CConstaterende datOpmeer
Koppel je AI →
Document · PDF

[25.0015533] Bijlage 1: Recreatie- en Toerismebeleid 2025-2035

Besluitvormende raadsvergadering 11 december 2025, gemeente OpmeerBij agendapunt: Recreatie en toerismebeleid18.731 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Interactie tussen producent en consument helpt ook bij het aanbieden van een beleving, bijvoorbeeld door workshops of demonstraties te geven of door in gesprek met elkaar te gaan. Ondernemers zien een groeiende vraag naar gezond en lokaal geproduceerd voedsel. Dat biedt kansen voor samenwerking tussen de gastvrijheidssector (horeca, recreatie en eventueel retail) en lokale agrariërs. Door samen te werken aan een korte voedselketen – van boer tot bord – kunnen producten met een herkenbare herkomst worden aangeboden, wat bijdraagt aan de beleving van bezoekers én aan de lokale economie.

32

7

Actielijn 4: Sterk recreatief netwerk 7. Actielijn 4: Sterk recreatief netwerk

33

Ambitie: In 2035… heeft Opmeer een veilig, toegankelijk en aantrekkelijk netwerk voor wandelen, fietsen en varen. Opmeer is goed bereikbaar voor mensen binnen én buiten de gemeente. Opmeer heeft verschillende recreatieve netwerken voor wandelen, fietsen en varen. Toch zijn de verbindingen niet overal toegankelijk of compleet en geven bewoners aan niet overal veilig te kunnen wandelen en fietsen. Met de toenemende behoefte aan routegebonden recreatie, drukte en diversiteit op de netwerken, is investeren in veilige en toegankelijke verbindingen belangrijk. Zo wordt – binnen de kernen, naar het buitengebied en omliggende gemeenten – de recreatieve bereikbaarheid vergroot en het netwerk als geheel versterkt.

aanlegplaats speelt hierin een belangrijke rol. De haalbaarheid van aanvullende faciliteiten wordt onderzocht. We inventariseren knelpunten op gebied van veiligheid in de netwerken en investeren in de veiligheid en kwaliteit van bestaande routes. Dit doen we door waar mogelijk verkeersstromen te scheiden en alternatieve paden aan te leggen op of langs drukke (landbouw)wegen (zoals bij de Koningspade). Daarnaast zijn er in de regio Westfriesland, waaronder ook Opmeer, relatief weinig schaduwplekken op fiets- en wandelpaden. Waar dit het geval is, ontwikkelen we voldoende schaduw met planting van bomen en beschutte rustplekken, om hittestress tegen te gaan en voldoende verkoeling in het landschap te faciliteren.

Uitgangspunten in het beleid zijn: • Oplossen van knelpunten in de netwerken • Toegankelijke netwerken voor iedereen • Uitbreiden van de netwerken met regionale aansluiting • Stimuleren en faciliteren van duurzaam vervoer • Recreatief medegebruik van de groenblauwe structuur 7.1

Oplossen van knelpunten in de netwerken

We optimaliseren de bestaande recreatieve verbindingen door ontbrekende schakels toe te voegen. We inventariseren ontbrekende schakels in het huidige netwerk voor wandelen, fietsen en varen. Door deze knelpunten in kaart te brengen, kunnen we gericht investeren in een compleet en samenhangend routenetwerk dat aansluit op de wensen van gebruikers én het omliggende landschap. Dit draagt bij aan een betere spreiding van bezoekers en versterkt de verbinding tussen (voorzieningen in de) kernen en het buitengebied. We proberen dat waar mogelijk te koppelen aan integrale gebiedsontwikkelingen. Een voorbeeld hiervan is de bereikbaarheid voor varen van Opmeer-Spanbroek. We willen de bereikbaarheid van OpmeerSpanbroek via het water versterken. De Passantenhaven te Spanbroek met

Figuur 8: Kansen voor veiligere, gescheiden verkeersstromen op de Koningspade (foto: Heleen van Kempen)

Aandachtspunt bij het verbeteren van de netwerken is het faciliteren van een goede bewegwijzering. Goede bewegwijzering is essentieel voor een

34

prettige recreatieve ervaring. Uit gesprekken met bezoekers aan Tuincentrum De Boet die niet in de gemeente Opmeer wonen, bleek dat mensen niet weten waar ze een broodje zouden kunnen eten of op een terras kunnen zitten. We investeren in duidelijke (algemene) bewegwijzering en informatieborden die bezoekers en bewoners geleiden naar dorp- en wijkcentra waar horeca en winkels te vinden zijn. We maken hierbij zoveel mogelijk gebruik van bestaande bewegwijzering om onnodige verrommeling van het landschap te voorkomen. 7.2

Er zijn in de gemeente goede mogelijkheden voor het versterken van het toerisme in de vorm van ‘routetoerisme’. Ondernemers langs fiets-, wandelen vaarroutes kunnen faciliteiten en activiteiten aanbieden aan de passant. Zo versterken ondernemers en recreatie elkaar. We maken routes aantrekkelijker door het toevoegen van gebruiksvoorzieningen zoals rustplekken met voldoende schaduw, picknickplekken, oplaadpunten voor e-bikes, aanlegplaatsen voor bootjes en speelmogelijkheden voor kinderen. We inventariseren locaties op de routes waar nog meer gebruiksvoorzieningen nodig zijn.

Toegankelijke netwerken voor iedereen 7.4

We zorgen voor een breed aanbod van toegankelijke en inclusieve paden waarmee een brede groep recreanten op gelijkwaardige wijze kan genieten van het Opmeerse landschap. Dit betekent dat we bij de netwerken aandacht hebben voor een mix van lengten, breedten, ondergronden, hoogteverschillen, contrasterende kleuren of reliëfstenen. Heldere digitale informatie (o.a. via Opmeer Gewoon Anders) over de netwerken maken we beschikbaar, zodat elke recreant een passende route kan kiezen. We maken gebruik van de expertise van ervaringsdeskundigen op gebied van toegankelijkheid en volgen als het gaat om utilitaire fiets- en wandelpaden de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) Opmeer 2025. We zorgen dat het netwerk én de groengebieden eromheen openbaar toegankelijk blijven, omdat elke burger recht heeft op openluchtrecreatie. 7.3

Uitbreiden van de netwerken met regionale aansluiting

Samen met regionale partners zoals het Pact van Westfriesland 7.1 en Recreatieschap Westfriesland onderzoeken we mogelijkheden voor uitbreiding van de netwerken. We kijken naar strategische verbindingen met regionale routes en toeristische trekpleisters. Denk bijvoorbeeld aan het verlengen van de (vaar)verbinding vanuit Hoogwoud richting Hollands Kroon. Zo bevorderen we de regionale bereikbaarheid per fiets en over water en versterken we de profilering van Opmeer als onderdeel van een groter recreatief netwerk.

Stimuleren en faciliteren van duurzaam vervoer

We stimuleren en faciliteren duurzaam vervoer, om zo bezoekers alternatieven te bieden voor het gebruik van de auto en in te spelen op de toename in elektrisch vervoer. Dit betekent dat we zorgen dat iedere inwoner vanuit huis of belangrijke knooppunten makkelijk te voet, per fiets of met openbaar vervoer naar plaats van bestemming of een startpunt kunnen. Een voorbeeldlocatie is het Toeristisch Overstap Punt (TOP) bij Hoogwoud, van waaruit verschillende wandelroutes, zoals de Opmeerder Wuivertocht en Langereisroute, starten, maar ook dorpscentra en -randen en recreatieve clusters (zoals de centrale en wijk-BOSS-zones) zijn belangrijke locaties. Deze locaties richten we waar nodig en mogelijk in met stallingsmogelijkheden en oplaadpunten voor elektrisch vervoer. We verkennen en ondersteunen initiatieven voor deelmobiliteit op strategische locaties. 7.5

Recreatief medegebruik van de groenblauwe structuur

Met een goed verbonden netwerk van waterwegen en natuur, maken we het landschap beleefbaar en toegankelijk. Het versterken van de zogenoemde groenblauwe structuur draagt niet alleen bij aan de kwaliteit van het water en de natuur, het biedt tegelijkertijd ook kansen voor meer recreatieruimte.

35

Waar mogelijk combineren we de groenblauwe structuur in het landschap met recreatie. Dit doen we door het verbinden van polders, aanleggen van natuurvriendelijke oevers, het uitbreiden van groenstroken en aanleggen van struinpaden. Hiermee spelen we in op klimaatverandering en creëren we een recreatief decor voor onder meer natuureducatie, natuurbeleving en wandelen.

