P08187_Koersdocument_Omgevingsvisie_Gemeente_Opmeer_20250512
Tekst van het document
23
5.5
Een aantrekkelijk landschap en hoogwaardig erfgoed
5.5.2
Wat zijn onze ambities?
Cultuurhistorisch erfgoed als identiteitsdrager
We schenken speciale aandacht aan het behouden van een gezonde bodem en goede waterkwaliteit en -kwantiteit, wat wij cruciaal
We hechten veel waarde aan het behoud en onderhoud van ons erf-
achten voor het in stand houden van biodiversiteit en een vitale na-
zien van het thema Een aantrekkelijk landschap en hoogwaardig erf-
goed, waaronder de iconische stolpboerderijen en lintdorpen, die
tuurlijke omgeving.
goed. De volgende onderwerpen staan centraal in dit thema: landbouw,
een belangrijk onderdeel van ons landschap vormen.
In deze paragraaf staan de strategische ambities uiteengezet ten aan-
(cultureel) erfgoed, buitengebied, natuurgebieden, recreatie in het bui-
tengebied. 5.5.1
Welke opgaven spelen er?
Behoud van het karakteristieke landschap met linten en doorkijken
Hoogwaardige natuurontwikkeling
gebouwen; wij zetten ons ook in voor het versterken van de maat-
We zetten ons in voor de uitbreiding van natuurgebieden, zodat
schappelijke rol van deze elementen, door bijvoorbeeld het verhaal
deze gebieden ecologisch sterker worden en bijdragen aan de bre-
van ons landschap te vertellen.
dere natuuropgave in de regio.
Wij zien het beschermen van cultuurhistorische landschappen en
Natuurinclusief ontwerpen stimuleren wij, met als doel om nieuwe
over het open landschap.
het behouden van oude structuren, zoals wegen en watergangen,
woongebieden en stadsranden te integreren met de natuur, waar-
Er treedt verzilting op in de kuststreek van Noord-Holland; met als
als essentieel voor de identiteit van onze regio.
door deze gebieden aantrekkelijker en ecologisch duurzamer wor-
Nieuwe ontwikkelingen binnen onze gemeente stemmen wij zorgvul-
den.
gevolg verziltingsdruk in Westfriesland.
Het behoud van erfgoed gaat verder dan alleen het conserveren van
Behouden en ontwikkelen van agrarische vormen die passen bij ge-
dig af op het behoud van deze historische elementen, zodat de ge-
meente Opmeer.
schiedenis van Opmeer bewaard blijft voor toekomstige generaties.
Het verbeteren van de ecologische kwaliteit van bestaande natuurgebieden, zoals het versterken van natuurverbindingen, heeft voor
Faciliteren van agrariërs in het kader van verduurzaming en biodi-
ons prioriteit om de biodiversiteit te bevorderen.
versiteit.
Hoogwaardig groen en landschap
Er ligt een opgave om de beleefbaarheid en de bewustwording van
We willen ons kenmerkende open en groene landschap behouden
Recreatie in samenhang met natuur en landschap
het landschap en het erfgoed te vergroten.
en versterken, waarbij groen een centrale rol speelt in de kwaliteit
Afweging landschap of woningbouw en bedrijvigheid.
van onze leefomgeving.
natuur toegankelijk te maken voor onze bewoners en bezoekers,
Het combineren van de recreatieve routes door de gemeente met
We zetten ons actief in voor het beschermen van natuurgebieden en
zonder afbreuk te doen aan de ecologische waarde.
het NNN-gebied.
Het behouden van de landelijke doorkijken tussen de huizen en
het verbeteren van recreatiemogelijkheden binnen deze gebieden.
We investeren in het optimaliseren van wandel- en fietsroutes, zodat
Ons groenbeheer heeft als doel niet alleen de esthetische waarde
het buitengebied beter toegankelijk wordt met meer mogelijkheden
boerderijen in het lint.
van de openbare ruimte te verbeteren, maar ook bij te dragen aan
voor recreatie en natuurgebieden beleefbaar worden.
Het ministerie van Defensie heeft het buitengebied van Opmeer
een gezonde en leefbare woonomgeving voor onze bewoners.
aangewezen als mogelijk laagvlieggebied. Dit is onderdeel van het
We richten ons op het versterken van recreatiemogelijkheden door
Daarnaast promoten wij onze regio als toeristische bestemming door de unieke natuur en het landschap te benutten en de recrea-
Nationaal Programma voor Defensie, dat gericht is op het creëren
Biodiversiteit en natuurverbindingen versterken
van meer ruimte voor militaire activiteiten. Heeft effect op buitenge-
tieve kernkwaliteiten verder te versterken.
We zetten ons in voor het creëren van grote, aaneengeschakelde
bied
natuurgebieden die ecologisch stabiel zijn en die biodiversiteit be-
Linten in het buitengebied beschermen
Om het elektriciteitsnet in Noord-Holland Noord te versterken en de
vorderen.
energietransitie te ondersteunen, is TenneT bezig met de uitbreiding
In de lintbebouwing van onze gemeente worden nieuwe ontwikkelin-
Naast het behoud van natuurgebieden werken we ook aan natuur-
gen zoveel mogelijk beperkt, met uitzondering van kleinschalige ini-
van het hoogspanningsnet. Een hoogspanningstracé op of nabij het
vriendelijke randen langs akkers en wegen, die bijdragen aan het
tiatieven die bijdragen aan de verbetering van de kwaliteit van het
grondgebied van gemeente Opmeer heeft effect op buitengebied.
verbeteren van de lokale flora en fauna.
landschap, zoals het herbestemmen van agrarische bedrijfsgebouwen.
24
Het behoud van de openheid en het karakter van de lintbebouwing is voor ons essentieel, waarbij wij de nadruk leggen op het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit zonder het landschap te verstoren.
