B12 Bijlage 2 Friese beleidsbrief Europa en Duitsland 2024-2030

Fryslân Paviljoen

Het Fryslân Paviljoen is een fysieke presentatie van Friese MKB-bedrijven op diverse grote beursevenementen in Duitsland. Het is een initiatief van Oranjewoud Export Academy. Het gaat om ondernemers die de Duitse markt beter willen leren kennen om zo hun export naar Duitsland te vergroten. Zij volgen een gezamenlijk programma waarbij ook experts en studenten (NHL Stenden) betrokken zijn.

14

Definitief concept beleidsbrief meer kans op balans, GS 10 september 2024 4. I d jk f m p f k m ’ Europese Green Deal Voor de toekomst van Europa is een gezonde planeet noodzakelijk. De EU-landen hebben zich ertoe verbonden om uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te zijn, in lijn met de toezeggingen in het kader van de Overeenkomst van Parijs. De Green Deal is de strategie waarmee de EU het doel voor 2050 wil bereiken. • Europese Green Deal • eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52019DC0640

15

Definitief concept beleidsbrief meer kans op balans, GS 10 september 2024

Bijlage 2: Eindnoten en Bronnenlijst Bronnenlijst 1. G

dp

gd b

Europa • • • • • • • •

De organisatie van de EU - ProDemos Consilium (europa.eu) De EU in eenvoudig Nederlands | Europese Unie (europa.eu) Europa in 12 lessen - Publications Office of the EU Instellingen Europese Unie - Europa decentraal HNP (nl-prov.eu) Home - Erasmus+ (europa.eu) Mijlpaal: Europese FietsVerklaring getekend - Fietsplatform

• • • • • • •

Circular Dutch economy by 2050 | Circular economy | Government.nl Rijksdienst voor ondernemend Nederland (RVO) Regiodeal Noordwest Regiodeal NIL Regiodeal Eilanden Agenda 2050 Waddengebied Nationale Omgevingsvisie

Rijk

Provincie Fryslân • • • • • • • • • • • • • • • • •

Beleidsbrief Fryslân en Europa 2020-2023 Uitvoeringsagenda Fryslân en Europa 2020-2023 Bestuursakkoord Oparbeidzje foar Fryslân Begroting Fryslân 2024 Omgevingsvisie Fryslân De Romte Diele (2020) Startnotitie Provinciale Omgevingsvisie Startnotysje Fryske Beliedsbrief Europa/Dútslân aginda 2024-2027 Provincie Fryslan (notubiz.nl) Planbureau Fryslân: Cijfers | Mensen | Inzicht (planbureaufryslan.nl) Home | Fryslan Wolkom by de begrutting fan de provinsje Fryslân | Wolkom by de begrutting fan de provinsje Fryslân | Fryslan (provinciale-begroting.frl) Sharepoint-Site Provincie Fryslân, Organisatieontwikkeling Beleidsbrieven en -agenda’s van de besproken thema’s Verslagen van gesprekken gevoerd door gedeputeerde Douwstra met CdK Brok en de gedeputeerden Wiersma, Folkerts, Knol en De Vries als input voor deze Beleidsbrief; Verslagen van gesprekken gevoerd met relevante beleidsteams en andere organisatieonderdelen als input voor deze Beleidsbrief. Motie 9.1, CDA, PvdA, VVD, D66, FNP, Jonker, 29 mei 2024 Motie 9.2, BBB, VVD, 29 mei 2024 Toezegging, 29 mei 2024: It kolleezje nimt de Europese rjochtlinen fan de KRW mei yn syn belied. Toezegging 29 mei 2024: It Koleezje jout oan dat se harren ynsette om yn Straatsburgen yn Brussel op te komen foar it belied wat der no en yn de takomst is troch opsyk te gean nei gearwuriking mei oare koöperaasjes.

1

Definitief concept beleidsbrief meer kans op balans, GS 10 september 2024 Friese Gemeenten: •

•

VFG PoHo Europa & Internationalisering: De ontwikkeling van de conceptbeleidsbrief is twee keer besproken in het PoHo (bestuurlijkambtelijke toelichting). Veertien van de achttien gemeenten hebben gereageerd op de vragenlijst over hun inzet op Europa. Het collectieve gesprek tussen gedeputeerde Douwstra en Friese gemeentebestuurders heeft plaatsgevonden in de AV van EPF;

EuropaPact Fryslân: • • • •

Samenwerkingsovereenkomst Friese Projectenmachine (EuropaPact Fryslân) 2022; Subsidieregeling Ondersteuning Europese projectontwikkeling Fryslân, 2023; Rapport Lerende evaluatie EuropaPact Fryslân, 2024. Er zijn gesprekken gevoerd met de ambtelijke Klankbordgroep (in uitgebreide samenstelling) en bestuurlijk-ambtelijk met de Algemene Vergadering.

VNO-NCW/MKB Noord •

Ingevulde vragenlijst door de voorzitter van VNO-NCW/MKB Noord.

Europa- en Duitslandbeleid van de provincies: • • • •

Groningen Drenthe Overijssel en Gelderland Utrecht

Wetterskip Fryslân: •

Op basis van de ingevulde vragenlijst heeft een gesprek plaats gevonden op met de plv. directeur.

Gezamenlijke documenten met andere provincies: • •

Investeringskader Waddengebied (IKW); Research & Innovation Strategy for Smart Specialisation (RIS3) Noord-Nederland 2021-2027.