36

8

Actielijn 5: Bruisende recreatieve knooppunten

8. Actielijn 5: Bruisende recreatieve knooppunten

37

Ambitie: In 2035… heeft Opmeer meerdere bruisende recreatiegebieden met diverse voorzieningen waar inwoners én bezoekers graag verblijven.

Opmeer heeft verschillende locaties die zich bij uitstek lenen voor de ontwikkeling als recreatief knooppunt: passantenhaven de Wijzend, recreatieterrein de Weijver, en de dorpen en kernen (in lijn met BOSSbeleid). Door deze plekken gericht te ontwikkelen, te versterken en beter te verbinden met de omgeving, ontstaan bruisende en uitnodigende gebieden waar zowel inwoners als bezoekers graag verblijven. Deze knooppunten vormen belangrijke ankerpunten voor ontspannen, bewegen, spelen en ontmoeten, en dragen bij aan de leefbaarheid en aantrekkingskracht van de gemeente.

De passantenhaven kan zo een aantrekkelijk startpunt worden waar vandaan bewoners en bezoekers het buitengebied kunnen verkennen, en wordt verbonden met omliggende natuur- en recreatiegebieden en andere BOSS-zones voor een groot en bruikbaar recreatief netwerk. Figuur 9. Passantenhaven de Wijzend Spanbroek (bron: Recreatieschap Westfriesland)

Uitgangspunten in het beleid zijn: • Opwaarderen passantenhaven de Wijzend • Versterken recreatieterrein de Weijver • Reuring in de dorpscentra 8.1

Opwaarderen passantenhaven de Wijzend Spanbroek

Bewoners zien de Passantenhaven als een geschikte locatie voor meer recreatiemogelijkheden en voorzieningen. We onderzoeken de mogelijkheden om de passantenhaven als een aantrekkelijk, levendig recreatiegebied te ontwikkelen, dat uitnodigt tot ontspanning, ontmoeting en beleving voor jong en oud. In het BOSS-plan is de passantenhaven aangemerkt als een wijk BOSS-zone. We kijken daarbij ook of we de uitstraling en kwaliteit van de passantenhaven kunnen verbeteren en voegen, waar gewenst, meer recreatiemogelijkheden toe. We onderzoeken ook de mogelijkheden om het vaarwater te verdiepen zodat de passantenhaven ook als passantenhaven kan functioneren, inclusief (betaalde) ligplaatsen.

8.2

Versterken recreatieterrein de Weijver Hoogwoud

Recreatieterrein de Weijver vormt een belangrijke schakel tussen de kernen Opmeer en Hoogwoud. Door de ligging, grootte van het gebied en het multifunctionele karakter is de Weijver een belangrijk ankerpunt in het recreatief-toeristische aanbod van de gemeente. Hoewel het terrein al verschillende voorzieningen heeft, zoals sportveldjes, een natuurspeeltuin en wandelpaden, en er regelmatig activiteiten en evenementen worden georganiseerd, heeft het terrein potentie om zich verder te ontwikkelen tot een volwaardig recreatieknooppunt. In het BOSSplan is het recreatieterrein aangewezen als centrale BOSS-zone en wordt het

38

ingericht als een aantrekkelijke plek met een hoog voorzieningenniveau. Om deze versterking te realiseren heeft de gemeente het plan om aanliggende gronden aan te kopen. Op deze gronden is een Wet voorkeursrecht gemeenten (WVG) gevestigd, zodat toekomstige ontwikkeling in samenhang met het terrein kan plaatsvinden.

deze doelgroep is. Denk daarbij aan eigentijdse ontmoetingsplekken, kleinschalige sportvoorzieningen en culturele activiteiten.

We stimuleren lokale en regionale evenementen, zoals streekmarkten, concerten, sportevenementen, foodfestivals en culturele activiteiten. Samenwerking met lokale ondernemers, verenigingen en culturele instellingen is daarbij belangrijk. De Weijver profileert zich als hét recreatiehart van de gemeente, met een aantrekkelijke en herkenbare uitstraling. Onderdeel daarvan is landschapsinrichting, waar we aandacht hebben voor meer diversiteit aan groen, een natuurinclusieve inrichting en verrijking van de biodiversiteit. Maar we behouden ook de open ruimte met graslandschap voor evenementen en groepsactiviteiten. Bij nieuwe voorzieningen houden we rekening met verschillende wensen, leeftijden, fysieke mogelijkheden en achtergronden. 8.3

Vitale dorpen en kernen

We ontwikkelen vitale dorpen en kernen waar recreatie en toerisme floreren, en inwoners en ondernemers de lusten van de sector ervaren. De dorpen en kernen zijn onderdeel van het BOSS-netwerk en stimuleren ontmoeting tussen bewoners en bezoekers. Er is ruimte voor initiatieven, activiteiten en voorzieningen voor jong en oud, passend bij het DNA van Opmeer. Nieuwe recreatieve voorzieningen versterken de sociale cohesie, bevorderen het welzijn en stimuleren de lokale economie. In de Toekomstvisie Opmeer 2030 wordt ingezet op de hoofdkernen Opmeer, Spanbroek en Hoogwoud als centrum van de gemeente. Binnen deze kernen ontwikkelen we voldoende openbare ontmoetingsplekken en groen waar inwoners van alle leeftijden elkaar kunnen ontmoeten. Denk aan het toevoegen van toegankelijke groenzones en laagdrempelige recreatiemogelijkheden. We ontwikkelen specifiek aanbod voor jongeren, omdat uit het bewonersonderzoek bleek dat er nog te weinig aanbod voor

Figuur 10. Vrijmarkt op recreatieterrein De Weijver (bron: Opmeer Leeft )

Belangrijk bij het versterken van de dorpen en kernen is dat recreatieftoeristische ontwikkeling niet een doel op zich is, maar een middel om leefbaarheid, welzijn en betrokkenheid te versterken. We hebben daarom aandacht voor: • Lokaal eigenaarschap: we ondersteunen en stimuleren initiatieven vanuit inwoners, verenigingen en lokale ondernemers. • Samenwerking tussen generaties: we versterken onderlinge betrokkenheid en samenwerking door voorzieningen te faciliteren die jong en oud verbinden.

39

•

De identiteit van dorpen en kernen: elk dorp of kern heeft een eigen karakter en kracht. Nieuwe ontwikkelingen sluiten hierop aan en versterken dit.

40

9

Tot slot: doorkijk naar 2035

Het recreatie- en toerismebeleid kijkt door naar 2035. Dit betekent dat we de komende tien jaar met elkaar aan de slag gaan, aan de hand van de vijf actielijnen. Deze vormen de basis voor toekomstige acties en projecten.

•

4. Sterk recreatief netwerk •

1. Bestemming Opmeer • • •

Opmeer is een veelzijdige toeristische bestemming voor plattelandstoerisme, met een eigen identiteit, maar sterk verankerd in Westfriesland en daarbuiten. Bewoners zijn trots op onze gemeente en heten bezoekers welkom. Bezoekers weten Opmeer goed te vinden als uitvalsbasis voor wandelen, fietsen of het verkennen van de regio/kustgebieden, voelen zich er thuis en dragen hun steentje bij aan de ontwikkeling van dorp en landschap.

De doorgaande groenblauwe structuur wordt optimaal benut en erfgoedlocaties en cultuurhistorie is beleefbaar, zichtbaar en herkenbaar voor bewoner én bezoeker.

•

Opmeer heeft een veilig, toegankelijk en aantrekkelijk netwerk voor wandelen, fietsen en varen. Opmeer is goed bereikbaar voor mensen binnen én buiten de gemeente.

6. Bruisende recreatieve knooppunten • •

Opmeer heeft meerdere bruisende recreatiegebieden met diverse voorzieningen waar inwoners én bezoekers graag verblijven. We richten de BOSS-zones in zoals vastgelegd in het BOSS-beleid, maar ook de gebieden die daar buiten vallen, zoals de Passantenhaven de Wijzend in Spanbroek, Recreatieterrein de Weijver en de dorpscentra.

2. Vitale verblijfsrecreatie • • •

Opmeer heeft een toekomstbestendig verblijfsaanbod, passend bij de identiteit en de schaal van de gemeente. We werken aan verduurzaming en verbetering van het bestaande aanbod. We stimuleren duurzame nieuwe initiatieven die aansluiten bij de ambities uit het toeristisch-recreatief beleid en het aanbod een kwaliteitsimpuls geven.

3. Beleefbaar erfgoed en landschap •

Opmeer heeft een aantrekkelijk en voor recreanten goed ontsloten agrarisch landschap.