Ruimtelijke analyse De oudste linten zijn ontstaan op de hogere gronden tussen de huidige dorpen Hoogwoud, Opmeer en Spanbroek. Langs de wegen die over de kreekruggen liepen werden stolpboerderijen gebouwd. Om de wegen op de kreekruggen met elkaar te verbinden werden er op enkele plekken dwarswegen aangelegd. Langs de wegen op de kreekruggen werden steeds meer boerderijen gebouwd. Op sommige plekken ontstonden daardoor kernen, voornamelijk rond de kruispunten van wegen. In de loop der tijd groeiden de lintdorpen in de lengte. De historische ontwikkeling langs de wegen op de kreekruggen is tegenwoordig goed te herkennen en kan gekenmerkt worden als historische stolpstructuur. Langs deze stolpstructuren zijn de meeste rijksmonumenten te vinden (Opmeer heeft geen gemeentelijke monumenten) en het merendeel daarvan zijn stolpboerderijen. Tussen de stolplinten ligt het open landschap wat vrijwel geheel vrij is van obstakels waardoor het weidse karakter voelbaar is. Stolpstructuren liggen als gebogen lijnen in het open landschap en volgen de hoger gelegen kreekruggen. Rechte dwarswegen verbinden de stolpstructuren. (Voormalige) dorpskernen liggen op de kruispunten van wegen. Hoogwoud, Opmeer en Spanbroek zijn van oudsher de belangrijkste kernen. De bebouwing concentreert zich rond de stolpstructuren. Openheid van het landschap wordt benadrukt tussen de stolpstructuren.
Beleid Hieronder wordt het relevante beleid voor dit thema weergegeven. Gemeente Opmeer beschikt naast onderstaande documenten over nog meer documenten. Hieronder is alleen een overzicht van beleidsdocumenten opgenomen waarin ook een strategische lijn is uitgezet. Andere documenten zijn meegenomen in het uitzetten van deze strategische lijn. Gebruikt voor koersdocument Toekomstvisie Opmeer, 2021 Structuurvisie gemeente Opmeer, 2012 Nota economische zaken, 2024 Groenbeleidsplan 2025-2034, 2023 Natuur- en recreatieplan West-Friesland, 2016 Startnotitie Provinciaal Programma Landelijk Gebied – Buitengewoon Nord-Holland, 2023 Bijzonder Provinciaal Landschap, provincie Noord-Holland, 2020 Ruimtelijke Agenda Westfriesland, 2024
Waar is nog geen ambitie/beleid voor of is een aandachtspunt? Er wordt een kerkenvisie opgesteld voor de visie ten aanzien van kerken in Opmeer. Er is geen visie op onderdelen ten aanzien van klimaatadaptatie (denk aan hittestress). Er is aandacht voor cultuurhistorische waarden, o.a. via kaarten (stolpenkaart, kerkenvisie). Het verenigingsleven opnemen als onderdeel van culturele identiteit. Hoe kunnen we omgaan met woningbouw maar toch een aantrekkelijk landschap behouden? Kiezen we voor een compact kerngebied of in alle woonkernen een straatje erbij? We werken aan een visie Recreatie en toerisme; van belang is om inzicht te krijgen in de recreatievraag vanuit onderscheidenlijk de regio NHN én de gemeente en in samenhang daarmee de economische spin-off voor de gemeente. Aandacht voor de relatie tussen recreatie en het landschap. Koppelkansen benutten. We zien het belang van wandelroutes in ons buitengebied en tussen de kernen, zowel formeel als informeel. Aandacht voor het Bijzonder Provinciaal Landschap, hoe gaan we hiermee om en wat kan er nog wel? Inzicht in kansen voor meervoudig grondgebruik: We zien koppelkansen tussen agrariërs en de natuur. Vanuit vroeger was de boer en de natuur één. Deze kwaliteiten en kansen moeten we benutten.
25
5.6
Bereikbaar Opmeer
Het streven is om in 2050 0 verkeersslachtoffers te hebben, met bij-
We zetten ons als gemeente in voor een slimme, schone en veilige
In deze paragraaf staan de strategische ambities uiteengezet ten
zondere focus op de veiligheid van fietspaden en de doorstroming in
mobiliteit, met als doel de CO2-uitstoot door mobiliteit met 55% te
aanzien van het thema Bereikbaar Opmeer. De volgende onderwer-
dichtbevolkte gebieden.
reduceren in 2030.
pen staan centraal in dit thema: (duurzame) mobiliteit, parkeren en bereikbaarheid. 5.6.1
Duurzame mobiliteit stimuleren
Welke opgaven spelen er?
meer te verbeteren.
Duurzaamheid: verminderen van de klimaat- en gezondheidseffecten van mobiliteit, met focus op CO2-reductie en duurzame ver-
Integrale benadering van thema’s zoals leefbaarheid, duurzaamheid
Het aantal laadpunten voor elektrische voertuigen en fietsen wordt uitgebreid.
Er wordt een multimodale netwerkstudie uitgevoerd en een hubstrategie ontwikkeld om het openbaar vervoer te versterken.
Er wordt actief steun verleend aan initiatieven voor elektrisch openbaar vervoer en de verduurzaming van gemeentelijke voertuigen.
Het openbaar vervoernetwerk wordt zo ingericht dat het passend is voor woningbouw, de energietransitie en andere beleidsdomeinen.
voersoplossingen.
We zetten in op het verbeteren van het duurzame openbaar vervoer en de provincie wordt gestimuleerd om de bereikbaarheid van Op-
Leefbaarheid vs. bereikbaarheid: het vinden van een balans tussen verkeersveiligheid en doorstroming van verkeer.
Bereikbaarheid openbaar vervoer verbeteren
Vraagafhankelijk vervoer, zoals Mobility as a Service, wordt gestimuleerd.
