Begroting 2022.pdf

Begroting 2022

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ................................................................................................................................... 3 Inleiding.............................................................................................................................................. 5 Programma 0 | Bestuur en ondersteuning ............................................................................................. 7 Thema Bestuur................................................................................................................................ 7 Thema Dienst verlening en Organis atie ........................................................................................... 10 Programma 1 | Veiligheid................................................................................................................... 18 Thema Openbare orde en veiligheid ............................................................................................... 18 Programma 2 | Verk eer en vervoer ..................................................................................................... 23 Thema Verkeer, vervoer en wegen .................................................................................................

23 Programma 3 | Economie .................................................................................................................. 27 Thema Werken.............................................................................................................................. 27 Thema Grondexploitatie - bedrijventerreinen ................................................................................... 29 Programma 4 | Onderwijs .................................................................................................................. 32 Thema Onderwijs .......................................................................................................................... 32 Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie ........................................................................................... 39 Thema Cultuur .............................................................................................................................. 39 Thema Toerisme en recreatie......................................................................................................... 40 Thema Openbaar groen ................................................................................................................. 42 Thema Sport .................................................................................................................................

44 Programma 6 | Sociaal domein .......................................................................................................... 47 Thema Uit voering sociale wetgeving ............................................................................................... 48 Thema Maatschappelijke ondersteuning ......................................................................................... 53 Thema Jeugdhulp.......................................................................................................................... 56 Thema Dorpenbeleid en dorpshuizen ............................................................................................. 58 Programma 7 | Volksgezondheid en milieu.......................................................................................... 65 Thema Milieu ................................................................................................................................ 65 Thema Gezonde samenleving ........................................................................................................ 66 Thema Duurzaamheid ................................................................................................................... 68 Programma 8 | Bouwen, wonen en gronden ........................................................................................

75 Thema Ruimtelijke ordening ........................................................................................................... 75 Thema Wonen............................................................................................................................... 77 Thema Grondexploitatie - niet bedrijventerreinen ............................................................................. 78 Paragrafen........................................................................................................................................ 83 Lokale heffingen ............................................................................................................................ 83 Weerstands vermogen en risicobeheersing ...................................................................................... 88 Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................... 92

3

Financiering .................................................................................................................................. 98 Bedrijfs voering ............................................................................................................................ 101 Verbonden partijen ...................................................................................................................... 104 Grondbeleid ................................................................................................................................ 117 Projecten .................................................................................................................................... 120 OWO samenwerking.................................................................................................................... 122 Financiële begroting ........................................................................................................................ 127 Overzicht van baten en lasten ...................................................................................................... 129 Uiteenzetting financiële positie .....................................................................................................

139 Bijlage: Overzicht geraamde baten en lasten per taak veld ................................................................. 143

4

Inleiding Inleiding De begroting 2022 is de laatste begroting van de in 2018 gekozen gemeenteraad. De begroting is gebaseerd op visiedocumenten zoals “Romte en ferskaat 2013” en het coalitieakkoord 2018 – 2022, "Brêge nei de takomst", aangevuld met de specifieke beleidskaders die de raad in het verleden heeft vastgesteld. Per programma is de koppeling gelegd met de van toepassing zijnde (wettelijke) taakvelden. Door deze opbouw is een beter inzicht in de eerste twee zogenaamde Wat -vragen: “Wat willen we bereiken?“ en “Wat gaan we er voor doen?”. Daarnaast zijn de relevante beleidsindicatoren en actieve verbonden partijen genoemd. Elk programma sluit af met de derde Wat-vraag “Wat mag het kosten?” gevolgd door een toelichting hierop. In de paragrafen worden de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, evenals de lokale heffingen en de overhead. Het komende jaar kent nog veel onzekerheden. Het is onzeker hoe lang de coronacrisis nog duurt en wat de blijvende effecten op de samenleving en de gemeente zullen zijn. Wij blijven echter naast de inwoners staan. Wij blijven zorgen voor goede dienstverlening aan inwoners en ondernemers, zijn vraagbaak en communiceren over de coronamaatregelen van het Rijk en van de gemeente. Alleen samen kunnen we deze lastige tijd doorkomen.

Wij willen met inwoners en ondernemers meedenken over oplossingen van de problemen die zij ondervinden en waar mogelijk faciliteren bij de oplossingen. De financiële situatie van de gemeente blijft ook onzeker. Hoewel wij een begroting presenteren die structureel sluit, zorgen de financiering van het sociaal domein en de aanstaande herijking van het Gemeentefonds voor onzekerheid over de financiële toekomst van de gemeente. U leest daarover meer bij het onderdeel Begrotingsstrategie. Ondanks de onzekerheden kijken we ook uit naar 2022. We gaan samen met raad en inwoners aan de slag met de invoering van de Omgevingswet, we zetten verdere stappen op weg naar een energieneutraal Opsterland en leveren de eerste projecten van de Regio Deal Zuidoost-Friesland op. Zo willen we blijven zorgen voor een gemeente waarin het goed wonen en ondernemen is, waar mensen naar elkaar omkijken en samen de schouders zetten onder een vitale, leefbare en duurzame samenleving. Begrotingsstrategie Afgelopen juli vertelden we in de Perspectief 2021 over de onzekerheden waar we als gemeente mee te maken hebben: de voortdurende coronacrisis, de onzekerheid over extra rijksmiddelen voor jeugdzorg en Wmo, de herijking van het Gemeentefonds en de hervatting van de opschalingskorting.

Het gegeven dat we bij het aanbieden van deze begroting nog geen nieuwe regering hebben betekent dat die onzekerheid er voor een deel nog steeds is. Tegelijkertijd is er ook relatief goed nieuws voor de financiële positie van de gemeente. Waar we in juni nog verwachtten zonder bezuinigingsmaatregelen geen structureel sluitende begroting te kunnen opstellen, ziet het er nu gunstiger uit. Tijdens het zomerreces hebben het Rijk, VNG en IPO de afspraak gemaakt dat gemeenten de middelen Jeugdzorg voor 2022 voor 100% structureel op mogen nemen. Voor de jaren 2023-2025 mogen de gemeenten een structurele stelpost opnemen van 75% van de uitkomst arbitrage Jeugdzorg. Doordat er afspraken zijn gemaakt over de manier waarop de extra middelen Jeugdzorg in de begroting mogen worden verwerkt en de effecten van de eigen inspanningen om de kosten te beheersen in het sociaal domein is de begroting voor 2022 en het meerjarenperspectief 2023-2025 structureel sluitend. Hierdoor is het niet noodzakelijk om aanvullende bezuinigingsmaatregelen voor te stellen. Deze maatregelen houden we wel beschikbaar voor het geval de financiële situatie zich negatief ontwikkelt zodat we daarop adequaat kunnen reageren. In de paragraaf bedrijfsvoering onder bezuinigingsmogelijkheden gaan we hier nader op in.

Kosten als gevolg van de coronacrisis zijn opnieuw niet als structureel, maar als incidentele kosten aangemerkt en zijn niet opgenomen in de begroting. Het is op dit moment moeilijk in te schatten wat de hoogte van deze kosten zijn in 2022 en in hoeverre deze dan nog gedekt worden door het Rijk. Vaststellen begroting Deze begroting wordt voorgelegd ter vaststelling in de raadsvergadering van 8 november 2021.

