B08 Bijlage 1 Jaarverslag 2024 en Uitvoeringsprogramma 2025-2026

•

• •

Bevorderen van de klanttevredenheid; Zichtbaar, benaderbaar, meedenkend en betrouwbaar;

•

•

Ervoor gezorgd dat de beschikkingen van een goed (juridische) kwaliteit zijn; Meer ingezet op mediation en één jurist heeft de opleiding Mediation afgerond; Meer ingezet op vooroverleg. De beschikkingen zijn van een goede (juridische) kwaliteit en handhaafbaar; Blijven inzetten op mediation; Blijven inzetten op vooroverleg.

• Wat gaan we doen:

•

• • • •

21

6. TOEZICHT EN HANDHAVING Het team Toezicht en Handhaving houdt toezicht op verscheidene thema’s zoals bouw, milieu, bijzondere wetten en APV. Daarnaast zien wij een toename in het aantal klachten en (milieu)incidenten. Het afhandelen hiervan kost meer inzet dan een gemiddelde geplande controle. Merkbaar is ook dat in de huidige tijd de maatschappij ongeduldiger is en men minder tolerant is ten opzichte van elkaar. VTH merkt dit in haar contacten en in conflicten waarbij de “lontjes” steeds korter zijn. Met name het willens en wetens afwijken van afgegeven vergunningen ondermijnt het gezag van de gemeente en het vertrouwen van onze inwoners. Met dit in het achterhoofd worden afgegeven vergunningen gecontroleerd en waar nodig bijgestuurd en/of gehandhaafd. Afgelopen jaar zijn er een aantal mutaties geweest binnen het team toezicht & handhaving en hebben we te maken gehad met langdurige ziekte. Door deze mutaties is er wederom geïnvesteerd in het opleiden en in de doorontwikkeling van het team. Naast de trainingen en opleidingen die zijn gevolgd, wordt ook geïnvesteerd in de juiste kwaliteit van de uitrusting. Dit gebeurt met name om de veiligheid van de medewerkers te kunnen waarborgen. Om zichtbaar voor de omgeving te kunnen zijn moet toezicht & handhaving ook mobiel zijn. Zo waren er al auto’s, twee fietsen en een boot maar is het wagenpark verder uitgebreid.

Deze voertuigen worden ingezet zodat er meer zicht ontstaat op moeilijk bereikbare gebieden en wordt het beeld van de leefomgeving duidelijker. Bij de controles die het afgelopen jaar zijn uitgevoerd, is prioriteit gegeven aan het afhandelen van klachten en aan thema’s die de grootste risico’s voor de omgeving vormen, zoals overlast, brandveiligheid, constructieveiligheid, omgevingsveiligheid en ondermijning. In 2025 & 2026 gaan we verder met de doorontwikkeling van zowel het team toezicht en handhaving als de processen waarin we werken. Zo wordt er een “ hard Piket” in gevoerd en wordt meer ingezet op proactief risico gestuurd werken. De laatste jaren hebben we hier ook op ingezet en we merken dat we hierdoor zichtbaarder zijn geworden. Onze focus ligt op de verbinding, vriendelijk waar het kan, doortastend waar het moet. We leggen de nadruk op de onomkeerbare zaken. Dit komt overeen met het vastgestelde beleid. De veranderende samenleving waarin veiligheid steeds meer een thema is, vraagt om goede faciliteiten voor onze medewerkers. Ook in 2025 & 2026 zetten we in op extra scholing en op de kwaliteit van de uitrusting. Een voorbeeld hiervan zijn de Digitaal opkopers register (Dor) opleiding. Naast de reguliere werkzaamheden is er extra tijd gepland voor het uitvoeren van projecten en ad hoc controles.

Hierbij kan worden gedacht aan controles ondermijning of controles in het buitengebied. Ook worden er samenwerkingsmogelijkheden met de handhavingspartners gezocht zoals politie, veiligheidsregio, Enexis, douane, arbeidsinspectie, FUMO en NVWA. Tevens wordt er samenwerking gezocht met de private terreinbeheerders zoals Staatsbosbeheer en It Fryske Gea. Dit resulteert in meer gemeenschappelijk optreden. Sinds vorig jaar wordt door het team toezicht en handhaving het jachtseizoen georganiseerd. Dit werd georganiseerd in samenwerking met een aantal partners, zoals het sociaal domein en de politie. Het doel van het jachtseizoen is om dichter tot de jeugd te komen. Afgelopen jaar hebben we veel enthousiaste reacties ontvangen. In 2025 & 2026 zal het daarom weer georganiseerd worden. Het zal in 2025 & 2026 meer lagen bevatten zodat het een leerzame ervaring voor de jeugd wordt. Er zullen dan ook verschillende raakvlakken met het programma opgroeien in een kansrijke omgeving (Oko) zijn. Ook zal Hackshield in 2025 & 2026 terugkeren. Dit programma is vergelijkbaar met het Jachtseizoen, alleen zal dit zich meer richten op cybercriminaliteit in relatie tot jeugd. Beide programma zijn gericht op preventief werken, waarin communicatie en voorlichting centraal staan.

