Beantwoording technische vragen JR2020 en PPB2021.pdf

3.3 Herijking Armoedebeleid Pag. 49 De tweedeling (arm-rijk) in de samenleving neemt alleen maar toe. Wanneer vindt de herijking van het Armoedebeleid dan wel plaats. En valt er dan niet iets voor te zeggen hier alvast een stelpost voor mee te nemen in via de Perspectiefbrief? Of kunnen de extra (corona) maatregelen van het Rijk op het terrein van schuldenbeleid en bijzondere bijstand (zie pag. 128 en 129) hierin voorzien? Armoedebeleid is belangrijk binnen het sociaal domein. Bij de uitvoering zijn de bestaande middelen het uitgangspunt. Wij zien, gelet op de financiële situatie binnen het sociaal domein, geen ruimte om een stelpost op te nemen.

15

3.4 Nota Dorpshuizenbeleid Pag. 61: Dit is al een jarenlang voortslepend proces. Elders in de Verantwoording lezen we dat er ook nog een relatie is met het te ontwikkelen Vastgoedbeleid. Wat zijn de belangrijkste oorzaken van de vertragingen in dit proces? Begin dit jaar waren met alle dorpshuisbesturen fysieke gesprekken gepland. Dit was een extra tussenstap uit zorgvuldigheidsoogpunt, omdat we uit de reacties op het eerste concept van de kadernota merkten dat er op een aantal vlakken onduidelijkheid was. Vanwege de coronamaatregelen is dat niet gelukt. Sommige besturen hadden de voorkeur voor fysiek overleg, maar dat bleek vanwege Corona niet altijd mogelijk. In overleg met de dorpshuisbesturen is later afgesproken dat we deels starten met digitale overleggen en overgaan op fysieke overleggen vanaf het moment dat het weer mogelijk is. Deze gesprekken zijn half juni afgerond. We blijven vanuit een gezamenlijke dialoog verdere stappen zetten naar concretisering van een nieuwe kadernota dorpshuizen. Het vastgoedbeleid volgt vanwege de onderlinge samenhang, zoals eerder afgesproken, dezelfde planning.

3.5 Bijzondere bijstand Pag. 65: Is er een verklaring voor het feit dat er in 2020 € 170.000 minder is uitgeven aan bijzondere bijstand? Wij kunnen geen eenduidige verklaring geven voor de afname van de uitgaven. Er zijn op diverse onderdelen minder uitgaven geweest. We sluiten niet uit dat corona hierin een rol heeft gespeeld.

3.6 Revolving fund bij mienskipsgebouwen Pag. 72: U constateert dat een revolving fund geen toegevoegde waarde heeft. Is dit niet een voorbarige conclusie, want dit hoort toch thuis in het ontwikkelen van de Vastgoedvisie? Hier is niet een directe relatie. In de te ontwikkelen kadernota vastgoedbeleid zijn onder andere onze maatschappelijke ambities met betrekking tot duurzaamheid leidend. Het onderzoek naar het “revolving fund” betreft de financiering van maatregelen voor verduurzaming, zoals het aanpassen van (sport)verlichting, het waterzijdig inregelen van verwarming en het aanbrengen van zonnepanelen, die door gebruikers/eigenaren genomen kunnen worden.

3.7 Rekenkamer Pag. 101: Waarom is hier niet over de voortgang in de uitvoering gerapporteerd van aanbevelingen uit onderzoeken van de Rekenkamercommissie? De rapportage over de voortgang had inderdaad uitgebreider gekund. Er wordt op pagina 124 weliswaar ingegaan op de aanbevelingen uit het onderzoek over vergunningverlening door OWO-VTH en op pagina 38 op de aanbevelingen uit het onderzoek over cultuurpromotie, maar dit had beter herhaald kunnen worden op pagina 101. Wat de onderzoeken betreft die in 2020 door de raad zijn behandeld: 



‘Doe mee’-onderzoek VN-verdrag handicap: de raad heeft over de aanbevelingen in het onderzoeksrapport geen besluit genomen ,maar alleen besproken in de oriënterende raadsbijeenkomst op 24 februari 2020. Wij hebben daarna nog antwoord gegeven op vragen van GroenLinks-OpsterLanders over het onderzoek (LIS 11 mei 2020). Onderzoeksrapport financiële sturing jeugdwet: o Aanbeveling 1: elk kwartaal een gedegen analyse van de werkelijke cijfers te maken en die naast de verwachtingen uit de begroting te leggen. De analyse dient ten minste een verklaring te geven van de afwijkingen van de werkelijke cijfers tegenover de begroting. Tot slot moet de analyse een voorspelling geven van de verwachte kosten. In de klankbordbijeenkomsten sociaal domein wordt hieraan aandacht besteed. o Aanbeveling 2: te overwegen het aantal behandelingen (de ‘intensiteit’) niet langer zonder overleg met de gemeente door de zorgaanbieder te laten bepalen. Laat het college nagaan of intern een budgethouder de verwijzing en het aantal behandelingen navolgbaar controleert alvorens de behandeling begint. En nadat de behandeling is afgerond de budgethouder na laten 16

gaan of alle behandelingen zijn uitgevoerd en succesvol was. Zoals wij in de bestuurlijke reactie op het onderzoek al hadden aangegeven, zien wij deze aanbeveling als een bevestiging van wat wij al doen. Wij maken al gedegen analyses van de werkelijke uitgaven aan jeugdzorg en monitoren hoe de uitgaven verlopen ten opzichte van de begroting. Waar mogelijk koppelen wij de analyses aan de vaste P&C-momenten. Naast het onderzoek Financiële sturing jeugdwet heeft de rekenkamercommissie in 2020 onderzoeken uitgevoerd of gestart naar Meldingen openbare ruimte, Schuldhulpverlening en Gebiedsteams. Deze onderzoeken worden in 2021 door de raad behandeld.

3.8 Toelichting bezuinigingen Pag. 186 tot 190: Als de effecten van de meicirculaire bekend zijn en een berekening is gemaakt van de extra bijdrage van het Rijk voor Jeugdzorg t.g.v. de arbitrageprocedure, kan het college dan de contouren schetsen van de te verwachten omvang van een nieuw bezuinigingspakket of is hiervoor nodig dat het nieuwe Kabinet eerst duidelijk maakt hoe de structurele inkomsten voor Jeugdzorg er na 2022 uitzien? Zoals in de aanvullende brief over de meicirculaire is te lezen is het perspectief heel onzeker. Het geschetst beeld in de aanvullende brief geeft het perspectief met daarin verwerkt de aanname dat het tekort jeugdzorg wordt gecompenseerd door de extra middelen. De realiteit is dat er nog geen nadere informatie is ontvangen over de feitelijk toekenning voor 2022. Daarnaast is de bijdrage, omdat hij alleen voor 2022 zal worden toegekend, formeel als incidentele baat aangemerkt en mag hij dus niet als structurele baat worden doorgetrokken. Deze onzekerheid aangevuld met de andere genoemde onzekerheden maakt dat het college voorlopig vasthoudt aan de contouren zoals geschetst in de aanvullende brief over de meicirculaire. Wel krijgt de organisatie de opdracht om te onderzoeken waar er mogelijke ruimte voor bezuinigingen te vinden is mochten de contouren zich toch verslechteren.

4 GroenLinks – OpsterLanders Programma 0

4.1 Overheadkosten Blz 13. Procentueel zijn de overheadkosten t.o.v. de totale kosten gestegen. Ondanks de innige OWOsamenwerking. Nu weten we inmiddels dat het niet mogelijk is om de kostenreductie van de OWOsamenwerking in kaart te brengen. Maar kunt u toch enige uitleg geven hoe het kan dat ondanks de samenwerking op uitvoering de overheadkosten procentueel zijn gekozen t.o.v. de overige kosten. Of komt het doordat overige kosten lager geworden zijn? De kosten van de overhead zelf zijn t.o.v. de begroting niet veranderd. De lasten zijn wel hoger uitgevallen en daardoor is het overhead percentage t.o.v. de begroting 2020 gezakt van 11,9% naar 11,4% Begroot 9.503.000 79.782.000 11,9%

Werkelijk 9.510.000 83.309.000 11,4%

Bij het bereken van de overhead in 2019 is een andere berekeningswijze toegepast dan in 2018 en 2020. Dit bleek niet de juiste te zijn. Programma 1