41

Colofon Versie: Najaar 2025 Tekst: Bureau BUITEN (Desiree van der Heide en Nynke Meeske) Gemeente Opmeer (Heleen van Kempen) Beeld foto cover: Gemeente Opmeer Overig beeldmateriaal in dit document bevat bronvermelding of naamsverwijzing. Dit document is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld, maar het is altijd mogelijk dat bepaalde informatie niet (meer) klopt. Waar bekend zijn de bronnen vermeld. Opmeer, 2025

42

Bijlage 1 Kernpunten overig beleid Toekomstvisie Opmeer 2030 De Toekomstvisie Opmeer 2030 geeft richting aan de ontwikkelingen in de gemeente Opmeer passend in het droombeeld van de inwoners van Opmeer. In de toekomstvisie is een droomscenario 2030 op gebied van recreatie en toerisme voor Opmeer beschreven: “Er is, vooral zomers, bescheiden bedrijvigheid rondom toerisme. Fietsende dagtoeristen hebben Westfriesland ontdekt. Opmeer profileert zich als uitvalsbasis vanuit waar de hele regio verkent kan worden. De gemeente zet in op kleinschalige overnachtingsmogelijkheden. Geen grote hotels, wel B&B’s of campings. Opmeer trekt rustzoekers die het gebied binnen de Westfriese Omringdijk willen verkennen, of met veel plezier de 5-kernen wandeltocht voltooien.” Opmeer is een gezonde gemeente met vitale kernen waar jong en oud kunnen wonen, recreëren en werken. In de Toekomstvisie is aandacht voor een gezond toekomstperspectief voor de agrarische sector, ook in relatie tot recreatie en toerisme. Opmeer maakt onderdeel uit van de regio Westfriesland, maar koestert de eigen identiteit. Belangrijke thema’s zijn bereikbaarheid van de kernen, verrijken van het recreatief-toeristische aanbod (waaronder overnachtingsmogelijkheden) en beleving van het landschap. Erfgoed wordt steeds vaker geïntegreerd in de ruimte en krijgt nieuwe functies.

Hierdoor is erfgoed zowel van maatschappelijke als recreatieve waarde. Hoewel het thema economie in de Toekomstvisie beperkt is uitgewerkt, blijft het stimuleren van de lokale economie vanzelfsprekend één van de doelstellingen. De spin-off van recreatie en toerisme op de lokale economie zal in omvang wellicht beperkt zijn, maar onverminderd belangrijk voor ontwikkeling van de sector.

Beleidsplan BOSS Het Beleidsplan BOSS heeft als doel om alle inwoners in de gemeente Opmeer ruimte te bieden om te Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten (BOSS). In het plan wordt gemeente Opmeer in 2040 beschreven als “een gemeente waar alle inwoners uitgenodigd en uitgedaagd worden om te bewegen, ontmoeten, spelen en sporten in de openbare buitenruimte. De fysieke inrichting van de buitenruimte maakt dit mogelijk, er ligt een sterk netwerk van aantrekkelijke, uitdagende en gevarieerde ruimtes, plekken en routes over de hele gemeente. Deze fysieke inrichting wordt versterkt door communicatie van het netwerk en programmering op het netwerk.” Voor Opmeer betekent dit de inzet op een beweegvriendelijke inrichting met gevarieerde sport- en speelplekken, natuurbeleving, ontmoetingsplekken (voor jong en oud) en ontsluiting van het landelijk gebied. Visie Recreatie & Toerisme Noord-Holland 2030 Recreatie en toerisme zijn van groot belang voor Noord-Holland. De provincie ziet dan ook mogelijkheden om de kansen die recreatie en toerisme bieden nog beter te benutten. De ambitie voor 2030 luidt dan ook: heel Noord-Holland profiteert van recreatie en toerisme’.

Dat houdt in dat: • Er voldoende ruimte is voor recreatie, ook in en rondom stedelijke gebieden; • Er een netwerk van goed bereikbare toeristisch-recreatieve voorzieningen is, dat optimaal aansluit bij de wensen en behoeften van inwoners en gasten; • De kwaliteiten van natuur, landschap, cultuur en ondernemerschap zo goed mogelijk worden ingezet voor duurzame toeristisch-recreatieve ontwikkeling. • Alle Noord-Hollanders profijt hebben van recreatie en toerisme.

43

•

Recreatie en toerisme een optimale bijdrage leveren aan de economie, leefbaarheid, behoud van cultuur en natuur en preventieve gezondheidszorg.

Regionale Visie Verblijfsrecreatie Noord-Holland Noord Met de Regionale Visie Verblijfsrecreatie Noord-Holland Noord wordt gewerkt aan het doel om in 2030 de meest vitale verblijfsregio van Nederland te zijn. Dat wordt gedaan aan de hand van zeven principes: • • • • • • •

We werken samen aan een vitale verblijfsrecreatiesector. Er is ruimte voor onderscheidend aanbod. We kiezen voor recreatief ondernemerschap bij nieuwe ontwikkelingen. We versterken de omgeving (ruimtelijk en economisch). We hergebruiken waar mogelijk het bestaande aanbod. We versterken het bestaande ondernemerschap. We creëren nieuwe waarde voor niet-vitaal aanbod.

Pact van Westfriesland 7.111 De zeven Westfriese gemeenten hebben samen met partners uit het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties nagedacht over de versterking van welvaart en welzijn in Westfriesland. Het resultaat is het Pact van Westfriesland 7.1: zeven gemeenten, één geluid. “We gebruiken ons mooie landschap om recreëren in de regio nog prettiger te maken. Met meer activiteiten op het gebied van sport, recreatie en cultuur. Dat is fijn voor onze eigen inwoners, maar het trekt ook meer bezoekers en dus meer bestedingen aan. We ontwikkelen een cultureel profiel, regio-marketing, evenementen en een recreatieve routestructuur.” Opmeer heeft binnen dit Pact een belangrijke rol in het versterken van het aanbod gericht op sport, recreatie en cultuur, aansluitend op de Westfriese 11

identiteit, met bijdragen aan een dekkend wandel- en fietsnetwerk, en het stimuleren van culturele evenementen. Promotieplan Toerisme Westfriesland Uitvoering van Pact van Westfriesland 7.1, doelen: • Vergroten van de zichtbaarheid van de regio voor (potentiële) bezoeker • Verbinden van ondernemers onderling en ondernemers met de overheid, zodat samen kostenefficiënt een grote(re) doelgroep kunnen bereiken om de regio te promoten. Voor Opmeer betekent dit het vergroten van de zichtbaarheid van de gemeente én de regio, en het stimuleren van samenwerking op lokale en regionale schaal. Recreatievisie Westfriesland (nog niet vastgesteld) Momenteel wordt in opdracht van Recreatieschap Westfriesland een recreatievisie opgesteld. De visie geeft inzicht in de regionale ambities en doelen op het gebied van recreatie voor de komende 15 jaar. De visie streeft naar een toename van groen per huishouden met daarbij een focus op verbindingen. Om invulling te geven aan de ambitie zijn vier actielijnen uitgewerkt: 1. Opwaarderen en uitbreiden van recreatiemogelijkheden 2. Fijnmazig netwerk van wandel-, fiets- en vaarroutes 3. Aantrekkelijk en beleefbaar Westfries landschap 4.

Samenwerking met andere beleidsvelden en organisaties Ruimtelijke agenda Westfriesland De regio Westfriesland is met provincie Noord-Holland, het hoogheemraadschap NK en de overige NHN-gemeenten in Noord-Holland Noord bezig met het opstellen van een Ontwikkelperspectief voor Noord-Holland Noord en het actualiseren provinciale Omgevingsvisie. Dit perspectief vormt een bouwsteen voor de input van de regio Westfriesland

Versie 7.2 is tijdens het schrijven van het conceptdocument in de maak

44

en levert input voor de Nota Ruimte. In de Ruimtelijke Agenda uit 2024 zijn alle ruimtelijke opgaven verkend en zijn eerste richtingen over hoe Westfriesland wil omgaan met de ruimtelijke opgaven reeds beschreven. In 2025 wordt de Ruimtelijke Agenda uitgewerkt tot een nieuw regionaal perspectief. De scope van dit perspectief is 2040, met een doorkijk naar 2050. De inhoud van de Ruimtelijke Agenda wordt gestuurd vanuit programmalijn ‘Regie op de Ruimte’ uit het Pact van Westfriesland 7.1 2025-2035. Relevant voor Opmeer is: • Het agrarisch systeem: we koesteren het agrarisch systeem en de waardevolle grond. De landschappelijke kwaliteiten zijn sturend voor de agrarische ontwikkelruimte. • Natuur en recreatie: robuust raamwerk in samenhang met langzaam verkeer. Inzetten op Natuurnetwerk Nederland in samenhang met recreatie. We focussen op linten, dijken en waterwegen. We combineren natuur en recreatie. De dorps- en stadsranden worden versterkt met plekken voor recreatie en natuur. • De kleine kernen: vergroten leefbaarheid en sociale cohesie in kleine kernen. Versterking van de dorpscentra. • Bereikbaarheid: openbaar vervoer centraal.