6.1 Toezicht bouw Een belangrijk deel van de werkvoorraad bij toezicht volgt uit de productie van het aantal verleende bouwvergunningen. Dit zijn voornamelijk controles op het gebied van constructieve veiligheid, bouwfysica en brandveiligheid. Het aantal controlemomenten is afhankelijk van de complexiteit van een bouwwerk. Bij de uitgevoerde controles hebben wij de prioriteit gegeven aan controles bij de woningen, bedrijfsgebouwen en gebouwen waar veel personen verblijven. Deze controles worden risico gestuurd 22

uitgevoerd. Afgelopen jaar was het toezicht bouw met name gericht op de afhandeling van de oude werkvoorraad. Voordat de Omgevingswet in werking trad, zijn nog veel aanvragen onder de Wabo wetgeving gedaan. Dit houdt dan in dat er dus ook toezicht moet worden gedaan volgens de Wabo wetgeving. De komende jaren zal het aantal bouwcontroles wel afnemen door de komst van de Wet kwaliteitsborging (Wkb). Tot die tijd moet eerst de gehele Wabo werkvoorraad afgehandeld worden. Het is moeilijk om precies te zeggen hoelang dit gaat duren, omdat we hierin afhankelijk zijn van het moment van de start van de bouw bij een verleende vergunning. Door de Wkb zien we wel een verschuiving binnen het bouwtoezicht. Zo hebben we afgelopen jaar ook binnen het bouwtoezicht illegale bewoning kunnen prioriteren. Tevens is afgelopen jaar actief gecontroleerd op warmtepompen door onze toezichthouders. Dit komt voort uit het groeiende aantal klachten van geluidsoverlast door de warmtepompen. Gedurende de bouwfase versturen we alleen brieven bij ernstige overtredingen. Veel overtredingen die we constateren lossen we samen met de eigenaar/aannemer meteen op. In de bouwfase kunnen eventuele overtredingen nog worden hersteld waardoor handhaven vaak niet nodig is.

Voor 2025 & 2026 verwachten we een lager aantal bouwcontroles dan het gemiddelde doordat de voorraad controles vanuit de Wabo afneemt en de Wkb steeds meer wordt toegepast. In afwijking van het VTH-beleid controleren wij bouwwerken die straks onder de Wkb vallen niet aan het Bouwbesluit. Het is aan de kwaliteitsborger om het bouwwerk te controleren. Als het bouwwerk niet voldoet, kunnen wij handhavend optreden. In de geest van de wet gaan wij terughoudend om met onze handhavingsbevoegdheid. Het is in eerste instantie aan de aannemer/eigenaar om ervoor te zorgen dat het bouwwerk voldoet. Wij handhaven alleen als: • • •

Het bouwwerk niet voldoet aan de Bouwbesluitvoorschriften m.b.t. constructie-, of brandveiligheid, gezondheid en duurzaamheid; Het bouwwerk onder het 'van rechtens verkregen niveau' of 'bestaande bouw niveau' van het Bouwbesluit uitkomt; Gebruiksmogelijkheden onevenredig door de afwijking zijn beperkt of veiligheid van personen in geding is.

Als wij signalen ontvangen dat een bouwwerk niet voldoet of niet dreigt te voldoen aan de regelgeving, gaan wij ter plekke een controle uitvoeren. In de bouwfase versturen we alleen brieven. Door deze verschuiving van werkzaamheden gerelateerd aan de Wkb zien we ook een verschuiving van prioritering binnen de gemeentelijke taken. Hierdoor kan er bijvoorbeeld meer worden ingezet op risicovolle/illegale bewoning. In 2025 & 2026 worden de controles op de activiteiten bouw en milieu, risico gestuurd uitgevoerd. Het toezicht op tijdelijke vergunningen wordt hierin meegenomen. Doelstelling is om projecten integraal op te pakken met bijvoorbeeld bouw, milieu, brandveiligheid en ondermijning.

6.2 Brandveiligheid De veiligheidsregio voert voor ons de brandveiligheid controles uit. Mocht er naar aanleiding van de controle een juridisch traject volgen, dan wordt dit door onze afdeling opgepakt. In de gemeenten zijn verschillende vergunningen of meldingen brandveilig gebruik verleend of geaccepteerd. Al deze bedrijven en instellingen worden periodiek bezocht om te controleren of er nog aan de voorwaarden wordt voldaan. Kortom, of het pand nog wel brandveilig is. Deze controles zijn risico gestuurd ingericht. We zouden de veiligheidsregio in 2025 & 2026 bij meer ad hoc controles willen betrekken. Daarom zitten we met de veiligheidsregio om tafel, om te kijken of er binnen de huidige controlefrequentie meer ruimte gecreëerd kan worden om ad hoc controles op te kunnen vangen. Afgelopen jaar zijn er 263 controles uitgevoerd. Controles veiligheidsregio Aantal controles