4.2 Jongerenwerkers Hoeveel jongerenwerkers telt onze gemeente en zijn deze in dienst van de gemeente of bij Code Hans? Code Hans voert voor de gemeente het jongerenwerk uit. Code Hans heeft een team van jongerenwerkers die afwisselend werken in de jeugdsozen en op straat, als jongerenambassadeur en als jeugdcoach. Dit gaat om een klein team van zo’n 5 medewerkers. Programma 2 17

4.3 Kwaliteit wegen U geeft aan dat de afname van kwaliteit van de wegen te maken heeft met droge periodes. Kunt u ook aangeven of en in hoeverre de afname van de kwaliteit te maken heeft met verzakking door bodemdaling? Op bladzijde 25 noemt u wel toekomstige verzakkingen. Tussen de afname van de kwaliteit van de wegen en de bodemdaling zit een relatie. Door de droge periodes zakt de grondwaterstand. Droge veengrond klinkt daardoor langzaam in. Omdat dit onder de verharding niet overal in dezelfde mate gebeurt ontstaat er schade aan het wegdek. Programma 5

4.4 Beleidsindicatoren sport Thema sport, bladzijde 45 beleidsindicatoren; Wat wordt bedoeld met niet sporters? Ook mensen die niet aangesloten zijn bij een club/vereniging kunnen toch sporten? Deze beleidsindicator is afkomstig van waarstaatjegemeente.nl en komt uit de GGD monitor 2016. Niet-sporters wordt gedefinieerd als bevolking van 19 jaar en ouder die niet minstens één keer per week aan sport doen. Hierin wordt geen onderscheid gemaakt tussen mensen die wel of niet bij een vereniging sporten. Programma 6

4.5 Armoedebeleid Idealiter draagt ons armoedebeleid bij aan het in beweging komen en blijven. Vanwege bezuinigingen heeft de gemeente een pas op de plaats gemaakt met de herijking van het armoedebeleid. Van welke landelijke regelingen heeft Opsterland gebruik gemaakt om mensen te helpen die op, onder of rond de armoedegrens leven? Wij zetten het geld van het rijk in voor de uitvoering van ons armoedebeleid. Hieruit worden onder andere de kosten van de bijzondere bijstand gefinancierd.

4.6 Kinderregelingen (sport/muziek) Hoeveel geld heeft de gemeente besteed aan regelingen voor kinderen die bedoeld zijn om ze mee te laten doen? Denk bijvoorbeeld aan contributie voor sportverenigingen, bijdrage in de kosten voor sportkleding, muziekles, gebruik muziekinstrumenten, zwemles etc. Voor de uitvoering van het Kindpakket hebben wij €73.000,= beschikbaar gesteld.

4.7 Maatschappelijke ondersteuning bladzijde 55. “Door het verhogen van de prijs per gereden kilometer en door het gebruik van het instaptarief zien we dat het gebruik is afgenomen.” Is al duidelijk voor welk deel de coronamaatregelen en voor welk deel de nieuwe tarieven verantwoordelijk zijn van de afname van het gebruik van het WMO-vervoer? Wij kunnen een dergelijke uitsplitsing niet maken. We constateren dat we qua vervoer weer zitten op het niveau van voor de coronamaatregelen.

4.8 Thema Jeugdhulp/Jeugdzorg bladzijde 58. Door bekendheid van het loket Jeugdhulp zou controle op omvang van aanvragen en verwijzingen worden vergroot. Is er nu geen zicht op de omvang van aanvragen en verwijzingen? Het betreft hier jeugdhulp aanvragen, waarvan geen zicht is op de omvang van aanvragen en verwijzingen. Bekendheid van het jeugdloket houdt niet in dat de omvang van aanvragen en verwijzingen gereguleerd kunnen worden. Problemen ontstaan in een niet vast te stellen omvang. Wel worden door het loket meer jongeren verwezen naar voorliggende voorzieningen, zodat jeugdhulp niet of niet direct nodig is.

4.9 Gerichte resultaatafspraken Bladzijde 60, “We gebruiken conclusies van lopende onderzoeken waar Opsterland in meedoet.” Is duidelijk of de conclusies uit de onderzoeken één op één zijn te herleiden naar de situatie van Opsterland of moeten we daarvoor onze eigen gegevens die bij de backoffice binnenkomen analyseren?

18

Voor de onderzoeken waar Opsterland in meedoet worden met regelmaat op onderdelen gegevens uit onze backoffice gebruikt. Juist die lokale gegevens geven meerwaarde aan de lopende onderzoeken voor de situatie in Opsterland.

4.10 Jeugdzorg “Foar Fryske Bern” Kunt u aangeven of in het kader van “Foar Fryske Bern” jeugdzorg plaatsvindt op scholen in Opsterland? “Foar Fryske Bern” is geen zorgaanbieder. Het is een project om de jeugdzorg te verbeteren en te transformeren. “Foar Fryske Bern” is het Fries Actieplan Zorg voor Jeugd. De volgende thema’s staan in het actieplan; Inclusief onderwijs 0 – 23 jaar; Leren van casussen; Kind in beeld bij echtscheidingen en Samen één plan. In het kader van inclusief onderwijs 0-23 gaat onze gemeente deelnemen een project Ernstige Enkelvoudige Dyslexie / taalvaardigheid. Tevens is er binnen onze gemeente een project in het kader van kind in beeld bij echtscheidingen.

4.11 Baten en lasten jeugdzorg Wat hebben we in 2020 ontvangen voor Jeugdzorg en wat is er uitgegeven? De geboekt lasten op de jeugd taakvelden zijn;

Taakveld Omschrijving Lasten 6.72 Maatwerkdienstverlening 1810.071 6.82 Geëscaleerde zorg 181.257 In het gemeentefonds 2020 is ongeveer 9,3 mln opgenomen in cluster Jeugd.

4.12 Organisatieontwikkeling bladzijde 98, maken de andere twee OWO-gemeenten dezelfde organisatieontwikkeling door? In Weststellingwerf wordt wel nagedacht over een andere inrichting van de organisatie, maar dit staat los van ons organisatieontwikkelingstraject. In Ooststellingwerf is op dit moment geen sprake van een vergelijkbare organisatieontwikkeling.

4.13 Coronasteun bladzijde 129. Niet alle door het Rijk gedekte middelen zijn in 2020 nodig geweest . Het niet benutte bedrag wordt in de egalisatiereserve “Ondersteuning Coronakosten” gestort. Misschien lezen wij het verkeerd maar wij komen uit op een kostenplaatje 1.015.000 en vergoede middelen 934.000. Hoeveel Coronasteun is niet benut? Van die € 1.005.000 Coronakosten wordt € 491.000 gedekt uit het gemeentefonds. De totale kosten en gemiste inkomsten die gedekt moeten worden uit de ontvangen Rijksmiddelen betreft € 595.000. De totaal ontvangen compensatie betreft € 944.000. Per saldo hebben we € 349.000 meer ontvangen dan besteed, hiervoor wordt bij de resultaatbestemming een egalisatiereserve voorgesteld zodat deze gelden in 2021 beschikbaar zijn.

5 CU Programma 0

5.1 Kosten inhuur Blz. 16, Enerzijds zijn de personeelskosten hoger incl inhuur €219.000 en later geeft u aan dat er lagere inhuur kosten zijn, kunt u dit verklaren? De hogere inhuur heeft betrekking op het personeel van de gemeente exclusief OWO. De toelichting verderop gaat over de OWO-afdelingen. Daar was sprake van lagere inhuurkosten dan geraamd.

5.2 Regiodeal Blz. 9, De 1.6 milj. Voor de regiodeal Zuid/oost Friesland, waar vinden wij deze terug in de verantwoording?

19

Dit bedrag staat niet in de verantwoording 2020. In de perspectiefbrief staat vermeld dat het voornemen is om de rijksbijdrage €1.600.000,- in 2021 op te vragen bij de regiokassier en als begrotingswijziging (in de begroting 2021) te verwerken. Programma 1

5.3 Overlastmeldingen Blz. 19 overlast meldingen zijn gestegen ten opzichte van 2019, kunt u aangeven waarom het beleid m.b.t jeugdgroepen hier geen goede uitwerking op heeft gehad... Op Blz. 20 staat dat we hebben bereikt wat we willen bereiken maar er is achteruitgang? De stijging van het aantal overlastmeldingen heeft met de coronapandemie te maken. Vanwege de lockdown waren alle voorzieningen voor de jeugd gesloten en waren er ook geen activiteiten. Dit maakte de uitvoering van het beleid lastig. Hetzelfde geldt voor het jongerenwerk en het gebiedsteam. Ook zij werden erg beperkt door de coronamaatregelen maar hebben desondanks – waar de coronamaatregelen dat toe lieten – goed contact weten te houden met de jeugd door het organiseren van online activiteiten en sportactiviteiten, toen dit weer mogelijk was.

