Beantwoording technische vragen begroting 2024 (1)

Beantwoording technische vragen Begroting 2024

Datum: 10 oktober 2023

Inhoudsopgave 1

2

Opsterlands Belang .......................................................................................................................... 1 1.1

Rapportage reguliere beleid .................................................................................................... 1

1.2

Voornemens coalitie akkoord in begroting ............................................................................. 1

1.3

Financiële mutaties n.a.v.directe personeelskostentoerekening ........................................... 1

1.4

Evaluatie van beleid................................................................................................................. 1

1.5

Verwerking perspectief brief wensen raad ............................................................................. 2

1.6

Zelfevaluatie en bewerken werkdruk ...................................................................................... 2

1.7

Verduurzaming gebouw en eigentijds werken........................................................................ 2

1.8

Beoordeling dienstverlening ................................................................................................... 2

1.9

Onderzoek bermschade .......................................................................................................... 3

1.10

Parkeersituatie Beetsterzwaag................................................................................................ 3

1.11

Opbrengst gelijke kansen alliantie .......................................................................................... 3

1.12

Verbetering faciliteiten toeristen en recreanten .................................................................... 3

1.13

Doelstelling opname sportaccommodaties in strategisch vastgoedbeleid............................. 3

1.14

Verduurzaming Dundelle 2023................................................................................................ 4

1.15

Kosten recreatie en toerisme .................................................................................................. 4

1.16

Armoedebeleid ........................................................................................................................ 4

1.17

Monitoring uitvoering ............................................................................................................. 4

1.18

Actieplannen Dorpshuizen ...................................................................................................... 4

1.19

Begroting sociaal domein vs rijksuitkering .............................................................................. 5

1.20

Voorbeeld verduurzaming door gemeente ............................................................................. 6

1.21

Transitievisie warmte .............................................................................................................. 6

1.22

Inventarisatie historische interieurs........................................................................................ 6

1.23

Einde voordelige energie contract .......................................................................................... 7

1.24

CROW kwaliteitsnorm groenonderhoud speeltuinen ............................................................. 7

1.25

Projecten: resultaten en planning ........................................................................................... 7

FNP ................................................................................................................................................... 7 2.1

Eigentiids wurkje ..................................................................................................................... 7

2.2

Boargers inisjativen ................................................................................................................. 8

2.3

Ûndermining ............................................................................................................................ 8

2.4

Bibob-belied aktualisearre ...................................................................................................... 8

2.5

16/17 doarpen ......................................................................................................................... 8

2.6

Hoefolle iepenbiere laadpeallen ............................................................................................. 8

2.7

Oanheakje by bopperegionale ûntwikkelingen....................................................................... 9 I

3

4

2.8

Bern thússitte .......................................................................................................................... 9

2.9

Museumbelied......................................................................................................................... 9

2.10

Opsterlân Pas........................................................................................................................... 9

2.11

Sichtber meitsjen fan de Fryske taal ....................................................................................... 9

2.12

Inisjativenformulier beskikber ? .............................................................................................. 9

2.13

Sportakomodaasjes opnaam Strategysk Fêstguodbelied ....................................................... 9

2.14

Ynwenners ynisjativen........................................................................................................... 10

2.15

Sûne balâns te finen tusken tsjuster en feiligens .................................................................. 10

2.16

Gearwurking mei sc Hearrenfean.......................................................................................... 10

2.17

Feroaringopjefte yn de praktyk ............................................................................................. 10

2.18

Oergongsperioade omjouwingsplan ..................................................................................... 10

2.19

Trochstreaming befoarderjen ............................................................................................... 11

2.20

Gesichtsbepalende skaaimerken op goede wearde.............................................................. 11

2.21

Byldbepalende dielen fan it lânskip ...................................................................................... 11

2.22

Ynhâld stop setten eksploitaasje ........................................................................................... 12

2.23

Net duorsum yn stân hâlden gebouwen ............................................................................... 12

PvdA ............................................................................................................................................... 12 3.1

Openbaar vervoer ................................................................................................................. 12

3.2

Verbeteren taalvaardigheid In Opsterland............................................................................ 12

3.3

Koersplannen......................................................................................................................... 13

3.4

Rol gemeente bij tegengaan van armoede ........................................................................... 13

3.5

Afspraakbanen....................................................................................................................... 13

3.6

Actualiseren VTH-beleidsplannen ......................................................................................... 14

3.7

Vergroting van de biodiversiteit ............................................................................................ 14

3.8

Beleidsindicatoren Banen Aantal per 1.000 inwoners .......................................................... 14

3.9

Wateroverlast/watertekort ................................................................................................... 15

3.10

Sport en bewegingsintiatieven .............................................................................................. 15

3.11

Behoedzame raming van de verkopen bouwgrond .............................................................. 15

CDA ................................................................................................................................................. 16 4.1

Jeugdraad .............................................................................................................................. 16

4.2

Bedrijfsprocessen .................................................................................................................. 16

4.3

Invulling formatie .................................................................................................................. 16

4.4

Overhead - uitvoeringskosten ............................................................................................... 16

4.5

Knelpunten ambtelijke organisatie ....................................................................................... 16

4.6

Onderhoud voet- en fietspaden ............................................................................................ 17

4.7

Doorfietsroute Drachten - Heerenveen ................................................................................ 17 II

5

6

4.8

Resultaatbestemming zwerfafval .......................................................................................... 17

4.9

Groei en ontwikkelmogelijkheden bedrijventerreinen ......................................................... 17

4.10

Actieplan laaggeletterdheid .................................................................................................. 17

4.11

Foarstel stypjen frijwillichersorganisaasjes ........................................................................... 18

4.12

Opsterlânpas ......................................................................................................................... 18

4.13

Initiatievenformulier verbetervoorstellen openbare ruimte ................................................ 18

4.14

Sportdoelstellingen ............................................................................................................... 18

4.15

Uitstroom bijstand................................................................................................................. 19

4.16

Himmelploeg in ieder dorp.................................................................................................... 19

4.17

CO2 – Prestatieladder ........................................................................................................... 19

4.18

Energiebesparing ................................................................................................................... 20

4.19

Kansenkaart ........................................................................................................................... 20

CU ................................................................................................................................................... 20 5.1

Niveau dienstverlening .......................................................................................................... 20

5.2

Status formatie ...................................................................................................................... 20

5.3

Personele en materiële kosten m.b.t. de verhoging van OZB ............................................... 20

5.4

Haalbaarheid kerntaken politie ............................................................................................. 20

5.5

Bereikbaarheid openbaar vervoer ........................................................................................ 21

5.6

Verzuim leerlingen onderwijs................................................................................................ 21

5.7

personeelslasten in het openbaar onderwijs ........................................................................ 21

5.8

Werkgelegenheid .................................................................................................................. 21

5.9

Led verlichting ....................................................................................................................... 21

5.10

Bestemming egalisatiefonds Corona ..................................................................................... 22

GroenLinks ..................................................................................................................................... 22 6.1

Personele lasten per programma .......................................................................................... 22

6.2

Knelpunten in de ambtelijke organisatie .............................................................................. 22

6.3

Budget Jeugdraad .................................................................................................................. 22

