Beantwoording technische vragen JR2020 en PPB2021.pdf

Beantwoording technische vragen Jaarrekening 2020 en Perspectiefbrief 2021

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................ 1 Jaarstukken ............................................................................................................................................................. 6 1 Opsterlands belang .............................................................................................................................................. 6 1.1 Coronamiddelen ........................................................................................................................................ 6 1.2 Resultaatsbestemming .............................................................................................................................. 6 1.3 Effecten van geleverde inspanning ........................................................................................................... 6 1.4 Accountantsverslag ................................................................................................................................... 6 1.5 Ziekteverzuim ............................................................................................................................................

6 1.6 Benoeming burgemeester ......................................................................................................................... 6 1.7 Programmasturing .................................................................................................................................... 7 1.8 7 stappenplan ............................................................................................................................................ 7 1.9 Verkeersveiligheid ..................................................................................................................................... 7 1.10 Cultuursubsidie ....................................................................................................................................... 7 1.11 Media ...................................................................................................................................................... 7 1.12 Onderhoudsniveau .................................................................................................................................. 7 1.13 Tegenprestatie ........................................................................................................................................

8 1.14 CO2-uitstoot ............................................................................................................................................ 8 1.15 Himmelploegen ....................................................................................................................................... 8 1.16 Buurtsportcoaches .................................................................................................................................. 8 1.17 Kostendekkendheid afval en riolering ..................................................................................................... 8 1.18 Achterstallig onderhoud.......................................................................................................................... 9 1.19 Kosten wegenonderhoud ........................................................................................................................ 9 1.20 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................ 9 1.21 Zwembad Bakkeveen ............................................................................................................................ 10 1.22 Riolering reserve ...................................................................................................................................

10 1.23 Dekkingsmiddelen OZB ......................................................................................................................... 10 1.24 Kosten hoogspecialistische jeugdzorg ................................................................................................... 10 1.25 Staat van investeringen ......................................................................................................................... 11 1.26 Kunstgrasvelden in activa ...................................................................................................................... 11 2 CDA ..................................................................................................................................................................... 11 2.1 Accountantsverslag ................................................................................................................................. 11 2.2 Leerlingenvervoer ................................................................................................................................... 11 2.3 Leerplichtambtenaar ...............................................................................................................................

11 2.4 Laaggeletterdheid ................................................................................................................................... 12 2.5 Huisvesting onderwijs en gymlokalen ..................................................................................................... 12 2.6 Verduurzamen sportaccommodaties ...................................................................................................... 12 2.7 Life Events ............................................................................................................................................... 12 1

2.8 Geldloket ................................................................................................................................................. 12 2.9 Netwerkbijeenkomsten ........................................................................................................................... 13 2.10 Afstand tot de arbeidsmarkt ................................................................................................................. 13 2.11 Visie preventie en welzijn ..................................................................................................................... 13 2.12 Right to Challenge ................................................................................................................................. 13 2.13 Nadeel jeugd ......................................................................................................................................... 13 2.14 Zwerfafval.............................................................................................................................................. 13 2.15 Corona ...................................................................................................................................................

14 2.16 Bezuiniging GVVP .................................................................................................................................. 14 2.17 Bezuinigingen SD ................................................................................................................................... 14 2.18 Bezuinigingen SD ................................................................................................................................... 14 2.19 Bezuinigingen SD ................................................................................................................................... 15 3 PvdA ................................................................................................................................................................... 15 3.1 Regiodeal ................................................................................................................................................. 15 3.2 Leerlingenvervoer ................................................................................................................................... 15 3.3 Herijking Armoedebeleid ........................................................................................................................

15 3.4 Nota Dorpshuizenbeleid .......................................................................................................................... 16 3.5 Bijzondere bijstand .................................................................................................................................. 16 3.6 Revolving fund bij mienskipsgebouwen .................................................................................................. 16 3.7 Rekenkamer ............................................................................................................................................ 16 3.8 Toelichting bezuinigingen ....................................................................................................................... 17 4 GroenLinks – OpsterLanders .............................................................................................................................. 17 4.1 Overheadkosten ...................................................................................................................................... 17 4.2 Jongerenwerkers ..................................................................................................................................... 17 4.3 Kwaliteit wegen .......................................................................................................................................

18 4.4 Beleidsindicatoren sport ......................................................................................................................... 18 4.5 Armoedebeleid ........................................................................................................................................ 18 4.6 Kinderregelingen (sport/muziek) ............................................................................................................ 18 4.7 Maatschappelijke ondersteuning ............................................................................................................ 18 4.8 Thema Jeugdhulp/Jeugdzorg .................................................................................................................. 18 4.9 Gerichte resultaatafspraken .................................................................................................................... 18 4.10 Jeugdzorg “Foar Fryske Bern” ............................................................................................................... 19 4.11 Baten en lasten jeugdzorg ..................................................................................................................... 19 In het gemeentefonds 2020 is ongeveer 9,3 mln opgenomen in cluster Jeugd. ..........................................

19 4.12 Organisatieontwikkeling ....................................................................................................................... 19 4.13 Coronasteun .......................................................................................................................................... 19 5 CU ....................................................................................................................................................................... 19 5.1 Kosten inhuur .......................................................................................................................................... 19

2

5.2 Regiodeal ................................................................................................................................................. 19 5.3 Overlastmeldingen .................................................................................................................................. 20 5.4 Ondermijning .......................................................................................................................................... 20 5.5 7 stappenplan .......................................................................................................................................... 20 5.6 Onderhoud verkeer en vervoer ............................................................................................................... 20 5.7 voortgang doelstelling minder ongevallen .............................................................................................. 20 5.8 Overleg onderhoud fietspaden ............................................................................................................... 21 5.9 Toekomstbestendig maken bedrijventerreinen ...................................................................................... 21 5.10 Stimulering samenwerking onderwijs en bedrijfsleven ........................................................................

21 5.11 Toeristenbelasting ................................................................................................................................. 21 5.12 Leerlingenvervoer ................................................................................................................................. 21 5.13 Kwaliteit BKP ......................................................................................................................................... 22 5.14 Collectieve ziektekostenverzekering ..................................................................................................... 22 5.15 Financiële toestand dorpshuizen/MFA’s ............................................................................................... 22 5.16 Energiebedrijf ........................................................................................................................................ 22 5.17 Zonnepanelen MFA de Wier ................................................................................................................. 22 5.18 Zeggenschap Caparis NV ....................................................................................................................... 22 5.19 Grondexploitatie MJB............................................................................................................................