Provinciale Omgevingsverordening In de Provinciale Omgevingsverordening zijn twee gebieden aangewezen als Beschermd landschap, die deels liggen in gemeente Opmeer en die extra bescherming genieten vanwege hun landschappelijke, aardkundige, ecologische of cultuurhistorische waarde. Deze gebieden, genaamd Opmeer-Wognum en Abbekerk en omgeving, hebben extra bescherming tegen ongewenste ruimtelijke ontwikkelingen. Ook geeft de verordening regels, over het binnen het omgevingsplan mogelijk maken van recreatieve voorzieningen met name in het landelijk gebied.

45

Bijlage 2 Toelichting recreatief-toeristisch profiel Recreatief-toeristisch profiel Ligging en kenmerken Gemeente Opmeer ligt in de regio Westfriesland in Noord-Holland. De gemeente ligt centraal tussen verschillende toeristische herkenningspunten: tussen de Noordzeekust en het IJssel- en Markermeer, dichtbij historische steden als Hoorn, Enkhuizen en Alkmaar en binnen een half uur van Amsterdam. Opmeer heeft een landelijk en cultuurhistorisch landschap waarin stolpboerderijen, lintdorpen, authentieke boerderijen, openheid en agrarisch groen landschap één geheel vormen. Rust in de natuur, het landschap en langs de waterwegen wordt afgewisseld met reuring in de dorpskernen, historie, culturele waarden en horeca. Ruim 85% van het Opmeerse grondgebied wordt gebruikt voor de landbouw12. De agrarische sector speelt daarom een belangrijke rol in het landschap. Daarnaast vallen twee gebieden van de gemeente onder Beschermd landschap (BL) en meerdere andere kleinere gebieden zijn onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland. Ook beheert Landschap Noord-Holland gronden om de weidevogels en het oorspronkelijke landschap te behouden, in samenwerking met agrariërs. Dit landschap kenmerkt zich door het oude zeekleilandschap met wisselende verkavelingspatronen en lange bebouwingslinten. De historische verkaveling is nog goed herkenbaar en maakt de geschiedenis van het landschap zichtbaar.

Dit maakt de verkaveling van cultuurhistorische en landschappelijke waarde. Door de aanwezigheid van de bebouwingslinten wordt het landschap opgedeeld in meerdere open ruimtes en zijn er soms lange zichtlijnen (bron: Provincie Noord-Holland). Het buitengebied is bovendien een geschikte habitat voor weidevogels. 12

Zowel inwoners als bezoekers en toeristen kunnen hun hart ophalen aan de rust en ruimte in het buitengebied en de activiteiten in de dorpskernen op gebied van cultuur(historie), sport, spelen en ontmoeting. Hiermee is de gemeente aantrekkelijk voor rustzoekers, wandelaars, fietsers en cultuurliefhebbers. Verblijfsrecreatief aanbod In de gemeente zijn verschillende mogelijkheden om te overnachten, zoals B&B’s, campings, vakantiewoningen, enkele groepsaccommodaties en vakantieparken. Het recreatiepark aan De Bongerd/Wilhelminalaan in Aartswoud en het recreatiepark Westfriesland in de gemeente, een groot vakantiepark met bungalows en stacaravans. Recreatiepark Westfriesland is door de Taskforce Vitale Vakantieparken als niet-vitaal aangemerkt. Dagrecreatief aanbod Het dagrecreatieve aanbod bevat verschillende culturele, sportieve en sociale activiteiten. Cultuurliefhebbers kunnen terecht bij diverse (agrarische) musea zoals het Rundveemuseum, Museumboerderij West Frisia, Rosarium ‘De Rozenhof’ en Kaasboerderij Berkhout en theaterlocaties zoals Theaterkerk Wadway, Podium Pardoes, Jazzkerk Aartswoud en ’t Kerkhuys.

Daarnaast zijn er faciliteiten als kanoverhuur, midgetgolf en farmsurvival, kunnen bezoekers relaxen in het tuincafé van Tuincentrum de Boet (een grote trekker in de gemeente), zijn er diverse sportvoorzieningen en -verenigingen, en restaurants (van brasseries en cafés tot snackbars en een ijssalon). Bovendien heeft de gemeente een recreatieterrein met sportvoorzieningen, o.a. openluchtzwembad , een natuurspeeltuin en hondenlosloopvelden, gelegen tussen Opmeer en Hoogwoud. Het buitengebied heeft diverse natuurgebieden, maar deze zijn niet allemaal openbaar toegankelijk (o.a. ’t Laeg en de Weelpolder). Thematische wandelen fietsroutes en uitzicht- en beleefpunten, zoals gericht op de

Gemeente Opmeer (2021). Toekomstvisie Opmeer 2030

46

natuurgebieden en molens die op afspraak voor publiek geopend zijn, bieden kansen om ook het karakteristieke landschap met de kenmerkende lintdorpen en dijken beleefbaar te maken. Routestructuren Opmeer heeft wandel-, fiets- en vaarroutes, onderdeel van grotere netwerken in Westfriesland. Het wandelnetwerk van Westfriesland heeft in Opmeer twee startpunten met informatieborden: Aartswoud en sport- en recreatieterrein De Weijver. De fietsroutes in de gemeente zijn onderdeel van langere fietsroutes door andere gemeenten en over de Westfriese Omringdijk. Vanuit Passantenhaven de Wijzend in Spanbroek is het mogelijk om te varen en ook in het noordoosten van de gemeente is het mogelijk om te varen. Voor de vaarroutes kunnen ook boten en kano’s gehuurd worden, bij Botenverhuur Opmeer en Kanoverhuur bij camping de Gouw. Er liggen kansen om de veiligheid en kwaliteit van de wandel- en fietspaden te verbeteren. Wandelen en fietsen gaat voor een groot deel over (verkavelde) landbouwwegen heen wat zorgt voor dubbele verkeersstromen en soms onveilige situaties. Daarnaast kan de verbinding van de dorpskernen naar het buitengebied nog meer versterkt worden, bijv. met de ontwikkeling van ommetjes vanuit de wijk en betere (vrijliggende) fiets- en wandelpaden.

Cultuurhistorie en erfgoed De gemeente heeft divers erfgoed en cultuurhistorie, waaronder de lint(dorp)en met gebouwde elementen zoals stolpboerderijen, molens (waaronder Molen de Lastdrager, de Kaagmolen en de Westerveer) en landschappelijke structuren zoals dijken, veenverkaveling met langgerekte linten op hoger gelegen kreekruggen. Vanaf de dijken en verbindingswegen tussen de linten is de openheid vaak aan weerszijden goed te ervaren. Door het landschap gaan diverse sloten en waterwegen die herkenbare lijnen vormen, zoals de Wijzend.

Figuur 11. Streekpad Westfriese Omringdijk (bron: Wandelnet)

De Westfriese Omringdijk die ten noorden van de gemeente loopt, heeft een herkenbaar monumentaal dijkprofiel en vormt een belangrijke drager in het landschap. Vanaf de dijk is het oude zeekleilandschap met nieuwere aandijkingen en droogmakerijen zichtbaar. Vanuit de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie van provincie NoordHolland (2018) zijn een aantal algemene ambities en ontwikkelprincipes geformuleerd die van invloed zijn op Opmeer: • De verschillende lintbebouwings- en verkavelingsstructuren blijven herkenbaar en beleefbaar waarin het contrast tussen droogmakerijen en veengebied benadrukt wordt en het karakter van linten wordt versterkt. • De openheid tussen de linten is een uitgangspunt. • De Westfriese Omringdijk is de omlijsting van het open Westfriese landschap en vormt een identiteitsdrager. • Behouden van de vrije ruimte (molenbiotopen) rond historische windmolens.