6.4

Kosten en baten opvang ontheemden/Oekraïners 2024 ...................................................... 22

6.5

Kosten en baten opvang ontheemden/Oekraïners 2023 ...................................................... 23

6.6

Weerbaarheid inwoners tegen woninginbraken en heling ................................................... 23

6.7

Bermschade ........................................................................................................................... 23

6.8

Budget recreatie en toerisme 22/23 ..................................................................................... 23

6.9

Toeristenbelasting ................................................................................................................. 23

6.10

Talent gedreven werken........................................................................................................ 24

6.11

Intensivering beleidsterrein recreatie en toerisme............................................................... 24

6.12

Kosten recreatie en toerisme vs onttrekking reserve ........................................................... 24 III

7

6.13

Instroom bijstand voorkomen ............................................................................................... 24

6.14

Monitoren Jeugdhulp ............................................................................................................ 24

6.15

Ontwikkeling budget taakveld 6.2......................................................................................... 25

6.16

Riool in veengebied ............................................................................................................... 25

6.17

Gezonde school vignet .......................................................................................................... 25

6.18

Ontwikkelingen energiebesparing 2023-2026 ...................................................................... 25

6.19

Mono mest vergisting............................................................................................................ 26

6.20

Status Hûs en Hiem ............................................................................................................... 26

6.21

Schade wegen veengebied .................................................................................................... 26

VVD................................................................................................................................................. 26 7.1

Evaluatie en monitoring van de plannen .............................................................................. 26

7.2

Inzicht in procesverantwoordelijkheid .................................................................................. 27

7.3

Meting waardering dienstverlening ...................................................................................... 27

7.4

Stijging van de apparaatskosten............................................................................................ 27

7.5

Inschatting externe inhuur .................................................................................................... 27

7.6

Beleid inhuur ......................................................................................................................... 27

7.7

Mutaties reserve programma 0............................................................................................. 28

7.8

Toewijzing overhead ............................................................................................................. 28

7.9

Inzet tegen georganiseerde criminaliteit .............................................................................. 28

7.10

Eenmalige budgetten in resultaat begroting......................................................................... 28

7.11

Nieuwe laadpalen in welke dorpen? ..................................................................................... 28

7.12

Functievermengingsindex (FMI) ............................................................................................ 29

7.13

Weigering bedrijven o.b.v. criteria? ...................................................................................... 29

7.14

Resultaat talentontwikkeling................................................................................................. 29

7.15

Monitoring resultaat PeuterPlus voorziening ....................................................................... 29

7.16

Evaluatie Gelijke Kansen Alliantie ......................................................................................... 30

7.17

Inzet startkwalificatie of baan ............................................................................................... 30

7.18

Wie pakt thuiszitten aan ....................................................................................................... 30

7.19

Doelstelling laaggeletterdheid .............................................................................................. 30

7.20

Ambitie jongeren kennismaken met sport ............................................................................ 30

7.21

Aantal inwoners met laag inkomen....................................................................................... 31

7.22

Zuid-Oost Fryslân Pas? .......................................................................................................... 31

7.23

Afspraak gebruik en onderhoud buitensport accommodaties ............................................. 31

7.24

Kindpakket ............................................................................................................................. 31

7.25

Bij welke 5 dorpshuizen wordt actieplan uitgevoerd? .......................................................... 31

7.26

Welke dorpshuizen zijn geen eigendom van de gemeente .................................................. 32 IV

8

7.27

Hoeveel dorpstafels............................................................................................................... 32

7.28

Kaders rioleringsbeleid .......................................................................................................... 32

7.29

Kaders verlichtingsbeleid ...................................................................................................... 32

7.30

Sûn-Opsterlân ........................................................................................................................ 33

7.31

Beleid drinkwaterschaarste ................................................................................................... 33

7.32

Aanpak isolatie: onder welk WOZ gemiddelde? ................................................................... 34

7.33

Beleidsindicator Hernieuwbare energie................................................................................ 34

7.34

Kostendekkendheid omgevingsvergunningen ...................................................................... 34

7.35

Afweging behalen doelstellingen –externe inhuur ............................................................... 34

7.36

Onderhoud kapitaalgoederen: toetsbaarheid ...................................................................... 35

7.37

Kasgeldlimiet kortlopende lening .......................................................................................... 35

7.38

Inhoud verbetering informatie beveiliging ........................................................................... 35

7.39

Welke aanbevelingen rekenkamercommissie implementeren? ........................................... 35

7.40

Voortgang organsatieontwikkeling ....................................................................................... 36

7.41

Voorlichten externe partijen over rechten en plichten WOO............................................... 36

7.42

Personele bezetting voor projecten ...................................................................................... 36

D66 ................................................................................................................................................. 36 8.1

Overzicht personele ontwikkelingen ..................................................................................... 36

8.2

Overzicht voor en nadelen toerekening directe personeelslasten ....................................... 36

8.3

Beoordeling gemeentelijke dienstverlening ......................................................................... 37

8.4

Beleidsindicatoren ontbreken percentage externe inhuur ................................................... 37

8.5

Ontwikkeling overhead ......................................................................................................... 37

8.6

Meting veiligheidsbewustzijn en zelfredzaamheid ............................................................... 37

8.7

Preventie criminaliteit gericht op ouderen ........................................................................... 37

8.8

Hogere kosten taakveld Openbare orde en veiligheid .......................................................... 38

8.9

Doelstelling kwaliteit, innovatie, duurzaamheid en circulariteit .......................................... 38

8.10

Ontwikkeling resultaat bedrijvenloket .................................................................................. 38

8.11

Oorzaak resultaat programma onderwijs ............................................................................. 38

8.12

Meting en doelstelling faciliteiten toeristen en recreatie..................................................... 38

8.13

Ambitie jongeren kennismaken met sport ............................................................................ 39

8.14

Ambitie sport en lage inkomens............................................................................................ 39

8.15

Meer kosten. Meer activiteiten? ........................................................................................... 39

8.16

Uitstroom bijstand vs benchmark ......................................................................................... 39

8.17

Werkervaringsplekken inburgeraars ..................................................................................... 39

8.18

Doelstelingen (energie) armoede.......................................................................................... 40

8.19

Ontwikkeling toerekening personeelslasten bij 6.2 .............................................................. 40 V

8.20

Huidige stand percentage led verlichting.............................................................................. 40

8.21

Doelstelling lokaal sport en beweeg akkoord ....................................................................... 40

8.22

Gezonde school vignet .......................................................................................................... 40

8.23

Ontwikkeling energie besparing gemeente .......................................................................... 41

8.24

PAW niet als project opgenomen.......................................................................................... 41

8.25

Stijgende trend realisatie taakveld 0.1 .................................................................................. 41

8.26

Verwachte realisatie 1.1 ........................................................................................................ 41

Bijlage 1 ................................................................................................................................................. 42

VI

1 Opsterlands Belang 1.1 Rapportage reguliere beleid Algemeen Op welke wijze worden de resultaten en effecten van het al bestaande (reguliere) beleid met de raad gedeeld? Dus de zaken die niet expliciet in de begroting van 2024 staan. Hoe kan de raad hier haar controlerende functie op uitoefenen? Antwoord: In de jaarrekening leggen wij als college verantwoording af van de uitvoering van alle beleid. Daarin geven we niet alleen aandacht aan de onderwerpen die in de begroting in de teksten genoemd zijn, maar ook aan het reguliere beleid. 1.2 Voornemens coalitie akkoord in begroting Algemeen In hoeverre zijn de voornemens uit het coalitieakkoord verwerkt in deze begroting (of te wel: wat staat nog open per eind 2024)? Antwoord: In z’n algemeenheid geldt dat het beleid en de plannen die u in de begroting aantreft, een directe uitwerking zijn van het coalitieakkoord. In de eerste helft van 2024 zullen wij zorgen voor een midterm review. Daarin zal zichtbaar zijn hoe de plannen uit het coalitieakkoord zijn gerealiseerd. 1.3 Financiële mutaties n.a.v.directe personeelskostentoerekening Algemeen Vaak zijn wezenlijke financiële mutaties in de begroting van de programma’s een gevolg van “toerekening directe personeelslasten”, aldus de toelichtingen. Dit is dus een aantal euro’s wat verandert.