We zetten regionaal in op het goed verbinden van de gebieden bui-
Tegen 2030 wordt er gestreefd naar voldoende laadpunten voor elektrische voertuigen en fietsen.
en gezondheid in lijn met de Omgevingswet.
ten de Westfriese lijn, met openbaar vervoerknooppunten via snelle
Anticiperen op de opkomst van elektrisch vervoer, groeiend fietsge-
fietsverbindingen, zodat alle kernen binnen 15 minuten fietsen van
Regionale samenwerking voor bereikbaarheid
bruik en de rol van smart mobility in het verbeteren van bereikbaar-
een knooppunt bereikbaar zijn.
heid.
punten in mobiliteit en bereikbaarheid op te lossen.
Parkeerdruk in bepaalde gebieden.
Fietsgebruik bevorderen
Verbeteren van openbaar vervoer.
Inzet op voetgangersvriendelijke zones.
Toegankelijkheid verbeteren voor minder valide.
Drukte Herenweg-Middelweg
Er zijn uitdagingen met de bereikbaarheid van de verschillende ker-
We hebben aandacht voor de fietsinfrastructuur, inclusief nieuwe verbindingen en onderhoud.
nen binnen de gemeente, waarvoor verbetering van de infrastructuur nodig is.
Er wordt samengewerkt met de 7 West-Friese gemeenten om knelEr wordt verkeerskundig samengewerkt met de regio, met de verdeling van taken voor effectieve mobiliteitsoplossingen.
Het streven is naar een gezonde, bereikbare en duurzame regio
Er wordt gestimuleerd dat het fiets parkeren verbeterd wordt bij
door de versnelling van woningbouw en verbetering van de bereik-
nieuwbouwprojecten en herontwikkelingen.
baarheid.
Duurzame mobiliteit wordt bevorderd, met als ambitie een groei van 20% meer fietskilometers in 2027 ten opzichte van 2017.
Vanuit de regio is er aandacht voor regionale doorfietsroutes, met bijzondere aandacht voor de verkeersveiligheid van schoolroutes.
5.6.2
Wat zijn onze ambities?
Verkeersveiligheid en verkeersdrukte aanpak
We stimuleren duurzaam woon-werkverkeer en thuiswerken om de
Parkeerbeleid en infrastructuur
Er wordt gestreefd naar de handhaving en monitoring van het par-
verkeersdrukte te verlagen.
keerbeleid, met als doel parkeeroverlast in de openbare ruimte te
We zetten in op het verbeteren van de verkeersveiligheid voor maat-
voorkomen.
regelen zoals wegomleggingen, verkeersregulering en verbetering van kruisingen.
Parkeernormen worden vastgesteld per type gebouw of bestemming, zodat de verwachte parkeerbehoefte wordt opgevangen.
26
Ruimtelijke analyse Tussen de verschillende kernen liggen polderwegen, die voornamelijk ingericht zijn voor autoverkeer. De ligging van deze wegen zijn door de historie van het gebied bepaald en vormen een uitgebreid netwerk van auto-infrastructuur door de gemeente. Hierdoor verplaats je je makkelijk met de auto tussen de dorpen, maar is er ook veel ruimte voor sluipverkeer. Daarnaast zijn deze wegen niet optimaal voor fietsverkeer en zijn er weinig alternatieve wegen voor langzaam verkeer. Er is één centrale uitvalsweg die de hoofdkern van de gemeente direct verbindt met de regio. De N241 loopt dwars door Opmeer/Spanbroek. Deze weg is recentelijk heringericht voor de veiligheid en doorstroming. Van belang is aandacht voor de gevolgen van gebiedsontwikkeling op verkeersafwikkeling op de andere uitvalswegen. De dichtheid van bushaltes in Hoogwoud en Opmeer/Spanbroek is ook zodanig hoog dat er altijd een bushalte in de buurt te vinden is. Hoogwoud en Opmeer hebben een directe verbinding met de treinstations van resp. Obdam en Hoorn. Daarmee is de hoofdkern, op het gebied van lijnvoering, goed verbonden met de buitenwereld. Aartswoud heeft een OV-verbinding met de hoofdkern (halte Schoolstraat). Aartswoud en De Weere worden ontsloten via een buslijn naar de hub Abbekerk Busstation, waar kan worden overgestapt op de bus naar Hoorn. Qua frequentie is het openbaar vervoer matig.
Directe OV-verbinding tussen hoofdkern en De Weere ontbreekt. Directe OV-verbinding tussen de hoofdkern en Aartswoud is minimaal. OV-verbinding tussen Aartswoud en De Weere is minimaal. Frequentie van OV is buiten de spits matig.
Beleid Hieronder wordt het relevante beleid voor dit thema weergegeven. Gemeente Opmeer beschikt naast onderstaande documenten over nog meer documenten. Hieronder is alleen een overzicht van beleidsdocumenten opgenomen waarin ook een strategische lijn is uitgezet. Andere documenten zijn meegenomen in het uitzetten van deze strategische lijn. Gebruikt voor koersdocument Toekomstvisie, 2021 Structuurvisie, 2012 Gemeentelijk Verkeers-, en Vervoersplan, 2019 Regionale Agenda Mobiliteit WF, 2023 Nota Parkeernormen, 2016 Wegenbeheerplan, 2022 Pact West-Friesland, 2020 Coalitieakkoord, 2022 Actieagenda Actieve Mobiliteit NH, 2022 Startnotitie Provinciaal Programma Landelijk Gebied, 2023
Waar is nog geen ambitie/beleid voor of is een aandachtspunt? Er is aandacht nodig voor de bereikbaarheid van voorzieningen voor inwoners van Aartswoud en De Weere. De staat van wegen en ontbreken van voetpaden (zoals Koningspade). Verkeersveiligheid in het buitengebied (grote snelheidsverschillen). Voorstellen voor betere ontsluiting bij nieuwbouwprojecten, o.a. in Hoogwoud. Verbetering van wandelroutes en onderlinge verbindingen in combinatie met groen-blauwe dooradering van het landschap. Inzetten op duurzame bereikbaarheid Hoe gaan we om met parkeren in verschillende delen in de gemeente? Andere aanpak in het centrum ten opzichte in woonwijken bijvoorbeeld? Is er voldoende draagvlak c.q. bezetting voor openbaar vervoer? We werken aan een visie Recreatie en Toerisme. Aandacht voor de mobiliteit van ouderen en mindervaliden. De digitale bereikbaarheid van kleine kernen en buitengebied is een aandachtspunt. Met name om de sociale en economische kansen te benutten.