5

Financieel beeld Volgens de geldende voorschriften is het saldo van de structurele baten en lasten bepalend voor het resultaat van de begroting, incidentele baten en lasten mogen daarvoor niet meegenomen worden. Het financiële beeld ziet er als volgt uit: Financieel overzicht begroting 2022 (bedragen x € 1.000) Om schrijving

2022

2023

2024

2025

Saldo baten en lasten

768

289

677

1.077

Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

62

150

227

184

Begrotingssaldo

830

439

904

1.261

Incidenteel begrotingssaldo

-596

116

250

349

Structureel begrotingssaldo

1.426

323

654

912

Verdeeld in

6

Programma 0 | Bestuur en ondersteuning Programma 0 | Bestuur en ondersteuning In 2018 is de coalitie van Opsterlands Belang, PvdA en ChristenUnie gestart. In het coalitieakkoord is gekozen voor een nieuwe manier van besturen: modern besturen. Juist in de gemeente staat de overheid dichtbij mensen en moet duidelijk zijn wat je wel of niet van die overheid kan verwachten. Ook moet duidelijk zijn hoe besluiten tot stand komen en hoe en wanneer je daar invloed op kan hebben. De gemeenteraad komt meer aan bod aan de voorkant van het proces. Daarnaast gaan we door met het integriteitsbeleid van de afgelopen jaren. De kernwaarden van modern bestuur zijn transparantie, openbaarheid en resultaatgerichtheid. Opsterland is een zelfstandige gemeente in Zuidoost-Friesland en wil die zelfstandigheid behouden. De gemeente Opsterland zoekt naast de samenwerking in OWO-verband ook de verbinding met andere gemeenten, zoals met Heerenveen en Smallingerland, maar ook breder. Wij maken deel uit van de P10, momenteel als voorzitter, het snel groeiende samenwerkingsverband van inmiddels 29 grote plattelandsgemeenten. Vanuit deze positie brengen wij onze ambities en uitdagingen onder de aandacht van de landelijke en Europese politiek. Dit doen wij bijvoorbeeld via de VNG en de VFG. Adequate en persoonlijke dienstverlening is belangrijk.

Naast de dienstverlening in het gemeentehuis zullen steeds meer producten digitaal beschikbaar zijn voor inwoners en bedrijven. Over onze dienstverlening en andere onderwerpen communiceren we actief en efficiënt. We zijn een professionele organisatie, met aandacht voor modern werkgeverschap en werknemerschap. We willen via een organisatieontwikkelingstraject onze rol als gemeente beter laten aansluiten bij de netwerksamenleving. We onderzoeken ook wat nodig is om de beschikbare kantoorruimte en de (digitale) werkprocessen te verbeteren. Kaderstellende documenten Coalitieakkoord 2018-2022 - Brêge nei de takomst Romte en ferskaat 2013 Informatiebeleidsplan OWO-gemeenten 2017-2020 Bestuursovereenkomst OWO-samenwerking (2015) Standpuntbepaling voortgang OWO-samenwerking (2016) OWO-visie (2021)

Thema Bestuur Doelstellingen We werken samen met inwoners aan een duurzame, sociale en leefbare gemeente

Maatregelen Wij dragen met de Regiodeal Zuidoost-Friesland bij aan de brede welvaart In 2020 is de aanvraag Regio Deal Zuidoost-Friesland (vijf gemeenten samen met Provincie en Wetterskip) gehonoreerd met een rijksbijdrage van €15.000.000,- voor de periode 2020 - 2023. De cofinanciering van de rijksbijdrage is geregeld binnen bestaande projecten en middelen in Zuidoost Friesland die bijdragen aan de doelen van de Regio Deal. Nadien is een en ander verder uitgewerkt tot de Regio Deal Zuidoost-Friesland. Opsterland is bestuurlijk trekker van de Regio Deal. Het kabinet heeft de ambitie om met de regionale partners Regio Deals af te sluiten, ter versterking van de regio’s en daarmee van de samenleving. Uitgangspunt is de eigen regionale kracht. In de deals werken Rijk en regio samen aan meervoudige opgaven die bijdragen aan de brede welvaart.

7

Wat gaan we er voor doen Met de rijksbijdrage gaan we in Opsterland investeren in het in 2022 uit te werken integrale programma Geweldig Gorredijk en in vernieuwing van de Brink in Bakkeveen. Hiervoor ontvangt de gemeente Opsterland een rijksbijdrage van €1.600.000,-. Daarnaast zijn er in de hele periode van de Regio Deal meerdere regionale projecten die ook hun uitwerking krijgen in Opsterland: - het regionale project Natuur & Landschap (herstel landschapselementen); - een extra impuls op het gebied van duurzaamheid/energietransitie; - een nadere uitwerking van het programma van het regionale team Recreatie &Toerisme; - in de regiodealperiode kunnen lokale initiatieven een aanvraag indienen bij het Regiofonds waarin een Rijksbijdrage van circa €1.000.000,- is opgenomen; - er is een Regiobudget Dorpsontwikkelingsmaatschappijen van 10 x €25.000, -; - de provincie zet een plus op de gebiedsontwikkeling Koningsdiep (€500.000, -); - het Wetterskip gaat aan de slag met verschillende projecten om bij droogte water langer vast te houden met regelbare stuwen en duikers; - met het thema Zorgeconomie zetten we in op een leefbare- en betaalbare regio waar onze inwoners prettig kunnen (blijven) wonen en werken (rijksbijdrage €400.000,-). Wij voeren de ontwikkelagenda's uit Op basis van het coalitieakkoord 2018-2022 zijn in 2019 drie ontwikkelagenda's vastgesteld door de raad.

Voor de thema's Inclusieve samenleving, Leefbaarheid en Duurzaamheid zijn tien ambities geformuleerd. In de ontwikkelagenda's staat hoe tot 2022 aan het realiseren van deze ambities wordt gewerkt. Wat gaan we er voor doen Er wordt jaarlijks verslag gedaan van de voortgang van de ontwikkelagenda’s.

Doelstellingen Wij bewaken en bevorderen rechtsstatelijke en democratische waarden en burgerschap in de samenleving en we hebben een modern bestuur met als kernwaarden transparantie, openbaarheid en resultaatgerichtheid. Wij stimuleren democratische beginselen en burgerschap. We streven naar bestuurlijke vernieuwing als daarmee de gemeenschap gediend wordt, bijvoorbeeld door initiatieven uit de samenleving te faciliteren.

Maatregelen Wij betrekken de samenleving meer bij de besluitvorming De k rêft fan de miensk ip blijft belangrijk. Wij zoeken waar mogelijk actief de samenwerking met inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties. Wat gaan we er voor doen In het kader van modern besturen betrekken we inwoners en de mienskip bij de voorbereiding en besluitvorming van nieuw beleid en wijzigingen hierin. Wij delen hierbij dilemma's met de samenleving. Bijvoorbeeld via inwonersbijeenkomsten, initiatiefgroepen, verenigingen van plaatselijk belang, et cetera. Wij werken in een aantal projecten samen met de mienskip. Dit geldt bijvoorbeeld voor MFA Tijnje, de mienskipsinitiatieven in Gorredijk en Wijnjewoude Energieneutraal (WEN). Wij organiseren verkiezingen Een belangrijke activiteit is het organiseren van de verkiezingen. Dit kunnen verkiezingen zijn voor de tweede kamer, provinciale staten, waterschappen, gemeenteraad of voor het Europese parlement.

8

Wat gaan we er voor doen In 2022 worden op 16 maart Gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Bij de organisatie van deze verkiezingen houden we rekening met de (eventuele) Corona richtlijnen.

Doelstellingen Wij zorgen dat onze organisatie voldoet aan de AVG, zodat de privacy van burgers gewaarborgd is De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) stelt strengere eisen aan de verwerking van persoonsgegevens door onze gemeente van haar inwoners en haar medewerkers. Ook zijn de rechten voor betrokkenen verbeterd.

Maatregelen Wij hanteren een stappenplan om te voldoen aan de AVG De gemeente Opsterland heeft gekozen om een stappenplan te volgen om de voortgang van de invoering van de nieuwe privacywetgeving te monitoren en werkbaar uit te voeren. Doel hiervan is om ons te kunnen verantwoorden over waar we staan met betrekking tot privacy en gegevensbescherming. Wat gaan we er voor doen In 2022 blijven we werken aan het bevorderen van de bewustzijn rondom informatiebeveiliging. Daarnaast brengen we als gemeente de eigen verwerkingen in kaart (via het model van de VNG) en maken we de afspraken met ketenpartners op het gebied van uitwisselen van persoonsgegevens.

