[22.0007965] Definitieve Jaarstukken 2021 d.d. 31 mei 2022
Tekst van het document
De waarde bij het kengetal ‘structurele exploitatieruimte’ (4) bij de jaarrekening 2021 ligt hoger dan de begroting 2021 en lager dan de jaarrekening 2021. De structurele baten zijn in 2021 toereikend genoeg geweest om de structurele lasten te dekken. De mogelijkheid om de inkomsten uit OZB te verhogen (5); de gemeentelijke lasten zijn bovengemiddeld ten opzichte van andere gemeenten.
84
Paragraaf 2: Kapitaalgoederen Een groot deel van het grondgebied van de gemeente Opmeer (4.163 ha) bestaat uit openbare ruimte. In deze openbare ruimte vinden vele activiteiten plaats, zoals wonen, werken en recreëren. Voor deze activiteiten zijn kapitaalgoederen zoals wegen, gebouwen, riolering, bomen, openbare verlichting en kunstwerken nodig. Deze kapitaalgoederen zijn van belang voor het verwezenlijken van de gemeentelijke programma’s, zoals milieu, onderwijs en jeugd, ruimtelijke ontwikkeling en openbare ruimte. Een groot deel van de begroting heeft daarom betrekking op deze kapitaalgoederen. De kwaliteit van de openbare ruimte is zeer belangrijk voor onze inwoners en bedrijven. Met een goed onderhoudsniveau wordt een goed vestigingsklimaat bereikt, worden klachten voorkomen en risico’s beperkt. De gemeente Opmeer streeft naar de aanwezigheid van veel groen, een goede kwaliteit en een goed onderhoud van de openbare ruimte. De infrastructuur is passend en goed onderhouden. In de beheerplannen wordt daarbij als uitgangspunten genomen:
een wegeninfrastructuur die zorg draagt voor een goede bereikbaarheid, doorstroming en een veilig gebruik;
handhaven en waar noodzakelijk en mogelijk uitbreiding van het groene karakter van het bebouwd gebied en de industrieterreinen;
de openbare omgeving is schoon, verzorgd, bruikbaar en veilig;
duurzaamheid.
Het beheer van de openbare buitenruimte en infrastructurele werken vindt plaats op basis van actuele beheerplannen die tenminste 1 x per 4 jaar worden geactualiseerd. Een aantal beheerssystemen is opgesteld om inzichtelijk te maken welke kapitaalwerken op korte en middellange termijn uitgevoerd moeten worden, incl. de daarbij behorende budgetten. Het gaat om de volgende beheerplannen:
Onderwijshuisvesting 2008
Speelvoorzieningenplan 2011
Programma Stedelijk water en Riolering 2022-2027
Beheerplan civiele kunstwerken 2020-2024
Groenbeleidsplan 2018-2021
Beleidsplan Openbare Verlichting 2018-2021
Beheerplan gemeentelijke gebouwen 2018-2021
Wegenbeheerplan 2018-2021
Stedelijk waterplan 2018-2021
Door de opstelling en tijdige actualisatie van deze plannen ontstaat inzicht in de behoefte aan middelen om de noodzakelijke beheer- en onderhoudswerken te kunnen uitvoeren en de begroting daarop tijdig af te stemmen. Met de actualisering wordt voldaan aan de BBV voorschriften (notitie materiele vaste activa 2017). De uitgevoerde werkzaamheden in het begrotingsjaar 2020 zijn in hoofdzaak beschreven in programma’s 2 en 5 van deze begroting. Via de monitor Waarstaatjegemeente.nl wordt de klanttevredenheid over deze voorzieningen periodiek gemeten. De kapitaalgoederen zijn van belang voor het verwezenlijken van een groot deel van de gemeentelijke programma’s, zoals milieu, onderwijs en jeugd, ruimtelijke ontwikkeling en openbare ruimte.
