemming en delen kennis met elkaar. Bij nieuwe, beleidsmatige opgaven wordt nagedacht of deze in OWO-verband opgepakt kan worden. Hiervoor is in 2024 het afwegingskader ontwikkeld om zo aan de voorkant heldere afspraken te maken over het doel en de wijze van samenwerken. In 2025 wordt voor de eerste maal een OWO-uitwisselingsweek georganiseerd. Tijdens deze week zoeken medewerkers elkaar actief op om kennis te maken met elkaar, informatie uit te wisselen én samen te werken.

De drie gemeenteraden worden gedurende de OWO-uitwisselingsweek uitgedaagd elkaar ook actief op te zoeken. Onze prioriteiten voor 2025 Implementatie bodemplaatonderzoeken B&R en VTH In 2024 is onderzoek gedaan naar de bodemplaat van de OWO-afdelingen B&R en VTH met als doel inzichtelijk te krijgen wat er nodig is om deze afdelingen toekomstbestendig te houden. De uitkomsten worden eind 2024, begin 2025 verwacht. Onze digitale dienstverlening De inrichting van de digitale dienstverlening is een continu proces. Het gaat hierbij om een goed, werkbaar en veilige ICT-omgeving voor zowel medewerkers als inwoners waar informatie digitaal gemakkelijk doorgestuurd, gevonden én gearchiveerd kan worden. In 2025 voldoen we aan de minimale varianten zoals die door de Wet Open Overheid (WOO) en de Wet Modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (WMEBV) aan de gemeenten is opgelegd. We ronden in 2025 de aanbesteding van de nieuwe kernapplicaties af waarna in vier domeinen een geheel nieuwe applicatie is gerealiseerd. Het betreft de vervanging van de kernapplicaties van Financiën, Belastingen en BAG, Dienstverlening en tot slot Sociaal domein. In 2025 gaan we ook aan de slag met de inrichting van steunpunten in de drie huizen zodat we de OWO-gemeenten nog beter kunnen ondersteunen op het gebied van dienstverlening, ICT en informatievoorziening (archief, post, recordbeheer etc.).

In deze begroting is de uitbreiding van formatie voor de bemensing van deze steunpunten verwerkt. Datagedreven werken en informatieveiligheid In 2025 gaat het cluster datamanagement verder met het efficiënter inzetten van ons data- en informatieplatform en het ontwikkelingen van nieuwe informatieproducten, zoals bijvoorbeeld de monitoring voor de WMO en Participatiewet. Daarnaast gaat het cluster aan de slag met aan het vergroten van de datavolwassenheid binnen de OWO-gemeenten. Datavolwassenheid betekent de hoeveelheid kennis en vaardigheden die de OWOgemeenten beschikken om effectief datagedreven te werken. Een eerste stap is het training van medewerkers om data goed te kunnen lezen, er mee te werken en er over te communiceren. Verder wordt een start gemaakt met het opstellen van een Data uitvoeringsplan dat beschrijft hoe de OWO-gemeenten data effectief verzamelt, beheert en optimaal inzet bij het realiseren van maatschappelijke doelen.

Inkoop, aanbesteden en verzekeren In OWO-verband werken we nauw samen op het gebied van inkoop en aanbesteding. Om inzicht te krijgen in de aanbestedingen, wordt gewerkt met een aanbestedingskalender. Hiermee wordt inzichtelijk welke aanbestedingen gaan lopen en welke capaciteit er benodigd is van zowel van het team inkoop als uit de organisaties. Een aantal verzekeringen moet de komende periode worden aanbesteed. Samen met team inkoop en de betreffende gemeentelijke onderdelen wordt er gelijktijdig gekeken naar meer uniformering zowel in de dekking als in de voorwaarden van verzekeringen. Tot slot willen we meer inzetten op het verhalen van schade veroorzaakt door een derde partij. De omgevingswet, APV en omgevingsplannen Het afgelopen jaar heeft vooral in het teken gestaan ervaring op te doen met de nieuwe Omgevingswet, ondersteuning te bieden aan inwoners bij het aanvragen van een omgevingsvergunning en het begrijpelijker inrichten van het landelijke aanvraagsysteem (DSO). In 2025 werken we in OWO-verband verder aan het opstellen van omgevingsplannen, het opstellen van nieuw evenementenbeleid en nieuwe APV. Deze nieuwe beleidsnota’s proberen we zoveel als mogelijk te harmoniseren en ontvangt u vervolgens voor besluitvorming (APV in het 1e kwartaal 2025, het evenementenbeleid in de 2e helft van 2025). Het VTH beleidsplan Het VTH beleidsplan loopt in 2024 af.