Langzaam verkeer moet vrijwel altijd gebruik maken van de rijbaan vanwege een gebrek aan aaneengesloten fiets- en wandelroutes. Veel mogelijke sluiproutes door de kernen. N241 is de enige hoofdverbinding van de gemeente. Hoge dichtheid van bushaltes in hoofdkern zorgt voor toegankelijk OV. Goede OV-verbindingen tussen hoofdkern en treinstations Obdam en Hoorn.
27
5.7
Economisch vitaal
5.7.1
Welke opgaven spelen er?
Opmeer-Spanbroek krijgt de ruimte om zich verder te ontwikkelen,
Een economisch vitale regio Westfriesland
zodat het zijn rol als subregionaal centrum kan behouden.
We streven ernaar de regionale economie te versterken en West-
Ruimte bieden aan circulaire economie activiteiten.
Ontwikkelen duurzaam ontwikkelingsperspectief agrarische sector
Werkgelegenheid in de gehele gemeente.
Visie op recreatie en agrarische bedrijvigheid van belang voor toe-
moeten voldoende dagelijkse voorzieningen hebben, met een zo
op de regionale arbeidsmarkt zowel kwalitatief als kwantitatief ver-
komst economie Opmeer.
volledig mogelijke branchering.
beteren.
5.7.2
Wat zijn onze ambities?
Economisch gezonde en gevarieerde duurzame landbouw
We realiseren de vigerende gebiedsvisie voor het centrum van Op-
friesland bovenregionaal op de kaart te zetten, zodat bedrijven en
meer-Spanbroek.
werknemers aangetrokken en behouden worden.
De centrumgebieden van resp. Opmeer-Spanbroek en Hoogwoud
We zorgen voor voldoende ontmoetingsplekken voor bewoners en
aantrekkelijk leisure-aanbod te ontwikkelen. Dit trekt meer bezoe-
De vier ambities voor Opmeer-Spanbroek zijn:
kers aan en verhoogt de bestedingen.
We streven ernaar een economisch gezonde en gevarieerde land-
o
Een vitaal en levendig centrum.
bouw te behouden, waarbij we de openheid, het kleinschalige en
o
Cultuurhistorie als inspiratie.
Recreatie in het buitengebied
groene agrarische karakter van het gebied vooropstellen.
o
Een klimaatadaptief centrum.
Agrarische activiteiten met ‘groene gronden’ passen goed bij het
o
Een verkeersveilig centrum.
in Westfriesland om een aantrekkelijke woon- en leefomgeving te creëren.
Vitale bedrijventerreinen en gezonde arbeidsmarkt
We werken aan de transitie naar kringlooplandbouw, met als doel
We streven naar een vitaal bedrijventerrein De Veken.
waarbij het landschap een samenbindende factor is tussen verschil-
deze in 2040 te realiseren.
We werken er hard aan dat De Veken in 2030 volledig energieneu-
lende functies en waarden.
We zetten ons in voor het verminderen van de versnippering van
Westfriesland wil meer bezoekers van buiten de regio aantrekken,
We werken samen met de overheid, het bedrijfsleven en het onder-
Recreatie in Opmeer
De bedrijfsvoering van agrarische ondernemers willen we een kwali-
wijs om zoveel mogelijk inwoners aan het werk te krijgen, te houden
teits- en duurzaamheidsimpuls geven.
en bij te scholen voor de nieuwe banen die er komen.
De gemeente Opmeer draagt bij aan het toevoegen van recreatieruimte in de regio, aangezien meer recreatieruimte nodig is om aan-
Het behoud van agrarische activiteiten in Westfriesland is voor ons
trekkelijk te blijven.
van groot belang.
Detailhandel
Opmeer behoort tot het dynamische landschap in de regionale inde-
We willen de hoofdwinkelstructuur in de regio zo sterk mogelijk be-
We willen de recreatie in de regio versterken door natuurdoelen te koppelen aan recreatieve doelen en de bestaande (natuur)struc-
houden, met de focus op bestaande voorzieningencentra.
turen, zoals linten en landschapsstructuren, beter te benutten.
bruik natuur en recreatie koppelen aan landbouw, en onnodige ver-
We werken aan het compacter maken van de bestaande centra.
glazing, verdozing en verharding voorkomen.
Er moet ruimte zijn voor innovatie en ondernemerschap binnen de
toeristische gebruiksmogelijkheden van bestaande dagrecreatieve
detailhandel.
voorzieningen.
Uitbreiding bedrijventerrein De Veken.
Centrumfunctie voor de hoofdkern
traal is.
ling (Structuurschets Westfriesland). Hier willen we met dubbelge-
We benutten de kernkwaliteiten van natuur, landschap en recreatie
muleren.
grondeigendom.
We willen de landschappelijke kwaliteiten beter benutten om een
bezoekers, bijvoorbeeld door horeca te faciliteren.
verhaal en de identiteit van de gemeente Opmeer. Dit blijven we sti
De regio Westfriesland wil de aansluiting tussen vraag en aanbod
We streven ernaar de centrumfunctie die de kern Opmeer/Spanbroek vervult te behouden en verder te versterken.
