CConstaterende datOpmeer
Koppel je AI →
Document · PDF

[25.0015533] Bijlage 1: Recreatie- en Toerismebeleid 2025-2035

Besluitvormende raadsvergadering 11 december 2025, gemeente OpmeerBij agendapunt: Recreatie en toerismebeleid18.731 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Recreatie- en toerismebeleid 2025-2035 Gemeente Opmeer

Concept

Voorwoord Met trots presenteer ik u, als wethouder van de gemeente Opmeer, het eerste recreatie- en toerismebeleid van onze gemeente. We zetten hiermee Opmeer, samen met de regio, als toeristische bestemming op de kaart. Samen met onze toeristische ondernemers is dit nieuwe beleid opgesteld. Daarmee nemen we ook alvast positie in ten aanzien van het toekomstige landelijke beleid, dat zich op dit moment nog in de beginfase van ontwikkeling bevindt.

helder perspectief voor onze inwoners, en richting en houvast voor onze toeristische ondernemers. Met het Recreatie- en Toerismebeleid 2025–2035 slaan we samen een nieuwe weg in – eentje die ruimte biedt voor groei, kwaliteit en balans. Vincent Buis Wethouder gemeente Opmeer

Door uitbreidingsmogelijkheden te bieden voor campinghouders en recreatieve ondernemers werken we samen aan een sterk recreatief en toeristisch aanbod – een aanbod dat toekomstbestendig is en bijdraagt aan een levendige lokale economie. Zo zorgen we ervoor dat Opmeer ook in 2035 nog steeds die plek is waar rust, reuring en ruimte hand in hand gaan – voor onszelf én voor iedereen die hier op bezoek komt. Opmeer is een echte plattelandsgemeente, waar volop kansen liggen om ons agrarisch landschap te beleven. Onze cultuur, Westfriese geschiedenis, identiteit en karakter vormen een belangrijke schakel in de regio. We koesteren ons agrarisch systeem en de waardevolle grond, bouwen aan een vitale verblijfssector en maken erfgoed en landschap zichtbaar en beleefbaar. Inwoners werken steeds bewuster aan hun gezondheid door te sporten en bewegen, wat onder meer te zien is in de groei van wandelen, hardlopen en fietsen. Daarmee veranderen de wensen van onze inwoners én van bezoekers: zij zoeken beleving en kwaliteit, met behoud van rust en ruimte. Vanuit mijn bestuurlijke visie vind ik het belangrijk dat recreatie en toerisme bijdragen aan onze economie, ons maatschappelijk welzijn, de sociale cohesie, gezondheid en leefomgeving. Dit beleid biedt daarvoor een

2

1. Bestemming Opmeer

Samenvatting

Recreatie en toerisme in 2035

2. Vitale verblijfsrecreatie

In 2035 is Opmeer een plek waar wonen, werken, toerisme, recreatie en natuur hand in hand gaan en in samenhang met elkaar worden ontwikkeld. Een plek waar de toekomst gebouwd is op verbinding – met elkaar, met de regio en met het landschap dat Opmeer uniek maakt. We versterken ons landschap en erfgoed voor nieuwe generaties en werken samen aan duurzame vormen van recreatie. Recreatie en toerisme dragen bij aan onze economie, maatschappelijk welzijn, sociale cohesie, gezondheid en de leefomgeving.

3. Beleefbaar erfgoed en landschap 4. Sterk recreatief netwerk 5. Bruisende recreatieve knooppunten

Het Recreatie- en toerismebeleid 2025-2035 ziet toe op gezonde ontwikkeling van recreatie en toerisme in Opmeer. Maatschappelijke ontwikkelingen zoals vergrijzing en toename in het aantal binnen- en buitenlandse toeristen en dagbezoekers vragen om koers voor toekomstige ontwikkelingen. Opmeer is een echte plattelandsgemeente, waar kansen liggen voor het beleven van het agrarisch landschap en leren over mens, dier en natuur. Veilige en aantrekkelijke routestructuren nodigen uit tot wandelen, fietsen, kanoën en varen en zorgen voor goede verbindingen tussen dorp en land en tussen de verschillende recreatiegebieden en bezienswaardigheden. We zoeken actief andere beleidsvelden op om integraal aan opgaven zoals klimaatadaptatie, energietransitie en de transitie van de landbouw te werken. Waar mogelijk versterken we elkaar, bijvoorbeeld door agrotoerisme te stimuleren en door te werken aan voldoende ruimte en ruimtelijke kwaliteit voor groene recreatie.

Innovatie en een kwaliteitsimpuls in het verblijfsaanbod is nodig. De wensen van de gast veranderen en verduurzaming is noodzakelijk voor een toekomstbestendige sector. We stimuleren ondernemers om te werken aan een sterk recreatief en toeristisch aanbod dat bezoekers uitnodigt te ontspannen, te bewegen en te recreëren, met aandacht en respect voor landschap en natuur.

Wist u dat…? •

•

Opmeer koestert haar eigen karakter en kernkwaliteiten, maar is ook een belangrijke schakel in de regio Westfriesland. We zetten Opmeer samen met de regio als toeristische bestemming op de kaart, bouwen aan een vitale verblijfssector en maken erfgoed en landschap zichtbaar en beleefbaar. De recreant kijkt niet naar gemeentegrenzen, daarom zorgen we voor afstemming en verbinding op regionaal niveau.

•

76% van de inwoners ruimte ziet voor meer toerisme in Opmeer? Opmeer met de regio Westfriesland samenwerkt aan o.a. routestructuren en promotie? Opmeer een rijke cultuurhistorie en erfgoed heeft?

De vijf actielijnen rechtsboven geven richting aan onze ambities. Klik op de iconen voor toelichting.

3

Inhoudsopgave

5.5 5.6

Nachtregister Toeristenbelasting

27 27

Voorwoord

2

6

Actielijn 3: Beleefbaar landschap en cultuurhistorisch erfgoed

28

Samenvatting

3

6.1 6.2

Erfgoed beschermen én beleefbaar maken Beleefbaar agrarisch landschap

29 32

1

Inleiding

5

7

Actielijn 4: Sterk recreatief netwerk

33

1.1 1.2 1.3

Aanleiding en doel Totstandkoming beleid Aansluiting overige beleidsvelden

6 6 7

2

Huidige situatie: recreatie en toerisme in Opmeer

8

7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Oplossen van knelpunten in de netwerken Toegankelijke netwerken voor iedereen Uitbreiden van de netwerken met regionale aansluiting Stimuleren en faciliteren van duurzaam vervoer Recreatief medegebruik van de groenblauwe structuur

34 35 35 35 35

2.1 2.2 2.3 2.4

Recreatief-toeristisch profiel van Opmeer Relevante trends en ontwikkelingen recreatie en toerisme Wat vinden onze inwoners belangrijk? Overzicht sterke en zwakke punten (SWOT)

9 10 10 12

8

Actielijn 5: Bruisende recreatieve knooppunten

37

3

Blik op 2035: ambitie en actielijnen

13

8.1 8.2 8.3

Opwaarderen passantenhaven de Wijzend Spanbroek Versterken recreatieterrein de Weijver Hoogwoud Vitale dorpen en kernen

38 38 39

3.1 3.2 3.3

Toekomstbeeld: hier werken we naartoe Actielijnen 2025-2035 Leidende principes voor ontwikkeling

14 15 15

9

Tot slot: doorkijk naar 2035

41

Colofon

42

4

Actielijn 1: Bestemming Opmeer

17

Bijlage 1 Kernpunten overig beleid

43

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6

Bestemmingsmanagement als basis Ontwikkelen vanuit het Opmeerse DNA Behoeften van de (toekomstige) recreant en toerist staan centraal Ruimte voor bestemmingsontwikkeling en aanbod Profilering, promotie en verhaallijnen Samenwerking met regionale partners en ondernemers

18 18 19 20 20 21

Bijlage 2 Toelichting recreatief-toeristisch profiel

46

Bijlage 3 Toelichting trends & ontwikkelingen

50

Bijlage 4 Toelichting Leefstijlvinder en -profielen

53

5

Actielijn 2: Vitale verblijfsrecreatie

22

Bijlage 5 Resultaten Swipocratie

62

5.1 5.2 5.3 5.4

Kwaliteitsimpuls verblijfssector Primaire doelgroepen voor verblijfsrecreatie Vormen van verblijfsrecreatie Passantenhaven De Wijzend Spanbroek