brandveiligheid

Realisatie 2023

Prognose 2024

Realisatie 2024

Gemiddeld afgelopen 3 jaar

286

250

263

239 23

6.3 Milieu Bedrijven moeten voldoen aan de algemene regels van de Wet milieubeheer (zoals het Activiteitenbesluit). Veel bedrijven zijn verplicht om zich te melden. De bedrijven die zich melden controleren we op correctheid van de melding. Bij de zogenaamde basistaak-bedrijven toetst de FUMO of de melding volledig is en voert zij de milieucontroles uit. Voor de milieutaken rond bedrijven die niet wettelijk onder de FUMO vallen doen wij het toezicht. De controlefrequentie is afhankelijk van het soort bedrijf en de potentiële impact op de milieu- en leefomgeving. De meeste bedrijven bezoeken wij risicogestuurd en andere bedrijven bezoeken wij alleen als er een klacht is ingediend (piepsysteem). Gelet op de risico’s versus de beschikbare capaciteit, bezoeken wij de lichte categorieën bedrijven alleen als er klachten of andere redenen voor controle zijn. Vanaf 2022 zijn we al bezig met het overdragen van taken aan de FUMO als gevolg van de Omgevingswet. Afgelopen jaar is de overdracht volledig gemaakt. Desalniettemin blijft er een continue monitoring om te zien of er nieuwe bedrijven richting de FUMO moeten gaan, of dat er juist bedrijven terugvloeien vanuit de FUMO naar de gemeenten. Door deze verschuiving van werkzaamheden zien we ook een verschuiving van prioritering binnen de gemeentelijke taken.

Een voorbeeld hiervan is de het toezicht op archeologische en cultuurhistorische aspecten. In een later stadium wordt nog besloten hoeveel ambtelijke inzet hierop wordt gepleegd. Toezicht energie In het Activiteitenbesluit is opgenomen dat bedrijven met een gasverbruik van > 25.000 m3 of een elektriciteitsverbruik van > 50.000 kWh per jaar, verplicht zijn om alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van < 5 jaar te nemen. De wettelijke toezicht- en handhavingstaken rondom dit thema zijn sinds 1 juli 2023 toegevoegd aan het basistakenpakket van de FUMO. Aan de hand van een besluit uit het AB van april 2023 is besloten, om de taak pas vanaf januari 2025 door de FUMO uit te laten voeren. In dezelfde AB vergadering is tevens besloten om de controlefrequentie op eens in de 16 jaar te zetten. De aard van het toezicht zal gericht zijn op het stimuleren van energiebesparing. De FUMO zal hier binnen hun eigen uitvoeringsprogramma en jaarverslag dieper op in gaan.

6.4 Toezicht buitengebied De OWO-gemeenten zijn typische plattelandsgemeenten waarbij het buitengebied een belangrijke rol speelt. Het buitengebied is dan ook voor zowel de bedrijven die hier gevestigd zijn van belang als voor de inwoners die voor hun woongenot in deze omgeving leven. Tegelijkertijd zorgt het buitengebied ook voor een enorme uitdaging, namelijk het toezicht houden op een enorm uitgestrekt gebied. Het toezicht op het buiten gebied is dan ook volop in ontwikkeling Door de verschuiving van taken naar de FUMO van de afgelopen jaren, kunnen we het toezicht op het buitengebied uitbreiden. Het is dan ook van belang dat we onze zichtbaarheid binnen het buitengebied kenbaar maken. De focus zal binnen dit toezicht liggen op het behoud van natuurlijke elementen binnen onze gemeentegrenzen, die gerelateerd zijn aan het bestemmingsplan. Zo wordt er toezicht gehouden op het kappen van boomsingels en werkzaamheden op gronden waarbij archeologische resten beschadigd kunnen raken. Ook zien we dat aspecten van ondermijning steeds regelmatiger voorkomen in het buitengebied. Bij onze toezichtcontroles in het buitengebied houden we altijd rekening met signalen van ondermijning.

6.5 Toezicht APV De afgelopen jaren zijn we onregelmatiger gaan werken op een aantal thema’s. Redenen hiervoor zijn dat onze zichtbaarheid ook in de avonduren duidelijker wordt en dat er zaken zijn (bijvoorbeeld evenementen) die zich in de avonduren afspelen. We signaleren een aantal bijzonderheden:

24

Foutief parkeergedrag kon vaak met een waarschuwing voor verbetering zorgen zo zijn er 80 waarschuwingen uitgedeeld. Helaas is beboeten nodig om te zorgen voor een gedragsverandering in parkeergedrag. Zo zijn er 34 boetes uitgedeeld. Ook zijn in 2024 meer weesbootjes uit het water gehaald. We merken dat er veel klachten bij ons binnenkomen over deze weesbootjes. Hierbij valt op dat de te verwijderen bootjes ook steeds groter worden. Op dit thema zoeken we samenwerking met de provincie voor de nodige materiële ondersteuning. Ook in het totaal aantal klachten zien we een behoorlijke stijging. Afgelopen jaar hebben we bij het evenemententoezicht wederom een beroep gedaan op de verantwoordelijkheid van de organisator van het evenement wat betreft het verstrekken van alcohol. Een derde partij heeft zich specifiek op de bezoeker gericht. We merken dat deze manier van toezicht houden effectief is.

6.6 Toezicht horeca & recreatie Vorig jaar zijn er op 21 dagen Alcoholwet controles uitgevoerd door zowel bureau Louay als door onze eigen handhavers. Sinds afgelopen jaar gaan we steeds vaker in gesprek met de ouders wanneer jeugd onder de 18 jaar met alcohol wordt aangetroffen. In 2025 oriënteren we of bureau Halt ook bij deze gesprekken betrokken kan worden. Afgelopen jaar is er 17 keer een proces verbaal opgemaakt voor het gebruik van alcohol door personen onder de 18 jaar.