5.4 Ondermijning Blz 19. Ondermijning. Vanwege corona is er nog geen start gemaakt met de aanpak van ondermijning. Worden de middelen overgeheveld naar resultaat bestemming? Nee, er is geen resultaatbestemming.

5.5 7 stappenplan Pag 19. Kunt u aangeven wat het 7 stappenplan inhoudt? Het 7-stappenmodel biedt een overzichtelijk kader voor een integrale en effectieve aanpak van jeugdgroepen. De eerste stap is het in beeld brengen van de overlast en de betrokken jeugdigen. Daarna wordt met betrokken partners een plan van aanpak opgesteld en uitgevoerd en tot slot wordt de aanpak geëvalueerd. Voor het volledige stappenplan zie https://wegwijzerjeugdenveiligheid.nl/onderwerpen/jeugdgroepen/7-stappenmodel. Programma 2

5.6 Onderhoud verkeer en vervoer kunt u aangeven waar de forse overschrijding voor onderhoud in 2020 vandaan komt, kunt u deze verklaren? Deze overschrijving is toegelicht op pagina 25. Onderhoud verkeer en vervoer nadeel € 109.000 (taakveld 2.1) Het onderhoud in dit taakveld geeft per saldo een nadeel van €109.000. Door droogte zijn extra werkzaamheden verricht om de wegen en fietspaden veilig te houden en toekomstige verzakking te voorkomen. Voor het onderhoud aan het Nijlân was het noodzakelijk om de asfaltconstructie in zijn geheel te vervangen. Deze kosten waren niet geraamd.

5.7 voortgang doelstelling minder ongevallen Blz 23. Onder “Wij dragen bij aan de provinciale ambitie om 20% minder ongevallen te hebben in 2025.” Vraag: Op welk percentage staan wij als gemeente op dit moment in die 20% reductie? Wat is het plan van aanpak van de gemeente Opsterland om dit te bereiken? Welke inzichten zijn de basis van dit plan van aanpak? Het gaat om het ondersteunen van een ambitie voor de totale provincie voor zowel de gemeentelijke wegen als de rijks- en provinciale wegen. Op alleen de ongevallencijfers van de Opsterlandse wegen kan (nog) geen trend worden ontdekt. De afgelopen vijf jaar laten een wisselend beeld zien met kleine afwijkingen naar boven (2016) en naar beneden (2018 en 2019). Naast de inzet van handhaving en het verder optimaliseren van een verkeersveilige infrastructuur wordt samen met het ROF (Regionaal Orgaan verkeersveiligheid Fryslân) gewerkt aan de uitvoering van ‘Permanente Verkeerseducatie’. We geven hiermee uitvoering aan de

20

provinciale strategie verkeersveiligheid 2010-2025. Indien gewenst kan voor inzicht in de ongevallencijfers en de interpretatie daarvan ambtelijk contact worden gezocht met team Fysiek Beheer.

5.8 Overleg onderhoud fietspaden Kunt u nader ingaan op het overleg met Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer m.b.t. onderhoud fietspaden? Wat zijn de resultaten van de overleggen? De gemeente is in overleg met Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en de Provincie Fryslân over het verbeteren van de fietspaden en de middelen daarvoor. Het lijkt er op dat de partijen er met elkaar uitkomen. Het gaat om de fietspaden in het Oude Bosch, Slotplaats en op de Duerswaldmerheide. De verwachting is dat in 2022 de fietspaden worden aangepakt. Programma 3

5.9 Toekomstbestendig maken bedrijventerreinen Blz. 27/30kunt u aangeven waaruit het toekomst bestendig maken van de bedrijfsterreinen bestaat? Dit met oog op implementatie 2021? Wat wordt hier mee gedaan? In 2020 zijn de bedrijventerreinen in Gorredijk aangesloten op glasvezel, georganiseerd door een stichting van lokale bedrijven. Nadat dit was afgerond constateerde de stichting dat ze niet de juiste partij was om zelf het beheer en onderhoud te doen. Het netwerk is daarom verkocht/overgedragen aan een private partij. In de verkoopakte zijn voorwaarden opgenomen om het prijspeil en de dienstverlening richting de ondernemers te beschermen. De stichting heeft nog budget overgehouden aan deze exercitie. Deze gelden dienen volgens de statuten ten goede te komen aan het bedrijventerrein. De gemeente (EZ en Duurzaamheid) gaat dit jaar met de stichting in gesprek om dat concreet te maken.

5.10 Stimulering samenwerking onderwijs en bedrijfsleven begin 2021 wordt er een besluit genomen over een gemeentelijke bijdrage voor dit jaar t.b.v. Stimulering samenwerking onderwijs en bedrijfsleven? Wat is het besluit? En wat is de reden om de € 7000,- door te schuiven als er nog besloten moet worden? Er zijn in 2020 geen initiatieven voorbijgekomen die aan de triple helixdoelstelling voldeden en waar €7000,- een verschil had gemaakt. Zodoende is het budget doorgeschoven. Het budget blijft gereserveerd zodat kleine triple helix initiatieven ondersteuning vanuit de gemeente kunnen ontvangen.

5.11 Toeristenbelasting Toeristenbelasting geeft een positief resultaat. Heeft u een plan hoe en op welke manier u de middelen en extra middelen gaat inzetten t.b.v. de sector? Wordt toegevoegd aan de reserve staat er in het overzicht. Bij de invoering van de toeristenbelasting in 2011 is door de raad vastgesteld dat de opbrengst van de toeristenbelasting de basis is voor het budget bij het uitvoeren van het toeristisch beleid ‘Kansen Benutten’. De opbrengst van de toeristenbelasting wordt daarom bijgeschreven in de toeristische reserve. Vanuit deze reserve bestaan de jaarlijkse uitgaven o.a. uit de cofinanciering van de Stichting Regiomarketing Zuidoost Friesland, het lidmaatschap van Recreatieschap De Marrekrite en subsidies t.b.v. evenementen met een bovenregionale betekenis. Daarnaast is een deel gereserveerd voor de realisatie van grotere (infrastructurele) projecten. Voorbeelden hiervan zijn het verbeteren van de recreatieve fietspaden (zie vraag 5.8) en de realisatie van Toeristische Informatiepunten (TIP). Programma 4

5.12 Leerlingenvervoer Blz. 37, Leerlingenvervoer, een forse overschrijding kunt u deze iets specifieker uitleggen en verklaren? Bovenop de terug gedraaide bezuiniging is er nog een forse stijging? Ondanks een stijging in het vervoerstarief en een stijging in het aantal kinderen dat gebruik maakt van het leerlingenvervoer is het kostenniveau voor 2020 nagenoeg gelijk aan 2019. De voorziene bezuinigingen hebben we niet kunnen behalen omdat het onvoldoende gelukt is om leerlingen andere vervoersvormen dan taxivervoer aan te bieden. We gaan in 2021 wel verder om voorliggende vervoersvormen aan te bieden. Dit is 21

een proces en geen bezuiniging die we op korte termijn kunnen behalen. We moeten daarnaast rekening houden met externe factoren als tariefswijzigingen en stijging in het aantal leerlingen dat gebruik maakt van leerlingenvervoer Programma 5

5.13 Kwaliteit BKP Blz. 47, BKP kwaliteit niet gerealiseerd, kunt u dit uitleggen? Waarom gaat dit voordeel niet meegenomen wordt naar 2021? Of heeft voor 2021 voldoende middelen? De verwachting is dat de opgelopen achterstanden met de reguliere onderhoudsrondes in 2021 en 2022, grotendeels worden weggewerkt. Zie ook het antwoord bij vraag 1.12. Programma 6

5.14 Collectieve ziektekostenverzekering Pag. 59. Het onderzoek m.b.t. de collectieve ziektekostenverzekering is nog niet uitgevoerd. U schrijft dat deels toe aan de bezuinigingen op sociaal domein. Waarom hebt u niet gekozen voor een extra budgetaanvraag? Vindt u het onderzoek niet belangrijk genoeg? Het onderzoek staat niet op zichzelf, maar maakt onderdeel uit van de doorontwikkeling als geheel. Deze hebben wij gepauzeerd gelet op de bezuinigingsopgave in het sociaal domein.