23 23 24 27

4

1

Inleiding

1. Inleiding

5

1.1

Aanleiding en doel

In het Coalitieakkoord 2022-2026 is de wens voor (nieuw) beleid op het gebied van recreatie en toerisme vastgelegd. Tot dusver had de gemeente nog geen overkoepelend recreatie- en toerismebeleid, behalve de verouderde Notitie Kampeerterreinen uit 2005. Daarnaast wordt recreatie en toerisme steeds vaker integraal meegenomen in andere beleidsvelden, waaronder het BOSS1-beleid, Pact van Westfriesland 7.1 en de Toekomstvisie Opmeer 2030. Dit biedt kansen voor een vernieuwde aanpak die beter aansluit bij de actuele behoeften en ontwikkelingen binnen de sector. Met het nieuwe recreatie- en toerismebeleid bereiken we twee doelen: 1. Een integrale koers voor recreatie en toerisme richting 2035; 2. Helderheid over gewenste vormen van verblijfsrecreatie; Met dit nieuwe toeristisch-recreatieve beleid vervalt de Notitie Kampeerterreinen uit 2005. Daarnaast vormt dit beleid een bouwsteen voor de toekomstige Omgevingsvisie en het Omgevingsplan van de gemeente Opmeer. De uitgangspunten en ambities die hierin zijn vastgelegd, geven richting aan toekomstige ruimtelijke keuzes en zorgen ervoor dat recreatie en toerisme in samenhang met andere beleidsterreinen worden ontwikkeld. 1.2

Tegelijkertijd lag er ook in de gemeentelijke organisatie een opgave: hoe maken we beleid dat past bij de Toekomstvisie Opmeer 2030 en naadloos aansluit bij andere beleidsvelden? Er hebben ambtelijke werksessies plaatsgevonden met een afvaardiging uit verschillende beleidsvelden. Zij zijn gevraagd om input te leveren vanuit het eigen beleidsveld, maar ook om actief mee te denken over een integrale koers en waar we elkaar kunnen helpen of versterken.

1. Analyse 2. Draagvlak • • • •

Bureauonderzoek 2x Werksessie ambtelijk Inwonerspeiling via Swipocratie

•

In gesprek met inwoners tijdens “Lentemarkt”

• • •

Werksessie stakeholders recreatieen toerismesector Ambtelijke feedbackronde Openbare inspraakronde september 2025 Behandeling raad & college B&W

Figuur 1: overzicht processtappen totstandkoming nieuw recreatief-toeristisch beleid 2025-2035

Totstandkoming beleid

Dit beleid is mede tot stand gekomen door op verschillende manieren bewoners, ondernemers en andere stakeholders te consulteren. Zij zijn gevraagd naar huidig gebruik van vrijetijdsvoorzieningen, knelpunten in routestructuren, voorzieningen en regelgeving en naar wensen voor de toekomst. Figuur 2: Gemeente Opmeer 1

Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen

6

1.3

Aansluiting overige beleidsvelden

Het nieuwe beleid sluit aan op andere gemeentelijke en regionale beleidsstukken: Beleidsdocument

Kernpunten

Toekomstvisie Opmeer 2030

Opmeer in 2030: Uitvalsbasis voor fietsende dagtoeristen en rustzoekers. Kleinschalige overnachtingsmogelijkheden. Gezonde gemeente met vitale kernen. Onderdeel van de regio, maar met een eigen identiteit.

Beleidsplan BOSS

Opmeer in 2040: Omgeving die uitnodigt en uitdaagt om te bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. Sterk netwerk van aantrekkelijke, uitdagende en gevarieerder ruimtes, plekken en routes.

Visie Recreatie & Toerisme NoordHolland 2030

Voldoende ruimte voor recreatie met goede ontsluiting recreatief-toeristische voorzieningen. Ontwikkeling passend bij kwaliteiten natuur, landschap, cultuur en ondernemerschap. (Economisch) profijt van recreatie en toerisme.

Regionale Visie Verblijfsrecreatie NoordHolland Noord

Vitale verblijfsrecreatie door samenwerking, ondernemerschap en ruimte voor onderscheidend aanbod. Hergebruik en verbetering van bestaand aanbod en versterken ruimtelijke en economische omgeving.

Pact van Westfriesland 7.1

Sport, recreatie en cultuur voor eigen inwoners en bezoekers. Cultureel profiel, regio-marketing, evenementen en recreatieve routestructuur.

Promotieplan Toerisme Westfriesland

Vergroten zichtbaarheid van regio. Verbinden ondernemers onderling en ondernemers met overheid.

Recreatievisie Westfriesland

Opwaarderen en uitbreiden van recreatiemogelijkheden. Fijnmazig netwerk van wandel-, fiets- en vaarroutes. Aantrekkelijk en beleefbaar Westfries landschap. Samenwerking met andere beleidsvelden en organisaties.

Ruimtelijke Agenda Westfriesland

Koesteren agrarisch systeem. Robuust raamwerk van natuur met recreatie. Vergroten leefbaarheid kernen. Goede bereikbaarheid.

Provinciale Omgevingsverordening

Bescherming van beschermd landschap (Opmeer-Wognum en Abbekerk en omgeving) in Opmeer.

Klik hier voor een uitgebreid overzicht van kernpunten uit overig beleid

2

Huidige situatie: recreatie en toerisme in Opmeer

2. Huidige situatie: recreatie en toerisme in Opmeer

8

2.1

Recreatief-toeristisch profiel van Opmeer

Gemeente Opmeer heeft een divers recreatief-toeristisch aanbod in een landelijk, cultuurhistorisch en open landschap. Van stolpboerderijen, lintdorpen en authentieke boerderijen, waterwegen en historische kernen. Inwoner en bezoeker kan genieten van cultuur, erfgoed, natuur, waterrecreatie, sport en spel, en routenetwerken voor wandelen, fietsen en varen (zie figuur 3 voor het dagrecreatieve aanbod). De afgelopen jaren is het aantal overnachtingen in de gemeente toegenomen. Campings zijn in de Opmeerse verblijfssector voornamelijk in trek, gevolgd door B&B’s, groepsaccommodaties en kleine vakantiewoningen. Toch zijn er ook kansen het aanbod uit te breiden. Het historische landschap niet overal zichtbaar en beleefbaar. In de netwerken zijn er soms missende verbindingen en is de veiligheid van paden en wegen niet overal optimaal. Passantenhaven de Wijzend in Spanbroek heeft een boottrailerhelling, aanlegsteigers, drie camperplaatsen en een parkeerterrein, en lijkt kansrijk om verder te ontwikkelen tot recreatieterrein.

Klik hier voor het volledige recreatief-toeristische profiel

Figuur 3: Dagrecreatief aanbod gemeente Opmeer (bron: ArcGIS, Bureau BUITEN)

9

2.2 • •

• •

•

•

•

toeristische ontwikkelingen en natuur hebben hun weerslag op het buitengebied. Door recreatie te integreren in deze opgaven, ontstaan ruimtebesparende combinaties.

Relevante trends en ontwikkelingen recreatie en toerisme Groei binnenlands en inkomend toerisme: Het NBTC verwacht tot aan 2035 een toename van binnenlands en inkomend buitenlands toerisme, met Duitsland als grootste afzetmarkt voor Noord-Holland.2 Baten van natuurrecreatie en -toerisme: Natuurrecreatie- en toerisme leveren ook financiële baten op. Dit komt voort uit gerelateerde uitgaven in andere sectoren. Ook ‘groene leefbaarheid’ is een belangrijke ecosysteemdienst, in 2018 goed voor een geschatte meerwaarde van 1,5 miljard euro3. Groeiende bevolking en toenemende recreatievraag: Het aantal inwoners in Opmeer neemt de komende jaren toe17. Met deze verwachte groei neemt ook de vraag naar recreatie toe. Vergrijzing: De komende jaren is er met name een duidelijke groei van het aantal 65-plussers4. Dit betekent op gebied van recreatie dat er ingespeeld moet worden op recreatiemogelijkheden, passend bij deze leeftijdsgroep. Toenemend belang van een actieve levensstijl en routegebonden recreatie: Mensen werken steeds doelbewuster aan hun gezondheid door te sporten, gezond te eten en te mediteren5. Dit uit zich onder andere in de toename in wandelen, hardlopen en fietsen6. Toenemende behoefte aan beleving en betekenis: Recreanten zijn kritischer geworden over de keuzes die ze maken voor hun vrijetijdsbesteding.