We willen lokale initiatieven omarmen in de kleine kernen van de re-
De gemeente zet zich in voor de handhaving en verbetering van de
De recreatieve waarde van kernen en het landelijk gebied kan ver-
gio, omdat dit de leefbaarheid bevordert.
sterkt worden door nieuwe verblijfsaccommodaties toe te voegen
We zijn tegen ontwikkelingen bij solitaire locaties, zoals winkels bui-
aan het bestaande aanbod.
ten de stadscentra of op minder toegankelijke plaatsen.
28
We bevorderen routerecreatie in regionaal verband en werken mee aan het realiseren van nieuwe recreatieve en toeristische routestructuren.
Beleid Hieronder wordt het relevante beleid voor dit thema weergegeven. Dit zijn enkel de beleidsdocumenten relevant voor de Omgevingsvisie.
Het buitengebied en de historische dorpslinten in de gemeente hebben toeristische potentie door het behoud van de oorspronkelijke, cultuurhistorische en landschappelijke structuur.
Regio Noord-Holland Noord streeft ernaar de meest vitale verblijfsrecreatiesector van Nederland te hebben. Opmeer draagt bij aan deze ambitie door een kwalitatief goede verblijfsrecreatiesector te realiseren.
Ruimtelijke analyse De gemeente kent twee centrumgebieden waar een clustering van retail en horeca te vinden is. Dat is in de kern van Hoogwoud en in de kern van Spanbroek-Opmeer. Op het gebied van toerisme is ten westen van Spanbroek de Passantenhaven De Wijzend. Deze voorziening heeft een boottrailerhelling, aanlegsteigers, 5 gratis camperplaatsen en een parkeerterrein. Er zijn geen voorzieningen, maar een verblijfsaccommodatie en de dorpsvoorzieningen zijn op loopafstand. Verder zijn er twee grote permanente recreatieparken, resp. het recreatiepark aan de Opmeerderweg en aan De Bongerd/Wilhelminalaan waarvan de recreatieve functie onder druk staat. En zijn diverse kleinschalige seizoensgebonden kampeerterreinen. Tenslotte kent de gemeente diverse kleinschalige bezienswaardigheden verspreid over de gemeente, in de kernen en het buitengebied.
Gebruikt voor koersdocument: Toekomstvisie 2021 Structuurvisie 2012 Nota economische zaken 2024 Natuur- en recreatieplan West-Friesland, 2016 Startnotitie Provinciaal Programma Landelijk Gebied – Buitengewoon Nord-Holland, 2023 Regionale detailhandelsvisie West-Friesland, 2024 Gebiedsvisie centrum Opmeer-Spanbroek, 2023 Regionale Visie Verblijfsrecreatie Noord-Holland Noord, 2017 Pact 7.1 Westfriesland, gemeente Opmeer, 2020 Ruimtelijke Agenda Westfriesland, 2024
Waar is nog geen ambitie/beleid voor? Wat is de visie ten aanzien van evenementen? Er is een minimale visie op bedrijventerreinen. Op welke soort bedrijvigheid wil de gemeente zich inzetten? Logischer wijs inzetten op sectoren die ruimte-efficiënt zijn, veel werkgelegenheid generen, maatschappelijke meerwaarde hebben en bijdragen aan versterken van economische clusters. Het inzetten op bepaalde sectoren/bedrijfstakken: bepaalde vormen van werkgelegenheid brengen een huisvestingsbehoefte met zich mee. Samenwerking tussen agrariërs voor circulaire landbouw. Het belang van balans tussen economische ontwikkeling (o.a. agrarisch gebruik) en natuurwaarden. Er wordt aandacht gevraagd voor basisvoorzieningen langs wandel- en fietsroutes om toerisme te versterken. Er wordt aandacht gevraagd voor arbeidsmarktaspecten: voldoende stroom en water nodig voor bedrijvigheid. Er wordt gewerkt aan een visie Recreatie en toerisme. Hierin moet worden bepaald welke verblijfsaccommodaties wenselijk zijn m.i.v. andere belangen. Van belang is om inzicht te krijgen in de recreatievraag vanuit onderscheidenlijk de regio NHN én de gemeente en in samenhang daarmee de economische spinoff voor de gemeente. Arrangementen binnen de agrarische sector waarmee nieuwe vitaliteit in de kernen kan ontstaan. Ruimtebehoefte agrarische bedrijven voor verduurzaming en activiteiten uit de keuken.
Het grootste bedrijventerrein is De Veken en ligt aan de oostkant van Opmeer. Deze heeft zich gevormd rond één van de dwarswegen. Ten westen van Hoogwoud ligt een kleiner bedrijventerrein dat eveneens langs een dwarsweg is geclusterd. De agrarische bedrijven liggen voornamelijk aan de rand van de dorpen en in de linten en het buitengebied.
Bedrijventerreinen en recreatieparken zijn gelegen aan de dwarswegen in het, van oudsher zijnde, open landschap. Aan de stolpstructuren, maar buiten de dorpen, zijn voornamelijk de boerenbedrijven gevestigd..
29
6
Ruimtelijke dillema’s
In het vorig hoofdstuk zijn diverse ambities en opgaven opgenomen. Een aantal ambities en opgaven tonen echter mogelijke botsende belangen ruimtelijk gezien. Deze ruimtelijke dillema’s worden kort benoemd in dit hoofdstuk.
30 Koersdocument Omgevingsvisie Opmeer
6.1
Thematische botsingen
6.1.3
Bereikbaarheid vs. duurzaamheid:
en voor iedereen gemakkelijk toegankelijk blijven. Dit vraagt bijv. om
In het vorig hoofdstuk zijn diverse ambities en opgaven opgenomen.