Wat is het absolute bedrag (en het aantal medewerkers) per programma? Dit om een beter beeld te kunnen vormen hoeveel arbeid verricht moet worden om tot de resultaten te komen. Antwoord: Als bijlage bij de beantwoording technische vragen is het overzicht verschillen toerekening directe personeelslasten toegevoegd. Dit overzicht laat zien wat de mutaties zijn ten opzichte van 2023. Verschillen worden verklaard doordat opnieuw gekeken is naar een realistische toerekening. Er wordt meer toegerekend aan taakveld 6.2 wijkteams, dit komt omdat in het verleden personeel is toegerekend aan maatwerkdienstverlening dat eigenlijk werkzaam is op het gebied van toegang en eerstelijnsondersteuning.. 1.4 Evaluatie van beleid Evaluatie van beleid In de begroting wordt vaak evaluatie van beleid en uitvoering aangekondigd. Hoe zorgt u ervoor dat het een gebalanceerde evaluatie is; dus niet alleen van de beleidsvormende en uitvoerende afdeling , maar ook van de kant van de inwoners die het ondervinden. Antwoord: Een van de pijlers onder het coalitieakkoord is de raadsbreed gedragen opvatting dat participatie vanuit de samenleving onmisbaar is voor goed openbaar bestuur. Dat gebeurt bij de voorbereiding van beleid (we verwijzen u bijvoorbeeld naar de recente rapportage van de Rekenkamercommissie) maar ook bij de evaluatie. Hoe dat er precies uitziet, zal van geval tot geval verschillen.

Net zoals dat bij participatie aan de voorkant, bij de voorbereiding van beleid, het geval is. We zijn het dus volledig met u eens dát de samenleving een belangrijke rol heeft in de evaluatie van beleid dat in die samenleving zijn uitwerking heeft. We zijn er alert op, dat dit ook daadwerkelijk gebeurt. Een voorbeeld hiervan is het meten van de tevredenheid over de gemeentelijke dienstverlening.

1

1.5 Verwerking perspectief brief wensen raad Pag. 5 “De uitkomsten van het gesprek in de raad over de perspectiefbrief 2023 zijn in de begroting verwerkt. Alle financiële wensen uit de perspectiefbrief staan in de begroting.”. Welke uitkomsten zijn dat en waar vinden we die expliciet terug in de begroting? Antwoord: Deze staan niet expliciet meer in de begroting 2024. Voor het overzicht verwijzen we u naar de perspectief 2023. Daarin zijn ze expliciet opgenomen. 1.6 Zelfevaluatie en bewerken werkdruk Pag. 7 “De organisatie toont voldoende zelfreflectie en geeft aan waar het beter kan”. Waartegen wordt getoetst of het beter kan? Wat is de uitwerking van punt 2 van de motie raadsvergadering 10 juli 2023, titel “beperken werkdruk”. Antwoord: De door u aangehaalde tekst komen we op pagina 7 niet tegen. Overigens toetst de organisatie haar handelen aan de koers die raad en college hebben uitgezet (in zijn algemeenheid, zoals in het coalitieakkoord en daarnaast in de verschillend beleidsdocumenten). Daarnaast heeft de organisatie in aansluiting daarop de afgelopen jaren haar koers voor de bedrijfsvoering vastgelegd. Centraal staat daarin het zogeheten kompas. De algemeen directeur heeft u hierin als gemeenteraad ook meegenomen. De uitwerking van punt 2 van de motie over werkdruk vindt u in de maatregel bovenaan pagina 9 van de begroting.

De ambtelijke organisatie is met de uitwerking ervan bezig. Wij verwachten u hierover in het eerste kwartaal meer te kunnen melden. 1.7 Verduurzaming gebouw en eigentijds werken Pag. 9 “Daarbij verduurzamen we het gebouw en we maken het geschikt voor eigentijds werken.” Wat verstaat u onder verduurzamen, want verderop in de begroting staat dat al veel maatregelen zijn genomen? Wat betekent geschikt maken voor eigentijdswerken? Antwoord: De eigen gebouwen, vooral het gemeentehuis, bieden nog kansen voor het optimaliseren qua duurzaamheid. Die verbeterstap wordt gecombineerd met de aanpassingen nodig zijn om efficiënt en effectief zowel thuis als op kantoor in een gemengde setting te werken. Daarbij zitten medewerkers zowel thuis als op het kantoor. Een ander aspect van het eigentijdswerken is dat op er ook gemengd overleg plaats vindt met collega’s maar ook met partijen uit de Mienskip. Dat alles vraagt om een andere inrichting van het kantoor in brede zin. 1.8 Beoordeling dienstverlening Pag. 9 “Onze dienstverlening krijgt minstens een 7”. De voorbeelden zijn front office voorbeelden. Klachten zitten vaak bij back-office. Hoe meten we dat? Antwoord: Dit willen we meten door een burgerpeiling uit te voeren. Hierbij worden inwoners bevraagd over de gehele dienstverlening van de gemeente Opsterland.

2

1.9 Onderzoek bermschade Pag .18 “We vertalen dit naar concrete acties om uit te voeren.” Dit gaat over bermschade en indirect ook over verkeer over en schade aan wegen. De motie en schriftelijke vragen dateren van 2018. Hoe breed voert u dit onderzoek uit en wat is de timing? Antwoord: Het onderzoek komt voort uit de ambitie – uit het coalitieakkoord Mei-inoar foarût – om de bermen langs 60 km/uur wegen beter te beschermen. Het onderzoek richt zich op tien verschillende wegen in het buitengebied waar structureel sprake is van bermschade. De inventarisatie (waaronder de verkeerstellingen) vindt plaats in het najaar van 2023. De analyse en het opstellen van een uitvoeringsprogramma volgen in het voorjaar van 2024. 1.10 Parkeersituatie Beetsterzwaag Pag. 18 Parkeersituatie Beetsterzwaag. Wanneer is dit klaar? Antwoord: Het onderzoeken van de parkeersituatie in het centrum wordt samen met Plaatselijk Belang en de ondernemersvereniging opgepakt. De eerste gesprekken hierover hebben inmiddels plaatsgevonden. De doorlooptijd is mede afhankelijk van de wensen en ambities van deze partijen en de benodigde middelen die voor de onderzoeken nodig zijn. 1.11 Opbrengst gelijke kansen alliantie Pag. 25 “Gelijke Kansen Alliantie”.