Ook stellen ze hogere eisen aan de activiteiten en ervaringen die ze willen beleven. Voor Opmeer is het belangrijk in te spelen op deze veranderende behoefte. Transities in het landelijk gebied: Het landelijk gebied staat op veel plaatsen in Nederland onder druk. Klimaatadaptatie, energietransitie, ontwikkeling van de agrarische sector, woningbouw, recreatief-

Klik hier voor meer duiding van de trends en ontwikkelingen 2.3

Met behulp van Swipocratie is de vrijetijdssector in Opmeer en wensen voor de sector in de toekomst door inwoners in beeld gebracht. Belangrijke signalen zijn: • Het merendeel van de inwoners vindt het open landschap bij de gemeente passen en is tevreden met de wandel- en fiets-, en sport- en recreatiemogelijkheden. • Inwoners geven aan niet overal veilig te kunnen wandelen en fietsen, en er zijn onvoldoende voorzieningen en ontmoetingsplekken voor jongeren. • Inwoners staan positief tegenover meer toerisme in Opmeer. • Het merendeel vindt de Passantenhaven in Spanbroek een geschikte locatie voor méér recreatieve mogelijkheden. • Er is behoefte aan dorpsbossen en parken. Klik hier voor resultaten en conclusies uit de bewonerspeiling Aanvullend geeft data uit de Leefstijlvinder7 inzicht in de vrijetijdsmotieven8 en -behoeften van inwoners van Nederland. Daaruit blijkt: • Opmeerders zoeken gezelligheid en verbinding, maar ook rust. • Avontuurzoekers zijn een interessante doelgroep om aan te trekken.

2

6

3

7

NBTC & CELTH, Forecast 2035 (2025). Provinciale uitwerking Noord-Holland CBS i.s.m. WUR (2021). Natuurlijk Kapitaalrekeningen Nederland 2013-2018 4 CBS (2024). Groei en krimp per gemeente 5 NBTC (2025). Trendpublicatie 2025

Wat vinden onze inwoners belangrijk?

i&O research (2024). Nederlands Vrijetijdsonderzoek Meer informatie over de Leefstijlvinder staat in bijlage 4 8 Een vrijetijdsmotief is simpel gezegd: een reden om er in de vrije tijd op uit te trekken.

10

•

Rustzoekers en inzichtzoekers vermijden drukte en gaan graag hun eigen gang. Klik hier voor een toelichting op de leefstijlen

Figuur 4. Omringdijk bij Opmeer (bron: Recreatieschap Westfriesland)

11

2.4

Overzicht sterke en zwakke punten (SWOT)

• • • •

Sterk Landelijk en cultuurhistorisch landschap: leesbaar landschap (ontginning en ontwikkeling), dijken, molens, bijzondere verkavelingen, stolpen, lintdorpen, authentieke boerderijen, open en groen, Westfriese Omringdijk Centraal gelegen in Noord-Holland Combinatie van rust (natuur, landschappen, waterwegen) en activiteit (dorpen, historie, cultuur) Goede samenwerking met gemeenten Westfriesland en Recreatieschap Rijke historie en verhalen om te vertellen Actief verenigingsleven, veel maatschappelijke initiatieven Tuincentrum de Boet als trekpleister

• • • • • • • • • • • • •

Kansen Vergroten beleving van het landschap Behouden en versterken van cultuurhistorie en erfgoed Verhalen vertellen van Opmeer en het landschap Herbestemming van cultuurhistorische elementen Recreatieve doorontwikkeling van de Weijver Routegebonden recreatie met voldoende rustplekken Recreatie vanaf de voordeur faciliteren (in woon- en werkomgeving) Samenwerking met de agrarische sector Kleinschalige verblijfsmogelijkheden Koppelkansen met verschillende beleidsvelden Inzetten op een aantrekkelijke, groene en vitale leefomgeving Informatievoorziening voor aanbod Optimaliseren van het contact met de agrarische sector

•

• •

• • • • • • • • •

• • • • • • •

Zwak Ontbrekende schakels in de wandel-, fiets- en vaarnetwerken Dubbelgebruik van (landbouw)wegen (gevaarlijk) Weinig beleving van cultuurhistorisch landschap Weinig multifunctionele boerderijen Bekendheid agrotoerisme Matige bereikbaarheid met openbaar vervoer Weinig verblijfsrecreatief aanbod Weinig aanbod voor jongeren Geen échte toeristische attractie in de gemeente

Bedreigingen Geen of minder voorzieningen in de kleine kernen Druk op de ruimte: klimaatverandering, woningbouw, energietransitie, agrarische sector Het berekende tekort aan recreatieruimte in Westfriesland neemt toe tot ca. 2.400 ha door meer inwoners, vergrijzing, meer recreatievraag Tekort recreatieruimte bedreigt de mogelijkheden voor inwoners om te bewegen en daarmee de kwaliteit van de leefomgeving Steeds hogere verwachtingen op het punt van voorzieningenniveau, belevenis en beleving Verblijfsector staat onder druk Personeelstekorten

12

3

Blik op 2035: ambitie en actielijnen

3. Blik op 2035: ambitie en actielijnen

13

3.1

Toekomstbeeld: hier werken we naartoe

In 2035 is Opmeer een gezonde, vitale gemeente gelegen in typisch Westfries landschap, waar zowel jong als oud fijn kan wonen, werken en recreëren. Opmeer richt zich op behoud, bescherming en benutting van cultureel erfgoed, koppelkansen tussen recreatie en gebieds- en natuurontwikkeling, en vitale verblijfsrecreatie. Stel je Opmeer voor in 2035: een gemeente waar het leven in een natuurlijk ritme stroomt, met ruimte voor rust én reuring. Jong en oud vinden er hun plek: in dorpen waar kinderen veilig op de fiets naar school gaan, waar buren elkaar groeten op het wandelpad en waar het buitenleven begint bij de eigen voordeur. Het karakteristieke Westfriese landschap vormt nog altijd het kloppend hart van Opmeer – gekoesterd en versterkt. Kronkelende sloten, groene linten en historische stolpboerderijen bepalen het beeld, een prachtig decor waarin verleden en toekomst harmonieus samenkomen. Te voet of op de fiets verken je moeiteloos de omgeving via een fijnmazig netwerk van veilige, groene en aantrekkelijke paden die de kernen verbinden als aders door het landschap. Opmeer is in 2035 een gemeente waar lokale ondernemers bloeien met oog voor mens, milieu en gemeenschap. Dorpen en buitengebied zijn in balans gegroeid, met behoud van het karakteristieke open landschap. Geen massatoerisme, maar een gastvrije uitnodiging aan bezoekers om te genieten van rust, ruimte en echtheid.

Ze komen voor de stilte van het land, de verhalen van het erfgoed en de levendigheid van de dorpen. Hier bloeit ‘slow tourism’: reizen met aandacht, respect voor natuur en landschap, en waardering voor de mensen die Opmeer maken tot wat het is.

je gezellige terrassen en langs de wandelroutes een bankje in de zon. Wandelen en fietsen zijn de favoriete manieren om Opmeer te ontdekken. Ambitie 2035 In 2035 is Opmeer een plek waar wonen, werken, toerisme, recreatie en natuur hand in hand gaan en in samenhang met elkaar worden ontwikkeld. Een plek waar de toekomst gebouwd is op verbinding – met elkaar, met de regio en met het landschap dat Opmeer uniek maakt. We versterken ons landschap en erfgoed voor nieuwe generaties en werken samen aan duurzame vormen van recreatie. Recreatie en toerisme dragen bij aan onze economie, maatschappelijk welzijn, sociale cohesie, gezondheid en de leefomgeving. We realiseren dit toekomstbeeld via vijf actielijnen:

Bestemming Opmeer Bruisende recreatieve knooppunten

Sterk recreatief netwerk

Vitale verblijfsrecreatie

Beleefbaar erfgoed en landschap

Sfeervolle en kwalitatieve accommodaties, Westfriese streekproducten en culturele evenementen maken van Opmeer een geliefde bestemming in de regio. Tegelijk blijft het dorpse karakter behouden. In de dorpskernen vind

14

3.2

Actielijnen 2025-2035

Het toekomstbeeld laat ons dromen, maar we steken ook graag de handen uit de mouwen. Aan de hand van vijf actielijnen werken we de komende tien jaar aan de ontwikkeling van de vrijetijdssector. 1. Bestemming Opmeer In Opmeer is ruimte voor toeristische groei. Dat is goed voor de lokale economie, maar heeft ook sociaal-maatschappelijke voordelen. Een herkenbare en onderscheidende positionering is essentieel om Opmeer als toeristische bestemming op de kaart te zetten. Opmeer ontwikkelt en communiceert vanuit haar eigen identiteit, en is een belangrijke schakel in de regio. Voor een toekomstbestendige sector, is het begrijpen van de gast en hierop inspelen cruciaal. 2. Vitale verblijfsrecreatie Een sterke en gevarieerde verblijfssector is van groot belang om de juiste doelgroepen aan te trekken die passen bij Opmeer. Kwaliteit, beleving en lokale verbondenheid staan daarbij centraal. We moedigen ondernemers aan om samen met ons te bouwen aan Opmeer als waardevolle en onderscheidende bestemming. 3. Beleefbaar erfgoed en landschap Opmeer heeft een kenmerkend landelijk en cultuurhistorisch landschap, maar dit is niet overal zichtbaar en beleefbaar. Beleefbaar erfgoed en landschap draagt bij aan meer waardering voor het landschap én gebruik van de omgeving. In lijn met o.a. de Kerkenvisie wordt actief gezocht naar het benutten van gebouwd erfgoed. 4.