Doelstellingen Opsterland is bestuurlijk zelfstandig en in staat om toekomstige opgaven uit te voeren, zelf of in samenwerking met (keten)partners

Maatregelen De raad houdt sturing op verbonden partijen Het is efficiënt en soms verplicht gemeentelijke taken samen met andere gemeenten uit te voeren. De gemeenteraad wil grip houden op wat verbonden partijen doen en wat dat kost. Wat gaan we er voor doen De raad wordt geïnformeerd over begrotingen en jaarstukken van verbonden partijen en kan daarop zienswijzen indienen. Als daarnaast andere zaken spelen die van belang kunnen zijn voor de sturende rol van de raad op verbonden partijen, dan wordt de raad daarover actief geïnformeerd. In OWO-verband werken wij samen op ambtelijk niveau en trekken wij samen op in regionale verbanden De gemeente zet de samenwerking met Ooststellingwerf en Weststellingwerf voort. OWO heeft de volgende gezamenlijke afdelingen: Bedrijfsvoering (financiële administratie, personeels- en salarisadministratie, inkoop en aanbesteding, ICT, documentaire informatievoorziening en verzekeringen); gehuisvest te Wolvega. Beheer en Registratie (belastingen, vastgoedinformatie en backoffice Werk, inkomen en zorg) ; gehuisvest te Oosterwolde; Vergunningverlening, toezicht en handhaving; gehuisvest te Gorredijk. De resultaten van deze samenwerking vloeien voort uit de afspraken in de Bestuursovereenkomst 2015. De OWO-samenwerking komt uitgebreid aan bod in de OWO-paragraaf verderop in de begroting.

9

Wat gaan we er voor doen In 2022 zetten wij deze samenwerking voort. Naast de gezamenlijke afdelingen is er ook samenwerking bij onder andere de invoering van de Omgevingswet en afstemming over beleid en voorbereiding van bijvoorbeeld bestuurlijke overleggen van FUMO en SDF. Via het voorzitterschap van de P10 dragen wij bij aan verbetering van de leefbaarheid van het platteland De gemeente Opsterland is voorzitter van de P10, het netwerk van 29 grote plattelandsgemeenten. De P10 werkt vanuit verschillende thema's aan de verbetering van de leefbaarheid van het platteland. P10 lobbyt bijvoorbeeld voor meer aandacht van het Rijk voor de specifieke problemen van plattelandsgemeenten, maar laat ook zien dat het platteland ruimte biedt voor oplossingen voor problemen die in heel Nederland spelen. Dit biedt ook kansen en voordelen aan Opsterland. Wat gaan we er voor doen De P10 behartigt de belangen van grote plattelandsgemeenten. De lobbydossiers zijn, naast de leefbaarheid van het platteland in brede zin, afhankelijk van de actualiteit.

Thema Dienstverlening en Organisatie Doelstellingen De gemeente heeft de bedrijfsvoering op orde Een goede bedrijfsvoering is noodzakelijk om de dienstverlening aan de maatschappij en burgers te kunnen leveren. Dit moet op een zo slim mogelijke manier gebeuren waarbij er oog blijft voor het doel wat we dienen. De uitkomsten uit het organisatieontwikkelingstraject worden gebruikt om waar nodig de bedrijfsvoering te stroomlijnen.

Maatregelen Invoeren van Anders werken daar waar het past Medewerkers worden zo veel mogelijk gefaciliteerd om ‘anders te werken’, zodat de organisatie beter aansluit bij de netwerksamenleving. Hierbij worden de ervaringen uit de coronatijd meegenomen. Wat gaan we er voor doen De werkgroep ‘werkplek van de toekomst’ heeft in het najaar van 2021 een aantal aanpassingen gerealiseerd in de manier van werken. Het doel is om het mogelijk te maken dat je daar werkt waar je het werk het best en het meest efficiënt kunt doen. Voor de ene medewerker is dat vooral op kantoor, voor een andere is het een combinatie van thuis en op kantoor werken. Hiermee wordt plaats - en tijd onafhankelijk werken gefaciliteerd. Het aantal werkplekken op kantoor is verminderd en hybride vergaderen is mogelijk gemaakt. Hierbij worden fysiek en digitaal vergaderen gecombineerd. In 2022 wordt bekeken of meer maatregelen nodig zijn en kunnen worden ingevoerd. Visie strategisch vastgoed Wij zijn bezig met het analyseren van het vastgoedbeleid om zorg te dragen voor een toekomstbestendige vastgoedportefeuille. Wat gaan we er voor doen Eind 2021 wordt de nieuwe nota vastgoedbeleid aan de raad voorgelegd. Wij versterken het opdrachtgeverschap

10

Sturen op resultaat in plaats van op inspanning betekent dat we onze rol als opdrachtgever willen versterken. Als we als gemeente niet tevreden zijn over geleverde diensten, gaan we op zoek naar andere aanbieders of oplossingen. Het gaat zowel om het versterken van intern opdrachtgeverschap via programmagestuurd werken, als om de manier waarop we omgaan met onze partners buiten het gemeentehuis. Wat gaan we er voor doen Bij het afsluiten van nieuwe contracten zorgen we dat naast de inspanning ook het te behalen resultaat goed wordt vastgelegd. Hierdoor kunnen we beter sturen op het resultaat.

Doelstellingen Dienstverlening is adequaat en persoonlijk We zijn bereikbaar op de wijze waarop onze inwoners en ondernemers dat wensen, via de website (24/7), telefoon, post of fysiek (gemeentehuis). Hierbij stimuleren we het gebruik van het digitale kanaal en blijven we gebruik maken van nieuwe ontwikkelingen op het gebied van dienstverlening. De waardering van inwoners en ondernemers voor onze dienstverlening is minstens gelijk aan het landelijk gemiddelde voor gemeenten.

Maatregelen In 2024 voldoen we aan de Digitale Agenda 2024 De Digitale Agenda Gemeenten 2024 is de opvolger van de eerste gemeentebrede Digitale Agenda (2015-2020) en vormt de invulling van de meerjarige agenda voor de opgave 'Informatiesamenleving'. Digitalisering is niet meer alleen een onderwerp van de ICT-afdeling, maar verschuift naar de kern van de samenleving en het functioneren van de overheid. Dat leidt tot een aantal veranderingen ten opzichte van de Digitale Agenda 2020. De nadruk komt meer te liggen op ‘(digitale) samenleving’ en ‘overheid’, in plaats van op digitale infrastructuur en overheid. Wat gaan we er voor doen In 2022 realiseren wij een visie / plan van aanpak waarin wordt beschreven hoe Opsterland invulling gaat geven aan de Digitale Agenda 2024 en welke concrete stappen hiervoor worden gezet de komende jaren. Beleidsindicatoren De formatie laat voor 2022 een stijging zien van 13 fte. Deze stijging kent twee oorzaken. De eerste oorzaak is dat inhuur die een structurele karakter blijkt te hebben in de perspectiefbrief 2021 is omgezet in formatie. Deze omzetting is op de langere termijn voordeliger omdat dezelfde capaciteit minder kost. Deze besparing is verwerkt in het begrotingssaldo. De tweede oorzaak is dat de gemeente elk jaar meer taken krijgt overgedragen vanuit het rijk.