Door de ligging van gemeente Opmeer zijn inwoners zeer gebonden
creatieve ambulante zorgarrangementen of vraagafhankelijk vervoer,
Een aantal ambities en opgaven tonen echter mogelijke botsende belan-
aan de auto om zich te verplaatsen binnen én buiten de gemeente. De
voor bijvoorbeeld ouderen die in kleine woonkernen willen blijven wo-
gen ruimtelijk gezien. Over deze botsende belangen zullen keuzes ge-
wens om de bereikbaarheid van Opmeer te verbeteren door bijvoor-
nen.
maakt moeten worden. Dit kan in het traject van de omgevingsvisie,
beeld de uitbreiding van de infrastructuur voor auto's (met parkeerbeleid
maar de botsende belangen kunnen ook agenderend worden opgeno-
en verkeersveiligheid) of het verhogen van verkeersintensiteit kan bot-
men in de omgevingsvisie. De keuze wordt in dat geval later gemaakt,
sen met de ambitie om duurzaam vervoer te bevorderen om daarmee
bijvoorbeeld bij de uitwerking van een programma. De belangrijkste aan-
het woon- en leefklimaat te bevorderen en het openbaar vervoer in
De gemeente Opmeer streeft naar het realiseren van woningen door
dachtspunten brengen we hierna in beeld. Gezien de druk op de
stand te houden.
middel van inbreiding en uitbreiding. Tegelijkertijd wil de gemeente de
6.1.7
Inbreiding/verdichting bij woningbouw en behoud identiteit van de dorpen
identiteit van de dorpen zo veel mogelijk behouden. Inbreiding en ver-
schaarse ruimte/ondergrond is het van belang om stil te staan dat dit mogelijke botsingen zijn. Wanneer er op plek a een ontwikkeling wordt
6.1.4
Landbouw en natuurbehoud
gerealiseerd is automatisch geen ruimte meer voor ontwikkeling b. Een
Er bestaat een conflict tussen het behoud van de natuur (biodiversiteit)
van dorpen verandert. Daarom zijn (nieuwe) kaders nodig om te bepalen
omgevingsvisie kan hierbij richting geven bij het stellen van prioriteiten
en de belangen van de agrarische sector. Intensieve landbouwpraktijken
waar woningen wel en niet kunnen worden gerealiseerd.
en het maken van keuzes.
kunnen de doelen van natuurbehoud en -ontwikkeling belemmeren, ter-
dichting maar ook dorpsuitbreiding kan ervoor zorgen dat de identiteit
wijl natuurinclusieve landbouwpraktijken vaak meer ruimte en investe6.1.1
Woningbouw vs. behoud van het agrarisch karakter en behoud identiteit
ring vereisen. Dit kan leiden tot spanningen tussen economische belangen en milieudoelen.
De ambitie om 750-900 nieuwe woningen te bouwen kan botsen met de focus op het behoud van het open en agrarisch karakter van Opmeer en
6.1.5
Energieopwekking en ruimtelijke kwaliteit
de natuurlijke omgeving. Het ontwikkelen van nieuwe woningen kan mo-
De gemeentelijke ambities om energieopwekking (op welke manier dan
gelijk leiden tot verstoring van het landschap en de historische structuur
ook) te stimuleren, stuiten mogelijk op de beschikbare ruimte en kwaliteit
van het gebied, wat in strijd is met de wens om het kleinschalige en
van het landschap en de woonkernen. Het zoeken naar een balans tus-
open landschap, mede omwille van het behoud van de bijzondere waar-
sen het creëren van energiecapaciteit en het behouden van de ruimte-
den en als productiegebied voor de agrarische sector, te behouden wat
lijke kwaliteit kan moeilijk zijn, vooral in het licht van het streven naar
Opmeer kenmerkt.
aantrekkelijke woonkernen en zorgvuldig gebruik van het open en groene landschap.
6.1.2
Recreatie vs. bescherming van het landschap:
De ambitie stimuleren van recreatie kan botsen met de ambitie voor behoud van het landschap. Grootschalig en duurzaam toerisme (zoals
6.1.6
Maatschappelijke voorzieningen geclusterd vs. voorzieningen verspreid
grootschalige kampeeraccommodaties) zijn toeristische ontwikkelingen
Tegenwoordig worden zorgvoorzieningen steeds vaker geclusterd in ge-
die kunnen botsen met de wens om de landschappen en de historische
zondheidscentra. Hoewel dit voordelen biedt op het gebied van samen-
elementen te beschermen.
werking en efficiëntie, vraagt het extra aandacht voor de toegankelijkheid en spreiding van zorgvoorzieningen. Gezien de diverse doelgroepen van zorg, is het van belang dat voorzieningen goed bereikbaar zijn
31
7
Participatie
In dit hoofdstuk wordt het participatieplan van Wijde blik gepresenteerd.
32 Koersdocument Omgevingsvisie Opmeer
7.1
Participatieplan Wijde Blik
Media Voornamelijk als intermediair om de andere doelgroepen te
worden immers regelmatig op onderdelen aangepast. Dit spanningsveld
bereiken. Collegeleden Betrokken collegeleden kunnen soms een rol vervul-
bespreken we ook met de participanten.
ners en ondernemers een Omgevingsvisie en Omgevingsplan op. De
len bij bijeenkomsten, maar in het algemeen pleiten wij voor terug-
wordt nog nader uitgewerkt in de voorbereiding van de bijeenkomsten.
Wijde Blik ondersteunt BRO hierbij op het gebied van participatie.
houdendheid van politici in dit participatietraject: het woord is nu im-
In opdracht van de gemeente Opmeer stelt BRO in samenspraak met de gemeente, ketenpartners, stakeholders/organisaties en individuele inwo-
Het accent van de participatie zal liggen op de Omgevingsvisie. Het daaropvolgende Omgevingsplan is meer de ruimtelijk-juridische verta-
ling van de visie en leent zich minder voor het gesprek met de dorpen.