We stellen begin 2025 aan u voor het beleidsplan – met kleine wijzigingen – te verlengen tot het einde van de raadsperiode. We gebruiken vervolgens 2025 om het nieuwe VTH beleidsplan voor te bereiden en de nieuwe Omgevingswet en de uitkomsten van het bodemplaatonderzoek hierin op te nemen. Ondermijning en veiligheid De veranderende maatschappij en oprukkende ondermijning door de verwevenheid van criminaliteit met de bovenwereld heeft gevolgen voor de werkzaamheden binnen VTH. De afgelopen jaren wordt in OWO-verband al hard gewerkt aan de bewustwording van met name ondernemers en agrariërs op het thema ondermijning. Ook de bestrijding van ondermijning heeft veel aandacht. Samen met ketenpartners zoals politie, RIEC, belastingdienst en anderen boeken we succes en is OWO een voorbeeld voor de regio. Ook in 2025 blijft ondermijning en veiligheid een prioriteit en zetten we ons samen met onze ketenpartners in op bewustwording (denk aan het organiseren van Jachtseizoen voor jongeren), controles (in bijvoorbeeld horeca en bij vakantieparken) en zo nodig handhaving.

Financiële begroting Overzicht van baten en lasten Totaaloverzicht per programma De begrote baten en lasten zijn als volgt over de diverse programma's verdeeld. De financiële analyses zijn per programma opgenomen in de beleidsbegroting. Programmaplan begroting 2025 x € 1.000

Baten

Lasten

Saldo

0 Bestuur en ondersteuning

1.456

4.402

-2.946

1 Veiligheid

2.713

-2.695

2 Verkeer en vervoer

258

6.419

-6.160

3 Economie

321

597

-276

4 Onderwijs

511

3.384

-2.873

5 Sport, cultuur en recreatie

635

6.422

-5.786

6 Sociaal domein

13.060

44.096

-31.035

7 Volksgezondheid en milieu

8.097

9.336

-1.239

8 Bouwen, wonen en Gronden (VHROSV)

1.538

2.274

-736

Algemene dekkingsmiddelen

72.417

960

71.458

16.175

-16.135

98.353

96.776

1.576

0 Bestuur en ondersteuning

1 Veiligheid

2 Verkeer en vervoer

3 Economie

220

-220

4 Onderwijs

Overhead Resultaat voor bestemming

Mutaties in de reserves:

5 Sport, cultuur en recreatie

177

6 Sociaal domein

7 Volksgezondheid en milieu

8 Bouwen, wonen en gronden

Totaal mutaties reserves

257

250

Resultaat na bestemming

98.610

97.026

1.583

Totaaloverzicht baten en lasten Exploitatie Real. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

MJB 2026

MJB 2027

MJB 2028

(incl wijz.) Lasten

94.208

103.693

96.776

92.848

91.253

90.808

Baten

98.593

103.269

98.353

90.323

88.536

89.860

Saldo voor bestemming

4.384

-424

1.576

-2.525

-2.717

-949

Lasten

18.026

473

250

Baten

16.734

2.499

257

177

Saldo na bestemming

3.092

1.602

1.583

-2.598

-2.790

-1.022

Mutaties reserves

Gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd De ramingen zijn gebaseerd op bestaand beleid. Bedragen (zowel de baten als lasten) zijn niet meerjarig geïndexeerd. De baten van belastingen en heffingen zijn voor 2025, waar mogelijk geïndexeerd met het percentage CPI (consumentenprijs index) van 2,8%. De loonsom wordt geïndexeerd met 3,9%. Programma 0 - Bestuur en ondersteuning Exploitatie x € 1.000