Sterk recreatief netwerk Bewoners en bezoekers moeten zich veilig en op een duurzame manier kunnen verplaatsen – op het land en op het water. Veilige, toegankelijke en aantrekkelijke verbindingen binnen de kernen, naar het buitengebied en naar andere gemeenten staan centraal.

5. Bruisende recreatieve knooppunten Opmeer heeft een aantal kansrijke locaties om door te ontwikkelen als recreatieve knooppunten. Hier ontstaan aantrekkelijke plekken waar inwoners én bezoekers graag verblijven, vormen belangrijke ankerpunten voor bewegen, spelen en ontmoeten, en kunnen als startpunt voor een route of dagtocht fungeren. Deze plekken voegen waarde toe aan Opmeer als bestemming voor bezoekers. Hier gaat hier onder andere om de (inrichting van de) BOSSzones zoals vastgelegd in het BOSS-beleid, maar ook over gebieden die daar buiten vallen, zoals de Passantenhaven de Wijzend in Spanbroek, Recreatieterrein de Weijver en de dorpscentra. 3.3

Leidende principes voor ontwikkeling

Waar de actielijnen richting geven aan de inhoud, hebben we ook afspraken gemaakt over hoe we daar aan gaan werken. Dat doen we vanuit een set leidende principes. Deze afspraken zorgen ervoor dat we niet afwijken van onze kernwaarden en dat we transparant kunnen afwegen of bepaalde ontwikkelingen passen binnen het recreatief-toeristisch beleid. ✓ Duurzame ontwikkeling van toerisme, recreatie en natuur: we streven naar een balans tussen het versterken van recreatie en toerisme en het behoud van een goed woon- en leefklimaat in de dorpskernen en behoud van de agrarische functie en natuurwaarden in het landelijk gebied. Ontwikkelingen moeten bijdragen aan vitale kernen en een robuust en toekomstbestendig landschap waarin natuurherstel, biodiversiteit en beleving samengaan. ✓ Waardevol toerisme: we willen meer bezoekers naar Opmeer trekken. Er is draagvlak voor meer toerisme in de gemeente, maar houden oog voor de draagkracht van de leefomgeving. ✓ Benutting en verbetering van bestaande structuren en objecten: bij nieuwe ontwikkelingen gaan we eerst uit van wat er al is. We benutten

15

bijvoorbeeld eerder oude waterstructuren voor waterrecreatie dan dat we nieuwe waterlopen graven en overwegen geschikte gebouwen een herbestemming te geven door recreatief of toeristisch (mede)gebruik toe te staan. ✓ Integrale benadering van recreatie in andere beleidsvelden: recreatie wordt niet als los onderdeel gezien, maar in samenhang met andere doelen en opgaven vanuit andere beleidsvelden. Koppelingen worden specifiek gelegd met het BOSS-beleid, vitale kernen, groen/natuur en mobiliteit. Deze beleidsnotitie is een bouwsteen voor de omgevingsvisie. ✓ Meer economisch profijt van toerisme: toerisme is van toegevoegde waarde op de lokale economie van Opmeer. Ten opzichte van 2025 is er ruimte voor meer toerisme. Meer toerisme leidt tot meer lokale bestedingen, verhoogt de werkgelegenheid en houdt het voorzieningenniveau op peil. ✓ Opmeer heeft een eigen identiteit, maar maakt actief deel uit van de regio Westfriesland: de gemeente koestert haar eigen karakter en kernkwaliteiten, maar vormt tegelijkertijd ook een belangrijke schakel in de regio. Het recreatieve aanbod van gemeente Opmeer is onderdeel van de regiopromotie, maar is passend bij de schaal van de gemeente. ✓ We gaan uit van multifunctioneel ruimtegebruik: de druk op de ruimte is groot, de ruimte in Opmeer is daarom schaars en waardevol.

Bij nieuwe ontwikkelingen worden daarom bij voorkeur meerdere functies gecombineerd, zoals recreatie in combinatie met waterberging, natuurontwikkeling of agrarisch gebruik. Of aanleg en inrichting van groen en paden bij stedelijke ontwikkelingen.

16

4

Actielijn 1: Bestemming Opmeer

4. Actielijn 1: Bestemming Opmeer

17

de basis voor alle recreatief-toeristische ontwikkelingen in de komende tien jaar. Ambitie: In 2035 is Opmeer een veelzijdige toeristische bestemming voor plattelandstoerisme. Met een eigen identiteit, maar sterk verankerd in Westfriesland en daarbuiten. Bewoners zijn trots op onze gemeente en heten bezoekers welkom. Bezoekers weten Opmeer goed te vinden als uitvalsbasis voor wandelen, fietsen of het verkennen van de regio/kustgebieden, voelen zich er thuis en dragen hun steentje bij aan de ontwikkeling van dorp en landschap. Uitgangspunten van het beleid zijn: 1. Bestemmingsmanagement als basis 2. Ontwikkelen vanuit het Opmeerse DNA 3. Behoeften van de (toekomstige) recreant en toerist staan centraal 4. Ruimte voor bestemmingsontwikkeling en aanbod 5. Samenwerking met regionale partners en ondernemers 4.1

Bestemmingsmanagement als basis

In lijn met de landelijke visie Perspectief 2030, ziet Opmeer toerisme als middel om te bouwen aan een “geliefde, waardevolle en leefbare bestemming”9 en daarmee bij te dragen aan het welzijn en de welvaart van de Opmeerders. We ontwikkelen Opmeer als bestemming voor bewoners en bezoekers. Meer toerisme leidt tot meer uitgaven, reuring en vernieuwende initiatieven, waardoor de gehele gemeente profiteert van toerisme. Bestemmingsmanagement zorgt dat Opmeer zich ontwikkelt als een echte bestemming. Er is ruimte én draagvlak vanuit inwoners voor meer bezoekers, mits zij passen bij het DNA van Opmeer. Het DNA (zie 4.2) vormt

9

We werken samen met de regio Westfriesland aan het Pact van Westfriesland 7.1 en profiteren van de regionale slagkracht, maar met behoud van de eigen identiteit. Een herkenbare en onderscheidende positionering zorgt ervoor dat we de juiste type bezoekers aantrekken: bezoekers die passen bij de omgeving, het aanbod en de draagkracht van onze dorpen. Dit doen we o.a. door eenduidige informatievoorziening over onze gemeente en regionale marketing- en gedragscampagnes. 4.2

Ontwikkelen vanuit het Opmeerse DNA

Opmeer heeft een duidelijk DNA. Uit beleidsdocumenten en onderzoeken, trends en ontwikkelingen, en wensen en waarden van Opmeerders (enquête en stakeholdersessie) blijkt dat deze onderwerpen bij Opmeer horen:

unieke ervaringen, plattelandstoerisme, cultuur en erfgoed benutten, kwaliteit, bewust reizen, duurzaamheid, buiten de gebaande paden, gezelligheid, reuring wenselijk, het leven vieren, kleine festivals, markten, ‘poldergevoel’, lokaal voedsel, gezondheid, terrasjes, ontspanning, samen met familie of vrienden zijn •

Cultuurhistorie, erfgoed en archeologie: we koesteren ons bijzondere landschap. De woonkernen liggen midden in het open polderlandschap met droogmakerijverleden en veenweidegebieden. Ook het patroon van sloten, dijken, linten, historische bebouwing zoals stolpboerderijen, molens en kerktorens maken het rijke cultuurhistorische landschap af. Erfgoed biedt kansen voor recreatief-toeristische benutting, waardoor

NBTC (2019). Perspectief 2030 | Bestemming Nederland

18

behoud op een vooruitstrevende manier geborgd is. Het werkt twee kanten op: erfgoed helpt de bestemming Opmeer definiëren en tegelijkertijd dragen bezoekers bij aan instandhouding van het erfgoed. Opmeer heeft ook veel archeologische waarden, die zoveel mogelijk behouden, zichtbaar en herkenbaar moeten blijven. Zie ook actielijn 3.

over. We hebben service en kwaliteit hoog in het vaandel. Gastvrijheid gaat ook samen met ontzorging. Dat willen we ook beter vertalen naar de fysieke omgeving, door hindernissen in routes en landschap weg te nemen en door in te zetten op betere informatievoorziening. Zie hiervoor ook actielijn 3 en 4.