22 5.20 Bezuinigingen sociaal domein ............................................................................................................... 23 6 VVD..................................................................................................................................................................... 23 6.1 Functies collegeleden .............................................................................................................................. 23 6.2 Versterken opdrachtgeverschap ............................................................................................................. 23 6.3 Exploitatiekosten gebouwen en landerijen ............................................................................................. 23 6.4 Gemeentefonds....................................................................................................................................... 23 6.5 ‘Direct duidelijk’ ...................................................................................................................................... 23 6.6 Overlastmeldingen .................................................................................................................................. 23 6.7 Fietssnelweg Drachten – Heerenveen (nut en noodzaak) ......................................................................

24 6.8 Fietssnelweg Drachten – Heerenveen (kosten) ...................................................................................... 24 6.9 Evaluatie aanpassing Sinneblom ............................................................................................................. 24 6.10 ‘nieuw werkgelegenheid’ ...................................................................................................................... 24 6.11 Uitkomst MKB onderzoek ..................................................................................................................... 24 6.12 Resultaten dienstverlening aan ondernemers ...................................................................................... 24 6.13 Betaaltermijn facturen .......................................................................................................................... 25 6.14 subsidies duurzame economie .............................................................................................................. 25 6.15 ‘ons netwerk’ (circulaire) economie ...................................................................................................... 25 6.16 Coronakosten onderwijs .......................................................................................................................

25 6.17 Fryske Taal ............................................................................................................................................. 25 6.18 Kosten ‘Influencers’ voor promotie ...................................................................................................... 25

3

6.19 Biodiversiteit bij verhuur landbouwgronden ........................................................................................ 26 6.20 Tegenprestatie ...................................................................................................................................... 26 6.21 Fairtrade Gemeente en Circulaire Economie ........................................................................................ 26 6.22 Vergunningaanvraag Zonneparken ....................................................................................................... 26 6.23 Aanjaagcampagne ................................................................................................................................. 26 6.24 Netto groei woningen ........................................................................................................................... 26 6.25 Netto groei bedrijventerreinen ............................................................................................................. 27 6.26 Opbrengst OZB ...................................................................................................................................... 27 6.27 Inflatie/rentestijging .............................................................................................................................

27 6.28 Externe inhuur ....................................................................................................................................... 27 7 BAS ..................................................................................................................................................................... 27 7.1 Geen vragen ............................................................................................................................................ 27 8 D66 ..................................................................................................................................................................... 27 8.1 Structureel tekort .................................................................................................................................... 27 8.2 Afname tekort sociaal domein ................................................................................................................ 27 8.3 2019 excessief jaar .................................................................................................................................. 28 8.4 Toelichting gerealiseerd beleid ...............................................................................................................

28 8.5 Maatwerk arrangementen (aantal) ......................................................................................................... 28 8.6 Cijfers 2019 bij taakvelden ...................................................................................................................... 28 8.7 Tekorten maatwerkvoorzieningen tov 2019 ........................................................................................... 28 8.8 Overschrijding tov aantal arrangementen .............................................................................................. 28 8.9 Onttrekking WEN .................................................................................................................................... 28 8.10 Toename Algemene Reserve................................................................................................................. 29 8.11 Solvabiliteit ............................................................................................................................................ 29 9 FNP ..................................................................................................................................................................... 29 9.1 Lobby P10 ................................................................................................................................................

29 9.2 Evenemintenbelied ................................................................................................................................. 29 9.3 Gearwurking tusken ûnderwiis en bedriuwen ........................................................................................ 29 9.4 ôfstan ta de arbeidsmerk ........................................................................................................................ 29 9.5 Kindpakket............................................................................................................................................... 29 9.6 tariedingen nije coronagolf / krises......................................................................................................... 29 9.7 betsjutting “terughoudend, voorzichtig actief grondbeleid” .................................................................. 29 Perspectiefbrief ..................................................................................................................................................... 31 1 Opsterlands belang ............................................................................................................................................ 31 1.1 Toezegging extra geld Rijk .......................................................................................................................

31 1.2 extra IHP kosten ...................................................................................................................................... 31 1.3 Toelichting begroting mutaties ............................................................................................................... 31 2 CDA ..................................................................................................................................................................... 31

4

2.1 Pakket maatregelen ................................................................................................................................ 31 2.2 Arbitragecommissie ................................................................................................................................ 31 2.3 Onderwijshuisvesting .............................................................................................................................. 32 2.4 Dashbord Sociaal Domein ....................................................................................................................... 32 2.5 Toelichting budgetaanpassingen ............................................................................................................. 32 3 PvdA ................................................................................................................................................................... 32 3.1 Raadsvoorstel .......................................................................................................................................... 32 3.2 Toelichting budgetaanpassingen .............................................................................................................

32 3.3 Definities ................................................................................................................................................. 32 4 GroenLinks – OpsterLanders .............................................................................................................................. 33 5 CU ....................................................................................................................................................................... 33 6 VVD..................................................................................................................................................................... 33 6.1 Nieuwe wet inburgering .......................................................................................................................... 33 6.2 Friese projectenmachine ......................................................................................................................... 33 7 BAS ..................................................................................................................................................................... 33 7.1 Geen vragen ............................................................................................................................................

33 8 D66 ..................................................................................................................................................................... 33 8.1 Arbitrage jeugd ........................................................................................................................................ 33 8.2 Omgevingsvisie........................................................................................................................................ 33 8.3 Geweldig Gorredijk.................................................................................................................................. 34 8.4 Stedenbouwkundig onderzoek ............................................................................................................... 34 8.5 Woonvisie ................................................................................................................................................ 34 8.6 Deelname Friese projectenmachine ....................................................................................................... 34 8.7 Inhuur ......................................................................................................................................................