De precieze participatieruimte is afhankelijk van het deelonderwerp en
mers aan de burgers. Raadsleden Voor raadsleden geldt hetzelfde. Zij zijn van harte wel-
Participatieniveaus
kom als toehoorder bij de participatiemomenten.
dat het een combinatie wordt van Adviseren en Raadplegen/consulte-
De Omgevingsvisie wordt de ruimtelijke uitwerking van de Toekomstvi-
Het niveau kan per onderwerp verschillen. Meest waarschijnlijk is wel ren, zie Pagina 11 van de Nota Burger- en Overheidsparticipatie Op-
sie Opmeer 2030. Daarover is al veel input opgehaald en zijn er in het
3. Participatieruimte
eerste kwartaal van 2021 voorkeuren gepeild. Bewoners spraken in
Inhoudelijke onderwerpen
meerderheid hun voorkeur uit voor een combinatie van scenario B: “Ge-
We bouwen voort op de Toekomstvisie, er heeft immers al een participa-
4. Adviseren (vanaf begin) De gemeente nodigt inwoners, bedrijven
moedelijk en gezellig”, en scenario C: “Samen sterk”.
tietraject plaatsgevonden. Vooralsnog wordt gedacht aan de volgende 6
en/of maatschappelijke organisaties uit om suggesties of oplossingen
invalshoeken om te bespreken: Vitale dorpen in een vitale gemeente
over een bepaald vraagstuk aan te dragen. Hun mening speelt een vol-
2. Doelgroepen De Omgevingsvisie gaat in feite iedereen in en rond de gemeente Op-
Een zorgzame veilige gemeenschap
ten goede argumenten hebben om hun adviezen niet op te volgen. 5.
meer aan. Een overzicht of analyse van doelgroepen kan daarom bijna
Een duurzame toekomst
Raadplegen/consulteren De gemeente wil graag de mening horen van
eindeloos ver gaan. We volstaan hier met een beknopte opsomming,
Een aantrekkelijk landschap, klimaat adaptief en hoogwaardig
de inwoners. Wat leeft er, zijn er nieuwe ideeën, etc.? De gemeente is
erfgoed
niet verplicht de ideeën over te nemen of de plannen aan te passen,
Bereikbaar Opmeer
maar houdt er wel zoveel mogelijk rekening mee.
Economisch vitaal
De precieze participatieniveaus per onderwerp worden nog bepaald in
vooral als check dat we geen groepen met specifieke belangen vergeten. Ketenpartners Denk aan waterschap, Provincie Noord-Holland, nutsbedrijven, Veiligheidsregio, Omgevingsdienst, Sportservice, wo
meer (26 nov 2021): 04 | 09
waardige rol bij de ontwikkeling van beleid. Het college en de raad moe-
de voorbereiding van de bijeenkomsten.
ningcorporaties etc. Georganiseerde stakeholders Dorpsraden, wijkraden/buurtcom-
Tot welke mogelijke voorkeuren of keuzes dit leidt, moet nog nader worden uitgewerkt. De verschillende doelgroepen kunnen reageren op keu-
4. Aanpak in vijf stappen
missies, vrijwilligersorganisaties, belangenverenigingen als Fietsers-
zes en zelf ideeën aandragen. We werken de richtingen ruimtelijk uit,
Stap 1 (april 2025): Naar een Koersdocument
bond, natuurorganisaties e.d. Jongere en oudere inwoners Binnen de grotere dorpen Opmeer,
met een goede balans tussen globaal en concreet.
Stap 2 (september 2025): Ruimtelijke varianten
Met de Omgevingsvisie (en vervolgens Omgevingsplan) scheppen we
Stap 3 (oktober 2025): Toetsen Voorkeursvariant
Hoogwoud en Spanbroek en de kleinere kernen. Dit zijn inwoners-
een aantal kaders, want dat geeft duidelijkheid en rust bij alle belang-
Stap 4 (november 2025): Participatierapport
groepen waar speciale aandacht naar uitgaat in de gemeente. En
hebbenden (initiatiefnemers en omwonenden etc.). Er is ruimte voor ini-
Stap 5 (feb-juni 2026): Terugkoppelen over besluitvorming Voor-
zeker voor jongeren geldt dat ze je minder vaak hoort in participatie-
tiatieven en innovatie. Ook ambtenaren hebben belang bij een omge-
keursvariant
trajecten. Overige individuele inwoners en ondernemers Binnen de grotere
vingsvisie. Het geeft richting en initiatieven kunnen worden getoetst.
dorpen Opmeer, Hoogwoud en Spanbroek en de kleinere kernen.
de illusie willen wekken dat dit kan. Vastgestelde Omgevingsplannen
Aan de andere kant moet je niet alles willen dichttimmeren en ook niet
33
8
Toekomstbestendigheid en beleidshuis
In dit hoofdstuk wordt inzicht gegeven in het beleidshuis en het actueel houden van de omgevingsvisie.