5.15 Financiële toestand dorpshuizen/MFA’s Pag. 61. Kunt u een inschatting maken van de financiële toestand van de dorpshuizen en MFA's tijdens de Coronacrisis? Komen ondernemers in de problemen? Wat is de stand van zaken? De dorpshuizen/MFA’s zijn relatief goed door de coronacrisis gekomen. Slechts één stichting heeft over 2020 een steunverzoek ingediend. De overige dorpshuizen/MFA’s hebben met veel creativiteit en inzet kunnen zorgen dat zich geen liquiditeitsproblemen hebben voorgedaan. Daarnaast hebben alle dorpshuizen/MFA’s een beroep gedaan op de Compensatieregeling onroerendezaakbelastingen. Programma 7

5.16 Energiebedrijf kunt u aangeven wanneer wij een voorstel kunnen ontvangen m.b.t. Eigen energiebedrijf? Wij verwachten dat wij na de zomer van 2021 een voorstel aan de raad voor kunnen leggen.

5.17 Zonnepanelen MFA de Wier Pag. 72. Bij de aanbesteding van het zonnepark aan de Libbe Gabriëlsplas is door de aanbieder een toezegging gedaan om het MFA de Wier te voorzien van zonnepanelen, althans dit zou meegenomen worden in het plan. Nu er een andere aanbieder is, blijft de aanbieding nog van kracht? Ja. Paragrafen

5.18 Zeggenschap Caparis NV blz 110, er zijn toch maar 4 partijen over, is dit dan niet 25% zeggenschap? Klopt, de 12,5% betreft het aandelenkapitaal. Het staat er wat onduidelijk. Voor de te waarmerken versie zullen we dit aanpassen.

5.19 Grondexploitatie MJB Blz. 116. Waarom wordt in het tabelletje van de “Prognose van het meerjarig resultaat “ in de jaren na 2024 een negatief resultaat van 4 ton verwacht? Dit wordt veroorzaakt door een verwacht verlies op het complex Gorredijk-industrie van € 650.168,-. Voor dit verwachte verlies is een voorziening gevormd.

22

5.20 Bezuinigingen sociaal domein blz 186/187 bezuinigingen 52/53/54, heeft het college een idee wat te doen om verdere bezuinigingen uit te voeren? was de bezuiniging vraag realistisch? Voor de genoemde onderdelen in het Sociaal Domein zijn we uitgegaan van de bedragen die vanuit het Rijk worden ontvangen. Uw vraagt geeft dus ook antwoord op de vraag of het Rijksbudget voor onze gemeente realistisch genoeg is geweest. Met een divers palet van maatregelen trachten we als Opsterland binnen budget te blijven. Daar blijven we op inzetten en op bijvoorbeeld onderdeel 52 zien we al een forse realisatie daarvan.

6 VVD Bestuur en ondersteuning

6.1 Functies collegeleden Hoeveel uren per maand zijn de collegeleden bezig met functies in GR’en, Brussel en andere gremia? Het aantal uren dat collegeleden hiermee bezig zijn, verschilt per collegelid en per maand. Hier is dus geen eenduidige antwoord op te geven. De meeste van deze werkzaamheden, zoals overleggen van gemeenschappelijke regelingen en andere gremia, horen tot het vaste takenpakket van de collegeleden. De werkzaamheden van wethouder Jonkman voor het Comité van de Regio’s in Brussel kosten ongeveer 2,5 dag per maand.

6.2 Versterken opdrachtgeverschap “Het versterken van opdrachtgeverschap”. Betekent dat meer inhuur van externen en/of meer inkoop buiten de regio? Nee. Het betekent dat we duidelijke, resultaatgerichte afspraken maken met externe partijen over de levering van diensten (bijvoorbeeld inhuur).

6.3 Exploitatiekosten gebouwen en landerijen De exploitatiekosten gebouwen en landerijen is met €109.000,- hoger geworden. Hoe is dat te verklaren? De hogere exploitatiekosten van € 109.000 betreffen vnl. lagere opbrengsten huren/pachten (ca. € 50.000, met name Bordena en Klaverblad), hogere energiekosten (ca. € 30.000) en overige algemene onderhoudskosten (ca. € 30.000)

6.4 Gemeentefonds De uitkering van het Gemeentefonds is gerelateerd aan ‘Trap op , trap af’. Nu het Rijk 10 tallen miljarden meer uit heeft gegeven tbv de Coronacrisis, gaat de uitkering van het Gemeentefonds nu ook omhoog? De extra uitgaven die het rijk nu maakt in het kader van de coronacrisis tellen niet mee voor de zogeheten ‘trap-op, trap-af’-systematiek. Normaliter leiden hogere rijksuitgaven automatisch tot meer geld voor gemeenten en onderbesteding door het rijk tot een lager accres.

6.5 ‘Direct duidelijk’ Heeft de gemeente Opsterland in 2020 inzet gepleegd op ‘direct duidelijk’ en deze deal ondertekend? Wij hebben een regiobijeenkomst van Direct Duidelijk bezocht, maar hebben de deal niet ondertekend. Wij hebben in de organisatie wel de werkgroep Heldere taal, die aan min of meer dezelfde doelen als Direct Duidelijk werkt: bevorderen dat medewerkers lezersgericht schrijven, met een duidelijke kernboodschap, goede argumenten, taalniveau B1 en een goede opbouw van bijvoorbeeld brieven. Veiligheid

6.6 Overlastmeldingen Met hoeveel (aantallen) is het aantal overlastmeldingen toegenomen? Is hier ook extra inzet op gepleegd door politie?

23

Het aantal meldingen jeugdoverlast is gestegen van 130 (2019) naar 219 meldingen in 2020. Dit heeft te maken met de coronapandemie. Veel van de meldingen betrof het samenscholen van de jeugd. Door handhaving en de politie is hier extra inzet op gepleegd. Verkeer en wegen

6.7 Fietssnelweg Drachten – Heerenveen (nut en noodzaak) Wordt met de aanleg van de fietssnelweg Drachten -Heerenveen ook de evaluatie van de fietssnelweg Drachten- Ureterp meegenomen over de ‘nut en noodzaak’ van een fietsnelweg? Het initiatief voor de ontwikkeling van de fietssnelweg Drachten – Heerenveen ligt nog bij de provincie. Mocht op een moment het initiatief naar daadwerkelijke planvorming gaan, dan kunnen daarin de ervaringen van de fietssnelweg Drachten – Ureterp worden meegenomen.

6.8 Fietssnelweg Drachten – Heerenveen (kosten) Welke afspraken zijn er gemaakt over de verdeling van inzet en middelen? Met andere woorden wat zijn de kosten voor de gemeente Opsterland? Er zijn nog geen concrete afspraken gemaakt over middelen. Het initiatief ligt nog bij de Provincie. Zie het antwoord bij vraag 6.7

6.9 Evaluatie aanpassing Sinneblom De sinneblom in Gorredijk is aangepast, is er ook een evaluatie geweest met betrekking tot aantal voertuigen en gemiddelde snelheid van voertuigen? Is dat op beide vlakken gedaald tov de oorspronkelijke weginrichting? De herinrichting is recent afgerond en na ingebruikname is een periode van gewenning nodig om een goed beeld te krijgen. Er zijn daarom nog geen verkeersmetingen uitgevoerd in de nieuwe situatie. Economie

6.10 ‘nieuw werkgelegenheid’ Wat beoogd het college met ‘nieuwe werkgelegenheid’ kan het college dat uitleggen? We willen randvoorwaarden creëren waarin bedrijven de ruimte hebben om te groeien en nieuwe banen te creëren. We doelen hierbij op groei van het totaal aantal banen in Opsterland als ook op innovatieve bedrijvigheid. Werkgelegenheid zien we als een katalysator van veel andere beleidsdoelstellingen en het op peil houden van het voorzieningenniveau.

6.11 Uitkomst MKB onderzoek Wat was de uitkomst voor Opsterland in het MKB vriendelijkste gemeente onderzoek in 2020? Het definitieve rapport hebben we nog niet ontvangen. Wel weten we dat de uitkomst van het onderzoek van het algehele ondernemersklimaat steeg van 6.3 naar een 7.1. Opsterland scoort hiermee positiever dan twee jaar geleden. De vergelijking met andere gemeenten is nog niet gemaakt door Lexnova. Er is sterk ingezet op communicatie door persoonlijk contact met de ondernemers. Actief benaderen, belrondes te doen en meerdere nieuwsbrieven te versturen wordt bijzonder op prijs gesteld., Zodra de rapportages definitief beschikbaar zijn zullen wij u informeren.