In principe wordt altijd geprobeerd om deze taken uit te voeren binnen de formatie. Maar soms blijkt die niet mogelijk en is formatie-uitbreiding onvermijdelijk. Waar formatie voor de maximale omvang van de organisatie staat is bezetting de feitelijke omvang van de organisatie. Voor de begroting 2022 is het gepresenteerde cijfer een prognose. Die is gebaseerd op de bezetting op 1 januari 2021 opgehoogd met de toename van de formatie met 13 fte. Dit is mogelijk omdat de medewerkers in kwestie nu al aanwezig zijn, maar dan op inhuur basis. De stijging van de apparaatskosten komt vooral doordat de loonsom is toegenomen. Die stijging wordt gedeeltelijk veroorzaakt doordat budget ingezet voor inhuur is overgezet naar de loonsom. Daarnaast zijn de loonkosten geïndexeerd met 2% (o.b.v. de macro economische verkenning voor 2022 van het CBS). Omgekeerd daalt het verwacht aandeel externe inhuur op de formatie doordat er meer formatie plaatsen gevuld zullen gaan worden. De externe inhuur wordt bepaald op basis van de werkelijke inhuur kosten. De externe inhuurkosten worden niet afzonderlijk begroot en derhalve is deze indicator nog niet bekend voor 2021 en 2022. Door

11

de omzetting van inhuur naar formatie is de verwachting dat het percentage externe inhuur een daling zal laten zien in 2022. Beleidsindicatoren

Eenheid

2019 (jr) 2020 (jr) 2021 (bg) 2022 (bg)

Formatie

Fte per 1.000 inw oners

7,3

7,4

7,6

8,1

Bezetting

Fte per 1.000 inw oners

7,1

7,0

7,1

7,5

Apparaatskosten

Kosten per inw oner

692

688

741

783

Externe inhuur

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

11,0%

10,3%

Overhead

% van totale lasten

9,0%

11,4%

13,3%

13,8%

Bron: eigen gegevens De berekening van deze indicatoren is gebaseerd op het document van de VNG ´Definities beleidsindicatoren ‘bestuur en organisatie´.

Verbonden partijen  CSV Amsterdam B.V. (voormalig Claim Staat Vennootschap B.V.) voortgekomen uit de verkoop van Essent. 

NV Bank Nederlandse Gemeenten.

Vennootschapsbelasting De verwachte lasten in verband met de vennootschapsbelasting zijn voor 2022 € 0,-. Onvoorzien Voor onvoorziene uitgaven is in 2022 € 37.500 beschikbaar (€ 1,26 per inwoner).

12

Wat mag het kosten Mutaties in de reserves worden verwerkt in programma 0 maar niet alle reserves hebben betrekking op programma 0. Om een juiste financiële analyse per programma te kunnen maken zijn in onderstaande tabel enkel de mutaties van programma 0 reserves meegenomen. x € 1.000

Exploitatie

Realisatie 2020 Begroting 2021 (incl w ijzigingen) Begroting 2022 MJB 2023 MJB 2024 MJB 2025

Lasten

15.511

16.189

16.154

15.570

15.182

14.980

Baten

59.272

60.484

59.206

57.776

57.560

57.571

Saldo voor bestemming

43.761

44.295

43.052

42.207

42.378

42.592

Lasten

1.906

-

-

-

-

-

Baten

1.197

-

-

-

-

-

Saldo na bestemming

43.052

44.295

43.052

42.207

42.378

42.592

Mutaties reserves

13

Specificatie per taakveld x € 1.000 Specificatie

Begroting 2021

Begroting 2022

Mutatie begroting 2021/2022

Saldo per taakveld 0.1 Bestuur

-1.278

-1.367

-89

0.10 Mutaties reserves

-514

62

576

0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten

276

-830

-1.106

0.2 Burgerzaken

-981

-952

29

0.3 Beheer overige gebouw en en gronden

763

-704

-1.467

0.4 Overhead

-10.829

-11.157

-328

0.5 Treasury

-102

233

334

0.61 OZB w oningen

2.322

2.360

38

0.62 OZB niet-w oningen

1.545

1.580

35

0.64 Belastingen overig

1.998

98

-1.900

0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds

50.882

53.001

2.119

-25

-40

-15

44.056

42.284

-1.772

0.8 Overige baten en lasten Saldo voor bestemming Stortingen reserves Precario

-1.900

Totaal stortingen reserves

-1.900

1.900 -

1.900

Onttrekkingen reserves AR vrije deel resultaat begroting en perspectiefbrief

309

-309

Onttrekking AR vrije deel tbv OWO-bedrijfsvoering

30

-30

Totaal onttrekkingen reserves

339

-

-339

42.495

42.284

-211

Saldo na bestemming

Tussen het hoofdoverzicht en de specificatie per taakveld zit een verschil van € 768.000. Dit ontstaat door dat alle mutaties reserves op taakveld 0.10 geboekt zijn (- € 62.000). Om het juiste inzicht per programma te krijgen w orden de mutaties in de reserve toegelicht in het betreffende programma ipv in programma 0. Verder is in het hoofdoverzicht het resultaat van de begroting er uit gehaald, in de specificatie is dit zichtbaar op taakveld 0.11 (€ 830.000).

Toelichting op de financiën Het saldo van dit programma is in 2022 € 211.000 nadeliger dan in 2021. Algemeen De toerekening van de personeelslasten over de verschillende taakvelden is in 2022 gestegen. Als gevolg van de hogere personele kosten (zie toelichting hieronder bij taakveld 0.4) zijn er meer personeelslasten aan de andere programma's doorberekend. In een paar gevallen zijn ook de toegerekende fte's gewijzigd. Dit wordt dan toegelicht bij het betreffende taakveld. Zie ook de toelicht ing bij de andere programma's. Over alle programma's gerekend is dit budgettair neutraal.

14

De rentekosten zijn verantwoord in dit programma. Als gevolg van gewijzigde voorschriften zijn bij de begroting 2022, in tegenstelling tot 2021, de rentekosten toegerekend aan de andere programma's op basis van de huidige boekwaarde van de activa. Over alle programma's gerekend is dit budgettair neutraal. Zie ook de toelichting bij de andere programma's. Toelichting per taakveld: Taakveld 0.1 Bestuur geeft in 2022 een nadeel van € 89.000 ten opzichte van 2021. In verband met de gemeenteraads verkiezingen is het budget voor de raad in 2022 incidenteel € 15.000 hoger voor opleiding etc. Daarnaast zijn de ramingen voor Raad en B&W geactualiseerd (€ 14.000 nadelig) en kon de raming voor wachtgelden in 2022 worden verlaagd (voordeel € 66.000). De doorberekening van de personeelslasten geeft een nadeel van € 119.000. Naast de hogere personeelskosten zijn er ook meer fte's toegerekend aan dit taakveld. Overige posten € 7.000 nadelig. Taakveld 0.10 Reserves geeft in 2022 een voordee l van € 576.000 ten opzichte van 2021. De mutaties in de reserves worden steeds bij het desbetreffende programma toegelicht. Taakveld 0.11 Resultaat van de rekening baten en lasten geeft in 2022 een nadeel van € 1.106.000 ten opzichte van 2021. Het verwachte resultaat van de begroting 2021 na verwerking van alle raadsbesluiten € 276.000 nadelig.

Het verwachte voordelige begrotingsresultaat 2022 is € 830.000. Het begrotingsresultaat is in 2022 dus € 1.106.000 voordeliger dan in 2021. In afwachting van besluitvorming door de raad is dit voordeel hier als last verantwoord (storting in reserves). Taakveld 0.2 Burgerzaken geeft in 2022 een voordeel van € 29.000 ten opzichte van 2021. In 2021 was een incidenteel budget beschikbaar van € 20.000 voor een burgerpeiling klanttevredenheid. In 2022 is geen incidenteel budget opgenomen, dus in 2022 een voordeel ten opzichte van 2021. De doorberekening van de personeelslasten geeft een voordeel van € 13.000. Naast de hogere personeelskosten zijn er ook minder fte's toegerekend aan dit taakveld. Overige posten € 4.000 nadelig. Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden geeft in 2022 een nadeel van € 1.467.000 ten opzichte van 2021. In de begroting 2021 was een incidentele bate van € 1.450.000 opgenomen voor verkopen van gemeentelijk vastgoed. In 2022 is hiervoor geen opbrengst geraamd. Daarom in 2022 een nadelig effect van € 1.450.000 t.o.v. 2022. Verder is er in 2022 ook rente toegerekend aan dit taakveld. Dit gaf een hogere last van € 25.000. Overige posten € 8.000 voordelig. Taakveld 0.4 Overhead geeft in 2022 een nadeel van € 328.000 ten opzichte van 2021. De personeelskosten zijn in 2022 gestegen met € 935.000 ten opzichte van 2021.