•

Open, groen en agrarisch landschap: datzelfde landschap, interessant vanwege de ontstaansgeschiedenis en cultivering, is tegelijkertijd ook een kenmerkend oer-Hollands decor. De agrarische activiteiten in en rondom de kernen zijn onmiskenbaar verbonden aan Opmeer en kunnen onder de noemer plattelandstoerisme verder in de etalage worden gezet in samenwerking met de sector.

Nieuwe ontwikkelingen, maar bijvoorbeeld ook marketingcampagnes, moeten bovenstaande kenmerken stimuleren, en zijn actief onderdeel van de gehele regio. Lokale en regionale ondernemers en verenigingen spelen hierbij een belangrijke rol. Zo dragen nieuwe ontwikkelingen bij aan het behoud, versterking en toekomstbestendige ontwikkeling van Opmeer en vertellen we samen één verhaal.

•

Betrokken gemeenschap: de inwoners van Opmeer vormen samen een hechte en betrokken gemeenschap. De gemeente heeft een actief verenigingsleven (50% van onze inwoners is vrijwilliger) en de inzet voor stichtingen en organisatie van activiteiten en evenementen is groot. Dat kenmerkt Opmeer. Samen zorgen we voor elkaar.

4.3

•

Gezellige kernen en linten: de rust en ruimte van het open landschap wordt gecombineerd met levendige kernen waar reuring, voorzieningen en ontmoeting centraal staan.

•

‘Tussen land en zee”: de geografische ligging van Opmeer is bijzonder: midden in de polder, maar ook binnen een half uur op het strand aan de Noordzee of IJsselmeerkust. Opmeer als uitvalsbasis voor dagtrips en wandel- en fietstochten is kansrijk, maar geen plek waar men alleen verblijft. Er moet voldoende aanbod zijn om ook te eten, lunchen, ontspannen en om andere activiteiten te doen.

•

Gastvrij Opmeer: Westfriesland staat voor een gastvrije regio. Hier heten we bezoekers van harte welkom. Het koekje bij de koffie is hier vanzelfsprekend. Onze ondernemers en het personeel zijn de ambassadeurs van het gebied. In Opmeer denken we hier niet anders

Behoeften van de (toekomstige) recreant en toerist staan centraal

Het recreatief-toeristisch aanbod in Opmeer moet aansluiten bij de veranderende vraag van de recreant en toerist. De gemiddelde recreant en/of toerist is steeds meer op zoek naar beleving en authentieke ervaringen. Alleen een bordje of een kunstwerk langs de weg is niet voldoende meer om de huidige recreant te verleiden. Ze zoeken naar unieke belevenissen en hechten waarde aan authenticiteit en een lokale ervaring. We ontwikkelen nieuw aanbod zoveel mogelijk met interactieve en beleefbare elementen en activiteiten, gekoppeld aan de Opmeerse identiteit. We spelen met ons aanbod ook in op demografische ontwikkelingen die onze vrijetijdspatronen kunnen veranderen. Hoewel Nederland vergrijst, zien we ook dat senioren steeds vitaler worden. Een groter wordende doelgroep die graag wandelt of fietst, en niet aan zomervakanties gebonden is. Ontwikkelingen zoals de opkomst van e-bikes en ander e-verkeer zorgt voor een grotere actieradius waardoor fietsen steeds meer een aantrekkelijk alternatief vervoersmiddel wordt, passend bij de trend van routegebonden recreatie (tours, themaroutes, op ontdekking) (zie bijlage 3 voor een uitgebreide beschrijving van trends en ontwikkelingen).

19

“Mensen willen méér dan alleen maar kijken.” – ondernemer gastvrijheidssector tijdens stakeholderbijeenkomst 4.4

Ruimte voor bestemmingsontwikkeling en aanbod

Jaarrond aanbod De huidige recreatievormen zijn sterk seizoensgebonden. Ook mag er op dit moment in de winter niet gekampeerd worden op kleinschalige campings. Maar we zien kansen voor jaarrond toerisme, bijvoorbeeld door meer te profiteren van de kerstperiode bij Tuincentrum de Boet en passende vormen van zakelijk toerisme zoals vergaderarrangementen en heisessies. Passende vormen van recreatie en toerisme De woonkernen zijn relatief klein, waardoor overlast van toerisme snel gevoeld kan worden. We ontwikkelen daarom passende vormen van recreatie en toerisme, die een positieve bijdrage leveren aan de leefbaarheid van de omgeving. Bijvoorbeeld: • Plattelandstoerisme • Routegebonden recreatie en vakanties: fietsen en wandelen • Ontspanning, rust en natuurbeleving • Waterrecreatie • Concepten zoals ‘slow tourism’, duurzaam toerisme en regeneratief toerisme • Concepten die het DNA van Opmeer verstevigen of uitdragen in combinatie met doelgroepsbehoeften, zoals bijzondere overnachtingen op erfgoedlocaties: niet geschikt voor massatoerisme, wél geschikt voor bezoeker die zoekt naar een unieke belevenis en interesse heeft in de plaats, geschiedenis en de bewoners. Doelgroepen die hierbij passen zijn: • Fiets- en wandeltoeristen (o.a. uit Toekomstvisie Opmeer 2030) • Mensen met interesse in plattelandsvakanties

• • • • • •

4.5

Rustzoekers Inzichtzoekers (o.a. uit Promotieplan Westfriesland) Mensen die het andere ‘Oud-Holland’ willen ontdekken Senioren (en in het verlengde meer-generatie-vakanties) Mix van avontuurzoekers en stijlzoekers (waar de overlap zit) Zakelijk bezoek/vergaderarrangementen op unieke locaties en met toegang tot groen Profilering, promotie en verhaallijnen

Een sterke profilering van Opmeer als recreatief-toeristische bestemming is noodzakelijk bij het bekend maken van het aanbod onder bewoners en bezoekers. We sluiten aan bij de regionale marketing van Westfriesland, zodat Opmeer profiteert van het grotere bereik. Maar zonder de eigen identiteit te verliezen. Daarom optimaliseren we de platformen Opmeer Gewoon Anders en Opmeer Leeft. Deze platformen bieden al een basis, maar voor een sterke profilering, kan met name Opmeer Gewoon Anders beter benut worden. De identiteit en geschiedenis van Opmeer maken we voelbaar door verhalen van het verleden te vertellen die bewoners én bezoekers raken en blijven hangen. We brengen het Zuiderzee-verleden tot leven via routes, belevingspunten en culturele initiatieven. Ook persoonlijke verhalen van inwoners, historische figuren en de strijd van het gebied tegen het water krijgen hierin een plek. Ook het platteland krijgt een prominente plek in de verhalen. Bezoekers worden actief uitgenodigd het landschap, de natuur, en de agrarische cultuur van Opmeer te ontdekken. De verhalen worden op een eigentijdse manier zichtbaar in de openbare ruimte. Ook stimuleren we samenwerking tussen ondernemers om arrangementen te ontwikkelen die meerdere onderdelen van Opmeer combineren, denk aan een overnachting gekoppeld aan een fietsroute, een streekproductenproeverij of een bezoek aan een molen. Dit is voor

20

bezoekers interessant, maar past ook bij de leefstijlprofielen van de Opmeerders.

4.6

Samenwerking met regionale partners en ondernemers

Gemeente Opmeer neemt actief deel aan de regionale samenwerking binnen Westfriesland. Dit doen we om Opmeer en het aanbod van de gemeente bekender te maken en te laten aansluiten op het aanbod in de regio. De marketing en promotie van Opmeer sluit daarom aan bij de regiomarketing vanuit het Pact van Westfriesland 7.1 en de positionering van het Promotieplan Westfriesland. In het Pact wordt de regionale economie versterkt en Westfriesland bovenregionaal op de kaart gezet. Opmeer werkt hierin samen met de andere zes Westfriese gemeenten en zorgt dat de gebiedspromotie consistent en up-to-date is, met behulp van de Opmeerse ondernemers.

21

5

Actielijn 2: Vitale verblijfsrecreatie

5. Actielijn 2: Vitale verblijfsrecreatie

22

Ambitie: In 2035 heeft Opmeer een toekomstbestendig verblijfsaanbod, passend bij de identiteit en de schaal van de gemeente. We werken aan verduurzaming en verbetering van het bestaande aanbod, stimuleren duurzame nieuwe initiatieven die aansluiten bij de ambities uit het toeristisch-recreatief beleid en het aanbod een kwaliteitsimpuls geven.