34 8.8 Verwerking meicirculaire ........................................................................................................................ 35 8.9 Resultaten sociaal domein ...................................................................................................................... 35 8.10 Besparing jeugdzorg .............................................................................................................................. 35 8.11 Resultaat grondexploitatie .................................................................................................................... 35 8.12 Rijksbijdrage omgevingswet .................................................................................................................. 35 8.13 Corona rijksbijdrage .............................................................................................................................. 35 9 FNP ..................................................................................................................................................................... 36 9.1 “gamechangers” Den Haach ...................................................................................................................

36 9.2 Fryslân ..................................................................................................................................................... 36 9.3 Regionale funksje Gordyk........................................................................................................................ 36 9.4 Befolkingsprognoaze 2020-2050 ............................................................................................................. 36

5

Jaarstukken 1 Opsterlands belang Resultaatbestemming

1.1 Coronamiddelen Raadsvoorstel resultaatbestemming 2020 “In 2020 zijn niet alle door het rijk verstrekte middelen nodig geweest voor het ondersteunen van instellingen, ondernemers en andere partijen. De verwachting is dat we in 2021 alsnog de nodige steunverzoeken vanwege corona zullen ontvangen.” Hoe afgebakend is de bestedingsruimte van de door het rijk verstrekte middelen? (in hoeverre is het geoormerkt) De ontvangen Corona steunpakketten van het rijk zijn niet geoormerkt en de gemeente heeft dus de vrije hand als het gaat om de uitgaven, waarbij overigens wel rekening wordt gehouden met het vastgestelde handelingskader.

1.2 Resultaatsbestemming Een aantal (restanten van) posten wordt doorgeschoven naar 2021. Omdat ook 2021 geen “normaal” jaar is, is het dan te verwachten dat deze corona-gerelateerde posten tezamen met het budget van 2021 efficiënt en effectief ingezet kunnen worden? Het is wel de bedoeling dat de gelden van de doorgeschoven onderdelen uitgegeven gaan worden in 2021. Bij een aantal van deze posten ligt de oorzaak van het verschuiven ook niet zozeer bij Corona maar bijvoorbeeld bij het wachten op een co-subsidie of op benodigde informatie van aanvragers.

Jaarstukken Algemeen

1.3 Effecten van geleverde inspanning In de verantwoording van het gevoerde beleid staat wat de doelstellingen waren, wat er is gedaan en wat de kosten zijn geweest. Het belangrijkste, wat is er bereikt voor de inwoners (“outcome”), ontbreekt in grote mate. Voor de besluitvorming is het van wezenlijk belang kennis te hebben van de effecten (outcome) van de geleverde inspanning. Wanneer krijgt de raad hier meer informatie over teneinde haar taak beter uit te kunnen voeren? Het is bij veel doelstellingen lastig om te bepalen wat we precies bereikt hebben. De output (wat hebben we gedaan) geven we zo goed mogelijk aan in het jaarverslag. De outcome, het effect, is lastiger te meten. Het is namelijk vaak niet duidelijk of een effect veroorzaakt is door gemeentelijk beleid of door andere factoren (bijv. coronacrisis of macro-economische ontwikkelingen). Om het effect te meten, zijn we bovendien vaak afhankelijk van externe onderzoeken. Als die er al zijn, worden ze vaak slechts eens per paar jaar uitgevoerd. We blijven ons best doen om dit te verbeteren.

1.4 Accountantsverslag We missen het accountantsverslag 2020, waar kunnen we deze vinden? Het accountantsverslag is 14 juni besproken met de auditcommissie, daarna is deze in Ibabs bij de stukken van de oriënterende raadsvergadering geplaatst.

1.5 Ziekteverzuim Hoeveel bedroeg het ziekteverzuimpercentage in 2020? En hoe verhoudt dit zich tot 2019? In 2020 was het ziekteverzuim 4,11%, in 2019 3,66%. Het landelijk gemiddelde ziekteverzuim bij vergelijkbare gemeenten betreft in 2020 5,4% (binnenlands bestuur).

1.6 Benoeming burgemeester (Pag 8) Benoemingsperiode burgemeester Van Selm is toch 6 jaar en niet 4 jaar?

6

Burgemeester Van Selm is inderdaad benoemd voor een periode van zes jaar. De benoeming die in de jaarstukken wordt genoemd, gaat echter over de functie voorzitter van de P10. Deze benoeming is vier jaar.

1.7 Programmasturing De organisatie werkt al een aantal jaren met programmasturing. Kunt u in concreto de resultaten aangeven zodat we een beeld krijgen van de verbeteringen? Het oorspronkelijke doel, integraal werken versterken en beter kunnen sturen op doelstellingen, staat nog steeds voorop. Deze verbetering was al zichtbaar na het eerste jaar werken volgens programmasturing (2019), omdat medewerkers beter op de hoogte waren van elkaars werkzaamheden. Het afgelopen jaar is door de coronacrisis echter gebleken dat programmasturing minder goed werkt als medewerkers thuiswerken. Fysiek samenkomen werkt bij programmasturing beter dan overleggen via Zoom. In het verlengde van het organisatieontwikkelingstraject gaan we mede daarom bekijken of we programmasturing kunnen aanpassen aan de situatie na Corona, waar we steeds meer tijd- en plaatsonafhankelijk willen werken of daar willen werken waar het werk dat vraagt.

1.8 7 stappenplan (Pag 19) Wat is het 7 stappenplan? Het 7-stappenmodel biedt een overzichtelijk kader voor een integrale en effectieve aanpak van jeugdgroepen. De eerste stap is het in beeld brengen van de overlast en de betrokken jeugdigen. Daarna wordt met betrokken partners een plan van aanpak opgesteld en uitgevoerd en tot slot wordt de aanpak geëvalueerd. Voor het volledige stappenplan zie https://wegwijzerjeugdenveiligheid.nl/onderwerpen/jeugdgroepen/7-stappenmodel.

1.9 Verkeersveiligheid (Pag 23) “Door bij kap en herplant rekening te houden met de verkeersveiligheid.” Hoe wordt rekening gehouden met verkeersveiligheid? Daar waar de omstandigheden het toelaten planten wij nieuwe bomen op een dusdanige afstand van de rijbaan dat een vergevingsgezinde berm wordt gecreëerd.