Ten eerste is er sprake van een verwacht CAO-effect van 2% (€ 273.000). Daarnaast zijn bij de perspectiefbrief 2021 extra middelen toegekend voor 2022 voor formatieplaatsen Sociaal Domein (€ 170.000, waarvan € 55.000 structureel). Daarnaast zijn de personeelskosten bij het Sociaal Domein gestegen met € 69.000 voor de structurele inzet voor preventie, dit wordt gedekt vanuit budgetten voor Sociaal Domein, zie ook de toelichting bij programma 6. Ook is er sprake van extra formatie bij het Omgevingsdomein voor taken op het gebied van water/milieu/energietransitie (€ 85.000). Daarnaast is er tijdelijk extra personeelsbudget beschikbaar voor informatiebeveiliging en privacy (in 2022 € 61.000). Ook is voor een trainee-programma vanaf 2022 structureel € 120.000 beschikbaar. Verder kon de raming voor personele toelagen in 2022 met € 45.000 verlaagd worden en waren er verder voor € 176.000 minder budgetten beschik baar voor tijdelijk personeel. Dit is hier beide dus een voordeel. Tenslotte worden er minder salariskosten rechtstreeks

15

doorberekend aan het Sociaal Domein (hier een nadeel van € 378.000), dit is echter budgettair neutraal want bij het Sociaal Domein wordt het budget met hetzelfde bedrag verlaagd. Zie ook de toelichting bij programma 6. Verder zijn in 2021 de kosten voor het derde deel van de OWO-afdelingen met € 120.000 gestegen. Ten eerste is dit een gevolg van de eerder genoemde schatting van de cao-effecten in 2021 van 2 %. Dit gaf voor de OWO-afdelingen een extra last van € 78.000. Daarnaast zijn als gevolg van de vastgestelde OWO-kaders voor de begroting de lasten met € 92.000 gestegen, waarvan € 25.000 structureel. Hiertegenover staat dat er in 2021 incidentele budgetten beschikbaar waren ad € 150.000. Deze zijn er in 2022 niet en geeft hier dus nu een voordeel. Ook was na het opstellen van de geactualiseerde begrotingen van de OWO-afdelingen nog een bijsturing van € 45.000 noodzakelijk voor indexatie van de overige kosten. Tenslotte is er op basis van besluitvorming van voorgaande jaren in 2022 een nadelig effect van € 55.000 voor de kosten van bedrijfsvoering. Dit zat in de begroting 2021 ook al in de meerjarenraming verwerkt. Verder is er een nadeel van € 140.000 omdat er minder uren aan de bouwgrondexploitatie konden worden doorberekend dan in de begroting 2021.

Hiertegenover staat dat er in 2021 incidentele budgetten beschikbaar waren voor Arbo (€ 50.000), programmasturing (€ 50.000) en een budgetoverheveling voor externe advisering (€ 40.000). In 2022 is dit dus een voordeel ten opzichte van 2021. De doorberekening van personeelslasten naar de andere programma's (zie ook de toelichting hierboven onder Algemeen) levert op dit programma een voordeel op van € 721.000. Dit heeft dus op de andere programma's een tegengesteld effect en is per saldo budgettair neutraal. Overige posten € 6.000 voordelig. Taakveld 0.5 Treasury geeft in 2022 een voordeel van € 334.000 ten opzichte van 2021. De geraamde rentekosten zijn in 2022 € 163.000 lager dan in 2021. Daarnaast worden nu de rentekosten doorberekend naar andere programma's (zie ook toelichting hierboven onder Algemeen). Dat levert in dit programma een voordeel op van € 171.000. Taakvelden 0.61 OZB woningen en 0.62 OZB niet woningen geven in 2022 een voordeel van € 73.000 ten opzichte van 2021. Dit voordeel is het gevolg van de jaarlijkse indexering van de OZB-tarieven. Taakveld 0.64 Belastingen overig geeft in 2022 een nadeel van € 1.900.000 ten opzichte van 2021. De precariobelasting mocht in 2021 voor het laatst geheven worden. Ten opzichte van 2022 dus een nadeel van € 1.900.000 Zie ook de toelichting hieronder op de reserves.

Taakveld 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds geeft in 2022 een voordeel van € 2.119.000 ten opzichte van 2021. Dit voordeel is ontstaan door een hogere uitkeringsfactor (€ 1.284.000) en een hogere bijdrage jeugdzorg (€ 2.300.000). Daartegenover staat een lagere uitkering vanwege het woonplaatsbeginsel (€ 644.000) en een nadeel in 2022 ten opzichte van 2021 in verband met een incidentele uitkering voor jeugdzorg over 2021 (€ 800.000). De overige effecten waren per saldo € 21.000 nadelig. Taakveld 0.8 Overige baten en lasten geeft in 2022 een nadeel van € 15.000 ten opzichte van 2021. Dit betreft de post Onvoorzien. Jaarlijks wordt hier € 37.500 geraamd. In 2021 was hier nog € 22.500 geraamd omdat er in 2021 een besteding van € 15.000 is geweest. De mutatie in de reserves geeft in 2022 een voordeel van € 1.561.000 ten opzichte van 2021. In 2021 is er nog een storting van € 1.900.000 geweest in de algemene reserve van de ontvangen precariobelasting. Deze storting is er in 2022 niet meer, daarom nu in 2022 een voordeel. Zie ook de toelichting bij taakveld 0.64. Daarnaast is er een nadeel veroorzaakt doordat er in 2021 een onttrekking uit de algemene reserve van € 269.000 is verantwoord vanwege het verwachte tekort over 2021 (hier een

16

bate). Voor 2022 is over het begrotingssaldo nog geen besluit genomen. Daarom nu op dit programma een nadelig effect van € 269.000. Ook was er in 2021 voor incidentele budgetten € 70.000 onttrokken aan de algemene reserve. In 2022 niet, dus ook een nadeel van € 70.000 t.o.v. 2021.

17

Programma 1 | Veiligheid Programma 1 | Veiligheid Doelstelling Opsterland is een veilige en gezonde leefomgeving voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Introductie op het programma en relevante trends en ontwikkelingen Het gemeentelijk veiligheidsbeleid omvat een groot aantal onderwerpen, variërend van personen met verward gedrag tot georganiseerde criminaliteit. Veiligheid dient integraal te worden benaderd. Het strekt zich namelijk uit tot alle schakels van de veiligheidsketen, benut de mogelijkheden van alle partijen en bewaakt en benut de dwarsverbanden tussen de diverse beleidsterreinen. De gemeente Opsterland ziet het als haar taak om eigen initiatieven van inwoners, maatschappelijke organisaties in het kader van veiligheid te stimuleren en om omstandigheden te creëren die het mogelijk maken dat burgers deze initiatieven ook daadwerkelijk kunnen oppakken en waarmaken. Kaderstellende documenten Integraal Veiligheidsbeleid Opsterland 2019-2022 Beleidsplan Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Fysieke Ruimtelijke Leefomgeving 2020 - 2024 OWO-gemeenten Ontwikkelagenda leefbaarheid

Thema Openbare orde en veiligheid Doelstellingen Wij vergroten het veiligheidsbewustzijn en de zelfredzaamheid van inwoners, ondernemers en bezoekers

Maatregelen We willen het aantal woninginbraken laten dalen of minimaal gelijk houden Vanwege de coronacrisis is het aantal woninginbraken in ons gebied heel laag. Deze trend zien wij ook op landelijk niveau. Voor 2022 is onze ambitie om het aantal woninginbraken op gelijk niveau te houden als in 2021. Wat gaan we er voor doen - In 2022 gaan we op een aantal momenten in het jaar communicatiemiddelen (preventieberichten op facebook en de gemeentewebsite) inzetten. Inwoners worden zo geïnformeerd over de inbraakpreventiemogelijkheden en het risico op inbraken tijdens met name de donkere dagen en vakantieperiodes. - In 2021 is het Digitaal Opkopers Register geïmplementeerd in risicovolle branches waar gehandeld wordt in tweedehandsgoederen. In 2022 wordt hier uitvoering aan gegeven.