Gemeenten NL: https://vng.nl/sites/default/files/2022-04/VNG-Europavisie-en-strategie-20222030.pdfhttps://vng.nl/sites/default/files/2022-02/De-europese-agenda-2022.pdf Duitsland in het bijzonder: • • • •

• •

Samenwerkingsprogramma Interreg VI A Deutschland-Nederland Strategie No(o)rd 2020+ EDR Coöperatie-agenda Grensoverschrijdende Samenwerking Niedersachsen-Nederland, GROS Circular Economy in Germany - Circular Economy Roadmap for Germany — Circular Economy Initiative (circular-economy-initiative.de); Federal Ministry of Education and Research (BMBF), developed and supported by a large number of social actors from science, industry and civil society, the focus of this roadmap has thus been, from the very beginning, on shaping a consistent, common target vision for a Circular Economy in 2030 and formulating concrete recommendations for action. Niedersachsen: Sicher in Zeiten des Wandels, Koalitionsvertrag 2022 – 2027 RIS 3 Niedersachsen 2021-2027 2

Definitief concept beleidsbrief meer kans op balans, GS 10 september 2024 •

• • •

• •

Regionale Handlungsstrategie (RHS) 2020-2027 Weser-Ems | Amt für regionale Landesentwicklung Weser-Ems (niedersachsen.de) 061-Landesstrategie-Biologisierung.pdf, 2022 Strategie No(o)rd 2020+ Eems Dollard Regio Emden/Leer: Technology of Circular Economy (M.Eng.) - Hochschule Emden/Leer (hs-emdenleer.de) Innomatch: E-auto-batterijen Battery recycling: the path to a circular economy in Lower Saxony | innomatch niedersachsen (nds.de) Batterie-Recycling: Der Weg zur Kreislaufwirtschaft in Niedersachsen - Automotive Agentur Niedersachsen (nds.de) Deutsche Normungsroadmap Circular Economy (gruene-niedersachsen.de)

3

Definitief concept beleidsbrief meer kans op balans, GS 10 september 2024

Eindnoten 1 Gebaseerd op Huizinga, 2020, Artikel “Verhaaltjes bij een beeld”

Foto 1 Bron: De Ideaal, lid van de vloot Historische Zeilvaart Harlingen Foto 2: Bron: eigen Archief, Prinses Margrietsluis 4 Grondhouding van de Friese ondernemers, onderwijs en overheden met elkaar samen vanuit één gedeelde economische samenwerkingsagenda voor Fryslân. Voor een veerkrachtige en toekomstbestendige Mienskip waar iedereen mee kan doen. Zelf-samen-doen! 5 Definitie innovatief ecosysteem: Een innovatief ecosysteem is een netwerk waarin overheden, 6 ondernemers, onderzoeks- en onderwijsinstellingen en overige maatschappelijke organisaties (de 5 O's) samen werken aan innovatie. 7 Motie 01, CDA, PvdA, VVD, D66, FNP, Statenlid Jonker, aangenomen, 29 mei 2024. 8 Blue Delta Fryslan, bron: Innovatiepact Fryslân, 2023 9 Bron: De Noord-Nederlandse Agrosector en Agrocluster in Beeld, 2022 10 NSP: Het NSP is gericht op toekomstbestendig boeren, wat gestimuleerd en gesteund wordt door verscheidene regelingen en instrumenten uit het totale GLB-budget.

11 Circular Economy Roadmap for Germany | European Circular Economy Stakeholder Platform (europa.eu) 12 FSP_LIF_TOTAAL-DEF.pdf (planbureaufryslan.nl) 13 Bron: De Friese Imagomonitor 2024: de gemiddelde aantrekkelijkheidsscore voor Fryslân als plek om te recreëren is 8,4 onder Friezen (inwoners) en 6,7 onder niet-Friezen (bezoekers) () 14 Bron: Onderzoek Inkomend Toerisme (OIT), 2022 en Onderzoek Inkomend Dagbezoek (OID), 2021/2022 15 Programma | Veenweide (veenweidefryslan.frl) 16 Koalitionsvertrag Niedersachsen 2022-2027, p. 15: Moorschutz 2 3

17 Timeline - Mid-term revision of the EU long-term budget 2021-2027 - Consilium (europa.eu) 18 De Raad van Europa is geen orgaan van de EU. Er bestaat wel een nauwe samenwerking. In de

Raad van Europa maken regeringen van 46 Europese landen afspraken met elkaar. Bijvoorbeeld om kinderarbeid en cybermisdaad tegen te gaan. Of om de doodstraf te verbieden. Deze afspraken zijn belangrijk voor de mensenrechten, rechtsstaat* en democratie in Europa. Locatie Straatsburg. 19 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/regio-deals 20 Optimaal zien wij als het best mogelijke resultaat binnen een samenspel van factoren zoals restbudgetten in fondsen met passend inhoudelijk label, meer investeren in relatie dan in geld of concurrentie bij subsidie calls. 21 Definitie multiplier: Toegekende Europese subsidie in Fryslân gedeeld door de provinciale toegekende cofinanciering en overeengekomen kosten voor EPF in een bepaalde periode. 22 Hoeveel van onze wetten komen uit de EU? 'Op heel veel terreinen is de invloed toegenomen' EenVandaag (avrotros.nl) 23 Rijksoverheid, over Europa, De rol van de EU in de wereld | Kijk op Europa | Over Europa 24 Zie voor overzicht en beknopte toelichting van de Green Deal EU bijlage 2. 25 Factsheet internationale handel provincie Fryslân, 2024 26 De Frieslanden: de historische woongebieden van de Friezen in de vroege Middeleeeuwen van Vlaanderen tot Denemarken. 27 Auteurs: Arjen Berkenbos (DNB), Sarah Creemers (CBS), Anne Maaike Stienstra (DNB), Manon Weusten (CBS)

4