6.7 Toezicht Bijzondere wetten Als er een aanvraag voor een Alcoholwetvergunning wordt ingediend, bezoekt een toezichthouder de locatie altijd voordat de vergunning wordt verleend. Wij controleren dan of het pand voldoet aan de inrichtingseisen. Daarnaast vindt er toezicht plaats op de verleende ontheffingen voor de (mobiele) tappunten voor alcohol. Dit zijn vaak controles bij evenementen waar dan gelijk ook de leeftijdscontroles worden meegenomen Tenslotte geldt voor de Alcoholwet inrichtingen dat er, net zoals bij milieu en brandveiligheid, periodieke controles worden uitgevoerd. Insteek hierbij is dat wij alle horeca-inrichtingen in de gemeente minimaal 1x per 4 jaar bezoeken. In 2025 & 2026 zetten we meer in op deze controles om zo het vergunningenbestand actueler te krijgen.

6.8 Ondermijning In 2022 zijn de drie OWO-gemeenten gestart met de Locale Informatie Overleggen (LIO). Bij deze overleggen zijn zowel interne als externe partners aanwezig. In de LIO’s wordt informatie gedeeld over potentiële ondermijningsactiviteiten binnen de grenzen van de gemeenten. Op basis van gedeelde informatie zijn in 2024 o.a. 12 ondermijningsdagen georganiseerd. Gedurende deze dagen zijn er op verschillende locaties integrale controles uitgevoerd. Naast het uitvoeren van deze controles is er geïnvesteerd in het samenwerken met onze handhavingspartners zoals politie, brandweer en anderen. Het voorbereiden van deze dagen is behoorlijk intensief, maar er gaat een preventieve werking van uit. Ook worden we regelmatig door handhavingspartners gevraagd te ondersteunen bij controles die de leefbaarheid van onze inwoners vergroten. We merken ook dat we als team toezicht en handhaving een groeiende informerende functie krijgen wat betreft het thema ondermijning. In 2024 hebben we een aantal informatiemomenten georganiseerd voor zowel ondernemers, scholieren, ambtenaren als de boeren. Hier zijn we ingegaan op het bewustwordingsproces rondom dit thema. Daarnaast hebben we ook een aantal “de boer op” dagen georganiseerd. Tijdens deze dagen geven we voorlichting aan de agrarische sector over ondermijning. Zo hebben we afgelopen jaar een kleine 300 agrariërs weten te bereiken.

We merken dat we aan de hand van deze dagen veel informatie over de omgeving terugkrijgen van de boeren. Afgelopen jaar hebben bij het regionale informatie en expertisecentrum (RIEC) meegekeken hoe de opgehaalde informatie verwerkt wordt. In 2025 & 2026 zetten we zelf deze opgehaalde informatie om in grafische 25

gegevens. Hierdoor krijgen we beter zicht op wat er speelt binnen onze gemeenten in het kader van ondermijning. Sinds een aantal jaar voeren we dronevluchten uit. Binnen ons team zijn een aantal mensen opgeleid tot “dronepiloot”. Vorig jaar is de drone minder ingezet dan voorgaande jaren. Voor het vliegen met de drone zijn we heel erg afhankelijk van de weersomstandigheden en deze waren afgelopen jaar minder gunstig. Door de uitbreiding van ons team worden in 2025 & 2026 meer mensen opgeleid tot dronepiloot. Hiermee willen we meer momenten creëren om dronevluchten uit te voeren. Desalniettemin blijft het vliegen met de drone weersafhankelijk.

6.9 Gemeente specifieke toezicht- en handhavingszaken Wij hebben de intentie om zoveel mogelijk risico gestuurd en planmatig te werken. Desondanks blijven er naast de reguliere werkzaamheden altijd onverwachte zaken die we niet kunnen plannen. Sluitingen in het kader van de Wet Damocles, meldingen van samenwerkingspartners, klachten/meldingen met een hoog risico of calamiteiten, kunnen aanleiding zijn om zaken toch op te pakken. Voor deze ad-hoc zaken hebben wij ruimte vrijgemaakt in de planning. Als uit de evaluatie blijkt dat een 'probleem' breder speelt, kan dit aanleiding zijn om het 'probleem' projectmatig op te pakken. Onderstaand een aantal zaken die afgelopen jaar onze aandacht heeft gevraagd: Illegale bewoning en uitbuiting Wij zien een toename van het aantal klachten over woningen die worden opgekocht om weer te worden verhuurd aan derden, zoals arbeidsmigranten. De praktijk is dat de hoeveelheid overlast meldingen, bij deze woningen toeneemt. Afgelopen jaar hebben we 24 controles gedaan op illegale bewoning en uitbuiting. Omdat we zien dat het fenomeen illegale bewoning en uitbuiting steeds meer toeneemt, wordt in 2025 & 2026 hier projectmatig op ingezet. Zo wordt er standaard een jurist van onze afdeling en een preventist van de veiligheidsregio bij deze situaties betrokken.