Doelstellingen Wij pakken vormen van ondermijnende criminaliteit transparant en consequent aan

Maatregelen Het creëren van bewustwording rondom het thema ondermijnende criminaliteit - Wij creëren bewustwording omtrent ondermijning om inwoners, ondernemers, medewerkers en bestuurders weerbaarder te maken tegen ondermijnende criminaliteit en daarmee de kans op ondermijning te verkleinen in onze gemeente.

18

- We vergroten de meldingsbereidheid onder inwoners, ondernemers, medewerkers en bestuurders. Wat gaan we er voor doen In 2021 is een start gemaakt met de aanpak van ondermijning. In 2022 vinden, in aansluiting op de bewustwordingssessies die in 2021 zijn gehouden, de resterende bewustwordingssessies plaats. In 2021 is een start gemaakt met een communicatiecampagne om de verschillende doelgroepen bewuster te maken van ondermijning. Deze wordt in 2022 gecontinueerd. In 2022 is het (digitale) meldpunt ondermijning voor zowel medewerkers, bestuurders als inwoners en ondernemers in werking. Tevens wordt gemonitord of het meldpunt het geschikte middel is om de meldingsbereidheid te vergroten. In 2022 implementeren we het keurmerk veilig ondernemen buitengebied. Dit is een samenwerking tussen politie, gemeente en agrariërs om het buitengebied (nog) weerbaarder te maken tegen ondermijnende criminaliteit. In 2022 actualiseren we het Bibob beleid.

Doelstellingen Wij voorkomen en verminderen overlast

Maatregelen Het realiseren van een daling van het aantal overlastmeldingen Wij realiseren een daling van het aantal overlastmeldingen. Dit kan betrekking hebben op huiselijk geweld, zorgmijders, personen met verward gedrag en (jeugd)criminaliteit. Wat gaan we er voor doen Wij werken samen met onze ketenpartners in de aanpak van overlast. We voeren procesregie in complexe casuïstiek. We blijven buurtbemiddeling inzetten bij burenruzies. In 2021 zijn beleidsregels voor de wet aanpak woonoverlast geïmplementeerd. Deze wet zetten we in 2022 in. We hebben een integrale en persoonsgerichte aanpak voor overlastgevende jeugd(groepen).

19

Beleidsindicatoren

Opsterland

Nederland

Beleidsindicatoren

Eenheid

2017 2018 2019 2020

2017 2018 2019 2020

Winkeldiefstallen

Per 1.000 inw oners

0,7

0,3

0,5

*

2,2

2,2

2,3

*

Diefstallen uit w oning

Per 1.000 inw oners

1,9

1,8

1,7 0,7 ^

2,9

2,5

2,3

*

Gew eldsmisdrijven

Per 1.000 inw oners

2,4

2,9

3,0

1,8

5,0

4,8

4,8

4,6

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Per 1.000 inw oners

4,2

2,9

3,4

3,4

6,0

5,4

5,9

6,2

Verwijzingen Halt

Per 1.000 jongeren

6,0

2,0

8,0

3,0

13,0 12,0 13,0 11,0

* voor deze periode zijn (nog) geen cijfers bekend (gemaakt). Bron: w ww.waarstaatjegemeente.nl - Bron geraadpleegd op 12 augustus 2021 ^ Op w aarstaatjegemeente.nl zijn nog geen cijfers gepubliceerd, de gepresenteerde cijfers komen uit het de rapportage 2020 van de politie.

Verbonden partijen De gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslân voert voor ons taken op het gebied van de publieke gezondheidszorg, publieke gezondheidszorg rondom crises en rampen, de brandweerzorg, de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen (GHOR), de rampenbestrijding en crisisbeheersing en het in stand houden van een gemeenschappelijke meldkamer uit. Ook verzorgt de Veiligheidsregio het uitvoeren van brandveiligheidscontroles in het kader van de vergunningverlening.

20

Wat mag het kosten Mutaties in de reserves worden verwerkt in programma 0 maar niet alle reserves hebben betrekking op programma 0. Om een juiste financiële analyse per programma te kunnen maken zijn in onderstaande tabel de mutaties van programma 1 reserves meegenomen. x € 1.000 Exploitatie

Realisatie 2020 Begroting 2021 (incl w ijzigingen) Begroting 2022 MJB 2023 MJB 2024 MJB 2025

Lasten

1.919

2.073

2.073

2.119

2.179

2.179

Baten

8

25

25

25

25

25

-1.911

-2.049

-2.048

-2.095

-2.154

-2.154

Lasten

-

-

-

-

-

-

Baten

-

-

-

-

-

-

-1.911

-2.049

-2.048

-2.095

-2.154

-2.154

Saldo voor bestemming Mutaties reserves

Saldo na bestemming

21

Specificatie per taakveld x € 1.000 Specificatie

Begroting 2021

Begroting 2022

Mutatie begroting 2021/2022

Saldo per taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandw eer 1.2 Openbare orde en veiligheid Saldo voor bestemming

-1.826

-1.886

-60

-223

-163

60

-2.049

-2.048

0

-

-

-

-

-

-

-2.049

-2.048

0

Stortingen reserves Totaal stortingen reserves Onttrekkingen reserves Totaal onttrekkingen reserves Saldo na bestemming

Toelichting op de financiën Het saldo op dit programma is in 2022 gelijk aan 2021. Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer geeft in 2022 een nadeel van € 60.000 ten opzichte van 2021. De kosten van dit programma zijn gestegen door een hogere bijdrage van € 56.000 aan Veiligheidsregio Fryslân (VRF), onderdeel brandweer en rampenbestrijding. Dit om aan te sluiten met de vastgestelde begroting 2022 van de VRF. De doorberekening van de personeelslasten geeft een nadeel van € 4.000. Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid geeft in 2022 een voordeel van € 60.000 ten opzichte van 2021. De doorberekening van de personeelslasten geeft een voordeel van € 60.000.

22

Programma 2 | Verkeer en vervoer Programma 2 | Verkeer en vervoer Door de ligging aan de A7 en de aanwezigheid van meerdere provinciale wegen is Opsterland goed bereikbaar en worden de woon- en werkfunctie goed uitgewisseld met het omliggende stedelijke gebied. Het gemeentelijke wegenstelsel is van groot belang voor de bereikbaarheid en leefbaarheid in onze gemeente. Het instand houden van het wegennet (en waterwegen) vraagt om aandacht. De verschillende arealen zoals wegen, bruggen, duikers, kades worden onderhouden zoals vastgesteld in het beeldkwaliteitsplan openbare ruimte. Hierin zoeken we naar een verantwoorde balans in de kwaliteitsniveaus van deze kapitaalgoederen. Veiligheid en bereikbaarheid staan hierin centraal. Het netwerk van fiets- en voetpaden heeft in het kader van bereikbaarheid (binnen de gemeente) een belangrijke fijnmazige functie. Tevens heeft dit netwerk een toegevoegde waarde voor recreatie & toerisme in de gemeente. Fiets- en voetpaden moeten goed onderhouden worden en uitnodigen tot gebruik. Gelet op de leefbaarheid en vitaliteit van het platteland is het openbaar vervoer een belangrijke voorziening voor onze inwoners. De vergrijzing van de bevolking zal de vraag naar (passend) openbaar vervoer vergroten. Er wordt voortdurend naar maatwerk gezocht om het aanbod bereikbaar en betaalbaar te houden en aan te laten sluiten op de vraag.