“Met de opbrengsten van die evaluatie gaan we deze werkwijze borgen en eventueel verder verspreiden.” Wat wordt hier eigenlijk bedoeld? Antwoord: In 2024 wordt onderzocht wat de effecten zijn van het talentgedreven werken op school. Op basis van de uitkomsten kan het talentgedreven werken bijvoorbeeld een vaste plek krijgen in beleid (borgen) en ook ingezet worden binnen andere beleidsvelden en voor andere doelgroepen (verspreiden). 1.12 Verbetering faciliteiten toeristen en recreanten Pag. 30 “De faciliteiten voor toeristen en recreanten zijn in 2024 meetbaar verbeterd”. Vanuit wiens optiek meet u die verbetering? Wordt dit getoetst tegen een geactualiseerde nota “Kansen benutten”? Antwoord: Meetbaar wil zeggen dat het gaat om concrete verbeteringen die voor de gemeenteraad, inwoners en toeristen merkbaar zijn en waarover in de jaarrekening gerapporteerd kan worden. Dit wordt inderdaad getoetst aan de hand van een geactualiseerde nota Kansen Benutten. 1.13 Doelstelling opname sportaccommodaties in strategisch vastgoedbeleid Pag.

31 “We nemen sportaccommodaties op in het strategisch vastgoedbeleid.” Wat beoogt deze doelstelling? Antwoord: In 2021 heeft de raad de Kadernota Vastgoedbeleid vastgesteld waarbij als visie is geformuleerd dat het huisvesten van maatschappelijke functies zoals een sporthal of een zwembad dient om meerwaarde te realiseren bij het uitoefenen van wettelijke zorgtaken of verwante (toekomstige) beleidsdoelstellingen (blz 11 van de nota). Deze doelstelling dus al sinds 2021 een feit.

3

1.14 Verduurzaming Dundelle 2023 Pag. 33 “De kosten van de verduurzaming van zwembad Dundelle in Bakkeveen geven een voordeel van € 70.000 in 2024. De kosten zijn in 2023 onttrokken uit de reserves Zwembad Bakkeveen € 36.000 en Duurzaamheid € 34.000 (perspectiefbrief 2023).” Wat is er dan in 2023 verduurzaamd in zwembad Dundelle ? Antwoord: Ter verduurzaming van het zwembad Dúndelle worden elektrische afdekkleden aangebracht. Hierdoor wordt de warmte in het wedstrijd- en familiebad langer vastgehouden 1.15 Kosten recreatie en toerisme Pag. 33 “De onttrekking van de reserve Recreatie & Toerisme is in 2024 geactualiseerd zodat deze overeenkomt met de kosten voor recreatie en toerisme in dit taakveld.” Welke zijn de kosten voor recreatie en toerisme? Antwoord: Vanuit de reserve worden uitgaven gedaan ten behoeve van de doelstellingen binnen het thema Recreatie en Toerisme. Denk hierbij aan de financiering van gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Marrekrite, promotie, informatievoorziening en gastheerschap, subsidiëring van evenementen, toeristische fysieke en infrastructurele projecten en personele kosten 1.16 Armoedebeleid Pag, 37 “Inwoners leven niet in armoede” In de doelstelling komt tot uiting dat de inkomsten vergroot moeten worden. Waar wordt aandacht besteed aan de uitgaven kant? (bijvoorbeeld vermindering energiegebruik).

Antwoord: Als gemeente besteden we breed aandacht aan het thema financieel gezond gedrag, waarbij inwoners actief worden aangemoedigd om hun uitgaven aan bijvoorbeeld energie te verminderen (indien mogelijk). Dit doen we bijvoorbeeld via de inzet van onze Energiecoaches, de communicatie via de gemeentelijke website en via de Voorzieningenwijzer, die we in 2024 gaan invoeren. Via de Voorzieningenwijzer krijgen inwoners een advies op maat, waarin staat op welke specifieke uitgavenposten (bijvoorbeeld energie) zij nog kunnen besparen en hoe ze dit kunnen doen. 1.17 Monitoring uitvoering Pag. 40 “We monitoren de uitvoering.” Deze tekst staat op meerdere plaatsen. Worden hier ook de effecten van de uitvoering bedoeld? Antwoord: De effecten van de uitvoering worden gemeten, onder andere via cliëntervaringsonderzoek, de duur van de hulpverlening (neemt de duur af), de hoeveelheid ingezette hoog specialistische hulpverleningstrajecten (nemen deze af). We volgen de jeugdmonitor en evalueren aan de hand van resultaatgerichte afspraken met onze ketenpartners. 1.18 Actieplannen Dorpshuizen Pag. 42 “We voeren in 2024 voor vijf dorpshuizen de actieplannen vanuit de koersplannen uit” Wat is erop tegen om met alle dorpshuizen aan de slag te gaan. In het plan staat toch ook een timing? Antwoord: We hebben niet genoeg capaciteit om alle plannen tegelijkertijd uit te voeren.

Dit is ook niet nodig, omdat niet alle dorpshuizen onmiddellijke acties nodig hebben om ervoor te zorgen dat ze in de toekomst kunnen blijven functioneren. We hebben wel jaarlijks contact met de besturen van

4

alle dorpshuizen, en op basis van urgentie en in overleg met de besturen hebben we prioriteiten gesteld. Zo zijn we met MFC De Wier in gesprek over een totaalplan voor het verduurzamen, uitbreiden en verfraaien van de accommodatie. In Langezwaag zijn we in gesprek met de besturen van de sportvereniging, de sportzaal en het dorpshuis over het vormen van een stichting MFA die mogelijk het volledige eigenaarschap van de gebouwen op zich gaat nemen. Deze twee processen lopen door in 2024. In Wijnjewoude, Terwispel en Siegerswoude lopen in 2024 de erfpachtovereenkomsten af. Met deze besturen starten we begin volgend jaar de gesprekken over de gewenste eigendomssituatie voor de toekomst. Daarnaast worden in 2024 in overleg met de besturen voor meerdere dorpshuizen losse acties uitgevoerd. Dit gaat bijvoorbeeld om verduurzamingsacties of het formaliseren van het eigendom van de accommodatie. Op 14 november 2023 organiseren we een bijeenkomst voor alle besturen en bepalen we welke acties we als eerste gaan doen op basis van wat dringend is en wat we graag willen. We zullen u hierna informeren over de planningOp 14 november 2023 organiseren we een bijeenkomst voor alle besturen en bepalen we welke acties we als eerste gaan doen op basis van wat dringend is en wat we graag willen. We zullen u hierna informeren over de planning. 1.19 Begroting sociaal domein vs rijksuitkering Pag.

45 Sociaal domein Kunt u de som laten zien waarop de begroting binnen de door het rijk toegerekende uitkering is gebleven? Antwoord: Die informatie is niet exact beschikbaar. De middelen voor het sociaal domein maken onderdeel uit van algemene uitkering. In de algemene uitkering zijn een aantal cluster opgenomen die globaal overeenkomen met wat in de begroting 2024 onder sociaal domein wordt begroot.