85
Beleidskader wegen Voor de wegen geldt het Wegenbeheersplan 2018 - 2021. Om de benodigde kwaliteit van de wegen nu en in de toekomst te kunnen handhaven, is het belangrijk om hiervoor voldoende budget beschikbaar te stellen. Om een gemiddeld jaarbudget te kunnen vaststellen, is langer dan de planperiode, vooruit gekeken en is de budgetbehoefte over een periode van 10 jaar berekend. Voor de looptijd van dit plan (2018-2021) wordt jaarlijks in programma 2 van deze begroting het benodigd budget geraamd. Afhankelijk van de omvang van de in enig jaar uit te voeren werken vindt een onttrekking of toevoeging plaats van/aan de reserve Wegen, waardoor de uitgaven een gelijkmatig karakter hebben resp. de kosten van voorgenomen onderhoudswerkzaamheden financieel zijn gedekt. De bestemmingsreserve Planmatig onderhoud wegen heeft per 31 december 2021 een omvang van ca €1.553.000. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) en de gemeenten met waterschapswegen op hun grondgebied hebben afspraken gemaakt over de overdracht van het beheer en onderhoud van deze wegen naar de gemeenten. In de raadsvergadering van 12 mei 2021 is besloten om de businesscase 7.1 vast te stellen waardoor de wegen van het hoogheemraadschap over genomen kunnen worden per 1 januari 2023. Civiele kunstwerken De gemeente Opmeer heeft 40 bruggen, 6 vissteigers, 7 kano-aanlegplaatsen en 94 duikers in beheer.
In 2020 (raadsvergadering 18 juni 2020) is het beheerplan Civiele kunstwerken geactualiseerd voor de periode 2020-2024. Er is een kostenraming opgesteld voor de in de gemeente Opmeer aanwezige en bij de gemeente in beheer en onderhoud zijnde kunstwerken (bruggen e.d.). Uit dit beheerplan blijkt dat de voor het beheerplan geïnspecteerde objecten in een redelijke tot goede staat van onderhoud verkeren. In het beheerplan zijn aanbevelingen opgenomen voor het onderhoud en beheer. De financiering van het planmatig onderhoud van de kunstwerken is op grond van de BBV gewijzigd. Investeringen worden afgeschreven. Voor klein onderhoud is een bedrag opgenomen in de exploitatiebegroting. De reserve bruggen is hiermee komen te vervallen. Openbare verlichting Voor de openbare verlichting geldt het beleidsplan Openbare verlichting 2018-2021. In het beleidsplan wordt de visie weergegeven voor het beheren van de openbare verlichting en de kosten daarvan. Het beleidsplan bevat een uitvoeringsschema voor de jaren 2018 tot en met 2022. Een aanzienlijk deel (22%) van de lichtmasten is binnen een periode van vier jaar aan vervanging toe. De vervanging vindt pas plaats als de noodzaak uit meetproeven blijkt. De kosten van beheer en onderhoud van de openbare verlichting zijn in programma 2 van de exploitatiebegroting en meerjarenraming opgenomen.
Beleidskader riolering Met het Programma Stedelijk Water en Riolering 2022-2027 (PWSR) wordt invulling gegeven aan de taken van de gemeente die voortvloeien uit de Wet gemeentelijke watertaken die op 1 januari 2008 in werking is getreden. Op grond van deze wet is de gemeente belast met lokale ruimtelijke inpassing van de maatregelen op het gebied van de waterhuishouding en heeft de gemeente een zorgplicht voor stedelijk water. In overleg met de waterpartners zijn de beleidsuitgangspunten opgesteld, die voortkomen uit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) en het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW). Voor de periode 2022-2027 is het PWSR vastgesteld op 16 december 2021. Het PWSR is de opvolger van het gemeentelijk rioleringsplan (GRP). Als de omgevingswet wordt ingevoerd vervalt de verplichting tot het opstellen van een rioleringsplan. Tegelijk is het rioleringsplannen uitstekend beheerinstrument dat we niet overboord willen gooien. Mede in verband met de klimaatadaptatie en verbreding van de watertaken van de gemeente is het wel wenselijk ook het GRP te verbreden tot een PSWR dat aansluit op
86
de eisen van de omgevingswet. Dit betreft alleen de taken voor hemelwater en grondwater. Voor oppervlaktewater is er een ander beleidsstuk. In dit PWSR is het beleid en financiering van het rioolbeheer vastgelegd. De kosten voor de uitvoering van het rioleringsplan worden direct afgeschreven, zodat er geen rentelasten zijn, terwijl de (gestapelde) afschrijvingslasten ook niet op de begroting drukken. Daarvoor is een spaarvoorziening riolering ingesteld naast de al bestaande bestemmingsreserve Gemeentelijke riolering en de rioolheffing. De aanleg van nieuwe riolering in bestemmingsplannen wordt bekostigd uit de exploitatieopzet van deze plannen. Voor de planperiode is een heffing vastgesteld van € 180,45 die de eerste vijf jaar alleen geïndexeerd hoeft te worden.. De stand van de voorziening Riolering bedraagt per 31 december 2021 ca. € 5.706.000 en biedt voldoende dekking voor de te verwachten kosten. In het jaarlijks op te stellen operationeel uitvoeringsprogramma en het daarop volgende jaarverslag worden de bestedingen verantwoord. Beleidskader water Voor het beheer en onderhoud van de waterpartijen is het Stedelijk waterplan 2018-2021 opgesteld. Dit plan is op 21 september 2017 vastgesteld door de gemeenteraad. De gemeente Opmeer is verantwoordelijk voor het onderhoud van de walkanten en het baggeren van de watergangen die eigendom zijn van de gemeente.