6.12 Resultaten dienstverlening aan ondernemers Wat zijn de belangrijkste resultaten in 2020 binnen het project om de dienstverlening aan ondernemers te verbeteren? Of alleen corona nieuwsbrieven, belrondes en digitale contactmomenten? De in de vraag genoemde zaken zijn de belangrijkste van het afgelopen jaar. De nieuwsbrieven, belrondes en digitale contactmomenten zijn een belangrijk middel geweest om enerzijds een informatiestroom richting ondernemers te hebben en tegelijkertijd te kennen wat leeft. We gebruiken cijfers van Bureau Zelfstandigen Friesland omtrent de schaal waarop steunmaatregelen in Opsterland zijn aangevraagd. Dat geeft een cijfermatig beeld. De gesprekken zijn bedoeld om het niet bij cijfers alleen te houden. We willen beeld hebben en houden van de impact op de individuele bedrijven en op persoonlijk niveau. Er is breed aanbod voor ondernemers die hulp/ondersteuning willen hebben. De loketfunctie van de gemeente wordt dus hoofdzakelijk 24

vervuld door ondernemers met vragen te koppelen aan de juiste instantie of adviseur. Hierbij kunt u denken aan Ynbusiness, Founded In Friesland, Circulaire Frieslans, de Kamer van Koophandel, Ondernemersplein, lokale ondernemersverengingen en Business Boost Friesland.

6.13 Betaaltermijn facturen Werden in 2020 alle facturen van ondernemers aan de gemeente binnen de wettelijke termijn van 30 dagen uitbetaald? Ongeveer 4% van alle facturen zijn niet binnen de wettelijke betaaltermijn van 30 dagen betaald. De gemiddelde betalingstermijn is 11 dagen.

6.14 subsidies duurzame economie In het kader van duurzame (circulaire) economie zijn er veel kansen om (Europese) subsidiegelden te benutten, heeft het college in 2020 hier ondernemers in Opsterland gebruik van kunnen (laten) maken bij het stimuleren van de duurzame economie? Oftewel hoeveel succesvolle subsidieprojecten kwamen in 2020 uit Opsterland van de grond en wat was het rol van het college daarbij? De gemeente is benaderd om aan te sluiten bij een consortium dat onderzoek en experimenten wil doen omtrent het verduurzamen van bedrijventerreinen. De vraag is gesteld gezamenlijk een aanvraag te doen bij het Groenfonds. Onderzocht wordt of we als gemeente daarbij aansluiten. Er zijn meerdere subsidieregelingen vanuit de EU die duurzaamheid stimuleren. Het aanschrijven hiervan is arbeidsintensief en de kans van slagen gering. Hierop inzetten vergt altijd een kosten baten afweging.

6.15 ‘ons netwerk’ (circulaire) economie Welk ‘ons netwerk’ wordt precies bedoeld bij het kopje stimuleren (circulaire) economie? Om lokale ondernemers te inspireren. stimuleren, faciliteren en ondersteunen werken we o.a. samen met organisaties zoals Circulair Friesland, Innovatie Pact Friesland, Ministerie van Economische zaken en Klimaat / Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Onderwijs

6.16 Coronakosten onderwijs Kunnen de Corona-kosten €90.000 ,- ook terug worden gevorderd van het Rijk? De Coronakosten die in programma 4 genoemd worden zijn ook meegenomen in de Coronaparagraaf en deze kosten worden dus al gedekt door de ontvangen Rijksmiddelen voor Corona. Sport, cultuur en recreatie

6.17 Fryske Taal Werd de bibliotheek in Gorredijk in 2020 ook gebruikt voor cursus Fryske Taal voor nieuwe inwoners in de gemeente Opsterland? Nee, de bibliotheek in Gorredijk werd in 2020 niet gebruikt voor de cursus Fryske Taal voor nieuwe inwoners. Vanwege de coronamaatregelen is de bibliotheek maar slechts zo nu en dan toegankelijk geweest. Daardoor was er geen ruimte om een cursus te houden.

6.18 Kosten ‘Influencers’ voor promotie Werden er ook gelden uit de opbrengst Toeristenbelasting gebruikt om ‘Influencers’ in te zetten voor de promotie van toerisme op de Turfroute en in Opsterland? Zoja hoe veel? (Andre van Duin en Janny van der Heide in Denkend Aan Holland) In 2020 zijn er influencers ingezet in de vorm van verschillende persreizen, georganiseerd door Stichting Regiomarketing Zuidoost Friesland (TRZF). In totaal zijn er 32 journalisten en bloggers op bezoek geweest in de regio Zuidoost Friesland. Naast de bijdragen van 110 ondernemers uit de gehele regio, hebben alle vijf gemeenten in Zuidoost Friesland financieel een gelijk deel bijgedragen. Opsterland heeft vanuit de toeristische reserve €2000,- bijgedragen en vanuit projectplan ErVaren en Turf €4.000,-. Het totaal komt daarmee op een bijdrage van €6.000,- vanuit de opbrengst van de toeristenbelasting in Opsterland. 25

Gebiedsregisseur Elizabeth Pilat van TRZF geeft aan dat de persreizen een lezerspubliek van 5 miljoen hebben bereikt en dat de totale mediawaarde van de persreizen zo’n €442.500,- bedraagt. Overigens maakte het programma ‘Denkend aan Holland’ met André van Duin en Janny van der Heijden geen deel uit van deze persreizen; zij zijn zelfstandig naar Zuidoost Friesland gekomen. Wellicht is dit wel een voortvloeisel geweest vanuit de media-aandacht die gegenereerd is door de persreizen.

6.19 Biodiversiteit bij verhuur landbouwgronden Wordt bij de verhuur van landbouwgronden ook de voorwaarde gesteld om bij maisteelt de randen in te zaaien met zonnebloemen of andere bloemmengsels tbv insecten en biodiversiteit? ( In de agrarische sector wordt hier steeds meer gebruik van gemaakt) Deze voorwaarde wordt niet gesteld. Sociaal Domein

6.20 Tegenprestatie Welk percentage uitkeringsgerechtigden verrichte in 2020 een tegenprestatie? Circa 73%. Volksgezondheid en Milieu

6.21 Fairtrade Gemeente en Circulaire Economie Passen de termen Fairtrade Gemeente en Circulaire Economie nog wel of moeten ze inhoudelijk meer op elkaar werden afgestemd? De gemeente werkt via het principe van de Global Goals. Bij B&W adviezen worden de relevante goals aangegeven waar er raakvlakken mee zijn. Daarnaast is de gemeente nog steeds een Fairtrade gemeente en blijven wij inzetten op de doelstellingen van een Circulaire Economie. Dit zijn echter ook onderdelen van de 17 Global Goals.

6.22 Vergunningaanvraag Zonneparken Werd in 2020 bij de vergunningaanvraag voor zonneparken ook een voorwaarde van investering gevraagd bij de aanvrager voor verzwaring van het elektrisch netwerk van Liander? Nee. Dit is geen voorwaarde bij de vergunningaanvraag. Voor een subsidieaanvraag SDE (Stimuleringsregeling Duurzame Energie), moet een verklaring van Liander worden toegevoegd dat er voldoende capaciteit op het net aanwezig is.

6.23 Aanjaagcampagne De ‘Aanjaagcampagne ‘ is geen succes (blz. 74) . Is ook onderzocht waarom , buiten de Corona-crisis gevolgen om? Alle ondernemers die zijn aangeschreven zijn ook telefonisch benaderd. Hieruit is gebleken dat de Corona de belangrijkste oorzaak is. Dat betreft zowel veel extra werk door Corona als het wegvallen van werk door Corona. Ook een belangrijke reden is dat het organiseren van een (netwerk) bijeenkomst, waarvoor animo was, niet door kon gaan. Bouwen, wonen en gronden

6.24 Netto groei woningen Hoeveel woningen (netto saldo) zijn er in 2020 bijgekomen in onze gemeente? Woningbouwontwikkeling 2020

2020

Nieuwbouw

Sloop

Overige toevoegingen

Overige onttrekkingen

Totaal

127

-10

27

-6

138

26

Het netto saldo betreft 138. Van de nieuwbouwwoningen betreffen 80 woningen zorgwoningen van Talant in Beetsterzwaag. Deze vallen buiten de met de provincie afgesproken woningbouwruimte.

6.25 Netto groei bedrijventerreinen Hoeveel bedrijventerreinen (nette saldo) zijn er in 2020 bijgekomen in onze gemeente? In 2020 zijn er twee bedrijvenkavels op Overtoom en twee op Tolbaas verkocht met een totale oppervlakte van 8602 m2. (bron: verantwoording 2020 Grexen) Paragrafen

6.26 Opbrengst OZB De opbrengst OZB was hoger dan begroot, dit kan ontstaan zijn door volume groei van woningen en bedrijfspanden lezen we. Zijn er nog andere oorzaken te benoemen? Heeft dit niet ook vooral te maken met het feit dat we in Opsterland gemiddeld de duurste woningen hebben van het Fryske vasteland? De begrote opbrengst OZB wordt bepaald op basis van de WOZ waarde en het tarief. Het feit dat de WOZ waarde boven het gemiddelde zit van Friesland heeft daar geen invloed op.