Bron: Dashboard - Gemeentefonds (nieuw model) - Opsterland (findo.nl)

5

1.20 Voorbeeld verduurzaming door gemeente Pag. 48 “Wij geven als gemeente het goede voorbeeld. Daarmee inspireren we onze inwoners, organisaties en bedrijven. We benutten kansen om onze gebouwen, ons wagenpark en ons gereedschap te verduurzamen en duurzaam in te kopen. Goede voorbeelden maken wij zichtbaar.” Een erg belangrijke factor is gedrag. Wat doen we daaraan? Antwoord: Gedragsverandering ontstaat met bewustwording en verandering is integraal onderdeel van veel gesprekken. Zoals bij de uitvoering van verduurzamingmaatregelen, bij subsidieaanvragen (onze verduurzamingssubsidie en landelijke als DUMAVA, SDE, SUVIS, NIP), bij de energiecoaches, bij koppelkansen met onderhoud, bij vervanging, bij de prestatieladder etc. 1.21 Transitievisie warmte Pag. 50 “Wij geven in 2024 invulling aan de transitievisie warmte voor onze gemeente” De technische oplossingen zijn nog sterk in beweging. Ook isolatie programma’s. Waarom ligt hier dan de nadruk op. Hoeveel arbeid/energie gaan we hierin steken? Aardgasvrij-ready, schrijft u. Betekent dit dat ook groen gas niet meer een mogelijkheid is? Antwoord: In onze Transitievisie warmte is nog geen planning voor het afkoppelen van dorpen en/of wijken van het aardgas opgenomen.

Reden daarvoor is dat wij onze inwoners, behalve (hybride) warmtepompen (eventueel in combinatie met groengas) nu nog geen goed alternatief kunnen bieden voor de verwarming van hun woning. Wij zetten om die reden in op aardgas/CO2 besparing door bewustwording en isolatie. Door goede isolatie worden woningen “aardgasvrij ready” gemaakt. Groengas is en blijft een alternatief voor aardgas. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de energietransitie in de bebouwde omgeving. Het Rijk vergoedt de kosten. Dat betreft de inzet van menskracht en de uitvoeringskosten. Onze inzet is daarop afgestemd. 1.22 Inventarisatie historische interieurs Pag. 56 “We starten in 2024 met een inventarisatie en een beoordeling van historische interieurs.” Wat is dit? Gaan we daadwerkelijk binnen kijken? Antwoord: Stichting Interieurs in Fryslân heeft een project opgezet binnen Friesland om historische interieurs/interieuronderdelen in kaart te brengen met als doel het vergroten van bewustzijn bij eigenaren. Denk hierbij aan schouwen, vensterbanken, glas-in-lood ramen, estriken/plavuizen, trapleuningen en traplopers etc. Interieurs en interieuronderdelen vormen het meest kwetsbare erfgoed, doordat het buiten het zicht is, de kennis bij eigenaren ontbreekt en het in rap tempo verdwijnt door invloeden als woonprogramma’s en woontrends.

De inventarisatie van historische interieurs is een provinciebreed project. Inventarisaties in de gemeenten Súdwest-Fryslân, Harlingen, Dongeradeel, Waadhoeke, Súdwest-Fryslân voor het voormalige deel van Littenseradiel, dat aan SWF is toegevoegd, en Leeuwarden zijn reeds uitgevoerd en afgerond. Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan de inventarisaties in de gemeenten Noardeast-Fryslân en Dantumadiel. Recent is gestart met de voorbereiding van de werkzaamheden in de gemeente Weststellingwerf. Ook gemeente Ooststellingwerf heeft haar medewerking toegezegd, net als Opsterland. Op deze manier kan het project in OWO-verband uitgevoerd worden. Door het grote aantal deelnemende gemeenten, fungeert het project als voorbeeld voor andere gemeenten en provincies als buiten de landsgrenzen. Eigenaren van panden waar mogelijk historische interieurs of interieuronderdelen aanwezig zijn, worden benaderd door de stichting en kunnen op vrijwillige basis meewerken aan het project. Medewerkers van de stichting gaan in overleg met de eigenaren van de panden binnenkijken. De belangrijke onderdelen worden gefotografeerd en in een database vastgelegd. Deze database komt 6

uiteindelijk in beheer van Tresoar in Leeuwarden en zal ook toegankelijk worden voor studenten van onder andere de opleiding Kunstgeschiedenis en onderzoekers. Bij het gehele project wordt de AVGwetgeving strikt gevolgd. Het gaat bij dit project alleen om bewustwording, niet om een bescherming op te leggen. Met het vergroten van kennis en bewustwording wordt ernaar gestreefd historische interieurs en interieuronderdelen te behouden voor de toekomst. 1.23 Einde voordelige energie contract Algemeen Wanneer loopt het voordelige energiecontract van de gemeente af en wat komt daarvoor in de plaats (ook in financiële zin). Antwoord: Het huidige energiecontract stopt, vanaf 1/1/2024 gaat de OVEF (Friese coöperatie voor energie) zelf leveren. Uit de meest recente informatie van OVEF blijkt dat de totale energie kosten voor 2024 gelijk blijven of beperkt stijgen t.o.v. 2023.. 1.24 CROW kwaliteitsnorm groenonderhoud speeltuinen Pag. 72 Onder welke CROW-kwaliteitsnorm valt het groenonderhoud van de speeltuinen? Antwoord: Het groen in de speeltuinen wordt op hetzelfde niveau onderhouden als het groen in het betreffende gebied (structuurelement) waarin de speeltuin ligt. De meeste speeltuinen liggen in een woongebied. Op deze plekken worden alle arealen (van bomen tot hagen) op een ‘basis’ kwaliteitsniveau onderhouden. Dit is vergelijkbaar met CROW-kwaliteitsnorm B.

Uitzondering hierop is het gras. Dit wordt onderhouden op een ‘laag’ kwaliteitsniveau (CROW-kwaliteitsnorm C). De speeltuinverenigingen zijn zelf verantwoordelijk voor het kleine onderhoud. Hieronder valt ook het onkruidvrij houden van de speeltoestellen. 1.25 Projecten: resultaten en planning Pag. 95 De planning van veel projecten schuiven al jaren door. In deze begroting lezen we met name over voorbereidingskredieten en uitvoeringskredieten. Wat zijn de concrete resultaten in 2024 (in plaats van ‘we gaan door met planvorming’)?. En wat zijn de huidige planningen voor realisatie van de genoemde projecten? Antwoord: In dergelijke veelomvattende projecten zijn meerdere actoren van invloed. Er wordt altijd naar gestreefd om de projecten een soepele en gelijkmatige voortgang te geven, maar in de praktijk blijkt het vaak dat projecten een weerbarstiger verloop kennen. In projecten wordt gewerkt in verschillende fases en wordt toegewerkt naar fase-overgangen. In het overzicht op bladzijde 95 in de begroting staat beschreven wat met betrekking van deze projecten de stand van zaken is en welk resultaat in 2024 daarbij nagestreefd wordt. Concrete actuele projectrapportages worden periodiek gedeeld met de raad.