Asielvraagstuk Ook afgelopen jaar waren er maatschappelijke ontwikkelingen die van invloed waren op VTH. Zo heeft VTH een actieve rol gespeeld bij de huisvesting van asielzoekers/statushouders. Hierin waren we betrokken bij het onderdeel bouw en brandveiligheid. Daarnaast zijn er ook verscheidene bijeenkomsten met betrekking tot het asielvraagstuk door de gemeenten georganiseerd. Bij deze bijeenkomsten werd het team toezicht en handhaving ingezet om de veiligheid te waarborgen.

26

Toezicht & Handhaving Realisatie 2023

Prognose 2024

Realisatie 2024

Toezicht bouw Toezicht brandveiligheid

665

400

879

Gemiddeld afgelopen 3 jaar 770

Veiligheidsregio

Veiligheidsregio

Klachten bouw

63

38

83

105

Toezicht milieu Energiegrootverbuik Klachten milieu

319 51 90

150 42

275 FUMO 28

329 FUMO 71

Ondermijning: Ondermijningsdagen Drone vluchten in dagen

11 20

12 22

12 6

10 12

BW/APV:

115

117

120

120

13

15

10

14

97 6 8 n.v.t

81 12 7

78 15 29 n.v.t.

81 11 7 n.v.t.

1749

1705

1885

1540

5

15

5

6

14

20

21

17

2

3

12

6

Omvang activiteiten: Bouw:

Milieu:

Toezicht buiten kantooruren In dagen Toezicht overlast honden (bijtincidenten) Procesverbaal: Domein 1 Domein 2 Wees voer- en vaartuigen Toezicht DOR (Digitaal Opkoop Register) Klachten BW/APV

Toezicht Horeca & Recreatie: Alcoholwet(inrichtingseisen pand) Toezicht (door Bureau Louay) aantal avonden Klachten Horeca & recreatie

Veiligheidsregio

Groen & Buitengebied: Toezicht kapvergunningen 31 33 78 33 Toezicht 7 8 6 6 Inpassingsplannen Wat zegt het VTHDoel: 1. Een goede kwaliteit van de leefomgeving: veilig, gezond, duurzaam en beleid: schoon • Binnen de handhaving geven we een hoge prioriteit aan veiligheid en zijn alert op ondermijning; • We leveren binnen de mogelijkheden van ons VTH-takenpakket een bijdrage aan de energietransitie, gezonde leefomgeving en het behoud van ruimtelijke kwaliteit en groen; 2. Een goede uitvoeringskwaliteit met een organisatie die staat • We implementeren de kwaliteitscriteria Frysk Peil; • We onderzoeken de haalbaarheid van een “hard piket” voor de bereikbaarheid van VTH-toezicht buiten kantooruren; 3. Een klantgerichte dienstverlening • Onze dienstverlening is deskundig en dichtbij; • Adequate afhandeling meldingen en klachten; • We kennen ons grondgebied weten wat er speelt; Gemeenschappelijke thema’s uit de college/coalitie-

• • • • •

Zichtbaar, benaderbaar, meedenkend en betrouwbaar; Aanpak ondermijning; Duurzaamheid; Klanttevredenheid; 27

akkoorden van de OWO-gemeenten:

Wat hebben gedaan:

we

• • • • • •

Wat gaan we doen:

• • • • • • • • • •

Controles uitgevoerd op het gebied van milieu, bouw, brandveiligheid, openbare ruimte en bestemmingsplan; We hebben team Toezicht en Handhaving uitgebreid; Nieuwe medewerkers opgeleid en huidige medewerkers begeleid bij hun doorontwikkeling; Het proces rondom ondermijning verbeterd; Nieuwe werkwijze toezicht evenementen door ontwikkelt. Uitvoeren controles op het gebied van milieu, bouw, brandveiligheid, openbare ruimte en bestemmingsplan; “Hard piket” invoeren voor de bereikbaarheid van VTHtoezicht buiten kantooruren; Uitbreiding team toezicht & handhaving; Richten op de doorontwikkeling van team toezicht en handhaving; Opleiden rondom het thema veiligheid; Richten op het Digitaal opkoop register (Dor); Doorontwikkeling proces ondermijning; Inzetten op inrichtingseisen Horeca; Data gestuurd werken met de focus op ondermijning (smart solutions)

28

7 (DOOR)ONTWIKKELEN 7.1 Klanttevredenheidonderzoek In 2024 is gemeten hoe tevreden aanvragers van vergunningen zijn met het aanvraagproces en de dienstverlening. Door feedback te vragen, daarvan te leren en merkbaar verbeteringen door te voeren, blijven we in beweging en stemmen we onze dienstverlening af op onze klanten. Bij elke vergunningsaanvraag is een enquête meegestuurd. Aan de hand hiervan heeft onze dienstverlening een 7.8 gekregen. De opmerkingen die uit het onderzoek naar voren zijn gekomen worden bekeken om aan de hand hiervan de dienstverlening te verbeteren.