Real. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

MJB 2026

MJB 2027

MJB 2028

(incl wijz.) Lasten

23.013

22.064

21.537

21.111

20.928

20.849

Baten

69.749

73.738

73.913

69.402

69.672

70.348

Saldo voor bestemming

46.735

51.675

52.376

48.291

48.744

49.499

Lasten

13.705

223

Baten

14.797

247

Saldo na bestemming

47.827

51.698

52.376

48.291

48.744

49.499

Real. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

MJB 2026

MJB 2027

MJB 2028

Mutaties reserves

Programma 1 - Veiligheid Exploitatie x € 1.000

(incl wijz.) Lasten

4.015

2.540

2.713

Baten

4.579

563

-2.522

-2.695

Lasten

1.500

Baten

-937

-2.522

-2.695

Saldo voor bestemming Mutaties reserves

Saldo na bestemming

Programma 2 - Verkeer en vervoer Exploitatie x € 1.000

Real. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

MJB 2026

MJB 2027

MJB 2028

(incl wijz.) Lasten

3.088

6.623

6.419

6.201

6.119

5.723

Baten

335

258

-2.753

-6.364

-6.160

-5.942

-5.860

-5.464

Lasten

920

Baten

920

-3.602

-5.444

-6.160

-5.942

-5.860

-5.464

Real. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

MJB 2026

MJB 2027

MJB 2028

Saldo voor bestemming Mutaties reserves

Saldo na bestemming

Programma 3 - Economie Exploitatie x € 1.000

(incl wijz.) Lasten

909

839

597

783

508

495

Baten

839

495

321

519

241

Saldo voor bestemming

-70

-344

-276

-264

-494

-254

Lasten

239

220

Baten

-309

-564

-496

-484

-714

-474

Real. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

MJB 2026

MJB 2027

MJB 2028

Mutaties reserves

Saldo na bestemming

Programma 4 - Onderwijs Exploitatie x € 1.000

(incl wijz.) Lasten

3.592

3.751

3.384

3.706

3.866

4.038

Baten

489

781

511

-3.104

-2.970

-2.873

-3.194

-3.354

-3.526

Saldo voor bestemming Mutaties reserves Lasten Baten Saldo na bestemming

-3.104

-2.970

-2.873

-3.194

-3.354

-3.526

Programma 5 - Sport, cultuur en recreatie Exploitatie x € 1.000

Real. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

MJB 2026

MJB 2027

MJB 2028

(incl wijz.) Lasten

7.412

7.857

6.422

6.867

6.581

6.480

Baten

1.106

1.443

635

625

Saldo voor bestemming

-6.306

-6.414

-5.786

-6.242

-5.955

-5.855

Lasten

Baten

433

461

177

-5.873

-5.953

-5.609

-6.065

-5.778

-5.678

Real. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

MJB 2026

MJB 2027

MJB 2028

Mutaties reserves

Saldo na bestemming

Programma 6 - Sociaal domein Exploitatie x € 1.000

(incl wijz.) Lasten

40.395

45.681

44.096

40.422

40.322

40.241

Baten

10.970

14.693

13.060

10.108

9.983

Saldo voor bestemming

-29.425

-30.987

-31.035

-30.314

-30.339

-30.258

Lasten

310

Baten

366

308

-29.369

-30.709

-30.985

-30.344

-30.369

-30.288

Begr. 2024

Begr. 2025

MJB 2026

MJB 2027

MJB 2028

Mutaties reserves

Saldo na bestemming

Programma 7 - Volksgezondheid Exploitatie x € 1.000

Real. 2023

(incl wijz.) Lasten

9.716

11.878

9.336

8.748

8.760

8.814

Baten

8.243

10.152

8.097

7.402

7.392

7.412

Saldo voor bestemming

-1.473

-1.726

-1.239

-1.346

-1.368

-1.402

1.270

Mutaties reserves Lasten Baten Saldo na bestemming

713

459

-2.030

-1.267

-1.239

-1.346

-1.368

-1.402

Programma 8 - Bouwen, wonen en gronden Exploitatie x € 1.000

Real. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

MJB 2026

MJB 2027

MJB 2028

(incl wijz.) Lasten

2.068

2.461

2.274

2.298

1.456

Baten

2.285

1.689

1.538

1.479

462

217

-771

-736

-819

-1.395

-994

Lasten

Baten

355

104

Saldo na bestemming

489

-668

-736

-819

-1.395

-994

Saldo voor bestemming Mutaties reserves

Incidentele baten en lasten x €1.000 Progr. Omschrijving

Werkelijk

Primaire begroting

Begr.

MJB

2023

2024

2025

2026

2027

2028

(incl wijz.) Baten 3

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Grondexploitatie (niet-

334

278

1.161

1.004

1.076

1.017

bedrijventerreinen) 0

Verkoop grond

711

148

div

Oekraïne baten

4.561

4.350

2.800

Onttrekkingen aan de reserves Totaal onttrekkingen aan reserves

Totaal incidentele baten

16.734

317

2.499

257

177

23.500

1.395

8.074

4.361

1.620

325

Lasten 3

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

291

231

235

433

395

155

Grondexploitatie (niet-

636

659

816

896

519

117

bedrijventerreinen) 0

Aankoop Grond

180

109

div

Oekraïne lasten

1.873

4.350

2.800

Dotaties in de reserves: Totaal stortingen in reserves

18.026

220

473

250

Totaal incidentele lasten

21.006

220

5.822

4.116

1.594

1.179

537

Totaal incidenteel resultaat

2.494

1.175

2.253

245

-854

-212

Toelichting Incidentele baten en lasten Voor het bepalen van het structureel evenwicht van de begroting is het van belang om te weten wanneer uitgaven als structureel of als incidenteel worden beschouwd. Omdat de gemeente structurele taken uitvoert, zijn structurele baten en lasten de regel. Incidentele baten en lasten zijn de uitzondering. Deze uitzonderingen van incidentele baten en lasten worden volledig opgenomen in het verplichte overzicht van incidentele baten en lasten. Zowel in de begroting en de meerjarenraming als in de jaarrekening. Bij het bepalen of een post als incidenteel aangemerkt kan worden, dienen de uitgangspunten van het BBV gehanteerd en toegelicht te worden. In de toelichting moet daarom tenminste het volgende zijn opgenomen: -

Waarom deze begrotingspost naar de aard van de raming als incidenteel aangemerkt is; De duur waarvoor de begrotingspost geraamd is, waarbij er sprake moet zijn van een duidelijke en onvoorwaardelijke einddatum.