2 FNP

Algemiene opmerking: In oantal kear stiet yn dit dokumint ‘Friesland’, offisjeel is dit sûnt 1997 al Fryslân, graach yn de takomst hjir goed rekken mei hâlde. 2.1 Eigentiids wurkje Wat betsjut eigentiids wurkje? Antwurd: Dêrûnder wurdt ferstien dat der sawol thús as op kantoar wurke wurdt. Dêrby is der ek sprake fan mingd wurkjen. Dêrby sitte meiwurkers sawol thús as op it kantoar. In oar aspekt fan it eigentiidswurkjen is dat der ek mingd oerlis is mei kollega's mar ek mei partijen út de Mienskip. Dat alles freget om in oare ynrjochting fan it kantoar yn brede sin. 7

2.2 Boargers inisjativen We stimuleren en ondersteunen eigen initiatieven van inwoners en organisaties om de veiligheid te vergroten.’ Om wat foar inisjativen giet it? Binne der al foarbylden fan ideeën wêr’t boargers mei kaam binne en dy’t ek útfierd binne? Antwurd: Yn in soad strjitten yn ús Gemeente wurdt al wurke mei in ‘Whatsapp Buurtpreventie groep’. De Whatsapp Buurtpreventie is in inisjatyf fan ynwenners dy ’t mei-inoar útsjen kinnen nei alarmearjende situaasjes lykas in wenningynbraak en elkoar hjirfoar warskôgje kinne. Yn Bakkefean stiet in caravan fan Code Hans dêr ‘t jeugd elkoar moetsje kin. Dizze caravan is inisjearre troch de jeugd út Bakkefean. Dat draacht by oan de saamhorigheid ûnder jongerein en it tsjingean fan oerlêst op strjitte 2.3 Ûndermining ‘Wij hebben zicht op ondermijnende criminaliteit en verminderen die’. Wy witte dat de gemeente by in tal boeren lâns west is om it oer dit ûnderwerp te hawwen. Hoe faak komt ûndermining foar? Wat binne de resultaten en aksjes fan de besiken oan de boeren? Antwurd: Wy hawwe yn 2023 oant no 40 oant 50 agrariërs besocht by de aksje De Boer Op!. We kinne net eksakt oanjaan hoe faak ûndermyning foarkomt, omdat ûndermyning faak net sichtber is. Wol is út de petearen mei agrariërs nei foaren kaam dat der geregeld stellen wurdt op de boerebedriuwen, lykas GPS-apperatuer.

Ek kaam nei foaren dat somtiden himp oantroffen wurdt tusken de maisfjilden en dat ûnbekende auto’s sjoen wurde mei bûtenlânske kentekens. We sjogge dat it kontakt tusken agrariërs en de wykaginten ferbettert en it tal Meld Misdaad Anoniem meldingen nimt ta. Yn oktober 2023 gean we opnij by buorkerijen del om agrariërs te ynformearjen oer – en te warskôgjen foar ûndermynjende kriminaliteit 2.4 Bibob-belied aktualisearre Yn 2024 wurd it Bibob-belied aktualisearre. Stiet yn dit Bibob belied ek wat de gemeente docht tsjin bygelyks drugskoerieren dy’t by doarpsfeesten stean ôf te leverjen? Antwurd: It Bibob-beleid is bedoeld om de integriteit fan oerheidsbeslúten te fersekerjen en te foarkommen dat kriminele aktiviteiten fia fergunningen en subsydzjes fasilitearre wurdt. Yn ús belied stiet hokker fergunningen en fêstgoedtransaksjes wy oan de Wet Bibob toetse. Tink hjirby bygelyks oan fergunningen op it gebiet fan horeka. Bibob-beleid is gjin ynstrumint wêrmei wy yngripe kinne op drugshandel op strjitte.. 2.5 16/17 doarpen Yn de doelstelling wurdt sprutsen oer de tagonklikens fan ús 16 doarpen, is it net dat wy offisjeel 17 doarpen hawwe? Ommers by riedsbeslút hat Drachten-Asân sûnt 2008 in offisjele doarpsstatus Antwurd: Wy hawwe it oer 16 doarpen, omdat wy 16 doarpen hawwe wêr’t minsken wenje. Drachten-Asân is offisjieel in doarp, mar bestiet allinnich út bedriuwsterrein.

2.6 Hoefolle iepenbiere laadpeallen Der komme 20 nije iepenbiere elektryske laadpeallen by yn de gemeente: hoefolle ha wy yn totaal en hoe ferhâld dit har yn fergelyk mei lanlike gemiddelds? Antwurd: Op dit stuit binne yn de gemeente Opsterlân 189 laadlokaasjes (likernôch 1 per 160 ynwenners ), wêrfan 62 publyk en 127 semi publike (publyklik te brûken mar net op iepenbier terrein ). Dat binne der mear as ús buorgemeenten Eaststellingwerf (123) en Weststellingwerf (78 ). Yn augustus 2023 wiene der hast 140.000 publike en semy-publike laadpeallen yn Nederlân (likernôch 1 per 130 ynwenners; Bron: RVO ).

8

2.7 Oanheakje by bopperegionale ûntwikkelingen Wat betsjut oanheakje by bopperegionale ûntwikkelingen? Op wat foar wize heakje wy oan. Is dat yn petearen of yn lobby-foarm? Antwurd: Wij doche mei yn bopperegionale oerliz yn it kader fan ekonomyske ûntwikkelings, de Lelylijn en de regiodeal. Dat doche wij troch diel te nimmen yn petearen. 2.8 Bern thússitte Der komt in yntegrale oanpak om te foarkommen dat bern thússitte, is dit yn gearwurking mei skoallen yn ús gemeente en ek de skoallen bûten ús gemeente wêr’t Opsterlânske bern hinne gean? Antwurd: Ja, dizze oanpak sil yn gearwurking mei de skoallen, ek bûten de gemeente, útset wurde. 2.9 Museumbelied Hokker musea wurde meinaam yn it museumbelied fan 2024? Antwurd: Gemeente Opsterlân hat in trijetal museäle organisaasjes: Museum Opsterlân, Museum It Damshûs en de Tropische Kas. In fjirde kulturele organisaasje hat ynteresse toand yn in gearwurking mei de gemeente. Dêrby sitte wy yn in oriïntearjende faze. 2.10 Opsterlân Pas In 2024 wurdt it ûndersyk nei de Opsterlân Pas ôfrûne, yn hoefier wurdt de gemeenteried yn dit ûndersyk meinaam? Antwurd: De gemeenteried wurdt ynformearre oer de útkomst fan dit ûndersyk. 2.11 Sichtber meitsjen fan de Fryske taal Yn it program oer kultuer fine wy neat werom oer it sichtber meitsjen fan de Fryske taal.