7.2 VTH vakapplicaties Rx.Mission Sinds 2023 heeft de afdeling VTH een nieuwe VTH-vakapplicatie in gebruik genomen, waarmee voorgesorteerd werd op de Omgevingswet. De applicatiebeheerders zijn afgelopen jaar veel bezig geweest met het ondersteunen van de afdeling en het door ontwikkelen van de applicatie. Daarnaast is er veel ingezet op het scherpstellen van de processen. De applicatiebeheerders zijn continu bezig om de processen zo soepel mogelijk te laten verlopen. In 2025 wordt de vakapplicatie opnieuw aanbesteed. Gezien de investeringen (financieel/tijd) van de afgelopen jaren in de vakapplicatie is het wenselijk om deze vakapplicatie te behouden. CityControl CityControl is een digitale monitoringsoplossing die gemeenten helpt om beter zicht te krijgen op hun leefomgeving. CityControl maakt het mogelijk om veranderingen in de fysieke omgeving snel te detecteren. Dit is vooral waardevol voor het toezicht op moeilijk bereikbare gebieden en het vroegtijdig signaleren van risico’s zoals illegale bouw, overlast of ondermijning. De applocatie ondersteunt gerichte handhaving, en draagt bij aan een efficiëntere en datagedreven aanpak van toezicht en veiligheid binnen gemeenten. Het team toezicht & handhaving maakt al geruime tijd gebruik van City Control en heeft gemerkt dat het een waardevolle aanvulling is op het reguliere toezicht.

In 2025 wordt het abonnement op de applicatie verlengt.

7.3 Kwaliteitscriteria In de Wet VTH is omschreven dat gemeenten en provincie verplicht zijn om kwaliteitscriteria vast te stellen in een beleidsnota of verordening. In 2024 is de Verordening kwaliteit VTH omgezet naar de Verordening uitvoering en handhaving (Omgevingsrecht). Deze omzetting is een technische aanpassing welke gericht is op de Omgevingswet. De verordening bevat de verplichting voor het college om jaarlijks mededeling te doen aan de raad over de naleving van de kwaliteitscriteria. In de afbeelding hieronder is weergegeven op welke deskundigheidgebieden de OWO-gemeenten voldoen (groen) en op welke vlakken we nog niet voldoen (oranje), de vlakken met een blauwe rand zijn bij de FUMO belegd. Deze deskundigheidsgebieden zijn niet alleen gericht op de afdeling VTH maar op de afdeling Ruimtelijke Ordening binnen de 3 organisaties. De huidige arbeidsmarkt en daarmee gepaard gaande personele wisselingen maken dat er continu veranderingen in het beeld ontstaan. Op de vlakken waar nog niet wordt voldaan, wordt actie op ondernomen om te kunnen voldoen. De benodigde acties die hier worden gedaan variëren van scholing, invullen van ontbrekende functies tot samenwerkingsmogelijkheden met andere overheden. OWO scoort op geen enkel deskundigheidgebied een onvoldoende. Van de 27 thema’s scoren we op 20 een voldoende.

Provinciaal gezien staan we er goed voor wat betreft de kwaliteitscriteria. Dit kunnen we met name door middel van de OWO-samenwerking realiseren. Provincie breed zien we dat gemeenten vaak met dezelfde thema’s en de invulling hiervan worstelen. Dit heeft met name te maken met het feit dat een aantal thema’s relatief nieuw en heel specifiek gericht zijn (zoals Energie & Duurzaamheid). Hierdoor ligt er een uitdaging om gespecialiseerde mensen te vinden, of om een samenwerking aan te gaan en invulling te geven aan deze thema’s. 29

Er is in 2021 een provinciaal dashboard opgezet. Dit overzicht geeft provincie breed aan of er al dan niet wordt voldaan aan de criteria en waar we kunnen samenwerken. Door samenwerking kan het gewenste VTH-kwaliteitsniveau in de provincie Fryslân worden geborgd. Op basis van het dashboard worden er via 'Werken in Friesland' gerichte opleidingen aangeboden. Uit de eerste analyse blijkt dat er met name op de deskundigheidsgebieden: Groen en ecologie (Wabo), Exploitatie en planeconomie, Cultuurhistorie en Energie en duurzaamheid samenwerkingsmogelijkheden zijn. In 2024 hebben we een inventarisatie gemaakt en voor het najaar 2025 staat op de planning om de kwaliteitscriteria van de OWO-gemeenten weer ‘up to date’ te krijgen en de samenwerkingsmogelijkheden verder uit te werken. OWO/VTH neemt hierin een regierol. Daarnaast zullen de criteria op provinciaal niveau worden omgezet naar de maatstaven van de Omgevingswet en Wkb.

30

7.4 Opleiden Kennisontwikkeling van de professional staat centraal in de persoonlijke ontwikkeling, dit vormt immers de basis om onze werkzaamheden goed uit te kunnen voeren. Naast persoonlijke opleidingswensen en duurzame inzetbaarheid, besteden we aandacht aan permanente educatie in het kader van de Omgevingswet, de kwaliteitscriteria en de Wkb en veiligheid.

7.5 Bodemplaat VTH OWO-VTH draait nu ongeveer 10 jaar. De startformatie is in die jaren nagenoeg gelijk gebleven. De grote ontwikkelingen waar we meen te maken hebben, zoals de Omgevingswet, Ondermijning en de veranderende samenleving vragen om een heroriëntatie op formatie en middelen zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin. In 2024 heeft een externe partij de opdracht uitgevoerd. In 2025 worden de resultaten bekend.