In Opmeer is ruimte voor blijvende toeristische groei. Dat is goed voor onze lokale economie, maar heeft ook sociaal-maatschappelijke voordelen. Een sterke, diverse verblijfssector is belangrijk bij het aantrekken van de juiste doelgroepen, passend bij het karakter van Opmeer. We willen daarbij meedenken met ondernemers die goede ideeën hebben om het verblijfsaanbod beter te maken. Uitgangspunten van het beleid zijn: • Kwaliteit boven kwantiteit • Passend ontwikkelen: ontwikkelen voor specifieke doelgroepen en inpasbaar in landschap en aangezicht • Ruimte voor initiatieven die waarde toevoegen aan het toeristisch ‘product’ Opmeer (o.a. inzet op meerdaags verblijf) 5.1

Daarnaast willen we als gemeente toekomstgericht ontwikkelen. Dat betekent dat we ruimte bieden aan ondernemers die investeren in vernieuwing, lokaal vakmanschap en bewust omgaan met hun omgeving – zodat recreatie bijdraagt aan een vitale en aantrekkelijke gemeente, nu en in de toekomst. 5.2

De komende jaren wordt er door de zeven Westfriese gemeenten in gezamenlijkheid gewerkt aan Westfriesland als toeristische bestemming. Opmeer neemt in deze positionering de plaats in als aantrekkelijke uitvalsbasis voor het ontdekken van de weidse polderlandschappen, stolpen en pittoreske dorpen. Het aanbod in de recreatieve sector, in dit geval specifiek verblijf, moet hierop aansluiten. Opmeer zet in op een aantal specifieke doelgroepen voor verblijfsrecreatie, aansluitend bij de ontwikkeling van toerisme in de gemeente - en bij de positionering van Opmeer ten opzichte van de rest van Westfriesland: •

Senioren (55+): senioren worden steeds vitaler, blijven steeds langer actief en mobiel en trekken er graag op uit. Senioren hebben relatief veel vrije tijd en gaan ook op pad buiten het hoogseizoen. Het aantrekken van senioren vraagt wel om aandacht voor toegankelijkheid.

•

Gezinnen met kinderen: voor gezinnen met kinderen (4-12 jaar) is Opmeer aantrekkelijk vanwege de centrale ligging: leren over de boerderij kan samengaan met een dagje strand of een attractie in één van de omliggende steden, zoals het Zuiderzeemuseum, Sprookjeswonderland en de stoomtrein Hoorn-Medemblik.

•

Fietstoeristen: de ruimtelijke structuur en de nabije routenetwerken zijn aantrekkelijk voor fietstoeristen, zowel voor een verlengd verblijf, als tussenstop, maar ook als uitvalsbasis voor fietsvakanties. Mini-bikepack avonturen passen ook bij de avontuurzoeker.

Kwaliteitsimpuls verblijfssector

Opmeer is een ideale uitvalsbasis voor bezoekers die Westfriesland, NoordHolland Noord of de kust willen ontdekken. Het huidige aanbod biedt al veel kwaliteit, maar kan op onderdelen gevarieerder en beter aansluiten bij de wensen van de hedendaagse recreant. Daarom stimuleren we een kwaliteitsimpuls binnen de verblijfssector: bestaande accommodaties worden uitgedaagd om zich te vernieuwen, te onderscheiden in beleving en gastvrijheid, en beter aan te sluiten bij de identiteit van Opmeer.

Primaire doelgroepen voor verblijfsrecreatie

23

•

•

•

Inzichtzoekers: inzichtzoekers gaan graag hun eigen gang. Maar waar de rustzoeker niet veel behoefte heeft aan voorzieningen, is de inzichtzoeker kritisch en wil graag nieuwe dingen leren. Museumbezoek, erfgoedbezoek of natuureducatie past daar goed bij. De inzichtzoeker gaat actief op zoek naar écht goede informatie en laat zich niet met een bordje afschepen. Ruimtelijke balans is hier belangrijk: er moet in Opmeer plek zijn voor rust, ruis en reuring. Stijlzoekers: stijlzoekers zoeken een bijzondere, authentieke belevenis die ze niet snel zullen vergeten. Ze verwachten kwaliteit en service. Vaker een relatief hoog segment. Maar stijlzoekers zoeken ook uitdaging en activiteit: ze streven naar het hoogst haalbare en werken daar hard voor. Op vakantie zoeken ze uitdaging in de vorm van sport, bijzondere activiteiten of unieke plekken. Rustzoekers: rustzoekers houden er van om dichtbij huis te recreëren, zonder poespas of teveel mensen om zich heen. Ze zijn gesteld op privacy en laten hun bezoek niet beïnvloeden door de aanwezigheid van horeca (anders dan bijvoorbeeld de stijlzoeker). Deze doelgroep is gewenst als toerist, maar zal waarschijnlijk veelal dagrecreant zijn (bijvoorbeeld eigen inwoners).

•

Verbindingszoekers zijn mensen die graag iets voor een ander doen. Ze zoeken actief verbinden met anderen, maar ook bijvoorbeeld met erfgoed en met de identiteit van een plek. Ze doen vaak vrijwilligerswerk of zetten zich in voor een ander goed maatschappelijk doel.

•

Avontuurzoekers interessante doelgroep om aan te trekken: van deze groep is bekend dat zij vooral in grote, historische steden wonen. Voor weekendjes weg in Nederland, is de avontuurzoeker een interessante doelgroep omdat avontuurzoekers relatief veel overlap hebben met stijlzoekers. Ook zij zijn op zoek naar unieke belevenissen en geven

gemiddeld gezien relatief veel uit aan bijzonder concepten. Ze vinden cultuur- en erfgoed interessant en zijn vaak bovenmatig maatschappelijk betrokken. Ze maken duurzame keuzes en laten zich niet snel leiden door groepen of gidsen, maar kiezen graag hun eigen pad. Dit profiel vinden we passen bij de ambitie van Opmeer. 5.3

Vormen van verblijfsrecreatie

Opmeer staat sommige vormen van verblijfsrecreatie toe in het landelijk gebied. De voorwaarden voor alle vormen van verblijf zijn opgenomen in het betreffende bestemmingsplan. 5.3.1

Kamperen

Recreatie en toerisme op het platteland zorgt voor een verbinding tussen mens en landbouw, voedselproductie en cultuurhistorie. Kamperen als verblijfsvorm draagt hier aan bij, zowel in de vorm van kamperen op boerenerven als op een kampeerterrein. Kamperen bij de boer (kamperen als nevenactiviteit) Kleinschalig kamperen op boerenerven is belangrijk voor Opmeer. Het laat gasten kennismaken met het landschap, agrarische activiteiten en voedselvoorziening en zorgen voor authentieke ervaringen. Nevenfuncties bij agrarische bedrijven kunnen bijdragen aan een toekomstbestendige exploitatie. Kamperen bij de boer is altijd een nevenactiviteit. De hoofdactiviteit blijft de agrarische bedrijfsfunctie. Dat betekent onder andere dat het boerenbedrijf nog in functie moet zijn, waarbij de gasten in meer of mindere mate het boerenleven kunnen ervaren. Investeringen t.b.v. verduurzaming, klimaatadaptatie, conceptverbetering en kwaliteitsverbetering moeten zichzelf terug kunnen verdienen. Maar we begrijpen dat ondernemers met een camping als nevenfunctie beperktere middelen hebben om grote investeringen te doen. Het beleid biedt daarom onder voorwaarden speelruimte om ondernemers de kans te geven een

24

kwaliteitsimpuls te geven aan plattelandstoerisme, waarvan de gehele gemeente profiteert. • Het beleid biedt daarom mogelijkheden om onder voorwaarden af te wijken van het bestemmingsplan tot maximaal 30 kampeerplaatsen, waarbij de overige regels voor inpassing conform bestemmingsplan blijven gelden. Zelfstandige kampeerterreinen Een kampeerterrein is een terrein waar bezoekers in een kampeermiddel verblijven op een aangewezen buitenterrein. Recreatie is hier de hoofdactiviteit in het bestemmingsplan. Kampeermiddelen zijn verplaatsbaar, bijvoorbeeld: • Tent • Tentwagen • Kampeerauto • Caravan (geen stacaravan) De gemeente vindt nieuwe initiatieven voor kampeerterreinen tot maximaal 50 kampeerplaatsen, of bestaande kampeerterreinen die willen uitbreiden tot dit aantal, passend bij de koers voor verdere ontwikkeling van recreatie en toerisme in Opmeer. We verwelkomen plannen van ondernemers die waarde toevoegen aan het toeristisch-recreatief product van Opmeer en die een bijdrage leveren aan de verbinding tussen dorp en land. Nieuwe initiatieven voor grotere kampeerterreinen of voor uitbreiding van meer dan 50 plaatsen worden in principe niet aangemoedigd, maar indien het plan aantoonbaar kwaliteit en waarde toevoegt aan Opmeer als recreatieve bestemming, kan maatwerk overwogen worden.