34 Koersdocument Omgevingsvisie Opmeer
8.1
Borgen actualiteit
8.1.2
Omgevingsvisie dagvers houden
8.1.1
Hoe omgaan met in ontwikkeling zijnde beleidsstukken
Bij nieuwe (beleids)opgaven is de omgevingsvisie de leidend. Als er
Een omgevingsvisie is geen eindpunt. In Figuur 4 is de beleidscyclus
hierbij nieuwe inzichten ontstaan, wordt bekeken of een aanpassing van
schematisch weergegeven. Er zullen in de toekomst ontwikkelingen
de omgevingsvisie noodzakelijk is. Het bijwerken van de Omgevingsvi-
plaatsvinden die vragen om de koers op details of meer fundamenteel
sie naar de actualiteit kan het gevolg zijn van:
aan te passen. Zo zijn er op dit moment bijvoorbeeld al beleidsthema’s
1. nieuwe inzichten in uitwerkingstrajecten rondom thema’s en gebie-
2. Goede, wederzijdse afstemming inhoudelijk tussen de verschillende beleidsdocumenten (thema’s): horizontale samenhang. Uitgangspunten bij het beleidshuis zijn: Onderscheid in strategisch (omgevingsvisie), tactisch (programma’s) en operationeel beleid (omgevingsplan): Het beleid op
den;
in ontwikkeling waarvan de resultaten later gereed zullen zijn dan dat de
het strategisch niveau geeft de hoofdkoers voor de ontwikkelings-
vaststelling van de omgevingsvisie gepland is. Er zijn twee opties om
2. nieuwe opgaven die nog niet in de Omgevingsvisie staan;
richting, houding, werkprocessen en positie van de gemeente. De
hiermee om te gaan:
3. het niet meer aansluiten op opgaven in de samenleving en de be-
hoofdkeuzes uit dit beleid worden op tactisch niveau verder uitge-
1. De in ontwikkeling zijnde beleidsonderwerpen agenderend opnemen. Deze beleidsonderwerpen worden dan door de gemeente als
oogde strategie daarbij, de raad buigt zich daar een keer per twee
werkt en ingevuld. In de beleidsdocumenten op het operationele uit-
jaar over.
voeringsgerichte niveau wordt het tactisch beleid uitgewerkt naar
programma vastgesteld. Bij de evaluatie en actualisatie van de om-
concrete acties, maatregelen en projecten. Belangrijk is dat op de
gevingsvisie wordt bekeken of deze beleidsstukken tot een aanpas-
Er kan dus sprake zijn van een kleine aanpassing als gevolg van een
sing of aanvulling van de omgevingsvisie vragen.
nieuw inzicht. Het kan ook gaan om een ingrijpendere aanpassing. Dat
verschillende niveaus structureel afstemming plaatsvindt. 1. Strategisch beleid fysiek domein primair in omgevingsvisie: Bij
2. De in ontwikkeling zijnde beleidsonderwerpen agenderend opne-
gebeurt als blijkt dat de Omgevingsvisie niet meer actueel is. Dit moet
aanpassing van de strategische koers wordt dat aangepast in de
men, maar omdat het zeker is dat (sommige) van deze onderwer-
constant in de gaten gehouden worden. Het is goed om bij de aanpas-
omgevingsvisie. Hiermee waarborg je een integrale belangenafwe-
pen een effect gaan hebben op de omgevingsvisie wordt in de om-
sing van de Omgevingsvisie te laten zien hoe de participatieprocedure is
ging. Het is belangrijk ook na te gaan welke effecten de aanpassing
gevingsvisie 1.0 een gerichte opdracht opgenomen om in de toe-
ingepast. Hoe inwoners en betrokken partijen moeten meedenken en
komst een aanvulling of verdieping te doen.
meebeslissen bij een eventuele aanpassing is afhankelijk van hoe ingrij-
heeft voor andere beleidsthema’s om botsingen te voorkomen. 2. Spaarzaamheid bij opstellen van nieuwe beleidsdocumenten:
pend de aanpassing is.
Bij een nieuw beleidsvoornemen wordt het bestaande beleid geëvalueerd en nagedacht over de vraag of een geheel nieuw beleidsdo-
8.2
cument opgesteld moet worden, of dat aanpassing van bestaand
Beleidshuis, uitwerking programma’s en bevoegdheden Raad en College
beleid of integratie met/in ander beleid mogelijk is. Hierdoor wordt voorkomen dat het aantal beleidsdocumenten alsmaar toeneemt.
Van groot belang voor een goed werkende beleidscyclus, is een structu-
Het overzicht neemt daarmee af en de kans op onbedoelde tegen-
reel sterk samenhangend beleidshuis. Een beleidshuis omvat al het ge-
strijdigheden neemt toe.
meentelijk beleid, op een logische wijze gestructureerd. Bij een integraal beleidshuis is sprake van twee typen afstemming: 1. Goede, wederzijdse afstemming tussen de instrumenten op de verschillende niveaus: strategisch (omgevingsvisie), tactisch (beleid/programma’s) en operationeel (omgevingsplannen, omgevingsvergunningen, projectuitvoering en monitoring daarvan): verticale samenhang;
In programma’s formuleert de gemeente (de maatregelen die leiden tot) de beleidsmatig vastgelegde en gewenste kwaliteit zoals vastgelegd in het strategisch beleid. Een programma bevat:
een uitwerking van het te voeren beleid voor de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming of het behoud daarvan; en/of,
Figuur 2: Schematische weergave cyclus omgevingswet
35
maatregelen om aan een of meer omgevingswaarden te voldoen en/of een of meer andere doelstellingen voor de fysieke leefomgeving te bereiken.
Onder de omgevingswet bestaan er 4 sturingsinstrumenten, namelijk de omgevingsvisie, het programma, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning. De raad is bevoegd om de omgevingsvisie en het omgevingsplan vast te stellen. De gemeenteraad is daarmee dus de partij die op strategisch niveau de ambities en doelen bepaald voor de gemeente en deze ook in de regels van het omgevingsplan vastlegt. Het college is bevoegd om het programma en de omgevingsvergunning vast te stellen. De op te stellen programma’s moeten altijd passen binnen de omgevingsvisie en het college heeft een informatieplicht aan de raad. Indien een programma niet past binnen de omgevingsvisie kan het college dit programma niet aannemen, tot dat de raad de omgevingsvisie dusdanig aanpast dat het programma er wel binnen past. De raad is echter niet verplicht dit te doen, aangezien de omgevingsvisie boven het programma staat.
36
Amsterdam Nachtwachtlaan 20 1058 EA Amsterdam +31 (0)20 506 19 99
‘s-Hertogenbosch Willemsplein 2 5211 AK ’s-Hertogenbosch +31 (0)73 208 91 55
Venlo Industriestraat 94 5931 PK Tegelen +31 (0)77 373 06 01 info@bro.nl www.bro.nl