1.10 Cultuursubsidie (p 38) Er is een budget voor cultuursubsidie. Hoeveel is hier in 2020 van besteed? Het budget voor de regeling Cultuur Promotie bedroeg in 2020 € 54.891. Hiervan is € 44.288 besteed. De oorzaak hiervan moet gezocht worden in de coronamaatregelen. Veel activiteiten/evenementen konden geen doorgang vinden. De toegekende subsidies zijn daardoor niet (volledig) besteed.

1.11 Media (p 46) Aan media is 6 ton uitgegeven. Kunt u toelichten hoe dat besteed is? Onder taakveld 5.7 Media vallen de kosten van de bibliotheken. In totaal is € 548.000 aan subsidie verstrekt aan Stichting Bibliotheken Zuidoost Fryslân, € 8.000 aan inzet cultuurcoach bibliotheek en € 44.000 kapitaallasten Bibliotheek Gorredijk.

1.12 Onderhoudsniveau (Pag 47) “Om de kosten binnen dit taakveld te beperken is de afgesproken kwaliteit van het BKP niet gerealiseerd. Het lagere onderhoudsniveau (voordeel ca. € 57.000) heeft geen gevolgen gehad voor de veiligheid van de inwoners en kapitaalsvernietiging is voorkomen.” Hoe uit dit zich in het beeldkwaliteit? En is dit voor vervolgjaren geëvalueerd? Sommige groenarealen (bomen, bosplantsoen, gras, bermen e.a.) zijn beperkt onderhouden waardoor deze er op een laag of zeer laag kwaliteitsniveau bij lagen. Dit had voor dit jaar primair gevolgen voor het uiterlijk van deze arealen (de verzorgende staat). Om te zorgen dat er geen achteruitgang op de technische staat van het areaal ontstaat is begin dit jaar specifiek begonnen op het onderhoud van deze arealen. De maatregel had overigens niet alleen met het beperken van de kosten te maken, maar ook met de verminderde inzet van kwetsbare medewerkers tijdens de eerste lockdown. Zie ook het antwoord bij vraag 5.13. 7

1.13 Tegenprestatie (Pag 52) “Wij onderzoeken hoe wij de tegenprestatie kunnen uitbreiden naar 4 uur per week” (zie ook vorig jaar). “In 2020 is een Plan van Aanpak opgesteld over de tegenprestatie. Daarin is de doelgroep geanalyseerd en is gekeken wie al een tegenprestatie verricht. Er is een herijking van de tegenprestatie geweest, en een startfoto met betrekking tot een ieders deelname aan maatschappelijke activiteiten. Momenteel wordt gewerkt aan een plan van aanpak voor mensen met een grotere afstand die nog niet deelnemen, als onderdeel van de aanpak tegenprestatie/ maatschappelijke activering. In 2021 gaat dit door.” De opdracht voor een tegenprestatie loopt als sinds medio 2018. Wanneer kunnen we resultaten verwachten? Tijdens de laatste klankbordbijeenkomst hebben we u onder andere geïnformeerd over de tegenprestatie. Dit is een doorlopend proces waarin we het uitgangspunt nemen dat personen die facultatieve activiteiten uitvoeren (maatschappelijk actief zijn) voldoen aan de tegenprestatie. Als we kijken naar de cijfers van 1 februari 2021 voldoen 416 mensen aan de tegenprestatie. De inzet is erop gericht om dit aantal verder te verhogen.

1.14 CO2-uitstoot (Pag 67) “De gemeente geeft hierin het goede voorbeeld door te streven naar vermindering van CO2-uitstoot”. Hoe is de realisatie van de plannen van vermindering CO2-uitstoot? Op pagina 71 van de jaarstukken 2020, onder het thema duurzaamheid zijn de genomen maatregelen toegelicht.

1.15 Himmelploegen (Pag 68/42) Himmelploegen. Wat zijn de resultaten van “Campagne 100% zwerfafvalvrij Friesland” die in 2019 is gelanceerd? De campagne ‘100% zwerfafvalvrij Friesland’ heeft plaatsgevonden in 2019 en 2020. Er hebben 18 Friese gemeenten aan deelgenomen. In 2019 is een nulmeting gedaan naar fijn en grof zwerfafval. Door corona zijn de meeste himmelploegen vanaf zomer 2020 zwerfafval gaan opruimen, waardoor de resultaten iets zijn afgenomen. Dit betekent, dat er iets meer vervuiling geconstateerd is. Uitgedrukt in een rapportcijfer scoorde Opsterland in 2019 een 8,8 en in 2020 een 8,4. De openbare afvalbakken zijn bestickerd, maar de geplande afvalestafette is niet doorgegaan (corona).

1.16 Buurtsportcoaches (Pag 69) Buurtsportcoaches: Kunt u aangeven wat er is bereikt door inzet van de buurtsportcoaches, afgezien van het deel wat bij de basisscholen wordt besteed? De buurtsportcoaches hebben verschillende initiatieven binnen het sociaal domein uitgevoerd met als doel sport in te zetten als middel. Denk hierbij aan fittesten in verschillende dorpen, fietslessen voor nieuwkomers, ondersteuning bij burgerinitiatieven en het ontwikkelen van een fietsroute voor senioren (doortrappen). Daarnaast zijn sportverenigingen ondersteund bij verschillende vragen op het gebied van Corona of gezonde kantine. Er is uiteraard veel samengewerkt met Code Hans en Sûn Opsterlân.

1.17 Kostendekkendheid afval en riolering (Pag 86) Kostendekkendheid afval en riolering. Graag ontvangen we de berekening van kostendekkendheid van afval en riolering, met het totaal van gemeentelijke lasten gespecificeerd.