8 SAMENWERKING, AFSTEMMING De OWO-gemeenten stellen doelen en prioriteiten op basis van risico's en bestuurlijke ambities. Wij zijn echter niet alleen. Wij vormen een onderdeel van een veel groter geheel, zowel geografisch als organisatorisch. Andere instanties stellen ook doelen en prioriteiten die van toepassing zijn op het leefgebied van de OWO-gemeenten. Voor het behalen van deze doelen wordt vaak medewerking gevraagd van de gemeentelijke organisatie. Daar waar het kan stemmen wij onze uitvoering af of sluiten wij met onze uitvoering aan. Afstemming vindt plaats via verschillende overlegvormen, waarvan de belangrijkste hieronder zijn beschreven.

8.1 OWO OWO is de intergemeentelijke samenwerking tussen de gemeenten Ooststellingwerf, Weststellingwerf en Opsterland. Drie gemeenten met een eigen identiteit die door samenwerking sterker staan. Door krachten te bundelen kunnen de gestelde doelen, een goede Uitvoeringskwaliteit vermindering Kwetsbaarheid, Klantgerichte dienstverlening en Financiën (beschikbare middelen zijn in evenwicht met de gestelde doelen) realiseren.

8.2 Provinciaal VTH overleg Het bestuurlijk Fries VTH-overleg vindt drie keer per jaar plaats. Hierin vindt op provinciaal niveau afstemming plaats tussen diverse bevoegde gezagen (gemeenten, provincie en Wetterskip), FUMO, terreinbeheerders, politie en justitie. In het overleg staat een breed scala aan beleids- en operationele zaken op de agenda. Jaarlijks wordt er vanuit dit overleg provincie breed een aantal meer themagerichte toezicht-/handhavingsprojecten geïnitieerd. Voor zover deze projecten aansluiten bij de gemeentelijke prioriteitstelling, nemen we deel aan deze projecten.

8.3 BOA samenwerking In het kader van de samenwerking tussen Boa’s van OWO-VTH en politie vindt jaarlijks een afstemmingsoverleg tussen de politie en de Boa’s plaats om de lijntjes tussen beide organisaties kort te houden. In het bestuurlijk VTH-overleg is besloten dat er in de provincie Fryslân een dekkende BOA-structuur moet komen. Hiervoor is de provincie opgedeeld in clusters. OWO is in 2021 met Smallingerland een clusterverband aangegaan. Hiermee is in OWO-verband de BOA inzet garandeert en voldoen wij aan de gemaakte afspraken.

31

8.4 Integraal veiligheidsoverleg (IVO) Maandelijks vindt het integraal veiligheidsoverleg plaats. Hieraan nemen deel de burgemeester, de teamchef van de politie de brandweercommandant en ambtelijke vertegenwoordigers van de vakgebieden handhaving, openbare orde en veiligheid en crisisbeheersing. In dit overleg vindt onder meer afstemming plaats tussen politie en handhaving en toezicht door de gemeente.

8.5 Veiligheidsregio Fryslân (VRF) De Veiligheidsregio geeft vanuit haar wettelijke taak advies over brandveiligheid bij bestemmingsplannen en evenementen. Daarnaast controleert de Veiligheidsregio samen met ons bij de grotere en middelgrote evenementen. Ook controleert de Veiligheidsregio de brandveiligheid aspecten bij een bouwaanvraag en voert zij brandveiligheidscontroles voor ons uit. De periodieke controles van de VRF zijn gebaseerd op provincie brede afspraken over de controlefrequenties van de verschillende locaties die zijn vastgelegd in ons Beleidsplan OWO-VTH. De Veiligheidsregio informeert ons een paar keer per jaar over de bereikte resultaten in het lopende jaar. Ook in 2025 maken wij gebruik van de diensten van de veiligheidsregio. Wij verwachten ongeveer een gelijk aantal diensten af te nemen als vorig jaar.

8.6 FUMO De OWO- gemeenten hebben een deel van de uit te voeren taken op het gebied van VTH overgedragen aan de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO). Dit betreft een verplichte overdracht van taken (basistaken). Het gaat hierbij onder andere om de (voorbereiding van de) milieuvergunningverlening en het toezicht houden op deze vergunningen. Het toezicht betreft met name bedrijven die werken met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen en/of deze in opslag hebben. Voor de uitvoering van deze taken zijn afspraken gemaakt met de FUMO. Deze afspraken zijn vastgelegd in een Dienstverleningsovereenkomst (DVO). Daarnaast komen we jaarlijks een controleprogramma met de FUMO overeen. Er ligt een bevoegdheid voor het opleggen van de “bestuurlijke strafbeschikking milieu” sinds 1 januari 2014 bij de FUMO en hiervoor is een samenwerkingsovereenkomst met de FUMO afgesloten. Onder de Omgevingswet zijn in 2024 extra taken overdragen aan de Omgevingsdienst. Hierbij ging het om milieubelastende activiteiten (MBA’s). Vanuit OWO zijn circa 800 bedrijven overgedragen aan de FUMO. Deze overdracht is in 2024 afgerond. Vanaf 2025 zal er door de FUMO ook gemonitord worden of er bedrijven terugvloeien richting de gemeente, wanneer de activiteiten veranderen. Vanaf 2022 is er Friesland breed uniform mandaat door de deelnemers aan de FUMO verleend.