47

Passantenhaven de Wijzend in Spanbroek Dit beleid besteedt ook specifiek aandacht aan Passantenhaven de Wijzend. De passantenhaven heeft een boottrailerhelling, aanlegsteigers, drie camperplaatsen en een parkeerterrein. Het verblijf in de haven is het gehele jaar gratis, voor een maximale duur van 72 uur. Vanaf de haven is het mogelijk om via de Wijzend naar de doorgaande routes in Noord-Holland te varen. De haven is vanuit het centrum van Spanbroek goed te bereiken en biedt ruimte om te rusten en te genieten van de weidse omgeving. Momenteel maken jongeren regelmatig gebruik van de haven, onder andere om te zwemmen, en de bootinlaat wordt veel gebruikt. Ondanks dat zijn er kansen voor verbetering van de haven: het is voor passantenboten niet mogelijk om langer te verblijven in de haven (geen voorzieningen aanwezig), en de basisvoorzieningen en uitstraling van de haven zijn toe aan verbetering.

Economische betekenis recreatie en toerisme In de gemeente Opmeer valt 3,7% van de banen binnen de recreatieftoeristische sector (t.o.v. 6,7% in 2023 in Nederland)13. De sector is relatief beperkt, er is ruimte voor meer werkgelegenheid. De koers van het nieuwe beleid kan mogelijk leiden tot meer werkgelegenheid in de vrijetijdssector. Toeristenbelasting De gemeente Opmeer heft toeristenbelasting. Toeristenbelasting is een algemene heffing. Verhuurders van slaapplaatsen betalen deze belasting, maar mogen dit doorberekenen aan de gast/klant. De camperplaatsen aan de passantenhaven zijn nu nog gratis. Ze worden niet verhuurd en daarom betalen gebruikers tot nu toe ook geen toeristenbelasting. Dat gaat bij invoering van het nieuwe beleid veranderen (zie hoofdstuk 5).De gemeente onderzoekt welke mogelijkheden er zijn om gebruikers van de camperplaatsen te laten bijdragen. Mogelijk zal betaling in de toekomst via een QR-code gaan. Het aantal overnachtingen in Opmeer is van 2021 tot 2023 gestegen (zie figuur 13).

Figuur 12. Passantenhaven de Wijzend Spanbroek (bron: Recreatieschap Westfriesland) 13

Toekomstvisie Opmeer 2030; LISA-data 2023

48

Aantal overnachtingen in Opmeer

Aantal overnachtingen in 2023 naar accommodatietype

40.000 35.000

25000

30.000

20000

25.000 20.000

15000

15.000

10000

10.000 5000

5.000

0

0 2021

2023

Figuur 13. Aantal overnachtingen in Opmeer in 2021 en 2023 (bron: Gemeente Opmeer)

Campings

B&B's

Groepsaccommodaties en kleine vakantiewoningen

Figuur 14. Aantal overnachtingen in 2023 naar accommodatietype (bron: Gemeente Opmeer)

Van het aantal overnachtingen in 2023 komen de meeste voort uit campings, gevolgd door B&B’s. Overige overnachtingen komen voort uit groepsaccommodaties en kleine vakantiewoningen (mengvorm tussen camping en B&B (zie figuur 14). In 2022 stonden er ongeveer 50 Opmeerse accommodaties geregistreerd op Airbnb (29 eenheden op een vakantiepark, 2 B&B’s, 1 hotel/hostel, 18 overige eenheden), waarvan de meeste accommodaties gevestigd in Opmeer-Noord (30 accommodaties). Deze accommodaties zorgden in 2022 voor ca. 5.500 overnachtingen, en de opbrengst van via Airbnb verhuurde woningen en kamers wordt in 2022 geraamd op € 1.020.000.14

14

AirDNA, Provincie Noord-Holland, Universiteit Utrecht & Sweco, Monitor Airbnb Noord-Holland, Factsheet ontwikkeling Airbnb 2015-2022 - Opmeer.

49

Bijlage 3 Toelichting trends & ontwikkelingen Groei binnenlands en inkomend toerisme Het NBTC verwacht tot aan 2035 een toename van binnenlands en inkomend buitenlands toerisme. In Noord-Holland (exclusief Amsterdam) wordt een toename van 32% procent verwacht, van 6,4 miljoen verblijfsgasten in 2023 naar 8,5 miljoen in 203515. Van deze ruim 2 miljoen extra verblijfsgasten komt naar schatting een half miljoen voort uit binnenlands toerisme en 1,5 miljoen uit buitenlands inkomend toerisme. Groeimarkten zijn Spanje en Italië (mogelijk vanwege klimaatverandering), Azië en overige continenten. Vanuit Noord- en Zuid-Amerika en vanuit het Verenigd Koninkrijk en Duitsland wordt percentueel gezien de minste groei verwacht, maar blijven interessante markten. Duitsland blijft in de prognoses voor Noord-Holland de grootste afzetmarkt. Baten van natuurrecreatie en -toerisme Natuurtoerisme- en recreatie zit in de lift. In de jaren tot aan de coronacrisis zijn natuurgerelateerde overnachtingen toegenomen, in sommige jaren zelfs met meer dan 30%. Natuurtoerisme en -recreatie levert ook financiële baten op. Het CBS berekende dat recreatie en toerisme als ecosysteemdienst in 2018 landelijk zo’n 14 miljoen euro opleverde. Natuurrecreatie (zonder overnachting) leverde in 2018 zo’n 7 miljoen euro op. Denk aan wandelen, fietsen, zwemmen, op het strand liggen, watersport enzovoorts.

De baten van natuurrecreatie en natuurtoerisme komen voort uit gerelateerde uitgaven in andere sectoren. Bij natuurtoerisme kun je denken aan strandvakantie, wandel- en fietsvakanties, watersportvakanties en outdoor vakanties. Een groot deel (ongeveer tweederde) van de mensen die deze vakanties in Nederland doorbrengen is Nederlands. Het meest wordt gewandeld in bossen (34%), maar ook openbaar groen (13%) en graslanden (11%) zijn interessante landschapstypen voor wandelen in de natuur. 15 16

NBTC & CELTH, Forecast 2035, provinciale uitwerking Noord-Holland (2025) CBS i.s.m. WUR (2021). Natuurlijk Kapitaalrekeningen Nederland 2013-2018

Ook ‘groene leefbaarheid’ is een ecosysteemdienst. Het gaat hier grofweg om baten voor een goede leefomgeving die gerelateerd zijn aan dichtbij de natuur wonen. De meerwaarde van deze werd in 2018 geschat op 1,5 miljard euro. Bos, water en openbaar groen vlakbij de directe leefomgevingen dragen het meest bij16. Recreatie en toerisme heeft bij uitstek een sterke link met andere beleidsvelden en opgaven. Recreatie en toerisme vindt vaak plaats in de buitenruimte, waarmee ons landschap een bepalende factor is in de recreatieve beleving. Ruimtelijke ontwikkelingen kunnen een (indirect) effect hebben op de omvang van het recreatieareaal, de kwaliteit van het landschap en de toeristische basisinfrastructuur. Groeiende bevolking en toenemende recreatievraag Het aantal inwoners in gemeente Opmeer neemt de komende jaren toe (+5,21% 2021-2035). Daarnaast groeit ook de bevolking in Hoorn, Enkhuizen, Medemblik en Stede Broec met in Hoorn de meeste groei (10,4%)17. Met deze verwachte groei neemt ook de vraag naar recreatie toe. Zeker op plekken waar inbreiding plaatsvindt, is voldoende openbaar toegankelijk en aantrekkelijk groen belangrijk. Uit onderzoek van de provincie Noord-Holland blijkt dat er in de regio Westfriesland al sprake is van een tekort aan recreatieruimte (ruim 2.200 hectare in 2021, ruim 2.400 in 2040).

Het onderzoek gebruikt een vraag-aanbodmodel dat er vanuit gaat dat we per persoon evenveel blijven recreëren. Om aan de behoefte van de (groeiende) bevolking te voldoen, is naar schatting 3 tot 5 keer meer groen nodig dan nu beschikbaar is. Dit tekort blijkt ook uit de Atlas van Gemeenten 2023: Westfriesland behoort tot de minst aantrekkelijke regio’s van NoordHolland als het gaat om de groenblauwe woonaantrekkelijkheid.

17

CBS (2024). Groei en krimp per gemeente

50

Vergrijzing Binnen de bevolkingsgroei is met name een duidelijke groei van 65-plussers te zien18. In 2030 zal 26,3% van de inwoners ouder dan 65 jaar zijn, en dit zal in 2050 groeien naar 27,4%. Het aantal alleenstaande ouderen zal toenemen19. Dit betekent op gebied van recreatie dat er ingespeeld moet worden op recreatiemogelijkheden die passen bij deze leeftijdsgroep, waarbij men vanaf de voordeur kan recreëren. Tegelijkertijd zijn senioren vitaler dan ooit, is de actieradius door o.a. e-bikes vergroot en zijn ook de meer-generatie-vakanties in opkomst, waarbij in gezelschappen kind, ouder en grootouder gezamenlijk op vakantie gaan. Toenemend belang van een actieve levensstijl en routegebonden recreatie Mensen werken steeds doelbewuster aan hun gezondheid door te sporten, gezond te eten en te mediteren. Sinds de coronaperiode heeft dit een impuls gekregen, maar ook daarvoor was de trend al zichtbaar. We geven meer aandacht aan ons fysieke en mentale welzijn en onze verbondenheid met de omgeving en anderen20. Dit uit zich onder andere in de toename in wandelen, hardlopen en fietsen21. Doordat het fietsen diverser is geworden (denk aan mountainbikes, e-bikes, ligfietsen, bakfietsen en racefietsen) is meer ruimte op de paden gewenst.