6.27 Inflatie/rentestijging Hoe is de gevoeligheid op de jaarrekening van de gemeente Opsterland voor dreigende inflatie/ rentestijging? In december heeft de gemeente net een nieuwe lening afgesloten van 20mln voor 20 jaar met een negatieve rente. Wij verwachten niet dat dreigende inflatie / rentestijging een groot risico is voor de gemeente.

6.28 Externe inhuur Wat is totale bedrag aan externe inhuur in 2020? En welk percentage is dat van de personeelskosten? Het totaal aan inhuur vanwege vacatures, ziekte en zwangerschapsvervanging bedraagt € 1.406.000. Dit is 10% van de totale salariskosten.

7 BAS 7.1 Geen vragen

8 D66 Inleiding

8.1 Structureel tekort Het structureel tekort is met 90% gedaald volgens de inleiding. Welke mutaties hebben tot deze daling geleid. Zijn opbrengsten (of de reserve) precarioheffing hier onderdeel van? De mutaties tussen 2019 en 2020 zijn niet zo op te noemen omdat de uitgangspunten van 2019 en 2020 ook aanzienlijk van elkaar verschilden. In 2019 was het begrote structurele resultaat ook lager dan in 2020. Wel is zichtbaar dat in de PPB 2019 een grote aanpassing is geweest in het budget van het sociale domein. Precarioheffing betreffen incidentele baten, deze hebben dus geen impact op het structurele resultaat.

8.2 Afname tekort sociaal domein Het kan niet anders dat tegenover deze afname in het tekort een enorme afname aan (zorg) aanbod staat. Sluit u uit dat hierdoor op termijn juist weer extra kosten – uitgestelde (zorg)kosten zijn meestal hoger- moeten worden gemaakt. Wij gaan er op dit moment niet vanuit dat de lagere afname van zorg in 2020 gaat leiden tot een hogere vraag naar zorg in de toekomst. Het valt echter niet uit te sluiten dat er in de toekomst er bijvoorbeeld door een vraaguitstel i.v.m. Corona in individuele gevallen sprake zal zijn van inhaalzorg.

27

8.3 2019 excessief jaar Is het niet zo dat 2019 een excessief jaar is en niet als brongegeven kan worden gebruikt? Er is nog steeds sprake van een structureel tekort. 2019 is inderdaad met een groot structureel tekort afgesloten. Voor 2020 is dit aanzienlijk beperkt.

8.4 Toelichting gerealiseerd beleid In De toelichting gerealiseerd beleid wordt zeer summier toegelicht, hooguit verwezen. Ik zou verwachten welk beleid ( in hoofdlijnen) tot welk effect in de jaarrekening heeft geleid. Dat kan ik jammer genoeg zo niet herleiden (hoewel de jaarrekening een enorme verbetering tov de begroting!). Om de inleiding compact te houden en niet teveel doublures met de al opgenomen informatie per programma te krijgen is een aantal jaren geleden afgesproken om dit onderdeel niet meer zo in te vullen zoals u verwachtte. Sociaal domein

8.5 Maatwerk arrangementen (aantal) het aantal mensen met een maatwerk arrangement is bij 15% lager dan het landelijk gemiddelde. Dat is een fors verschil. Welk beleid heeft hiertoe geleid? En over welk bedrag gaat het hierbij? Er is altijd al sprake geweest van een verschil ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Een verklaring hiervoor is niet eenduidig te geven. De Wmo-populatie en de ondersteuning die gegeven wordt, verschilt per gemeente. Het is niet mogelijk het verschil financieel te vertalen.

8.6 Cijfers 2019 bij taakvelden Waarom is bij de specificatie taakvelden (pag 64) de cijfers van 2019 niet opgenomen? Dat is bij de andere kosten wel zo. Om het geheel leesbaar te houden is op programmaniveau realisatie 2019 wel toegevoegd en de primaire begroting (cf BBV) maar is gekozen om bij de aanvullende overzichten enkel begroting 2020 en realisatie 2020 op te nemen omdat dit ook de belangrijkste cijfers zijn bij de jaarstukken.

8.7 Tekorten maatwerkvoorzieningen tov 2019 De totale tekorten op maatwerkvoorzieningen (6.71/6.72) zijn 2,6 mio hoger dan begroot. Hoe verhoudt zich dit tov 2019?

Taakveld Omschrijving Realisatie 2020 Realisatie 2019 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.490 7.060 6.72 Maatwerkdienstverlening 1810.071 10.074

8.8 Overschrijding tov aantal arrangementen Zie vraag 8.5 hiervoor. Hoe verklaart u dit landelijk verschil (15%) ten opzichte van de behoorlijke overschrijding. Je zou het omgekeerde verwachten. Dat we afwijken van het landelijk gemiddelde staat los van het budget dat we krijgen van het rijk en daarmee ook de overschrijding van de begroting. Het rijk hanteert objectieve maatstaven terwijl de bevolking kan verschillen onder andere qua problematiek. Milieu

8.9 Onttrekking WEN er is een onttrekking van € 238 van de AR voor WEN. Wat is daarvan de achtergrond? In 2019 was geld voor WEN opgenomen in de begroting wat niet besteed is. Deze viel dus ten gunste van de algemene reserve. Bij resultaatbestemming 2019 heeft de raad besloten dit budget over te hevelen naar 2020. Hierdoor ontstaat in 2020 een onttrekking van de Algemene reserve voor WEN. Weerstandsvermogen

28

8.10 Toename Algemene Reserve is de toename van de AR vrije deel volledig veroorzaakt door de vrijval Precariorechten? De toename van de AR vrije deel betreft het resultaat van 2019 en de precariorechten van 2020. Zie ook pagina 146 van de jaarstukken.

8.11 Solvabiliteit De solvabliliteit is met bijna 5% afgenomen en ligt nu op ruim 26%. Voor een bedrijf aan de krappe kant. Hoe ligt de solvablitiet Opsterland tov vergelijkbare gemeenten ? De solvabiliteit wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. In december heeft de gemeente een nieuwe langlopende lening afgesloten van 20 mln. Deze is nog maar beperkt gebruikt waardoor deze in de balans als FVA en schuld opgenomen is waardoor ons balanstotaal hoger is. Bij gemeenten wordt een solvabiliteitsgrens van 20% gehanteerd. In 2019 lag de gemiddelde solvabiliteit in Friesland rond 25%

9 FNP 9.1 Lobby P10 Oer de lobby troch P10: op hokker wize is der in lobby oer 5G: wat is it doel fan de lobby en hoe hat dit betsjutting op ús gemeente? De P10 fynt berikberens wichtich. Digitale berikberens, bygelyks fia 5G, makket hjir diel fan út. Goede digitale berikberens is net allinnich yn stêden, mar ek yn plattelânsgemeenten wichtich foar (it oprjochtsjen fan) bedriuwen en ynwenners (bygelyks thús wurkje). De P10 lobbyt hjirfoar yn Den Haach. De earste stap yn 'e lobby is dat ûndersyk nei mooglike/ûnderstelde sûnensrisiko's fan 5G bepleite wurdt troch de P10, en dêrnei wurdt it snelle ynternet nei it plattelân brocht. Fia de P10 hat it ek betsjutting foar Opsterlân.

9.2 Evenemintenbelied It evenemintenbelied is klear: is dizze klear foar it nije normaal? De lêste hân wurdt no lein oan it evenemintebelied. Hjiryn wurdt it omgean mei pandemyën meinommen.

9.3 Gearwurking tusken ûnderwiis en bedriuwen Oer de it stypjen fan gearwurking tusken ûnderwiis en bedriuwen: bliuwt it petear mei BHS ek geande yn de nije fúzje situaasje Ja, ek nei de fúzje sil hjir oandacht foar wêze.

9.4 ôfstan ta de arbeidsmerk oer de oanpak fan de minsken mei in grutte ôfstân ta de arbeidsmerk: projekten oer bewging en sûn iten binne net fan de grûn kaam, bin der ek projekten die wol trochgong fûn haw? Wy hawwe gjin oare projekten dien.