De FUMO heeft hierdoor meer verantwoordelijkheid in het zelfstandig afhandelen van zaken. Wij hebben diverse keren account overleggen met de FUMO om de processen en zaken te monitoren. Samen met de vernieuwing van de Governance structuur die de FUMO in 2021 heeft doorgevoerd, moet dit voor meer snelheid binnen de processen gaan zorgen. Uiteraard staat een goede communicatie richting de gemeente hierin voorop. In de afgelopen jaren heeft de FUMO samen met de deelnemers grote stappen gezet in het op orde brengen van de basis. Hiermee is de FUMO er nog niet. Op dit moment vindt er een evaluatie plaats van de Governance structuur plaats. Binnen deze evaluatie wordt er gekeken waar ruimte is voor versterking van de structuur. Vanuit OWO nemen we actief deel in deze Governance structuur en zijn we regelmatig met de FUMO in gesprek om te kijken waar we de samenwerking kunnen versterken. Naast de projecten rapporteert de FUMO ons op verschillende momenten over de algemene voortgang: • De kadernota geeft informatie ter voorbereiding van de begroting; • De begroting geeft een financieel overzicht van de kosten en opbrengsten voor het komende jaar.

De raad kan een zienswijze indienen op de begroting; • De jaarstukken bieden inzicht in de ontwikkelingen en de resultaten van het afgelopen jaar, zowel inhoudelijk als financieel; • In de (Halfjaar)rapportage Fbup rapporteren ze over de voortgang van de uitvoering van het jaarprogramma en projecten; 32

•

In tertaalrapportages staan de genoemde controles en tijdbesteding en percentages benutte uren.

De FUMO heeft naast de reguliere werkzaamheden voor de gemeente overstijgende projecten en collectieve taken een Fryslân-brede uitvoeringsprogramma opgesteld. Sinds 2022 is de FUMO gaan werken met een meerjarig programma basistaken. Dit meerjarig programma omvat alle basistaken en niet alleen de projecten. Uitgangspunten daarbij zijn naast het VTH-beleid basistaken Fryslân ook de nieuwe Producten- en dienstencatalogus (PDC) met bijbehorende kengetallen en het nieuwe sturingsen financieringsmodel. Afgelopen jaar is tevens het VTH-beleid basistaken Fryslân aangepast. Dit met het oog op de omgevingswet. De aanpassing van het afgelopen jaar is zowel een technische als inhoudelijke aanpassing geweest, waardoor het beleid beter aansluit op de huidige wetgeving. Het Jaarprogramma basistaken FUMO 2025 is als bijlage bijgevoegd en wordt ter vaststelling aangeboden aan de colleges. Het algemeen bestuur (AB) van de FUMO heeft op 19 december 2024 met het Jaarprogramma basistaken FUMO 2025 ingestemd. De verslaglegging van het jaar 2024 wordt door de FUMO zelf met de raden gedeeld.

8.7 Gemeentelijke Organisatie De gemeentelijke organisatie heeft ook voor haar eigen gebouwen, terreinen en activiteiten te maken met VTH. Denk bijvoorbeeld aan het gemeentehuis en de gemeentewerf of bijvoorbeeld bij activiteiten zoals grondverzet door de gemeente Net als bij andere inrichtingen spreken wij de gemeentelijke inrichtingen aan als wij overtredingen constateren en werken wij volgens het toezicht en handhavingsprotocol om overtredingen ongedaan te maken. Er zijn in 2024 zeven controles uitgevoerd bij gemeentelijke inrichtingen.

Vergunningverlening activiteiten

gemeentelijke

inrichtingen

en Realisatie 2023

Omgevingsvergunningen/meldingen/vooroverleggen

25

Toezicht gemeentelijke inrichtingen

Realisatie 2023

Controles (gemiddeld 1x per 4 jaar)

3

Prognose 2024 29

Realisatie 2024 43 Realisatie 2024

2

7

Gemiddeld afgelopen 3 jaar 21 Gemiddeld afgelopen 3 jaar 3

33

9 CAPACITEIT EN BUDGETTEN Voor de uitvoering van de handhavingsactiviteiten zijn middelen nodig. De activiteiten vragen inzet van personeel en materiele kosten. De personele kosten bestaan uit de salarislasten en overige personeelskosten zoals opleidingen. Onderstaande data is gebaseerd op de gegevens die op dit moment beschikbaar zijn. De beschikbare personele en financiële middelen voor 2025 2026 zijn als volgt: Financiële en personele middelen OWO-VTH Formatie Personele kosten Materiële kosten Totaal:

2024

2025

2026

Per gemeente 2026

51,33 fte € 4.984.779 € 465.000

Per gemeente 2025 17,11 fte € 1.641.453 € 155.000

45,33 fte

51,33 fte € 4.924.358 € 465.000 € 5.389.358

€ 5.449.779

€ 1.796.453

€ 1.816.593

17,11 fte € 1.661.593 € 155.000

De totale capaciteit en middelen in bovenstaande tabel zijn: - exclusief de inzet door de FUMO voor het uitvoeren van haar taken. De materiele kosten zijn voor specialistische adviezen en materialen voor vergunningverlening en handhandhaving. Bijvoorbeeld adviezen over brandveiligheid, constructieve veiligheid, geluid- en bodem. De benodigde materialen zijn bijvoorbeeld de handhavingsgereedschappen en de kosten van de voertuigen. Gedurende het jaar zal monitoring plaatsvinden en waar nodig zal bijgestuurd worden.

34