Ondanks dat gemeente Opmeer goed scoort op gebied van veiligheid, geven inwoners aan zich zorgen te maken over met name de verkeersveiligheid in de gemeente22. Dit vraagt om de inzet op veilige fiets- en wandelroutes. Toenemende behoefte aan beleving en betekenis Huishoudens krijgen het drukker, waardoor de beschikbare vrije tijd afneemt. Dit heeft gevolgen voor hoe mensen hun vrije tijd invullen. Omdat de tijd om te ontspannen schaars is, zijn recreanten kritischer geworden over de keuzes die ze maken voor hun vrijetijdsbesteding. Ze stellen hogere eisen aan de activiteiten en ervaringen die ze willen beleven. Het draait nu It’s public (2021). Gemeente in beeld Opmeer Gemeente Opmeer (2021). Toekomstvisie Opmeer 2030 20 Toerisme Vlaanderen (2024). Trendrapport Toerisme en maatschappelijke veranderingen

niet alleen om ontspanning, maar vooral om de kwaliteit van de beleving. Mensen zijn steeds vaker op zoek naar unieke, bijzondere ervaringen die hen iets extra’s bieden. Voor gemeente Opmeer is het belangrijk bij ontwikkeling van het recreatief-toeristisch aanbod in te spelen op deze veranderende behoefte, bijv. met het ontwikkelen van themaroutes, uitkijkpunten, agrarische belevingen, en verhalen over cultuurhistorie en erfgoed. Transities in het landelijk gebied Het landelijk gebied staat op veel plaatsen in Nederland onder druk. Klimaatadaptatie (wateroverlast, watertekort, hittestress), energietransitie (RES – zonneparken, windmolens), ontwikkeling van de agrarische sector, woningbouw, en de ontwikkeling van toerisme en natuur hebben hun weerslag op het buitengebied. Deze opgaven zorgen voor een druk op het buitengebied en de hoeveelheid recreatieruimte. Om in te spelen op deze opgaven zet gemeente Opmeer onder meer in op duurzame en CO2-neutrale energievoorziening, het vasthouden van water in tijden van droogte en het versneld afvoeren van water bij een hoge regenintensiteit22. Door daarnaast recreatie te integreren in deze opgaven, ontstaan ruimtebesparende combinaties.

Er zijn bijvoorbeeld kansen voor waterberging bij woonwijken, samenwerking met de agrarische sector om wandelen door het agrarisch landschap mogelijk te maken en bezoekers iets te leren over de agrarische sector en streekproducten. Het zoeken naar koppelkansen zoals deze, kunnen bovendien bijdragen aan het vergroten van de groenblauwe woonaantrekkelijkheid. Bij elkaar opgeteld is er niet genoeg ruimte om al deze opgaven los van elkaar op te lossen. Daarom zoeken we actief naar mogelijkheden om

18

21

19

22

i&O research (2024). Nederlands Vrijetijdsonderzoek Gemeente Opmeer (2021). Toekomstvisie Opmeer 2030

51

verschillende functies samen te voegen. De gemeente ondersteunt de agrarische sector bijvoorbeeld bij het omvormen naar kringlooplandbouw en toestaan van nevenfuncties als inkomstenbron, waarbij mogelijk ook kansen ontstaan voor meer plattelandstoerisme.

52

Bijlage 4 Toelichting Leefstijlvinder en profielen Aanvullend kunnen data uit de Leefstijlvinder23 nog meer inzicht geven in de vrijetijdsmotieven24 en -behoeften van inwoners. En omdat de meeste recreanten de eigen inwoners zijn, geeft dat een goed inzicht in bijvoorbeeld hoe ver mensen graag willen lopen als zij een ommetje maken, welke vormen van recreatie aanspreken en soms bijvoorbeeld zelfs het type paden dat mensen prettig vinden. Deze data gaan alleen over de eigen inwoners en is vooral voor recreatie nuttig. Voor toeristen (verblijvende bezoekers) is dat moeilijker te meten en gelden andere doelgroepen. De Leefstijlvinder is een manier om recreatief-toeristische doelgroepen te segmenteren. Het model leert ons hoe verschillende typen mensen aankijken tegen vakantie en vrije tijd en biedt handvatten om recreanten op basis van hun wensen te sturen. De Leefstijlvinder biedt inzicht in welke leefstijlen er in de regio wonen (vraagzijde). Er zijn 7 leefstijlen, elk met andere wensen en gedrag voor hun vrije tijd. Op de volgende pagina’s staat een uitgebreidere toelichting op de wensen en behoeften per leefstijl.

Afwijkend van het Nederlands gemiddelde is ook het relatief hoge aandeel Verbindingzoekers (18% in Opmeer, 15% in Westfriesland en 13% in Nederland). Verbindingzoekers doen graag iets voor een ander en zijn bijvoorbeeld vaak vrijwilliger. Ze zijn vaak wat ouder: 80% is 50+. Ze wandelen en fietsen graag en hebben interesse in cultuur en zelfontplooiing. Vrijetijd wordt graag nuttig besteed! Verbindigszoekers laten kosten vaak meewegen in de keuzes die ze maken. Ook vinden ze het erg leuk om zelf een uitje of dagje weg te ‘regelen’. Avontuurzoekers interessante doelgroep om aan te trekken In Opmeer zien we relatief weinig avontuurzoekers. Maar van deze groep is bekend dat zij vooral in grote, historische steden wonen. Voor weekendjes weg in Nederland, is de avontuurzoeker een interessante doelgroep. Avontuurzoekers zijn op zoek naar unieke belevenissen (dit hebben zij gemeen met Stijlzoekers) en hebben gemiddeld gezien een hoger inkomen. Ze vinden cultuur- en erfgoed interessant en zijn vaak bovenmatig maatschappelijk betrokken. Ze maken graag duurzame keuzes en hebben interesse in authentieke ervaringen. Ze laten zich niet snel leiden door groepen of gidsen, maar kiezen graag hun eigen pad. Dit profiel vinden we passen bij de ambitie van Opmeer.

Opmeerders zoeken gezelligheid, verbinding en rust In Opmeer wonen relatief veel plezierzoekers. Ongeveer 21% van de Opmeerse huishoudens hebben ‘plezierzoeker’ als meest dominante leefstijl. Dat betekent dat een grote groep mensen het eigenlijk niet veel uitmaakt wáár ze zijn, als er maar gezelligheid is. Eropuit met vrienden of familie is heel belangrijk voor de plezierzoeker. En de plezierzoeker zal minder snel een museum of natuurgebied bezoeken als daar niet ook een horecagelegenheid te vinden is. Arrangementvorming is bijvoorbeeld voor deze doelgroep interessant.

Rustzoekers en inzichtzoekers vermijden drukte en gaan graag eigen gang Rustzoekers en inzichtzoekers gaan allebei graag alleen of in klein gezelschap op pad en vermijden daarbij drukke plaatsen. Maar waar de rustzoeker niet veel behoefte heeft aan voorzieningen, is de inzichtzoeker kritisch en wil graag nieuwe dingen leren of ervaren. Museumbezoek, erfgoedbezoek of natuureducatie past daar goed bij. De inzichtzoeker gaat actief op zoek naar écht goede informatie en laat zich niet met een bordje afschepen. De behoeften van deze doelgroepen kunnen in potentie botsen met de behoeften van de plezierzoekers, maar dat hoeft niet. Ruimtelijke balans is hier belangrijk: er moet in Opmeer plek zijn voor rust, ruis en reuring.

23

24

Meer informatie over de Leefstijlvinder staat in bijlage 1

Een vrijetijdsmotief is simpel gezegd: een reden om er in de vrije tijd op uit te trekken.

53

De inzichten over de vrijetijdsbehoeften van deze doelgroepen zijn meegenomen bij de uitwerking van de beleidsthema’s 2025-2035 in hoofdstuk 4 t/m 8.