9.5 Kindpakket werom is der op it mêd fan it “Kindpakket” gjin stap setten? Is dat troch de besunigingen en wurdt dit doel dan ek skrast? Wy hawwe lykas oare jierren stipe jûn fanút it Kindpakket.

9.6 tariedingen nije coronagolf / krises wurde der ek tariedingen dyn om ferskate saken, lykas foarljochting fan jongerein yn it foarset ûnderwiis by in takomstige krises of in nije coronagolf dochs trochgean te litten, bygelyks digitaal? Dit is gjin gemeentlike taak. It ûnderwiis is hjir sels ferantwurdlik foar en is hjir fêst drok mei dwaande.

9.7 betsjutting “terughoudend, voorzichtig actief grondbeleid” Wat betsjut in “terughoudend, voorzichtig actief grondbeleid”? 29

Dit betsjuttet dat wy de finansjele risiko's fan grûnwinning en grûneksploitaasje safolle mooglik pleatse of litte by merkpartijen.

30

Perspectiefbrief 1 Opsterlands belang 1.1 Toezegging extra geld Rijk (Pag 2) Wat betekent de recente toezegging van het Rijk in extra geld voor Jeugdzorg voor de financiële vooruitzichten (ook in relatie tot de tegenvallende meicirculaire)? Zoals in de aanvullende brief over de meicirculaire is te lezen is het perspectief heel onzeker. Het geschetst beeld in de aanvullende brief geeft het perspectief met daarin verwerkt de aanname dat het tekort jeugdzorg wordt gecompenseerd door de extra middelen. De realiteit is dat er nog geen nadere informatie is ontvangen over de feitelijk toekenning voor 2022. Daarnaast is de bijdrage, omdat hij alleen voor 2022 zal worden toegekend, formeel als incidentele baat aangemerkt en mag hij dus niet als structurele baat worden doorgetrokken. Deze onzekerheid aangevuld met de andere genoemde onzekerheden maakt dat het college voorlopig vasthoudt aan de contouren zoals geschetst in de aanvullende brief over de meicirculaire. Wel krijgt de organisatie de opdracht om te onderzoeken waar er mogelijke ruimte voor bezuinigingen te vinden is mochten de contouren zich toch verslechteren.

1.2 extra IHP kosten (Pag 6) Wat kunnen we in redelijkheid verwachten aan extra IHP kosten? Het huidige Integraal Huisvestingsplan Onderwijs van de gemeente Opsterland uit 2016 is toe aan een actualiseringsslag. De komende maanden wordt een geactualiseerd IHP opgesteld, inclusief bijbehorend investeringsoverzicht.

1.3 Toelichting begroting mutaties De raad kan niet op basis van één regel tekst (en soms summiere toelichting) extra geld toekennen. Dus graag toelichting op de mutaties op de begroting (ook document begroting mutaties). Van de belangrijkste posten wordt een toelichting nog nagestuurd.

2 CDA 2.1 Pakket maatregelen Pagina 1: Het college geeft aan er voor te kiezen een pakket aan maatregelen op te stellen waaruit kan worden gekozen voor het sluitend maken van het perspectief. Echter is ons bij het lezen van de stukken niet duidelijk geworden welk pakket het college hiermee bedoeld en waar wij deze kunnen vinden in de stukken. Graag ontvangen wij hierover een toelichting. Het onderzoek naar de mogelijkheden wordt momenteel uitgevoerd. Daarom kunt u die ook nog niet terugvinden in de stukken. Daarnaast willen wij ook de eventuele input van de Raad meenemen. Overigens het college gaat uit van het perspectief zoals gepresenteerd in de aanvullende brief met de effecten meicirculaire. In dat perspectief is er voor het jaar 2022 sprake van een structureel sluitende begroting en zijn voor het jaar 2022 geen aanvullende maatregelen noodzakelijk.

2.2 Arbitragecommissie Pagina 4: De arbitragecommissie heeft uitgesproken dat er te weinig budget is is beschikbaar gesteld op het budget van de jeugdzorg. De commissie geeft aan dat het budget volgend jaar met 1,9 miljard omhoog moet. En in 2023 en 2024 zo’n 1,6 miljard euro. Uiteraard moet het demissionaire kabinet hierover nog een besluit nemen, maar dit geeft enig positief vooruitzicht. Kan het college een inschatting/indicatie geven, wat deze extra middelen voor Opsterland verhoudingsgewijs betekenen? Momenteel is nog niet bekend hoeveel van de extra middelen aan Opsterland worden toegekend. In het perspectief in de aanvullende brief effecten meicirculaire is daarom de aanname gedaan dat er afdoende middelen worden toegekend om het verwacht tekort op de jeugdzorg voor 2022 e.v. te compenseren. Wij hopen als wij de begroting 2022 aanbieden er meer duidelijkheid is over de omvang van deze middelen. 31

2.3 Onderwijshuisvesting Pagina 6: De voorbereidingen voor verschillende onderwijshuisvesting projecten lopen in diverse stadia. Hierbij is het uitgangspunt dat de normvergoeding wordt vastgesteld op basis van de nieuw op te nemen normbedragen van de VNG. Het uiteindelijke resultaat wordt voorgelegd aan de gemeente raad, kunnen we lezen. Op dit moment hebben een aantal projecten een bedrag vanuit de IHP voor (ver)nieuwbouw toegezegd gekregen. Deze bedragen zijn enkele jaren geleden vastgesteld, maar de bouw heeft nog niet plaatsgevonden. Op basis van welke normering wordt er nu straks daadwerkelijk verrekend, de normering op moment van vaststelling of op de normering van het huidige moment. Hierbij denken wij aan dalende leerlingen aantallen en stijgende bouwkosten. Kan het college toelichten hoe dit zit en wordt de eventuele delta door het college ingeschat en in de begroting opgenomen? De lasten van het huidige IHP zijn in de begroting verwerkt. Voor de lopende projecten die al verder in ontwikkeling zijn gaan we uit van de geïndexeerde normvergoeding 2021 op basis van de huidige Verordening uit 2019 en de actuele leerlingenprognoses. De overige processen en huisvestingsaanvragen worden meegenomen bij de actualisatie van het IHP. De Verordening wordt op de nieuwe VNG-normbedragen aangepast en aan u voorgelegd.

2.4 Dashbord Sociaal Domein Een dashboard sociaal domein kan waardevol zijn. Maar gelijktijdig kan een dashboard met onvolledige en onjuiste data, ongelukken veroorzaken. De conclusie van de visitatiecommissie van de VNG constateert terecht dat het niet goed kunnen duiden van de data mede oorzaak is van het niet halen van de doelstellingen. Neemt het college de aanbevelingen van de visitatiecommissie over en waaruit blijkt dat? Het voeren van een goed datamanagement is essentieel, om te kunnen sturen op de juiste cijfers. Wij kunnen die aanbevelingen van de visitatiecommissie onderschrijven, dat blijkt ook uit onze inzet om te komen tot een data analist. In de laatste klankbordbijeenkomst bent u daarover geïnformeerd.

2.5 Toelichting budgetaanpassingen Pagina 2: Hoe moeten wij de overzichten van de voorgestelde incidentele budgetaanpassingen duiden? Zijn dit vrije keuzes waarover de raad nog moet besluiten of deze wel of niet doorgaan? Van de belangrijkste posten wordt een toelichting nog nagestuurd.

3 PvdA 3.1 Raadsvoorstel In het raadsvoorstel staat bij punt 1.2 dat het totaal verwacht tekort over 2021 € 825.000 bedraagt. In de alinea na tabel 2 staat dat het verwacht tekort over 2021 € 726.000 bedraagt. Dit laatste bedrag correspondeert met tabel 2. Graag toelichting. Het laatste bedrag is correct voor het raadsvoorstel. Echter n.a.v. de aanvullende brief effecten meicirculaire is het verwacht tekort voor 2021 afgenomen met € 182.000 van € 726.000 naar € 544.000. Dat betekent ook dat de aanvullend onttrekking algemene reserve niet € 458.000 maar € 275.000 zal zijn.

3.2 Toelichting budgetaanpassingen Bijlage 1 bij de Perspectiefbrief bevat slechts een overzicht van structurele en incidentele budgetaanpassingen. Komt er per voorstel nog een korte toelichting voor de raad? Van de belangrijkste posten wordt een toelichting nog nagestuurd.

3.3 Definities Wat is nu precies de definitie van “onvermijdelijk” (daar kun je als raad kennelijk geen invloed meer op uitoefenen) en “knelpunten/ambities” (mag de raad daarin “shoppen”?) Onvermijdelijk zijn die posten waar een wettelijke verplichting aan zit en die dus niet te vermijden zijn. Voor knelpunten/ambities geldt dat deze afweegbaar zijn. Het college heeft voor deze posten de afweging gemaakt dat ze dermate belangrijk zijn voor de taakuitvoering dat ze daarom worden voorgesteld.