De gemeente Opmeer beheert ongeveer 120.000 m2 oppervlaktewater en ongeveer 25 km oevers met oeverbescherming. Door het structureren van de aanpak voor het onderhoud zijn de kosten inzichtelijk gemaakt en is een planning opgesteld. De kosten van het baggerwerk variëren sterk in de loop der jaren. In het beheerplan zijn voor de komende jaren de noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden geïnventariseerd. Voor het onderhoud van deze voorzieningen is een reserve Baggerwerkplan ingesteld. De stand van deze bestemmingsreserve bedraagt per 1 januari 2021 ca. € 147.000. In programma 2 van de begroting en meerjarenraming zijn de benodigde onderhoudsbudgetten verwerkt. In 2021 zijn gesprekken gevoerd met het Hoogheemraadschap HHNK over de overdracht van het stedelijk waterbeheer aan HHNK. Beleidskader gebouwen De gemeente Opmeer heeft 33 objecten in beheer, bestaande uit algemene gebouwen, dierenverblijf, sport- en sociaal culturele gebouwen en zwembad. Daarnaast zijn er nog 7 scholen waarvan het beheer onder de schoolbesturen valt. Voor het beheer van de gemeentelijke gebouwen is het beheerplan Gemeentelijke gebouwen 2018-2021 opgesteld. Dit plan is op 1 februari 2018 vastgesteld door de gemeenteraad. In het beheerplan is de zorg voor een groot aantal wettelijke taken voor het beheer van gebouwen opgenomen.
Het is van belang dat de gemeentelijke gebouwen in een goede staat verkeren waarbij als uitgangspunten worden gehanteerd: schoon, heel en veilig en streven naar duurzaamheid. In het plan zijn de kosten van het gebouwenbeheer voor de planperiode inzichtelijk gemaakt en is een doorkijk opgenomen voor een periode van 10 jaar. Voor de vijf gebouwen die ondergebracht gaan worden in de nieuwe IKC wordt al het planmatig onderhoud niet meer uitgevoerd. Dit heeft geresulteerd in een verlaging van de onderhoudskosten voor de komende vier jaar. De reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen heeft per 31 december 2021 een omvang van ca. € 734.000.
87
Beleidskader beeldende kunstwerken De gemeente heeft 14 kunstwerken in beheer. De kunstwerken worden planmatig beheerd. De meerjarenonderhoudsplanning wordt jaarlijks geactualiseerd. Voor het beheer is een jaarlijks budget benodigd van ca. € 12.000. Afhankelijk van de omvang van de uit te voeren werken vindt een onttrekking of toevoeging plaats van/aan de reserve onderhoud kunstwerken. De voorziening heeft per 31 december 2021 een omvang van ca € 26.000. Gemeentelijk Woningbedrijf Op 19 december 2019 is het Strategisch voorraadbeleid gemeentelijk woningbedrijf Opmeer 2020 vastgesteld door de gemeenteraad. Het geactualiseerde plan geeft richting aan de strategie van onze woningportefeuille en houdt rekening met demografische ontwikkelingen, veranderende trends en financiële en juridische ontwikkelingen. Daarnaast gaat het in op het beheer van de bestaande voorraad, verkoop en de nieuwbouwactiviteiten. Verduurzaming van de bestaande voorraad is een belangrijk item. De wensportefeuille en het streefhuurbeleid spelen ook een belangrijke rol. Het gaat hierbij onder meer om veranderende woonwensen, huurprijsbeleid, demografie, kwaliteit, energie, economie e.d. Op basis van deze ontwikkelingen zijn de strategische doelen voor het woningbedrijf geformuleerd. Het beleidsplan vormt de koers van het woningbedrijf voor de komende acht jaren.