Resultaat grondexploitatie Mutaties grondexploitaties zijn naar de aard van de raming incidenteel. Het totaal van de lasten en het totaal van de baten grondexploitatie dient in het overzicht van incidentele baten en lasten opgenomen te worden. Betreft het verwachte resultaat op grondexploitatie plus een dekking voor de rente van de kapitaalverstrekking en de dekking voor de gemaakte uren ontwikkeling, projecten, uitvoering en beheer. Normvergoeding en lasten opvang Oekraïne Vanwege de nog onbekend looptijd van de normvergoeding worden de lasten en baten voor de opvang van de Oekraïners als incidenteel aangemerkt. Reserves Algemene reserve Bij het vaststellen van de begrotingswijziging december 2023 is besloten om een budgetoverheveling te ramen in de jaren 2024 en 2025 vanuit het budget participatie werkdeel. Reserve recreatie en toerisme De baten (toeristenbelasting) worden aan deze reserve toegevoegd en de lasten (kosten van recreatie) wordt aan deze reserve onttrokken. Doel is egalisatie van de kosten.

Uiteenzetting financiële positie Balans Geprognosticeerde balans 2024 tot en met 2028 (ultimo) x €1.000 Activa

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Immateriële vaste activa

976

1.267

1.221

1.175

1.129

1.083

Materiële vaste activa

58.273

67.356

87.826

93.338

99.303

100.373

Financiële vaste activa

34.452

21.944

5.870

2.447

2.424

2.401

Totaal vaste activa

93.701

90.566

94.917

96.961

102.857

103.857

Voorraden

-105

797

227

953

Uitzettingen <1 jr

6.554

Liquide middelen

741

-1.773

4.645

1.755

12.249

5.835

Overlopende activa

9.085

Totaal vlottende activa

16.275

14.664

20.511

18.348

27.888

21.474

Totaal activa

109.976

105.230

115.428

115.308

130.744

125.331

2023

2024

2025

2026

2027

2028

45.314

44.890

46.467

49.138

52.000

53.095

Vaste activa

Vlottende activa

Passiva Vaste passiva Eigen vermogen Voorzieningen

9.837

9.315

6.736

6.496

6.619

3.411

Vaste schulden

33.000

29.200

40.400

37.850

50.300

47.000

Totaal vaste passiva

88.151

83.405

93.603

93.483

108.920

103.506

Netto vlottende schulden

2.889

Overlopende passiva

18.935

Vlottende passiva

Totaal vlottende passiva

21.825

Totaal passiva

109.976

105.230

115.428

115.308

130.744

125.331

EMU-Saldo De begroting is opgesteld in overeenstemming met een stelsel van baten en lasten. Het EMU-saldo gaat niet uit van baten en lasten, maar gaat uit van ontvangsten en uitgaven van de gemeente, berekend op transactiebasis en overeenkomstig de voorschriften van het Europese systeem van nationale en regionale rekeningen in de Europese Unie. Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Aan dit maximale tekort van 3% hebben, naast de rijksoverheid, ook de decentrale overheden een aandeel. De EMU-systematiek werkt op een andere manier dan het baten- en lastenstelsel dat de gemeenten hanteren. Investeringen tellen bijvoorbeeld niet mee in het stelsel van baten en lasten, daarbij wordt uitgegaan van de kapitaallasten van de investeringen. Investeringen in een jaar tellen echter wel volledig mee in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan een gemeente daardoor toch een negatief EMU-saldo hebben. Het begrote EMU-saldo van onze gemeente voor 2025 komt uit op € 20,9 miljoen negatief, wat betekent dat in EMU-termen de uitgaven groter zijn dan de inkomsten. Dit wordt vooral veroorzaakt door grote geplande investeringen. Het jaarlijkse aandeel in het EMU-saldo van de decentrale overheden is gesteld op 0,4%.

Er is geen onderverdeling naar gemeenten, provincies en waterschappen vastgesteld. Het aandeel in het EMU-

100

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Opsterland&id=29e08fca-7261-487f-b681-ca17e8494117