32

4 GroenLinks – OpsterLanders 5 CU 6 VVD 6.1 Nieuwe wet inburgering Wanneer vindt besluitvorming in de raad plaats? Betekent de samenwerking in OWO-verband op provinciaal niveau ook dat op inhoud hetzelfde vorm gegeven wordt aan de taken van de gemeenten? De besluitvorming in de raad staat naar verwachting gepland voor komend najaar, vooruitlopend daarop zult u als raad worden geïnformeerd over deze nieuwe wet inburgering. Gezien de omvang van de opgave van het vormgeven van het nieuwe inburgeringstelsel werken we ambtelijk en bestuurlijk in OWO nauw samen bij het uitwerken van alle inhoudelijke onderdelen van de nieuw wet. Voor ieder onderdeel geldt wel dat er (naar wens) altijd ruimte blijft voor een lokale invulling per gemeente.

6.2 Friese projectenmachine Hoe zorgt het college ervoor dat naast de (financiële) deelname aan de FPM er ook daadwerkelijk meer subsidies in Opsterland gaan neerslaan? En dat we dus profiteren van de oprichting van de FPM? Opsterland trekt in de Friese Projectenmachine samen op met de andere Friese gemeenten, de provincie, het waterschap en kennis- en onderwijsinstellingen. Door al deze partijen bij elkaar te brengen, wordt het naar verwachting makkelijker om subsidiemogelijkheden te vinden. Daarnaast komt er voor al deze partijen kennis beschikbaar om goede en kansrijke aanvragen in te dienen. Elke partner in de samenwerking levert enkele uren per week ambtelijke inzet. Dat geldt ook voor Opsterland, zodat subsidiemogelijkheden voor onze gemeente ook aandacht krijgen.

7 BAS 7.1 Geen vragen

8 D66 8.1 Arbitrage jeugd Als de arbitrage de duidelijkheid geeft zoals verondersteld, kunnen dan de bezuinigingen worden teruggedraaid? Gegeven de onzekerheden in het perspectief (zie ook de aanvullende brief over de meicirculaire) is het op dit moment te vroeg om daarover een uitspraak te doen. Nog even los van het feit dat op andere onderdelen in het sociaal domein er nog steeds forse tekorten zijn. Denk hierbij aan de de kosten abonnementstarief in de Wmo waar nog steeds geen zicht op compensatie is.

8.2 Omgevingsvisie De omgevingsvisie wordt geactualiseerd. De raad is met een procesgroep betrokken stelt u. is dit dezelfde groep als de procesgroep omgevingswet? Is het mogelijk om hierbij in de vorm van een burgerforum de inwoners te laten participeren. Ja, hiermee wordt de procesgroep Omgevingswet bedoeld. Deze groep is in het leven geroepen als antwoord op de vraag hoe de gemeenteraad betrokken wil zijn bij de actualisatie van de Omgevingsvisie. Een combinatie met bewonersparticipatie ligt daarmee niet voor de hand. De participatie van inwoners en belanghebbenden wordt op een andere manier vormgegeven. De raad wordt hierover op de hoogte gehouden en ontvangt ook de uitkomsten van dat traject.

33

8.3 Geweldig Gorredijk Geweldig Gorredijk is opgenomen in de regiodeal. Zit er een tijdslimiet op de planvorming mbt deze regiodeal en ligt het voor de hand dat dit geld wordt besteed aan een privaat initiatief? De rijksbijdrage moet uiterlijk 2023 besteed zijn. Het integrale programma “Geweldig Gorredijk” loopt echter na 2023 door. Want het omvat meer dan alleen de rijksbijdrage vanuit de Regio Deal Zuidoost Friesland. Die rijksbijdrage is zeker een belangrijke financiële impuls voor “Geweldig Gorredijk”. Het programma is in ontwikkeling en omvat straks ook andere projecten, zoals (particuliere) woningbouwplannen en projecten binnen het sociaal domein. Dus naast de rijksbijdrage zijn er ook andere dekkings-/financieringsbronnen. Bij de besteding van de rijksbijdrage kunnen zeker ook private initiatieven aan de orde komen die aansluiten bij de doelstellingen Regiodeal.

8.4 Stedenbouwkundig onderzoek Eerder is een stedenbouwkundig onderzoek (duurzame ontwikkeling Gorredijk) uitgevoerd. Daarvoor zijn kosten gemaakt. Waarom zien we van dit rapport niet terug? Hoe zijn deze kosten verantwoord? De gemaakte kosten zijn verantwoord op taakveld 8.1 ruimtelijke ordening. Om de verschillende potentiële woningbouw-ontwikkellocaties in Gorredijk te kunnen beoordelen en waar mogelijk te prioriteren is een onderzoek uitgevoerd. De opdracht is later verbreed met de bedoeling Gorredijk in een bredere context te benaderen; ook andere ruimtelijke ontwikkelingen werden meegenomen. Het krijgt inmiddels zijn vorm in het programma Geweldig Gorredijk. De door het adviesbureau gemaakte analyses over de woningbouw zijn als input geleverd aan Geweldig Gorredijk. Inmiddels is actueel dat er door nieuwe afspraken met de provincie meer (planologische) ruimte voor woningbouw gaat ontstaan.

8.5 Woonvisie De woonvisie lijkt vooral te worden bepaald door externe initatieven (de gemeente ziet een faciliterende rol). Deze zijn gebaseerd op korte termijn afwegingen. Op welke wijze kunt u een sturende rol om lange termijn behoefte (inspelen op (on)wenselijke ontwikkelingen) vorm te geven? De woonvisie betreft een beleidsdocument voor de middellange termijn. Daarbij wordt rekening gehouden met ontwikkelingen die op de lange termijn naar verwachting zullen gaan spelen (o.a. demografische ontwikkelingen). Bij woningbouwinitiatieven wordt ernaar gekeken in hoeverre het initiatief past in het door de raad vastgestelde beleid en de woningbouwafspraken met de provincie. Daarnaast wordt getoetst of het benutten van de beoogde locatie voor woningbouw voldoet aan wettelijke vereisten, waaronder een goede ruimtelijke ordening. Op basis van het bovenstaande wordt beoordeeld of het initiatief wenselijk of onwenselijk is. Ook voor de lange termijn.

8.6 Deelname Friese projectenmachine Is deelname aan de Friese projecten machine wel een effectieve investering om subsidies binnen te halen. Totaal gaat het om bijna 40k daarvan kan ook een subsidie expert worden ingehuurd. Er zijn ook no-cure nopay adviseurs. Wij zijn ervan overtuigd dat de Friese Projectenmachine (FPM) een effectieve investering is voor Opsterland. Met een relatief kleine bijdrage krijgen we als gemeente makkelijker toegang tot kennis over subsidiemogelijkheden en hulp om deze mogelijkheden om te zetten in een kansrijke subsidieaanvraag. Zelf een subsidie-expert inhuren voor de periode tot en met 2023 kost veel meer dan € 40.000 en levert niet de synergievoordelen op die de FPM wel oplevert. Dit laatste argument geldt ook voor onze keuze om niet een no cure-no pay-adviseur in te huren.

8.7 Inhuur Voor de formatie wordt in jaar ongeveer €1,8 mio extra uitgetrokken voor extra inhuur. De vraag is of dit niet door scholing in de bestaande fomatie kan. Ook is deel ervan extra kosten voor projecten en ontwikkelingen. zijn deze formatieplaatsen niet voorzien bij het vaststellen van de projecten? Waarom is daar in de begroting niet in voorzien.

34

De extra inhuur is vooral ingegeven door de beschikbare capaciteit en niet de kwaliteit. Zonder deze inhuur kunnen deze activiteiten niet binnen de gevraagde termijnen worden uitgevoerd. Er zijn meerdere redenen waarom deze inhuur niet bij de begroting 2021 reeds was opgenomen. De belangrijkste is dat er niet op voorhand iets wordt begroot wat niet nodig is omdat een traject vervalt of wordt afgewezen. Een andere reden is dat met het toekennen van de subsidies ook de definitieve voorwaarden bevestigd worden. Hierin is in een aantal gevallen bijvoorbeeld een plafond opgenomen voor het aantal te de declareren uren. Daarnaast is er ook soms sprake van het omzetten van aanbevelingen derden in acties (VNG rapport decentralisaties) waarvoor extra tijdelijk personeel nodig is.