Wat hat de gemeente it lêste jier dien oan it sichtber meitsjen fan de Fryske taal en wat binne de plannen foar 2024? Antwurd: Dit jier (2023) binne der foar meiwurkers ferskate Fryske kursussen organisearre oangeande Frysk leare, prate en skriuwe. Dêrneist wurde Nederlânske doarpsbuorden - as se oan ferfanging ta binne - ferfongen foar buorden mei de Fryske doarpsnamme boppe de Nederlânske.. Fierder is yn septimber beslúten dat wy mear ynsette sille op Fryske strjitnammebuorden en ûnderskriften. Yn 2024 wurde der nije kursussen organisearre en geane wy troch mei de wurksumheden oangeande de buorden. Dêrneist wurdt der in gemeentedichter oansteld; dêrby is it fan belang dat de Fryske taal promoate wurdt. Ek wurde der stappen set op it mêd fan in lokale omrop, wêrby it Frysk ek ûnmisber is. 2.12 Inisjativenformulier beskikber ? Thema Iepenbier Grien: Is it inisjativenformulier no al beskikber of fan folgjend jier ôf? Antwurd: It formulier foar in inisjatyf yn de iepenbiere romte is sûnt begjin 2021 beskiber en stiet op de webside fan Opsterlân: Initiatief in de openbare ruimte | Gemeente Opsterland. 2.13 Sportakomodaasjes opnaam Strategysk Fêstguodbelied Tema Sport: Der stiet dat de sportakomodaasjes opnaam wurde yn it Strategysk Fêstguodbelied. Wat hâld dit yn? Antwurd: Yn 2021 hat de ried de ‘Kadernota Vastgoedbeleid’ fêststeld.

As fisy is formulearre dat it húsfestjen fan maatskiplike funksjes lykas in sporthal of in swimbad soarget foar mearwearde by it útoefenjen fan wetlike soarchtaken of takomstige beliedsdoelstellingen (blz 11 fan de nota ). Dizze doelstelling is dus al sûnt 2021 in feit.

9

2.14 Ynwenners ynisjativen Program 6 | Sosjaal Domein: Hoe wurde ynwenners entûsjasmearre om ynisjativen te starten en hoe witte ynwenners wêr’t sy te lâne kinne mei harren plannen? Antwurd: De oanfraach foar de ynisjativen kinne yntsjinne wurde fia de gemeentlike webside (https://www.opsterland.nl/initiatief-in-de-openbare-ruimte). It wurdt ek neamd yn de nijsbrief fan it doarpenteam en alle Pleatselike Belangen binne op 'e hichte. Sy diele it yn harren doarpskrante. De ynisjativen komme binnen by it doarpenteam, dy't se sels ôfhannelet of der foar soarget dat it by de goede amtner terjochte komt.

2.15 Sûne balâns te finen tusken tsjuster en feiligens Program 7 | Folkssûnens en Miljeu: Om in sûne balâns te finen tusken tsjuster en feiligens kin it dan ek wêze dat jo der foar kieze om besteande lantearnepeallen op te romjen? Antwurd: Ja, dy mooglikhyd hâlde wy iepen, al binne wy dêr lykwols ôfhâldend mei. Wy hawwe by eardere opromaksjes ûnderfûn dat er in soad wjerstân is as it ferljochtingsnivo efterút giet. 2.16 Gearwurking mei sc Hearrenfean Tema Sûnens en libbensstyl: Net-sporters yn beweging krije: dit bart yn gearwurking mei sc Hearrenfean, kloppet de ferûnderstelling dat dit inisjatyf har beheind ta kaarthâlders? Antwurd: De ferûnderstelling kloppet. Om folwoeksen net-sporters struktureel yn beweging te krijen, is der oer it algemien in “ triuwke” nedich. Seizoenkaarthâlders fan SC Hearrenfean binne yn alle gefallen passive sportleafhawwers. As sy noch net struktureel bewege / sporte, is dizze groep krekt wat makliker yn beweging te krijen, as ynwenners dy 't neat mei sport hawwe. Der wurdt in projekt opstart, wêrby 't seizoenkaarthâlders út Opsterlân fia social media fan SC Hearrenfean oproppen wurde om mei te dwaan. It is in programma fan 12 wiken foar maksimaal 20 dielnimmers wêryn 't wykliks sport wurdt yn en rûnom it stadion ûnder lieding fan in foechhawwende trainer.

It doel is om dy ynwenners nei dit programma struktureel fanút harsels wykliks sporte te litten. 2.17 Feroaringopjefte yn de praktyk Romtlike oardening: Wat hâldt de ‘veranderopgave’/feroaringopjefte yn de praktyk yn foar de gemeente? Wêr moatte wy oan tinke? Antwurd: De term feroaropjefte, sa 't dy yn de begruttingstekst opnommen is, hat te krijen mei de ynfiering fan de ‘Omgevingswet’. Dêrom stelle wy it folgjende antwurd foar: Dy feroaropjefte komt fuort út de oergong nei in nij wetlik ramt. In grut tal wetten wurdt ferfongen troch ien nije wet, de Omgevingswet. Dat omfettet suver alles yn it romtlik domein. It ynstrumintarium feroaret: in omjouwingsplan is wêzentlik oars as in bestimmingsplan. De systeemwrâld feroaret ek drastysk, bygelyks troch alle digitale systemen fan alle oerheden gear te kombinearjen yn ien digitaal stelsel. Ek fergunningtrajekten feroarje yngripend. Dit is foar de ferskate oerheden nij, mar ek foar advysburo's en benammen foar boargers (ik zou hier ynwenners van maken) en bedriuwen dy 't in paad fine wolle troch dy nije systeemwrâld. Dus de feroaropjefte leit foar in wichtich part yn it feroarjen fan metoaden, systemen en produkten, mar derneist ek yn it feroarjen fan gewoanten, automatisimen en oannames.

2.18 Oergongsperioade omjouwingsplan Romtlike oardening: ‘Bestimmingsplannen’ binne fan 1 jannewaris 2024 ôf in ‘omjouwingsplan’, dit is noch net in ‘echt omjouwingsplan’ wurdt sein. oant 2032 is in oergongsperioade. Wat moat der noch barre foar it al sa fier is? Is der in tiidspaad? Antwurd: Wy binne op dit stuit dwaande mei it tarieden op de oergong nei de nije Omjouwingswet en sette derby foaral yn op it trochgean fan de projekten. Dy sille wy op it tiidlik Omjouwingsplan dat bestiet út de besteande bestimmingsplannen, de saneamde Bruidsschat (de ryksregels dy’t wy as gemeente oerkrije) en ús lokale rigels (lykas de geurverordening) beoardiele en ôfhannelje. 10

Tagelyk wurdt yn OWO ferbân wurke oan in plan fan oanpak om te kommen ta trije ‘echte’ Omjouwingsplannen yn 2032 foar de trije gemeenten. San echt omjouwingsplan freeget om in yntegraasje fan alle rigels die’t de gemeente stelle wol oan en oer de fysyke leefomjouwing. De losse underdielen fan it tiidlik omjouwingsplan en oare rigels oer de fysyke leefomjouwing moatte yn samenhang brocht wurde yn dit iene gebietdekkende plan. Dat omjouwingsplan is dermei oars yn opbou en giet oer mear as de no bekinde bestimmingsplannen. Derneist kin mei it omjouwingsplan mear fariearre wurde tusken fergunningsplichten, meldingsplichten en algemiene rigels.. It plan fan oanpak sille wy basearje op de learmomenten dy’t opdien binne mei it Omjouwingsplan foar it doarp Appelskea. De derby makke oerwagings by it tawizen fan funksjes en de wize wérop (gebietsrjochte lykas earst de doarpen, dan de bedriuweterreinen en bûtegebiet en tema-rjochte) sil it útgongspunt foarmje foar it plan fan oanpak. Derby sil ek de posysje fan de ried omtinken ha. 2.19 Trochstreaming befoarderjen Wenjen : Trochstreaming is in probleem en de gemeente seit dit beynfloede te wollen wêr’t dit lokaal mooglik is. Oan hokker maatregels wurdt tocht om trochstreaming te befoarderjen? Antwurd: Wy wolle trochstreaming fan âlderen nei in foar harren geskiktere wenning aktyf stimulearje troch it ferskaffen fan ynformaasje.