Kaderstellende documenten Gemeentelijk verkeer en vervoerplan 2010 Bereikbaar zijn en blijven (GVVP) Evaluatie Gemeentelijk verkeer en vervoerplan 2010 Meerjaren uitvoerend beleidsplan gladheidbestrijding (2011) Beeldkwaliteitsplan openbare ruimte 2021-2025 Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeenten Ooststellingwerf, Weststellingwerf en Opsterland 2014 Fietsagenda Zuidoost-Fryslân 2019

Thema Verkeer, vervoer en wegen Doelstellingen De 16 dorpen moeten goed toegankelijk zijn Uitgangspunt is dat dorpskommen fiets- en kindvriendelijk worden ingericht. De auto is te gast in onze dorpen.

Maatregelen Wij houden de bovengrondse infrastructuur zoals wegen, fiets- en voetpaden en parkeerterreinen in stand voor dagelijks gebruik. Het areaal verhardingen wordt onderhouden zoals is vastgesteld in het Beeldkwaliteitsplan Beheer Openbare Ruimte 2021-2025. Wat gaan we er voor doen In 2022 wordt de aanleg van de fietssnelweg tussen Drachten en Ureterp afgerond. De proef voor het tweerichtingsverkeer in de Hoofdstraat in Gorredijk wordt geëvalueerd en afhankelijk van de uitkomst wordt er passend vervolg aan gegeven en we faciliteren de Provincie Fryslân bij het c ontinueren van de dienstregeling Openbaar Vervoer. Wij verwachten te starten met de voorbereiding van de realisatie van een fietssnelweg tussen Drachten en Heerenveen

23

Met de doorontwikkeling van de e-bike en speed pedelec is de actieradius van de fiets vergroot. Het is een duurzaam alternatief geworden voor de auto op de langere afstanden. Door het aanleggen van fietssnelwegen wordt ingespeeld op deze ontwikkeling. Wat gaan we er voor doen Vanuit de ambities van de Fietsagenda Zuidoost-Fryslân is het snelfietspad Drachten – Heerenveen als concreet fietsproject aangedragen. Deze snelfietsverbinding is door de provincie aangemerkt als één van de vijf kansrijke routes. Het voorkeurstracé van de route is bepaald. In 2022 wordt gestart met de ontwerpen voorbereidings fase. Het uitgangspunt hierbij is dat de route wordt aangelegd met een hoog ambitieniveau waarbij exclusiviteit en hiërarchie voor de fietser op wegvakken en kruisingen het uitgangspunt is. De omvang van de benodigde middelen kunnen afhankelijk van de provinciale bijdrage, keuzes in de uitvoering en indexering nog fluctueren en worden in de loop van 2022 verder gedefinieerd en aan de raad voorgelegd.

Doelstellingen Wij dragen bij aan de provinciale ambitie om 20% minder ongevallen te hebben in 2025 Dit doen we door: - Bij regulier onderhoud waar mogelijk maatregelen te nemen die de verkeersveiligheid vergroten, zoals maatregelen in de bestaande 60 km gebieden aan de westzijde van de gemeente; - Bij kap en herplant rekening te houden met de verkeersveiligheid; - Samen met het ROF integraal te blijven werken aan de inzet van verkeerseducatie.

Maatregelen Bij regulier onderhoud aan het areaal verhardingen nemen we daar waar mogelijk maatregelen die de verkeersveiligheid vergroten. Wat gaan we er voor doen - Bij het kappen en herplanten van bomen houden we rekening met de verkeersveiligheid door het creëren van een vergevingsgezinde berm; - Met onze partners blijven we integraal werken aan de inzet van permanente verkeerseducatie; - De Brink in Bakkeveen wordt ingericht in overeenstemming met een door het dorp uitgewerkt ontwerp; - De Schansburg in Gorredijk wordt vernieuwd; - Er wordt gestart met de vernieuwing van de Zuidwest hoek van Beetsterzwaag. Verbonden partijen Het vegen van goten is uitbesteed aan de NV Fryslân Miljeu– OMRIN. Het beheren en onderhouden van de openbare verlichting wordt in samenwerking met andere Friese gemeenten en de provincie opgepakt en gecoördineerd vanuit de Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân UA. Formeel is dit geen verbonden partij.

24

Wat mag het kosten Mutaties in de reserves worden verwerkt in programma 0 maar niet alle reserves hebben betrekking op programma 0. Om een juiste financiële analyse per programma te kunnen maken zijn in onderstaande tabel de mutaties van programma 2 reserves meegenomen. x € 1.000 Exploitatie

Realisatie 2020 Begroting 2021 (incl w ijzigingen) Begroting 2022 MJB 2023 MJB 2024 MJB 2025

Lasten

3.410

3.551

3.414

3.361

3.147

3.144

Baten

190

194

188

188

188

188

-3.219

-3.357

-3.226

-3.173

-2.960

-2.956

Lasten

248

100

-

-

-

-

Baten

348

373

-

-

-

-

-3.119

-3.084

-3.226

-3.173

-2.960

-2.956

Saldo voor bestemming Mutaties reserves

Saldo na bestemming

25

Specificatie per taakveld x € 1.000 Specificatie

Begroting 2021

Begroting 2022

Mutatie begroting 2021/2022

2.1 Verkeer en vervoer

-3.344

-3.213

131

2.5 Openbaar vervoer

-13

-13

-

-3.357

-3.226

131

Onderhoud verharding

-248

-

248

Totaal stortingen reserves

-248

-

248

Onderhoud verharding

248

-

-248

Onttrekking AR vrije deel tbv Snelfietsroute

173

-

-173

Onttrekking AR vrije deel tbv Sw echsterwei

100

-

-100

Totaal onttrekkingen reserves

521

-

-521

-3.084

-3.226

-142

Saldo per taakveld

Saldo voor bestemming Stortingen reserves

Onttrekkingen reserves

Saldo na bestemming

Toelichting op de financiën Het saldo van dit programma is in 2022 € 142.000 nadeliger dan in 2021. Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer geeft in 2022 een voordeel van €131.000 ten opzichte van 2021. In 2021 is het BKP 2021-2025 vastgesteld. Voor het onderhoud is vanaf 2022 € 200.000 structureel beschikbaar gesteld. Daarnaast is € 200.000 extra beschikbaar gesteld voor de jaren 2022 en 2023. In 2021 was € 248.000 beschikbaar voor het BKP. In 2022 zijn de kosten voor het BKP per saldo met € 152.000 gestegen (€ 400.000 - € 248.000), dit is een nadeel. De resultaatbestemmingen in 2021 voor het GVVP, de snelfietsroute Drachten-Ureterp € 173.000 en de Sweachsterwei € 100.000, geven lagere kosten ten opzichte van 2022. Dit is een voordeel van €273.000 in taakveld 2.1. Het effect op programma niveau wordt geneutraliseerd door de onttrekking uit de algemene reserve. De bezuiniging op openbare verlichting (uit Begroting 2020) geeft lagere energiekosten vanaf 2022. Dit is een voordeel van € 13.000. De kapitaalslasten op Gladheidsbestrijding stijgen als gevolg van investering in 2021. Dit geeft hogere lasten in 2022 van € 20.000. De doorberekening van de personeelslasten geeft een voordeel van € 29.000. De doorberekening van de rentekosten geeft een nadeel van € 13.000. De overige posten zijn € 1.000 (voordeel). Taakveld 2.5 Openbaar vervoer geeft in 2022 geen mutatie ten opzichte van 2021.

De mutatie in de reserves wordt toegelicht in taakveld 2.1.