8

Afval Heffingen

3.771.896

Inzameling en verwerking restafval/GFT 1.783.300 Milieustraat 978.771 Oud papier 101.669 Glasinzameling 47.473 KCA inzameling 16.671 Zwerfvuil, straatvegen en reiniging buitendienst 118.919 Kwijtschelding 102.701 Aanslagopheffing 49.392 Doorbelasting taakveld afval 60.167 Directe lasten

3.259.062

BTW Overhead Kostendekkendheid

644.510 56.019 95%

Riolering Heffingen

2.853.802

Riolering kapitaallasten, voorziening en uren Riolering onderhoud Doorbelasting taakveld riolering Riolering beleid, planvorming en onderzoek Kwijtscheldingen riool Directe lasten BTW Overhead Kostendekkendheid

1.155.271 523.428 247.435 125.509 118.000 2.169.643 379.980 230.379 103%

1.18 Achterstallig onderhoud (Pag 90) In de notitie “Materiële Vaste Activa” (januari 2020) van de Commissie BBV is een wijziging doorgevoerd met betrekking tot het ramen van achterstallig onderhoud van de kapitaalgoederen. Hebben wij ook achterstallig onderhoud op de kapitaalgoederen en zijn onze voorzieningen hiervoor toereikend? Op het areaal wegen is geconstateerd dat er een meer dan gemiddelde hoeveelheid verharding onder het gewenste basisniveau ligt. Dit is het rechtstreekse gevolg van de lange droge zomers van de afgelopen jaren. Met het nieuwe Beeldkwaliteitsplan Beheer Openbare Ruimte 2021-2025 worden hiervoor aanvullende middelen gevraagd.

1.19 Kosten wegenonderhoud (Pag 91) Kosten wegenonderhoud. In het begin van deze raadsperiode is er een motie ingediend en zijn schriftelijke vragen gesteld om wegen en bermen preventief te beschermen door maatregelen. In welke mate is hier uitvoering aangegeven? Jaarlijks wordt het grootste deel van de kapitaalgoederen op minimaal een basisniveau onderhouden. Dit is een verantwoorde balans tussen kosten voor jaarlijks onderhoud enerzijds en het beperken van de achteruitgang van het kapitaalgoed anderzijds. Deze balans is opnieuw vastgelegd in het Beeldkwaliteitsplan Beheer Openbare Ruimte 2021-2025.

1.20 Bedrijfsvoering (Pag 98) “Hoe lopen de processen en zijn ze efficiënt ingericht, worden de processen en de kosten beheerst en zijn (financiële) risico’s benoemd, zijn risicobeheersmaatregelen tijdig getroffen, zijn de te behalen resultaten helder en smart geformuleerd, boeken we de resultaten die zijn afgesproken, wordt er op de juiste momenten 9

verantwoording afgelegd? Deze zaken hebben permanent aandacht”. Bovenstaande is een procesbeschrijving; kunt u ook concreter aangeven wat de resultaten zijn; dit mede in het licht van het VNG visitatierapport sociaal domein. Zover mogelijk worden deze principes gehanteerd. Dus daar waar mogelijk worden processen slim ingericht, zo doelmatig mogelijk gewerkt, beheersmaatregelen getroffen en resultaten helder en smart geformuleerd. In een aantal taakvelden is dat eenvoudiger te realiseren dan in anderen. Daarbij is het ook elke keer zoeken naar de balans tussen de te plegen inzet versus de risico’s versus de kosten. Specifiek voor het sociaal domein vraagt het college in de perspectiefbrief 2021 voor de jaren 2021 t/m 2024 incidentele middelen voor 2 FTE om de inhoud te kunnen geven aan de aanbevelingen uit het VNG visitatie rapport om de duiding van de cijfers te verbeteren (inzet data-analist) en meer grip op de toegang

1.21 Zwembad Bakkeveen (Pag 148 en pag 40) In 2018 is € 100.000 beschikbaar gesteld voor een impuls voor in het zwembad in Bakkeveen (glijbaan oid). Daar is tot nu toe niets van gerealiseerd. Er is nu nog € 37.000 over. Hoe komt het met de beoogde kwaliteitsimpuls? Er is € 64.000,- ingezet voor nieuwe openbare toiletten (2019) en huisvesting van de toeristisch informatie punt (TIP) (2020). De toiletten worden gebruikt bij evenementen op Dúndelle zoals de vlooienmarkt. De TIP zocht in 2019 vervangende huisvesting. De TIP versterkt contacten en bekendheid van Dúndelle en omgeving. Er zijn door de vorige exploitant ook plannen ontwikkeld voor de aanpassing van de entree. Die zijn niet uitgevoerd. De exploitatie is overgedragen aan Optisport. Nieuwe ‘impulsen’ moeten nog opgestart en dat gaat net als de vorige uitgaven in samenspraak met gemeente en exploitant.

1.22 Riolering reserve (Pag 148 en pag 86) Riolering reserve. De kostendekkendheid van riolering is hoger dan 100%, wat betekent dat er meer baten dan lasten waren. Op pagina 148 lezen we dat er geen mutaties hebben plaatsgevonden in de reserve riolering die een egalisatie functie heeft. Waarom wordt het restant aan baten niet in de egalisatiereserve gestopt? In 2020 zijn minder kosten gemaakt dan begroot omdat er meer werk in eigen uitvoering is gedaan waardoor er minder BTW toegerekend kon worden. De reserve riolering is ingesteld om aanbestedingsvoordelen te verwerken, daar is hier geen sprake van.

1.23 Dekkingsmiddelen OZB (Pag 155) Bij dekkingsmiddelen komt OZB twee keer voor in de tabel: baten en lasten. Kunt u de lasten specificeren? Bij de dekkingsmiddel staat het taakveld OZB genoemd en deze bestaat uit meer dan alleen de OZB opbrengsten. Alle kosten voor belastingen en vastgoed worden op dit taakveld verantwoord. De lasten betreffen ons deel van de personeelskosten en materiële kosten van team BVI (OWO afdeling). Denk hierbij aan kosten voor de uitvoering van de Wet WOZ en kosten voor BGT en BAG.

1.24 Kosten hoogspecialistische jeugdzorg (Pag 189) Kosten hoogspecialistische jeugdzorg. Deze is € 452.000 hoger dan op basis van gebruik zou kunnen worden verwacht. Welke acties voert college uit om dergelijke zaken te herstellen danwel te voorkomen. Anderzijds, zijn er ook dergelijke constructies die juist voordeel voor ons opleveren? Sedert mei 2021 wordt er een lumpsum bedrag in rekening gebracht. Hierin zit een bedrag voor het zorggebruik. Wat betreft het zorggebruik moet er nog een verrekening met de andere Friese gemeenten plaats vinden. Hierin wordt voor onze gemeente nog een positief bedrag verwacht. Er zijn geen andere constructies waarin dit bedrag aangepast kan worden.