De wenningkorporaasjes tinke nei oer de ynset fan in wencoach, immen dy 't senioaren stypje kin om langer selsstannich wenjen bliuwe te kinnen. Dêrneist sette wy yn op de realisaasje fan sa ’n 1.000 wenten yn de perioade oant 2035. Dat stelt ús yn steat om wenningen te ûntwikkeljen dêr 't in kwantitative én kwalitative ferlet oan bestiet, lykas oan libbensrinbestindige wenningen of nultredewenten (wenningen mei in sliepkeamer en badkeamer op de begeane grûn ). Dit draacht by oan trochstreaming en beweechromte yn de besteande wenningfoarried. Konkreet wolle wy by de ferkeap fan kavels foar frijsteande wenten de betingst opnimme dat dizze wenten as nultredewenning boud wurde. Oer it algemien binne dizze wenten wat grutter om dy ek as nultredewenning bouwe te kinnen en bouwers beskikke oer mear finansjele middels om dat ek realisearje te kinnen. Dêr wêr 't wy binnen kaaiprojekten wenningen mei in v.o.n. priis ûnder de € 250.000 realisearje kinne (oer it algemien rydwenten) sil it kolleezje him maksimaal ynspanne om dat te realisearjen.

2.20 Gesichtsbepalende skaaimerken op goede wearde Lânskip, natoer, bioferskaat, lânbou en erfguod: ‘In de ruimtelijke omgeving zijn gezichtsbepalende kenmerken en de landschappelijke en cultuurhistorische elementen op juiste waarde geschat.’ Hoe is dit dien en hokker mjitstêf wurdt hjirfoar brûkt? Antwurd: Fanút Provinsje Fryslan wurdt der al jierren gebrûk makke fan in kultuerhistoryske waardenkaart. Dit kaartmateriaal wurdt regelmjittich fernijt neffens de nijste ynsichten. Dizze ynformaasje brûke wy by it beoordielen fan bestimmingplannen en oare saken die ’t mei it lânskip te meitsjen hawwe. Derneist is der yn 2013 in rapport opmakke troch in deskundige op it med fan kultuerhistoarje en lânskip. Dit rapport mei kultuerhistoryske ynformaasje is brûkt as ûnderlizzer by romtelike ûntwikkelingen.

2.21 Byldbepalende dielen fan it lânskip Wat binne ‘byldbepalende dielen fan it lânskip’? Antwurd: Hjirûnder wurde ferstean saken as: it reliëf, de pingo’s en dobben, it ferskaat oan lânskipstypen (tink hjirby oan it ‘woudenlandschap’ mei syn leanen en beamwallen, en de feanpolders mei hun iepen strukturen (iepen greiden, gjin tichte bebossing)), de landgoederengordel, it boskryke fan de Sweach, Olterterp en Bakkefean, ikenhiemen, de sângrûnen en dunen fan Bakkefean, de karakteristieke buorkerijen troch de hele gemeente, de fearten, tsjerken yn de doarpen, de grêfhichten by Allardseach, de ferkaveling, Natura2000 sa as Van Oordts Merksen, ryksmonuminten, de lintbebouwing by it Alddjip del en fansels it Alddjip sels. It giet eins om al die saken yn it lânskip die ‘t Opsterlân Opsterlân meitsje.

11

2.22 Ynhâld stop setten eksploitaasje Grûneksploitaasje: . De eksploitaasje sil stop setten wurde as tekoarten oprinne of it gebou gjin funksje mear hat. Wat hâldt dit yn? Ferkeap, sloop, ferhier? Antwurd: Foar de gebouwen is yn 2021 de kadernota fêststeld. Dêryn falle gebouwen dy 't foar de gemeente gjin funksje mear hawwe yn de kategory ' oare fêstgoed '. Foar elk objekt dat as oare foarried bestimpele wurdt, wurdt foar elk gefal op útfieringsnivo in neiere ôfwaging makke. As der gjin swierwagende arguminten op basis fan gemeentlik belied oanfierd wurde kinne, dan wurdt ta ferkeap oergien. ” De gemeente en / of doarp besiket earst in passende ûntwikkeling of ynfolling te betinken. 2.23 Net duorsum yn stân hâlden gebouwen Wat as gebouwen net duorsum yn stân hâlden wurde kinne? Antwurd: In gebou wurdt mei goed ûnderhâld langduorjend yn stân hâlden. De mearjierrenûnderhâldsplanning (MJOP) soarget foar oersjoch en byhearrende finansiering wurdt alle jierren fêststeld. In gebou ferduorsumje is ôfhinklik fan kosten en kânsen. Wy kieze no om ‘ by gelegenheid ’ of better ‘ by in kâns ’ te ferduorsumjen. Dat is bygelyks by grut ûnderhâld, in nije ynfolling, of in subsydzjemooglikheid of troch ‘ kreft fan de mienskip ’.

3 PvdA 3.1 Openbaar vervoer Blz 17: Openbaar vervoer. Voor de leefbaarheid en vitaliteit van het platteland is het openbaar vervoer een belangrijke voorziening voor onze inwoners. De vergrijzing van de bevolking zal de vraag naar (passend) openbaar vervoer vergroten. Taakveld 2.5 Openbaar vervoer is in 2024 € 5.000 voordeliger dan in 2023 Het budget van dit taakveld is aangepast naar de werkelijk uitgaven. Dit geeft een voordeel van € 5.000. Vraag: Hoe gaan we inspelen op extra vraag naar openbaar vervoer i.v.m. de verdere vergrijzing? Is het budget dan toereikend? Antwoord: Het streekvervoer is een verantwoordelijkheid van de provincie. Dit budget is begroot voor een attentie voor de vrijwilligers van de buurtbus. 3.2 Verbeteren taalvaardigheid In Opsterland Blz. 25 Verbeteren taalvaardigheid In Opsterland is ongeveer 13% van de bevolking van 16 jaar en ouder laaggeletterd. Vraag: Hoe vertaalt dit percentage zich naar de verschillende leeftijdscategorieën? Antwoord: In Opsterland gaat het om 13 % laaggeletterden tussen 16 en 65 jaar. Wanneer men binnen deze groep verder specificeert: 1. 24 % autochtone werkenden, 50+, met partner en kinderen; 2. 17 % autochtone niet-werkenden, 50+, met partner en kinderen; 3. 11 % autochtone werkenden, 30-50 jaar, divers qua partner en kinderen; 4. 12 % Oudere autochtonen, 50+, vooral singles met kinderen; 5.