26

Programma 3 | Economie Programma 3 | Economie Doelstelling Opsterland heeft een gezonde lokale economie. Introductie op het programma en relevante trends en ontwikkelingen Met ons economisch beleid werken we aan een duurzame en evenwichtige groei van de Opsterlandse economie. Dat is van belang voor het behoud van de bestaande werkgelegenheid en het creëren van nieuwe. Het MKB, de detailhandel, Recreatie en Toerisme, de agrarische sector en ook de zorgsector zijn belangrijke pijlers van de Opsterlandse economie. Zij zorgen niet alleen voor werk maar ook voor bestedingen en leveren een bijdrage aan de instandhouding van het voorzieningenniveau. De Opsterlandse economie is steeds in beweging, omdat de omgeving verandert. Goed en structureel overleg tussen gemeente en bedrijfsleven is van groot belang voor de vitaliteit van de Opsterlandse economie. Ons economisch beleid willen we gestalte geven in nauwe samenspraak met ondernemers in de gemeente. Samen met het bedrijfsleven werken wij aan behoud van duurzame werkgelegenheid en het bevorderen daarvan. Hoewel de economie zich herstelt zijn de (definitieve) gevolgen van de coronacrisis nog niet geheel duidelijk. Waar dat binnen onze mogelijkheden ligt bieden we informatie, advies en ondersteuning. Door de drie noordelijke provincies is onder de noemer van Deltaplan voor het Noorden input geleverd aan het kabinet.

In samenhang met een positief adviesrapport over de Lelylijn is Zuidoost Friesland daarmee op de noordelijke en landelijke agenda gekomen. De ruimtelijke en economische potentie van de regio langs de A7-as is nadrukkelijk naar voren gebracht. Wanneer we dit koppelen aan de regionale samenwerking van de Regio Deal Zuidoost Friesland zien we goede perspectieven voor economische ontwikkeling. Kaderstellende documenten Bedrijventerreinplan 2010-2020 voor de regio Zuidoost Fryslân Detailhandelsvisie 2015

Thema Werken Doelstellingen Ondernemers waarderen het ondernemingsklimaat in Opsterland hoger dan het Friese gemiddelde In het laatste onderzoek MKB vriendelijkste gemeente (LexNova 2021) staat Opsterland op een 13e plek in Friesland. Dat is een verbetering ten opzichte van de keer daarvoor. Met de gemeente breed ingezette aanpak gaan we verder om de doelstelling te verwezenlijken.

Maatregelen Werkbezoeken bij bedrijven en ondernemers Wij vinden persoonlijk contact met ondernemers belangrijk. Om een helder beeld te k rijgen van wat er leeft bij bedrijven en hoe we onze dienstverlening kunnen verbeteren, bezoekt het college van B&W bedrijven. Ook ambtelijk zijn er bedrijfsbezoeken. In geval van personele en werkgelegenheids vraagstukken treden we, indien gewenst en nuttig, in overleg. Economische zaken fungeert als eerste aanspreekpunt van de gemeentelijke organisatie maar verwijst ook door wanneer andere overheden of ondersteunende instanties relevanter zijn zoals de KVK , Ynbusiness of Circulair Friesland.

27

Wat gaan we er voor doen We intensiveren het contact met de lokale ondernemers door het regelmatig versturen van nieuwsbrieven en bedrijfsbezoeken door het college van B&W, de wethouder Economische zaken en de adviseur economische zaken. Economische zaken staat in contact met de ondernemers verenigingen en draagt bij aan initiatieven die vanuit de ondernemers ontstaan. Op die manier stimuleren we een bottom -up werkwijze waarbij de wensen van de ondernemers centraal staan en de gemeente faciliteert waar dat kan. Wij verbeteren de dienstverlening aan ondernemers. In een onderzoek (2018) naar de MKB-vriendelijkste gemeente scoorde de dienstverlening van de gemeente minder gunstig. Daarom is in 2020 een project gestart om onze dienstverlening te verbeteren. De uitkomst van het nieuwe onderzoek is beter maar heeft nog niet de gewenste plek op de ranglijst opgeleverd. Wat gaan we er voor doen Onze goede ervaringen met de coronabelactie en de (corona)nieuwsbrieven zetten we door. In het laatst gehouden onderzoek "MKB vriendelijkste gemeente" hebben we een hoger cijfer behaald. In de landelijke ranglijst heeft dit nog niet de plek opgeleverd die we beoogden. We blijven gemeente breed werken aan een goede dienstverlening voor ondernemers.

Doelstellingen Wij hebben een goed functionerende arbeidsmarkt Wij zorgen in samenwerking met het bedrijfsleven voor een goede lokale economie met een bijpassende arbeidsmarkt. Hierbij richten wij ons ook op de samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs.

Maatregelen In samenwerking met het lokale bedrijfsleven streven we naar een goede lokale economie met een bijpassende arbeidsmarkt. In samenwerking met het lokale bedrijfsleven streven we naar een goede lokale economie met een bijpassende arbeidsmarkt.

Doelstellingen Wij stimuleren duurzame (circulaire) economie De gemeente geeft het goede voorbeeld. Dit komt tot uitdrukking in het inkoopbeleid. Ondernemers worden gestimuleerd om duurzaam en circulair te werk te gaan. Handvatten hiervoor worden aangeboden door verschillende instanties en de gemeente informeert daarover.

Maatregelen Transformatie bedrijventerreinen In het overleg met de respectievelijke ondernemersverenigingen is de toekomstbestendigheid en duurzaamheid van bedrijventerreinen een vast agendapunt. Expertise en knowhow worden uitgewisseld. De transformatie van bedrijventerreinen is een onderwerp dat zich niet leent voor een top-down benadering omdat samenwerking noodzakelijk is. De gemeente draagt waar mogelijk bij aan initiatieven die de kwaliteit verhogen. Daarbij kan gedacht worden aan het faciliteren van glasvezel en veiligheidsmaatregelen.

28

Wat gaan we er voor doen We onderzoeken of de bedrijventerreinen Overtoom-Gorredijk en Drachten-A7 uitgebreid kunnen worden. We houden daarbij rekening met de vraag naar bedrijfskavels op regionaal niveau, strategische ligging, technische knelpunten omtrent elektriciteit en externe ontwikkelingen zoals de Lelylijn en mogelijke projecten zoals zonneweiden. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden die we als gemeente hebben om van bestaande bedrijventerreinen de kwaliteit te verhogen. We ondersteunen initiatieven vanuit de ondernemers die bijdragen aan kwaliteitsverhoging op de bedrijventerreinen. Wij steunen, waar mogelijk binnen bestaande kaders, slimme initiatieven om te komen tot een circulaire economie We streven naar een circulaire economie. Hiervoor moeten we met het bedrijfsleven structureel stappen zetten. Als gemeente zijn we hierin niet leidend maar we geven wel het goede voorbeeld en stimuleren waar mogelijk. Wat gaan we er voor doen We leggen koppelingen tussen Opsterlandse ondernemers en initiatieven van Circulair Friesland wanneer er kansen zijn. We brengen subsidieregelingen onder de aandacht die ondernemers kunnen aanwenden om te verduurzamen. Verbonden partijen Voor het ontwikkelen en exploiteren van het bedrijvenpark Azeven werken we samen met de gemeente Smallingerland in de gemeenschappelijke regeling Exploitatiemaatschappij Bedrijvenpark Drachten.

Thema Grondexploitatie - bedrijventerreinen Thema Grondexploitatie - bedrijventerreinen Op de bedrijventerreinen Overtoom en Tolbaas in Gorredijk zijn bouwrijpe bedrijventerreinen te koop. Op Tolbaas gebeurt dit in combinatie met wonen. Momenteel wordt er onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor toekomstige uitbreiding op deze of andere locaties. In de paragraaf Grondbeleid wordt de begroting voor dit thema nader toegelicht. Beleidsindicatoren

Opsterland

Nederland

Beleidsindicatoren

Eenheid

2017

2018

2019

2020

2017

2018

2019

2020

Functiemenging

%

45,6% 46,0%

46,4%

47,3