Bijlagenboek jaarstukken

10

1.25 Staat van investeringen In de tabel “staat van de investeringen” zou eigenlijk nog een kolom toegevoegd moeten worden die aangeeft hoeveel % de afschrijving is gevorderd (of wat de resterende levensduur is). Wij zijn net gestart met de implementatie van het nieuw Financieel systeem die live gaat in 2022. Hierbij zullen we uitzoeken of meer informatie over de voortgang van de afschrijvingen opgenomen kan worden.

1.26 Kunstgrasvelden in activa Kunstgrasvelden. Waar vinden we het kunstgrasveld van Bakkeveen, deze zien wij niet terug? Tip: De naamgeving van de investeringen geeft af en toe verwarring. Hier is geen eenduidigheid in. De kosten voor de investering in de kunstgrasvelden zijn gedekt door subsidies van Provincie Fryslân, hierdoor is het kunstgrasveld niet terug te vinden in de staat van investeringen.

2 CDA Inleiding

2.1 Accountantsverslag Pagina 7: De jaarstukken 2020 zijn door de accountant gecontroleerd. Bevat deze controle ook aandachtspunten en aanbevelingen? En kunnen wij deze controle inzien? Het accountantsverslag is 14 juni besproken met de auditcommissie, daarna is deze in Ibabs bij de stukken van de oriënterende raadsvergadering geplaatst. Programma 4, Onderwijs

2.2 Leerlingenvervoer Pagina 32: Leerlingenvervoer Gestelde bezuinigingsmaatregelen zijn niet haalbaar zo blijkt. Dit heeft te maken met de complexe problematiek waar leerlingen soms mee te maken krijgen en stijgende kosten van de taxibranche. 1) Ondanks Corona is het gestelde doel niet gehaald? Of is de groep leerlingen die gebruik maken van leerlingenvervoer per definitie altijd naar school gegaan, omdat thuisonderwijs geen optie is voor deze groep? 2) Vraag 2 Hoe wordt er dan in 2021 ingezet op het voorkomen van verdere kostenstijging? 1) Het leerlingenvervoer heeft niet volledig stilgelegen door de coronamaatregelen omdat in bepaalde situaties kinderen nog wel naar school zijn gegaan. Dit gaat bijvoorbeeld om kwetsbare kinderen die tijdens de schoolsluiting wel naar school gingen. Daarnaast hebben we in 2020 een compensatie betaald aan de taxivervoerders vanwege inkomensderving door de coronamaatregelen. 2) In 2021 gaan we verder bekijken hoe we kostenstijging kunnen voorkomen. Om dit te bereiken zetten we in op voorliggende voorzieningen zoals openbaar vervoer en eigen vervoer. We moeten wel rekening houden met externe factoren als tariefwijzigingen en aantallen leerlingen die gebruik maken van leerlingenvervoer.

2.3 Leerplichtambtenaar Pagina 31: Introductie – Er wordt geschetst dat de leerplichtambtenaar preventief wordt ingezet. Het schoolsysteem werkt zo dat er een ‘escalatieladder’ aan vooraf gaat, waarop uiteindelijk actie wordt ondernomen door een leerplichtambtenaar. Hoe werkt het aspect preventie hier? Op welke manier komt dit tot uiting? De leerplichtambtenaar werkt preventief door bij beginnend verzuim al in actie te komen. Onder beginnend verzuim verstaan we onder andere te laat komen. Door bij beginnend verzuim al op te treden zorgen we ervoor dat vergevorderd verzuim minder voorkomt en treedt de leerplichtambtenaar preventief op.

11

2.4 Laaggeletterdheid Pagina 33: Laaggeletterdheid – Er is sprake van subsidie dat er gaat komen, om laaggeletterdheid aan te pakken. Kan dit doel smart worden geformuleerd? Wanneer kunnen wij de concrete invulling hiervan verwachten? Op dit moment is er nog geen sprake van een concrete invuling. Gelet op de fase waarin we op dit moment zitten is het niet mogelijk het doel van de aanpak laaggeletterdheid SMART te formuleren. De aanpak laaggeletterdheid heeft onze aandacht. We voorzien dat de concrete invulling voor deze aanpak dit jaar nog niet gerealiseerd wordt.

2.5 Huisvesting onderwijs en gymlokalen Pagina 37: Hier wordt gesteld dat er een voordeel was voor de huisvesting onderwijs en gymnastieklokalen. Kan het college aangeven waardoor dit voordeel is behaald? De uitgaven met betrekking tot onderwijshuisvesting kunnen elk jaar verschillen, maar fluctuaties worden geëgaliseerd met de reserve onderwijshuisvesting. In 2017 is besloten om het budget jaarlijks met € 30.000 te verhogen om de verwachte stijging in kapitaalslasten op te kunnen vangen. Door vertraging van een aantal (nieuw)bouw projecten is deze verhoging in 2020 niet gebruikt. Na update van het IHP zal het totale budget voor huisvesting opnieuw beoordeeld worden. Programma 5, Sport, cultuur en recreatie

2.6 Verduurzamen sportaccommodaties Pagina 44 Verduurzamen sportaccommodaties De inzet en aanwakkeren van acties richting de sportclubs in Opsterland blijkt uit dit punt summier. 1) Wat heeft het college concreet gedaan om sportclubs te motiveren om te gaan verduurzamen? Verduurzaming van sportverenigingen lijkt ons goed te passen in de energietransitie doelen van de coalitie. 2) Worden verenigingen die zelf al heel actief zijn (geweest) op dit gebied ook nog gesteund? Met andere woorden, clubs die zelf al flink aan de gang zijn gegaan met verduurzaming, niet wachtend op eventuele steun van de gemeente, kunnen die nog iets tegemoet zien? 1) In 2019 is aan alle sportverenigingen actief het aanbod gedaan om door sportFryslân een energiescan uit te laten voeren. De belangstelling daarvoor was beperkt. Een beroep op deze regeling was ook in 2020 mogelijk. Door de corona-perikelen is dit vertraagd. Bij MFA Langezwaag denken wij mee over verduurzaming van het gebouw. MFC De Wier is een energiescan aangeboden en de mogelijke plaatsing van zonnepanelen wordt onderzocht. 2) Als de verenigingen behoefte hebben aan ondersteuning. Wij kunnen dan bekijken of en hoe wij kunnen ondersteunen. In principe moeten maatregelen zichzelf terug verdienen. Wij hebben geen subsidiemogelijkheden. Programma 6, Sociaal domein

2.7 Life Events Pagina 49: Life Events – De basis van de voorlichting is afgerond. Kan dit gespecificeerd worden? Wat is er gedaan, wanneer kunnen we de uitrol hiervan verwachten en hoe gaat deze uitrol er in grote lijnen uitzien? Er is foldermateriaal ontwikkeld in eenvoudige taal. Deze folder zal bij een life event worden uitgereikt.