Voorwaarden ‘kamperen bij de boer’ en kampeerterreinen: • Aansluiting bij doelgroepen zoals beschreven in paragraaf 5.2; • Het bedrijf moet aangesloten zijn op routestructuren voor wandelen en fietsen. Indien dat nog niet het geval is, moet in voorgesprek met

gemeente onderzocht worden of dat in de toekomst mogelijk gemaakt kan worden; Het is een pré als het bedrijf een vorm van plattelands- of natuureducatie of extra belevingsvormen passend bij plattelandstoerisme aanbiedt die openbaar toegankelijk zijn.

Aanvullende voorwaarden beleidsruimte ‘kamperen bij de boer’: • De economische activiteit ‘kamperen’ blijft ook na verruiming of uitbreiding een nevenactiviteit en overstijgt de hoofdfunctie niet. Beleidsruimte seizoensverruiming Campings mogen volgens het bestemmingsplan van 15 maart tot 31 oktober geopend zijn. Onder voorwaarden is het voor zowel kamperen bij de boer als voor kampeerterreinen mogelijk om jaarrond te exploiteren. Nieuwe initiatieven moeten onderscheidend zijn en iets toevoegen aan het huidige verblijfsrecreatieve aanbod. Aanvullende voorwaarden beleidsruimte: • Het plan toont aan dat door de seizoensverruiming een gezonde exploitatie ontstaat of blijft bestaan; • Er is aantoonbare marktvraag voor winteropening; • Aanvullend beeldkwaliteitsplan of landschappelijk inrichtingsplan waarbij ook het aangezicht in de winterperiode wordt weergegeven. Het plan mag bij bladval niet leiden tot beperking in zichtlijnen of blootlegging van verstorende bouwwerken; Maatwerk Beoordeling van initiatieven waarbij wordt afgeweken van het bestemmingsplan blijft maatwerk. Het is aan de initiatiefnemer om het plan zo goed mogelijk te onderbouwen. De gemeente wil voorkomen dat concepten ‘kamperen bij de boer’ stilaan veranderen in zelfstandige campings. Om de kleinschaligheid te bewaken, mag de nevenactiviteit te allen tijde de hoofdactiviteit niet overschrijden.

25

Door bijvoorbeeld strengere regels te laten gelden bij kamperen als nevenactiviteit, blijft de gemeente oog houden voor oneerlijke concurrentie ten opzichte van de verblijfssector.

Stoppen met agrarisch bedrijf, maar wel door met kamperen? Biedt u kampeerplaatsen aan als nevenactiviteit bij uw (agrarische) bedrijf, maar stopt u met de hoofdactiviteit? Dan is kamperen niet langer een nevenactiviteit en moet het bestemmingsplan gewijzigd worden. Ook bij bedrijfsbeëindiging van de agrarische tak is kamperen niet langer een nevenactiviteit. Kamperen als nevenactiviteit is een binnenplanse afwijking. Deze nevenfunctie kan niet automatisch overgaan in een zelfstandige camping want er gelden andere regels voor zelfstandige campings. Wilt u het bedrijf voortzetten als zelfstandig kampeerterrein, moet u een wijziging bestemmingsplan aanvragen. Uw kampeerbedrijf moet dan een zelfstandig kampeerterrein worden. U moet dit zelf aanvragen en kunnen onderbouwen. De gemeente toetst de aanvraag aan de geldende regelgeving en de voorwaarden uit het beleid.

5.3.2

Vakantieparken met recreatiewoningen

Vakantieparken met recreatiewoningen (recreatieparken) maken ook onderdeel uit van het verblijfsaanbod van de gemeente. Vakantieparken zijn uitsluitend voor recreatieve benutting bedoeld. Opmeer acht uitbreiding van het aantal en/of grootte van (bestaande) vakantieparken in het landelijk gebied onwenselijk. Permanente bewoning op vakantieparken is niet toegestaan. Illegale huisvesting van seizoenarbeiders of overige arbeidsmigranten op locaties waar alleen recreatie is toegestaan, verdienen aandacht en handhaving. Uitponding is niet toegestaan.

In de gemeente liggen enkele niet-vitale vakantieparken. Om te voorkomen dat hier problemen ontstaan met ondermijnende activiteiten of illegale bewoning, kijkt de gemeente per locatie naar een passende toekomst. Afhankelijk van de ligging en het karakter van het gebied kan dat betekenen: herontwikkeling naar wonen, uitbreiding van bedrijvigheid, versterking van natuurwaarden of een nieuwe invulling voor dagrecreatie. 5.3.3

Hotels en pensions

Grote hotels vinden we niet passen bij het karakter van Opmeer, maar kleine hotels kunnen passen bij het aangezicht van de dorpen. Om meer te profiteren van toerisme en om de reuring in centrumgebieden en rond recreatieknooppunten terug te brengen of te handhaven zijn kleine hotels wenselijk, bijvoorbeeld in combinatie met het benutten van vrijkomend erfgoed of historische panden. Voorwaarden: • Er geldt een maximum van 8 hotelkamers per hotel; • Hotelkamers zijn uitsluitend bedoeld voor recreatief gebruik; • Hotelkamers beschikken niet over eigen kookfaciliteiten; • Hotels hebben een gemeenschappelijke ruimte; • Het is mogelijk om per hotel 2 hotelkamers zodanig te schakelen dat er 1 familiekamer gevormd kan worden. Zie ‘horecabedrijf’ in bestemmingsplannen. 5.3.4

Bed & Breakfasts

Een bed & breakfast is gericht op overnachting met ontbijt als ondergeschikte, toeristische activiteit. Een bed & breakfast is gebonden aan een (bedrijfs)woning. Een bed & breakfast in een bijgebouw is toegestaan. Industrieterreinen (De Veken, bedrijventerrein Hoogwoud) zijn uitgesloten van de mogelijkheid om een bed & breakfast te starten, ook als daar woningen of bedrijfswoningen gesitueerd zijn.

26

Overnachtingen in verband met seizoensarbeid of andersoortige tijdelijke arbeid vallen niet onder ‘bed & breakfast’. 5.3.5

Airbnb en particuliere vakantieverhuur

5.6

Toeristenbelasting

Alle logiesverstrekkers moeten toeristenbelasting afdragen. Exploitanten mogen de toeristenbelasting doorberekenen aan uw gasten. Voor inwoners van Opmeer hoeft men geen toeristenbelasting te betalen.

In Opmeer is het mogelijk om (een deel van) de eigen woning te verhuren als ‘vakantieverhuur’. Hierbij geldt een maximum van 30 nachten per jaar en uitsluitend voor recreatieve benutting. 5.4

Passantenhaven De Wijzend Spanbroek

5.4.1

Camperplaatsen passantenhaven

De huidige camperplaatsen bij passantenhaven De Wijzend zijn vanaf 2026 alleen nog tegen betaling te gebruiken. Ze mogen maximaal 3 dagen aaneengesloten door dezelfde gasten worden gebruikt. Daarnaast zetten we in op betere handhaving en regulering van deze plaatsen. Er wordt gekeken naar een betere landschappelijke inpassing van de camperplaatsen, zodat er niet ongewenst meer campers aan de strook komen te staan. Zie hiervoor ook Actielijn 5. 5.4.2

Ligplaatsen passantenhaven

Vanaf 2026 gelden de regels voor camperplaatsen bij de passantenhaven ook voor de ligplaatsen aldaar. Ook hier geldt dat er vanaf 2026 een financiële bijdrage wordt gevraagd en dat er een maximum geldt van 3 aaneengesloten nachten door hetzelfde reisgezelschap. 5.5

Nachtregister

Het is voor alle logiesverstrekkers in de gemeente Opmeer verplicht om een nachtregister bij te houden. Dit geldt voor alle vormen van verblijf, ook voor concepten zoals Vrienden op de Fiets en Airbnb.

27

6

Actielijn 3: Beleefbaar landschap en cultuurhistorisch erfgoed

6. Actielijn 3: Beleefbaar landschap en cultuurhistorie

28

Ambitie: In 2035… heeft Opmeer een aantrekkelijk en voor recreanten goed ontsloten agrarisch landschap. De doorgaande groenblauwe structuur wordt optimaal benut en erfgoedlocaties en cultuurhistorie is beleefbaar, zichtbaar en herkenbaar voor bewoner én bezoeker.