Nederland

11%

Westfriesland

7%

17%

14%

Opmeer 4%

21%

11%

18%

0%

20%

17%

13%

16%

15%

18%

14%

16%

18%

16%

14%

16%

12%

13%

40%

60%

80%

Avontuurzoekers

Plezierzoekers

Harmoniezoekers

Verbindingszoekers

Rustzoekers

Inzichtzoekers

100%

Stijlzoekers

Figuur 15. Verdeling leefstijlen Opmeer (in %) in vergelijking met Westfriesland totaal en Nederland (bron: Leefstijlvinder.nl)

54

Avontuurzoeker Deze avontuurlijke en creatieve recreanten zijn voor veel in, zolang het een nieuwe ervaring is of bijdraagt aan hun zelfontwikkeling. Wie zijn de Avontuurzoekers? Deze recreanten zijn creatief, avontuurlijk, eigenwijs en geïnteresseerd in anderen. Ook omschrijven ze zichzelf als intelligent en ondernemend. Ze vinden het lekker om hun eigen gang te gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Als ze met anderen optrekken, dan zijn dat het liefst creatieve en vernieuwende denkers, of mensen die weten wat ze willen. Ze hechten veel waarde aan vrijheid, uniek zijn en genieten van het leven. 11% van de Nederlanders zijn Avontuurzoekers. Avontuurlijk, creatief, vrijheid, extravert en ego

Wat betekent vrije tijd? Fijn, vrije tijd! Tijd voor zelfontwikkeling, tijd om nieuwe dingen te beleven, tijd om creatief bezig te zijn. En ook: tijd om je leven te overdenken, tijd om je in te zetten voor een ander. Tijd om je leven te verbreden en geïnspireerd te raken. Hoe ze dat doen? Bijvoorbeeld door culturele activiteiten te ondernemen, door een cursus te volgen of vrijwilligerswerk te doen. En, niet te vergeten: lekker naar buiten. Van avontuurlijke outdoor activiteiten tot wandelen in een natuurgebied of op het strand, ze doen het allemaal. En ze doen het vaak: vergeleken met de doelgroepen gaan zij er relatief vaak een dagje op uit in Nederland. Daar willen ze ook best voor reizen: heel Nederland door of naar het buitenland is voor hen geen probleem. Avontuurzoekers trekken graag hun eigen plan en gaan liever niet met grote groepen weg. Ook hoeft voor hen niet van te voren vast te liggen wat er precies gaat gebeuren; juist de ongeplande en last minute dingen zijn zo leuk!

Vakantie is voor deze groep echt een extensie van hun vrije tijd. Dus Ik ga buiten tijd waar je alles uit moet halen de gebaande in termen van beleving en paden ontwikkeling. Tijd waarin je nieuwe dingen moet doen, nieuwe mensen kan leren kennen en inspiratie op kan doen. Dat mag soms best uitdagend en verrassend zijn! We zien dan ook dat deze groep vaker vakanties onderneemt met veel activiteiten. Cultureel, sportief, avontuurlijk, in de natuur of een themavakantie; vooral fijn als het anders is dan anders, en ze het gevoel hebben dat ze het ‘echte’ lokale leven ervaren. Het is dan ook niet vreemd dat ze veel rondtrekken. En waar ze gaan, zoeken ze het liefst naar bijzondere, gekke of verrassende locaties om te overnachten. Een basic camping, een hostel, (Air)BnB of andere kleinschalige accommodaties passen daar goed bij. Een camping met veel activiteiten en vermaak is juist minder populair. Voor een midweek of weekend kunnen de Avontuurzoekers zich prima vermaken in Nederland. En als het zo uitkomt, dan kan dat ook voor een langere vakantie. Maar meer dan andere groepen zien we dat de Avontuurzoekers voor de lange vakantie het liefst naar het buitenland gaan. Daar is dan toch net wat meer te ontdekken Hoe zien de Avontuurzoekers er uit? Avontuurzoekers zijn iets vaker vrouwen (58%), relatief vaker jongeren tot en met 29 jaar (23%) en alleenstaanden (27%).

Ze verdienen bijna net zo vaak onder modaal (37%) als boven modaal (37%), en zijn hoog opgeleid (62%).

Wat betekent vakantie?

55

Plezierzoeker Plezierzoekers houden van feesten en de hort op gaan met vrienden. Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd. Wie zijn de Plezierzoekers? Plezierzoekers zijn spontaan, vrolijk en gezellig. Plezier hebben, Ook omschrijven ze zichzelf als avontuurlijk, vrijheid, extravert, impulsief en eigenwijs. Waarden die ze belangrijk ego/groep vinden zijn uitdaging, uniek zijn en succes in het leven. Ze hebben het liefst veel mensen om zich heen, en trekken er dan ook graag op uit met familie, vrienden en kennissen. Ze houden van leuke dingen ondernemen: voor hen staat plezier hebben in het leven op nummer één. Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd! 18 % van de Nederlanders is plezierzoeker. Wat betekent vrije tijd? Vrije tijd is voor de Plezierzoekers tijd om het hoofd leeg te maken, tijd om je te laten gaan, om geëntertaind te worden en nieuwe avonturen te beleven: leuke dingen doen! Daar hoeft geen verder doel achter te zitten, het is genoeg om gewoon vermaakt te worden. Bijvoorbeeld door naar een festival of evenement te gaan, te feesten, of een pretpark te bezoeken. Maar ook de bioscoop, een escaperoom of casino past bij deze groep. Gezelligheid en plezier zijn het meest belangrijk. Spontane plannen, met een groep op pad, op plekken waar veel gebeurt, Plezierzoekers zijn eigenlijk overal wel voor te porren.

Ze trekken er dan ook relatief vaak op uit, in vergelijking met de andere doelgroepen. Lang leve de lol!

voor iedereen wat te doen is. Ze vinden het dan ook prettig om te verblijven op een camping met Een dag niet veel activiteiten en vermaak. gelachen, is Daarnaast kiezen ze vaak een een dag niet bijzondere, gekke of verrassende geleefd plek, want Plezierzoekers houden er wel van om nieuwe dingen uit te proberen. Een hostel bijvoorbeeld. Als ze met hun partner op pad gaan, boeken ze graag een romantisch verblijf in een luxe hotel. Bijvoorbeeld als ze een leuke aanbieding vinden, want dat zien ze echt als een sport! Hoe zien de Plezierzoekers er uit? Plezierzoekers zijn iets vaker vrouwen (59%) dan mannen (32%). Het zijn veelal jonge mensen tussen 18 en 39 jaar (68%), en veel minder vaak 50+’ers (18%). We zien ook veel gezinnen met kinderen in deze categorie (46%). Plezierzoekers zijn vaak middelbaar opgeleid (45%) en verdienen onder modaal (44%).

Wat betekent vakantie? Ook op vakantie zoeken deze recreanten naar plezier. Ze gaan graag met een gezellige groep (familie of vrienden) op pad. Hoe meer zielen, hoe meer vreugd. En ook: hoe vaker hoe beter. In vergelijking met andere groepen gaan Plezierzoekers vrij vaak op vakantie, zowel in Nederland als in het buitenland. Plezierzoekers kiezen vaak voor een zon-, zee- en strandvakantie, een feestvakantie of een avontuurlijke vakantie. Zo lang het maar gezellig is, en er

56

Harmoniezoeker Vrije tijd is tijd voor het gezin, de familie of vrienden. Harmoniezoekers zijn pas echt blij, als iedereen in het gezelschap tevreden is. Wie zijn de Harmoniezoekers? Harmoniezoekers zijn hartelijke, gezellige Gezelligheid met mensen, met veel interesse in anderen. Ze familie en vrienden, omschrijven zichzelf als gemoedelijk, vrolijk en extravert zachtaardig. In het leven hechten ze veel belang aan geborgenheid, gastvrijheid en vriendschap. Ze nemen de tijd voor het gezin, trekken er graag op uit met (of naar) familie, vrienden en kennissen, en vinden een goede relatie met buren en familie heel belangrijk. Het hoeft voor hen allemaal niet zo vreemd; doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg. 11% van de Nederlanders zijn Harmoniezoekers.

wat te doen is, en dat het gezellig is. Goede praktische ‘Gewoon voorzieningen zijn dan een gezellig’ met prettige randvoorwaarde, en vrienden, familie een knusse sfeer is ook een pré. en kennissen Wel is het belangrijk om rekening te houden met de kosten, vandaar dat deze groep graag op aanbiedingensites kijkt voor inspiratie. Hoe zien de Harmoniezoekers er uit? Harmoniezoekers zijn vaker vrouwen (82%), in de leeftijd 35-54 jaar (50%), in een volwassen huishouden met een hoofdkostwinner tussen de 50 en 65 jaar (27%). Ook wonen zij vaker in huishoudens met kinderen tot 12 jaar (29%). Ze zijn vaak middelbaar (55%) of laag (28%) opgeleid, en verdienen vaak onder modaal (42%) of modaal (30%).