2.8 Geldloket Pagina 49: Geldloket – Corona wordt als reden gegeven dat er geen volledige uitvoering is geweest als het gaat om het inzetten van het geldloket voor alle inwoners. Wat zijn de gevolgen hiervan, gezien een coronajaar, op de mensen? Veel is online overgenomen, is er gekeken naar deze mogelijkheid om toch e.e.a. te realiseren? Het Geldloket is een aanvulling op onze bestaande dienstverlening. In Coronatijd zijn de budgetcoaches bereikbaar gebleven en hebben hun reguliere dienstverlening (aangepast) voortgezet.

12

2.9 Netwerkbijeenkomsten Pagina 49 en 50: Netwerkbijeenkomsten met organisaties (vrijwillig en professioneel) hebben twee keer plaatsgevonden. Heeft dit ook al iets concreets opgeleverd waar de gemeente mee verder kan? De netwerkbijeenkomsten hebben opgeleverd dat een aantal partijen op de hoogte zijn gekomen van elkaars bestaan en is inzicht ontstaan wat men voor elkaar kan betekenen. Dit levert voor ons op dat we (meer en beter) andere partijen kunnen inschakelen en zij ons eerder weten te vinden.

2.10 Afstand tot de arbeidsmarkt Pagina 51-53: Mensen met grote afstand tot arbeidsmarkt helpen, terugdringen uitkeringen. Veel zaken zijn niet doorgegaan in verband met covid, kunnen we hier de komende tijd een inhaalslag op verwachten? Zijn hier dan ook weer extra kosten te verwachten? De bemiddeling van mensen naar de arbeidsmarkt is weer opgestart. Hierbij is het uitgangspunt dat we dit binnen de kaders van het re-integratiebudget blijven uitvoeren. Op dit moment hebben we geen signalen die daarin een afwijking laten zien.

2.11 Visie preventie en welzijn Pagina 56: Uitvoeringsprogramma Visie preventie en welzijn – In 2021 wordt de Preventieagenda afgerond. Kan dit meer smart worden weergeven, met name het punt wanneer in 2021 de Preventieagenda wordt afgerond en wij dit als raad kunnen verwachten? De preventie-agenda Opsterland 2021-2030 is op 7 juni jongstleden door de gemeenteraad vastgesteld.

2.12 Right to Challenge Pagina 61: De achterliggende gedachte van Right tot Challenge is mooi. Maar als blijkt dat na een aantal jaren, dit principe in een buurt niet meer werkt omdat enthousiaste inwoners zijn vertrokken of dit niet meer kunnen/willen. Hoe wordt dit gepeild en op welk moment neemt de gemeente haar taak weer over? In de voorwaarden voor de right to challenge hebben we opgenomen dat de gemeente een vinger aan de pols houdt. Er is elk halfjaar/jaarlijks contact tussen de gemeente en de initiatiefnemers over hoe het met de challenge gaat. De regie en het eigenaarschap van de challenge liggen bij de initiatiefnemers. Het gaat echter wel om een taak die door de gemeente werd uitgevoerd. De gemeente zal dus een oogje in het zeil houden. Als blijkt dat de kwaliteit en/of de continuïteit niet wordt geborgd, dan kan de gemeente ingrijpen.

2.13 Nadeel jeugd Pagina 66: Nadeel jeugd. Bijna 93 % van de bezuinigingen zijn niet behaald. Kan worden gesteld dat deze bezuinigingen nooit realistisch zijn geweest? En hoe realistisch is het om deze bezuinigingen voor komende begroting weer op te voeren? Graag horen we een toelichting hierop van het college. De bezuinigingsdoelstelling voor 2020 is gebaseerd op het kosten niveau van 2018. Omdat de kosten in 2019 verder zijn opgelopen hebben we in 2020 deze stijging van 2019 eerst ongedaan moeten maken om toe te komen aan de bezuinigingsdoelstelling. We hebben bij het opstellen van de begroting 2020, op basis van de toen beschikbare informatie een inschatting gemaakt van de te behalen bezuinigingen in 2020. Gezien de forse reductie in kosten die in 2020 t.o.v. 2019 is gerealiseerd is, was dit niet onrealistisch. Wij gaan verder met onze maatregelen om de kosten te beheersen. Daarnaast speelt de nieuwe wijze van financieren van hoog specialistische jeugdzorg ook een rol in het gepresenteerde resultaat. Programma 7, Volksgezondheid en milieu

2.14 Zwerfafval Pagina 68: Hier wordt gesteld dat Opsterland per jaar 34.000 euro krijgt om aan het verwijderen van zwerfaval te besteden. Er wordt aangegeven dat dit budget voor een deel besteed wordt aan het faciliteren van de himmelploegen en andere vrijwilligers en aan educatie bij de basisscholen. Kan het college aangeven welke deel precies naar de vrijwilligers is gegaan en waar het overige deel aan is besteed?