Opmeer heeft een kenmerkend landelijk en cultuurhistorisch landschap, maar dit is niet overal zichtbaar en beleefbaar. Het landschap vertelt het verhaal van eeuwen van menselijke invloed op de natuur en is rijk aan erfgoed, archeologische waarden, verkavelingsstructuren, agrarisch gebruik en leven met water (Zuiderzee). Door het landschap o.a. beter toegankelijk te maken (fysiek of op afstand), versterken we de identiteit van de regio en verrijken we de recreatieve beleving voor bewoners én bezoekers. Uitgangspunten van het beleid zijn: • Cultuurhistorie, erfgoed en archeologie behouden en beter beleefbaar maken • Het agrarische karakter beter beleefbaar maken voor plattelandsbeleving 6.1

Erfgoed beschermen én beleefbaar maken

Opmeer beschermt het cultuurhistorische en archeologische landschap en erfgoed. Denk aan de droogmakerijen, verkaveling, dijken, stolpboerderijen, maar ook aan wegen, watergangen, en oude akkers. Figuur 5 laat zien waar in de gemeente archeologische waarden aanwezig zijn of waar archeologische verwachtingen bestaan. De vrijstellingsgrenzen geven aan vanaf welk oppervlak en diepte bodem archeologisch onderzoek

gedaan moet worden. Dit kan afwijken van de algemene vrijstellingsgrens van 100 m2 in Nederland10. Uitgangspunten voor Opmeer zijn10: • Lintbebouwings- en verkavelingsstructuren blijven herkenbaar en leefbaar; • Openheid tussen de linten blijft behouden; • De Westfriese Omringdijk blijft herkenbaar als doorgaande lijn en identiteitsdrager; • De ruimtelijke kwaliteit blijft behouden als de bestaande verkaveling (inclusief sloten) zichtbaar en beleefbaar blijft bij (semi-)tijdelijke functies en opstellingen; • Behouden van vrije ruimte rond historische windmolens om windvang en zichtbaarheid van molens in het landschap te behouden. Figuur 6 geeft de aardkundige waarden in gemeente Opmeer weer. Het gaat om getij-inversieruggen en welvingen, zandwerven, en een strandwal met oude kreekvormingen. Deze waarden hebben een plaats in de Provinciale Ruimtelijke Verordening en worden extra beschermd10. Naast bescherming, maken we onze cultuurhistorie, erfgoed en archeologie zichtbaar, herkenbaar en beleefbaar waar mogelijk. Dit doen we door het toevoegen van uitkijk- en beleefpunten met informatie over vondsten en het verleden, het toevoegen van natuurlijke, historische, sportieve belevingselementen en het maken van thematische routes voor jong en oud door het landschap.

Het vertellen van de verhalen en ze onderdeel maken van het ontwerp van de leefomgeving (door kunst, architectuur, landschap), brengt bestaande landschapselementen en erfgoed tot leven.

10

Archeologie West-Friesland (2018). Toelichting Beleidskaart Archeologie Gemeente Opmeer 2018

29

Figuur 5. Beleidskaart Archeologie Gemeente Opmeer 2023 (bron: Gemeente Opmeer)

Figuur 6. Aardkundige waarden binnen de gemeente Opmeer (blauwe lijn) (bron: Archeologie Westfriesland (2018). Toelichting Beleidskaart Gemeente Opmeer 2018)

30

Een goed voorbeeld van beleefbaar erfgoed in Opmeer is de Westfriese Omringdijk, die langs de noordgrens van de gemeente loopt. Vanaf de dijk heb je prachtig uitzicht over het omliggende landschap, maar slechts weinigen weten hoe dit landschap ooit is ontstaan — of dat je hier ooit letterlijk aan de rand van de Zuiderzee stond. Dat verhaal willen we opnieuw zichtbaar en voelbaar maken in het landschap. Het naastgelegen Aartswoud is daarbij een logische afstapplek voor fietsers, al wordt die mogelijkheid nu nog weinig benut. Het Verdrag van Faro – een Europees verdrag van de Raad van Europa (2005) – benadrukt de maatschappelijke waarde van erfgoed. Het stelt de mens en de gemeenschap centraal: erfgoed is van en voor iedereen. Het verdrag onderstreept het recht van inwoners om actief betrokken te zijn bij het behouden, benutten en doorgeven van erfgoed. Voor Opmeer sluit dit goed aan bij de ambitie om erfgoed zichtbaarder en beleefbaarder te maken. Door inwoners, organisaties en lokale ondernemers te betrekken bij erfgoedinitiatieven, ontstaat nieuwe samenwerking en verbinding. Erfgoed wordt zo niet alleen behouden, maar ook ingezet als bron van trots, ontmoeting en leefbaarheid in de dorpen. In dit beleid kijken we bovendien waar erfgoed en recreatie elkaar kunnen versterken.

Denk aan het benutten van monumentale boerderijen voor recreatieve of gastvrije functies, of aan ideeën uit de Kerkenvisie Opmeer (2025): kerktorens inrichten als uitzichtpunt, kerken gebruiken als rust- of informatiepunt, of als locatie voor exposities, concerten en voorstellingen. Een inspirerend voorbeeld is ’t Kerkhuys in Spanbroek, waar cultureel erfgoed en recreatie al succesvol samenkomen. Het landschap vormt de basis voor recreatieve beleving. De Leidraad Landschap en Cultuurhistorie van de Provincie Noord-Holland biedt hierbij handvatten voor hoe toeristische ontwikkeling en landschappelijke kwaliteit hand in hand kunnen gaan.

Figuur 7: Wipbrug Opmeer (bron: Recreatieschap Westfriesland)

31

6.2

Beleefbaar agrarisch landschap

We zoeken in samenspraak met de agrarische sector naar mogelijkheden voor multifunctionele landbouw in combinatie met recreatieve mogelijkheden. We werken samen aan een optimale beleving van het agrarisch gebied door wensen, knelpunten en kansen bij agrariërs ten behoeve van multifunctionele landbouw te inventariseren. We stimuleren vormen van recreatief medegebruik, zoals openstelling van boerenbedrijven en educatieve rondleidingen. Dit draagt bij aan de lokale economie en bevordert de verbinding tussen inwoners, bezoekers en de agrarische bedrijven. Samen met agrariërs verkennen we de mogelijkheid tot aanleg van een netwerk van boerenlandpaden, dat recreanten toegang biedt tot het landelijk gebied zonder de bedrijfsvoering te hinderen. Hierin is ook aandacht voor praktische belemmeringen, zoals afspraken over aansprakelijkheid, onderhoud, honden en padenbeheer. De regio Westfriesland vindt het wenselijk een eenduidig beleid te voeren over boerderijwinkels, zodat ondernemers op een gelijke manier behandeld worden. Er moet voorkomen worden dat er te grote winkels ontstaan die het ondernemerschap in de dorpen onder druk zetten. De verkoop van agrarische producten die ter plekke of in de regio vervaardigd of bewerkt worden, wordt onder een aantal voorwaarden toegestaan.

Verkoop is bijvoorbeeld alleen mogelijk als ondergeschikte bedrijfsactiviteit en mag geen aanzuigende werking hebben voor verkeer. Meer details over de regels voor boerderijwinkels zijn te vinden in de Detailhandelvisie.

Kans: Westfriese streekproducten aan de basis van agrarische beleving We staan open voor boerderijwinkels met streekproducten, zonder dat er concurrentie met buurtsupers in de kernen ontstaat. De Detailhandelsvisie en het Omgevingsplan zijn leidend. Korte ketens van lokaal voedsel en streekproducten tot op het bord van de inwoner en bezoeker dragen bij aan een duurzame bestemming en een lokale authentieke beleving. Streekproducten zijn per definitie al gebonden aan de streek en dus aan het Opmeerse of Westfriese DNA. De producten worden vaak verbouwd of ontwikkeld door agrariërs of andere grondgebonden producenten. Het geeft bezoekers de mogelijkheid om “een stukje Westfriesland” mee naar huis te nemen. Niet alleen voor bezoekers interessant, ook onder Nederlanders ziet het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen de-globalisering ontstaan: aandacht voor lokale, verse, milieuvriendelijke producten groeit (bron: NBTC, 2023, Streekproducten). Naast het product zelf kan het streekproduct ook de basis zijn voor beleving, bijvoorbeeld een extra (zintuiglijke) ervaring: een audiotour in een kerktoren, het proeven van kaas bij de boer of het aaien van schapen waarvan je zojuist wollen sokken hebt gekocht.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Opmeer&id=822156ca-4acd-4ad2-a63f-be8ae6fedb9b