Wat betekent vrije tijd? Voor Harmoniezoekers staat samenzijn in hun vrije tijd centraal. Tijd met het gezin, met familie en vrienden, maar ook met de partner: hoe meer zielen, hoe meer vreugd! Eén van de favoriete bezigheden van deze groep? Winkelen! Maar ook voor meer ‘actieve activiteiten’ zoals zwemmen of een bezoekje aan een dierenpark of pretpark trommelen zij hun vrienden of familie graag op. Naast gezelligheid houdt de Harmoniezoeker ook van rustig aan doen. Zoals heerlijk ontspannen in de sauna. Als ze een dagje op pad gaan, is het belangrijkste dat er voor iedereen wat te doen is, en dat het gezellig is. Daarin kunnen ze ook goed genieten van de kleine dingen. Wat betekent vakantie? Ook bij de vakantie(plannen) van de Harmoniezoekers ligt de focus op het gezin. Vakantie is echt tijd voor het gezin, tijd om te genieten, te ontspannen en plezier te maken. Zo gaan ze relatief vaak op een vakantie met veel kinderactiviteiten, of op een familie/vriendenweekend. Dan verblijven ze graag in een huisje op een park met veel voorzieningen. Voor Harmoniezoekers is het op vakantie vooral belangrijk dat er voor iedereen

57

Verbindingszoeker Verbindingszoekers zetten zich graag in voor anderen. Daarnaast genieten ze van natuur en knusse sfeer. Wie zijn de Verbindingszoekers? Verbindingszoekers zijn, bovenal, geïnteresseerd in anderen. Het zijn behulpzame, evenwichtige Inzetten voor mensen die zichzelf omschrijven als ‘gewoon’ en anderen, harmonie, hartelijk. Voor Verbindingszoekers zijn extravert, groep gastvrijheid, sociale verbondenheid en ‘doe maar gewoon’ belangrijke waarden. Ze vinden het dan ook belangrijk om een goede relatie te onderhouden met buren en familie, met harmonie en gezelligheid. Er voor elkaar zijn, dat is toch hartstikke normaal? 13% van de Nederlanders is Verbindingszoeker. Wat betekent vrije tijd? Vrije tijd betekent voor deze groep zeker geen verspilde tijd. Het is juist tijd die je op een hele nuttige manier kan gebruiken. Bijvoorbeeld door je in te zetten voor een ander, met vrijwilligerswerk of bij een vereniging. Ook zijn Verbindingszoekers graag in beweging: wandelen en fietsen in de natuur vinden ze heerlijk. Tot slot hebben ze ook een duidelijke culturele interesse. Zo zijn ze graag zelf creatief, maar bezoeken ze ook graag een theater of museum. Het liefst gaat de Verbindingszoeker samen op pad, want alleen is ook maar zo alleen. Vrije tijd is voor Verbindingszoekers tijd voor hun partner, familie en vrienden.

Ze genieten van de kleine dingen, vinden een authentieke sfeer belangrijk en staan ook open voor verrassingen en nieuwe dingen. Gezelligheid, genieten en ontspanning. Dat is vrije tijd!

goede faciliteiten, of in een bekende hotelketen. Zolang het Gezelligheid, maar gemoedelijk, knus, genieten en kleinschalig en rustig is, met ontspanning in gastvrij personeel. Dan heb je de natuur ook wat meer het gevoel dat je het ‘echte’ lokale leven ervaart op vakantie, wat Verbindingszoekers belangrijk vinden. En willen ze een keer iets anders? Dan is de groepsreis een goed alternatief; veel doen en beleven, maar wel lekker makkelijk. En je ontmoet nog eens nieuwe mensen. Gezellig! Hoe zien de Verbindingszoekers er uit? Verbindingszoekers zijn iets vaker vrouwen (55%). Veruit de meeste recreanten zijn 55 jaar of ouder (68%), en de meeste huishoudens bestaan uit twee personen (49%). We zien in deze groep dus veelal empty nesters. Qua opleiding zijn Verbindingszoekers heel gemiddeld verdeeld vergeleken met de rest van Nederland; zo is 40% hoog opgeleid, 40% gemiddeld en 20% laag. Ook het inkomen is erg gemiddeld, zo verdient 33% onder modaal, 25% modaal en 43% boven modaal.

Wat betekent vakantie? Vakantie is ontspanning, genieten en gezelligheid. Rust en stilte, en tijd voor de partner. De ontspanning en rust die ze zoeken, vinden ze vaak in de natuur. Dat kan voor hen ook prima in Nederland, zowel voor een kort verblijf of voor een langere vakantie. Verblijven doen ze dan graag op een camping met

58

Rustzoeker Rustzoekers houden recreatie graag letterlijk en figuurlijk dicht bij huis. Ze zijn het liefst in de eigen, vertrouwde omgeving. Wie zijn de Rustzoekers? Rustzoekers vinden zichzelf hele gewone mensen. Ze omschrijven zichzelf als kalm, behulpzaam, Recreatie dicht bij bedachtzaam en zachtaardig. Ze houden van rust huis, veiligheid, en regelmaat, en voelen zich het meest op hun introvert en in een gemak in hun eigen, vertrouwde omgeving. Ze groep vinden het fijn als ze lekker hun eigen gang kunnen gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Ze houden ervan om op hun gemak thuis te zijn, een beetje te tuineren, te klussen en tv te kijken. Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. Rustzoekers vormen 18% van het totaal.

Ik wil tot rust komen dicht bij huis, geen gedoe

belangrijk, en het liefst willen deze recreanten zo veel mogelijk met rust gelaten worden. Daarom slapen ze relatief graag thuis.

Hoe zien de Rustzoekers eruit? Rustzoekers zijn iets vaker vrouw (53%), meestal 45 jaar of ouder (72%) en in een volwassen huishouden met een hoofdkostwinner van 50% (47%). Ze zijn meestal laag- of middelbaar opgeleid (31% en 46%), en verdienen iets vaker onder modaal (45%).

Wat betekent vrije tijd? Voor deze groep gaat recreëren over tot rust komen, en even geen gedoe. Voor hen hoeft het allemaal niet zo druk en moeilijk. Gewoon lekker rondom het eigen huis iets doen, een beetje tuinieren, wellicht een rondje fietsen of wandelen, dan zijn ze al gauw tevreden. Een lekker dagje voor hen kan ook een middag vissen zijn, of vrijwilligerswerk doen. Ze hoeven niet ver weg te gaan, nieuwe dingen te doen, of zich te omringen met veel andere mensen. In hun vrije tijd genieten ze juist van de rust en stilte, en van de kleine dingen in het leven. Wat betekent vakantie? Rustzoekers zijn niet de grootste vakantievierders. Maar als ze wel op vakantie gaan, dan is dat echt met als doel om uit te rusten en bij te komen. Dat kan ook prima thuis. Even lekker rustig aan doen, dat geeft voldoening. Als ze wel buiten de deur slapen, dan vinden ze het fijn om van tevoren zoveel mogelijk te regelen. Dan gaan ze bijvoorbeeld naar een huisje of bungalow op een park met veel voorzieningen. Of naar een bekende hotelketen. Privacy is

59

Inzichtzoeker Inzichtzoekers willen dingen leren en ervaren, in de natuur en met culturele activiteiten. Wie zijn de inzichtzoekers? Rustig, dingen leren Inzichtzoekers zijn bedachtzame, serieuze en en ervaren, intelligente mensen. Ook omschrijven zij zichzelf controle, introvert als evenwichtig en zakelijk. Ze vinden het niet erg en ego om alleen te zijn, want dan kunnen ze mooi hun eigen gang gaan. De rust en ruimte om hen heen die ze daardoor verkrijgen vinden ze fijn. Belangrijke waarden voor Inzichtzoekers zijn rationaliteit, daadkracht, privacy/rust en ‘doe maar gewoon’. Maar ook vrijheid om te doen wat ze willen is erg belangrijk voor ze. Als ze niet op pad gaan naar culturele activiteiten of natuur, dan vinden ze het ook heerlijk om rustig thuis te zijn, een beetje te klussen, TV te kijken en het nieuws te volgen. Ze houden van informatie; ‘meten is weten’! 14% van de Nederlanders zijn Inzichtzoekers.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Opmeer&id=822156ca-4acd-4ad2-a63f-be8ae6fedb9b