13

Omdat de meeste himmelploegen vanaf zomer 2020 weer structureel zijn gaan opruimen, zijn de uitgaven voor hun circa de helft van andere jaren. Daarom is extra ingezet in opruimen van de bermen en specifieke hotspots en carpoolplekken. Zwerfafval 2020 Monitoring

€ 2.900

Attentie scholen i.v.m. vervallen Himmelwike

€ 1.500

Faciliteren himmelploegen

€ 10.500

Stickers afvalbakken (eenmalig)

€ 2.800

Extra inzet carpool en hotspots

€ 8.500

Extra opruimen zwerfafval voorafgaand aan maaien bermen

€ 7.500

Totaal uitgaven

€ 33.700

Paragrafen

2.15 Corona Pagina 126: Bij het financiële overzicht van de Corona kosten kun je zien dat Opsterland in totaal €1.005.000 aan Corona kosten heeft gemaakt. In dit schema kunnen we ook zien dat het Corona steunpakker vanuit het Rijk € 934.000 bedraagt. Kunnen we hiermee concluderen dat de Corona consequenties Opsterland per saldo € 71.000 hebben gekost? En is het complete steunpakket van het Rijk verzilverd? Van die € 1.005.000 Coronakosten wordt € 491.000 gedekt uit het gemeentefonds. De totale kosten en gemiste inkomsten die gedekt moeten worden uit de ontvangen Rijksmiddelen betreft € 595.000. De totaal ontvangen compensatie betreft € 944.000. Per saldo hebben we € 349.000 meer ontvangen dan in 2020 is besteed, hiervoor wordt bij de resultaatbestemming een egalisatiereserve voorgesteld zodat deze gelden in 2021 beschikbaar zijn.

2.16 Bezuiniging GVVP Pagina 183-184: Programma 1 nr. 27 Bezuiniging Gvvp niet verplichte ruimte 2021 €.400.000,00 Het is ons niet duidelijk wat hiermee wordt bedoeld. Kan het college een toelichting geven? Het gaat om budget waarvoor nog geen verplichting was aangegaan. Deze ruimte is met deze bezuiniging afgeroomd. (zie pagina 112 – begroting 2020)

2.17 Bezuinigingen SD Pagina 186: Bezuinigingen Leerlingenvervoer onderwijs, Wmo en Jeugdzorg worden structureel niet gehaald. Alternatieve vormen van vervoer zouden en kostenreductie opleveren. Waarom is dat niet gelukt? De argumenten genoemd in de toelichting waren bij de begrotingsbespreking toch al bekend? Het is onvoldoende gelukt om kinderen van een goedkopere passende vorm van leerlingenvervoer te bieden. Wij gaan bij de aanvragen voor het leerlingenvervoer voor het schooljaar 2021-2022 opnieuw beoordelen of er een goedkopere passende vorm van leerlingenvervoer mogelijk is. Het effect van de genoemde argumenten weegt zwaarder dan vooraf was ingeschat en hebben beide een nadelig effect op de kosten

2.18 Bezuinigingen SD Pagina 188-189: Maatregel 53 en 54 moesten een kostenreductie opleveren van €.1,025 miljoen. Er is slechts €.73.000,00 gerealiseerd, E.e.a. is anders in de klankbordbijeenkomsten is gemeld. Wij begrijpen de toelichting dan ook niet. Kan het college dit nader toelichten? Zie antwoord op vraag 2.13. In de klankbordbijeenkomst is elke keer aangegeven hoe de uitgaven in 2020 zich verhielden t.o.v. 2019 en t.o.v. de doelstelling.

14

2.19 Bezuinigingen SD Pagina 188-189: Vraag 4. Kostenreductie Wmo en Jeugdzorg worden structureel niet gehaald. Bij de begrotingsbespreking waren bij deze bezuiniging al grote twijfels. Wat is bij deze tegenvaller het meest bepalende geweest? Het feit dat we voor jeugd eerst de kostenstijging van 2019 moesten inlopen. Bij WMO is de beoogde daling van het aantal gedeclareerde uren huishoudelijke hulp niet volledig gerealiseerd .

3 PvdA 3.1 Regiodeal Pag. 9 Het is de bedoeling dat dit jaar € 1.600.000 wordt aangevraagd bij de regiokassier. Die regiokassier is de gemeente Opsterland zelf omdat Opsterland bestuurlijke trekker is van dit project. Hoe is qua governance de uiteindelijke financiële verantwoording na 2023 geregeld van de totale Regiodeal? Loopt –ondanks de Samenwerkingsovereenkomst die is gesloten- Opsterland dan extra risico’s voor het “falen” van projecten van andere partners? Op 30 juni 2020 is een samenwerkingsovereenkomst tussen partijen ondertekend waarin de rol van de regiokassier is vastgelegd. Kern is dat iedere projectpartner, als projecteigenaar, zelf verantwoordelijk is voor het voldoen aan de eisen van het Rijk zoals opgenomen in de beschikking. De financiële verantwoording richting het Rijk over de rijksbijdrage en de regionale cofinanciering vindt plaats op programma-/pijlerniveau middels de SiSa (regiokassier-rijk) en SiSa tussen medeoverheden (partners-regiokassier). De regiokassier is verantwoordelijk voor de verantwoording aan het Rijk, maar steunt hierbij op de verantwoording van de andere partners. In de samenwerkingsovereenkomst is bovendien opgenomen dat “de consequenties voor het niet voldoen aan de eisen van het Rijk komen voor rekening van de projectverantwoordelijke partner, en niet voor rekening van de regiokassier of andere partners”.

Het feit dat Opsterland regiokassier is, betekent dus niet dat Opsterland extra risico’s loopt.

3.2 Leerlingenvervoer Pag. 37: Bij de kosten van het gymvervoer wordt gemeld dat er een voordeel is geweest omdat de scholen een periode gesloten zijn geweest. Bij leerlingenvervoer is er een fors nadeel. Als daar nu de tijdelijke schoolsluiting ook in wordt verwerkt wat is dan het echte nadeel op jaarbasis? En valt hier dan niets meer aan te doe?. Eerder dachten we nog € 50.000 op het leerlingenvervoer te kunnen bezuinigen! Bij het leerlingenvervoer is sprake geweest van een coronacompensatie aan de vervoerders om de inkomstenderving te ondervangen. Inclusief deze coronacompensatie is het kostenniveau voor 2020 nagenoeg gelijk aan 2019, ondanks forse stijging van de tarieven. De voorziene bezuinigingen hebben we niet kunnen behalen omdat het onvoldoende gelukt is om leerlingen andere vervoersvormen dan taxivervoer aan te bieden. We gaan in 2021 wel verder om voorliggende vervoersvormen aan te bieden. Dit is een proces en geen bezuiniging die we op korte termijn kunnen behalen. We moeten daarnaast rekening houden met externe factoren als tariefswijzigingen en stijging in het aantal leerlingen dat gebruik maakt van leerlingenvervoer.