Op basis van de vastgestelde regionale woonvisie is de Woonvisie Opmeer 2018-2022 ‘Gelukkig wonen in Opmeer’ gemaakt. Deze is op 13 december 2018 door de gemeenteraad vastgesteld. Deze plannen houden rekening met demografische ontwikkelingen, veranderende trends en financiële en juridische ontwikkelingen. Het gaat hierbij onder meer om veranderende woonwensen, huurprijsbeleid, demografie, kwaliteit, energie, economie e.d De in de genoemde plannen voorgestelde maatregelen moeten, als het gaat om activiteiten van het Woningbedrijf, worden bekostigd uit de bedrijfsreserve van het Woningbedrijf en de huuropbrengsten. De investeringen in het vastgoed worden gebaseerd op de ‘Investeringsregeling Woningbedrijf Opmeer’. Het verkoopbeleid is in het nieuwe Strategisch Voorraadbeleidsplan geactualiseerd. De opbrengsten van verkopen worden geboekt in de algemene bedrijfsreserve van het Woningbedrijf en worden vervolgens (gedeeltelijk) ingezet voor afboeking van de onrendabele top in de stichtingskosten van nieuwbouwprojecten ter verkrijging van betaalbare huurprijzen. Jaarlijks wordt een activiteitenplan opgesteld waarin de voorgenomen activiteiten staan vermeld van het Woningbedrijf.
Op hoofdlijnen wordt inzicht gegeven in de voornemens van het Woningbedrijf over de uitvoering van de Woonvisie en de volkshuisvestelijke prestatievelden (kwaliteit woongelegenheden, leefbaarheid, wonen en zorg, verhuren van de woningen, betrekken van/overleg met bewoners bij beleid en beheer en continuïteit financiën). Voor het Woningbedrijf is een financiële meerjarenraming (10 jaar) opgesteld. De raming houdt rekening met effecten van de verhuurdersheffing, huurbeleid e.d. Belangrijke financiële besluiten in relatie tot het Woningbedrijf worden aan deze meerjarenbegroting getoetst. De onderhoudskosten en beoogde investeringen (nieuwbouw Heerenweide) zijn in de meerjarenramingen verwerkt. Deze meerjarenbegroting is voortschrijdend en wordt jaarlijks geactualiseerd. De algemene reserve van het Woningbedrijf beweegt zich in de meerjarenprognose rond de € 14.000.000. De meerjarenbegroting van het Woningbedrijf wordt u separaat aangeboden.
88
Beleidskader Groen Op 19 april 2018 heeft de gemeenteraad het Groenbeleidsplan 2018-2021 vastgesteld. De gemeente Opmeer beheert totaal (2018) ca 589.000 m2 groen. Dit is onder te verdelen in openbaar groen, sportvelden en begraafplaatsen. In het plan worden op basis van beschikbare financiële kengetallen de totale kosten van het groenbeheer geraamd op ca. € 873.000 per jaar ex BTW (arbeid, materiaal en materieel). De gemiddelde landelijke beheerkosten van openbaar groen bedragen € 82,- per inwoner. De gemiddelde kosten van groenbeheer bedragen in Opmeer € 66,- per inwoner. Uit deze cijfers blijkt dat er sprake is van een efficiënt groenbeheer. Voor renovatie van openbaar groen zou op jaarbasis in theorie een bedrag van ca. € 89.000 benodigd zijn. In de begroting is een bedrag van € 28.000 op jaarbasis beschikbaar. Ingeval van integrale gebiedsrenovaties worden de omvormingskosten meegenomen in de totale projectbegroting. Het beperkte beschikbare budget dwingt wel tot het langer in stand houden van (verouderd) groen dan op basis van de gemiddelde levensduur gewenst zou zijn. De raad heeft hiermee geaccepteerd dat er sprake zal zijn van enige achterstand in de renovaties van openbaar groen. Jaarlijks wordt voor de uitvoering van zowel het groenbeleidsplan als het bomenbeleidsplan een operationeel plan opgesteld. Hierover wordt de raad per brief geïnformeerd.
De uitvoeringskosten worden jaarlijks in de exploitatiebegroting opgevoerd Verkoop percelen openbaar groen De gemeente voert beleid met betrekking tot verkoop openbaar groen. In het groenbeleidsplan (groenuitgiftebeleid) zijn de te verkopen percelen aangewezen. De opbrengst van het verkopen van groen wordt, bij een positief jaarrekeningresultaat, gestort in de algemene reserve. Financiële consequenties Voor het onderhoud van de wegen, riolering, het huurwoningenbestand en (overige gemeentelijke) gebouwen zijn reserves/voorzieningen beschikbaar. De kosten van onderhoud van schoolgebouwen worden gedekt ten laste van de reserve Onderwijshuisvesting. Voor de normale en planmatige onderhoudskosten van kapitaalgoederen worden jaarlijks in de onderhoudsbegroting ramingen opgenomen. Deze komen weer ten laste van onderhoudsvoorzieningen en/of reserves. Wanneer buitengewoon onderhoud en/of renovatie moet worden verricht, worden hiervoor afzonderlijke ramingen opgenomen of investeringskredieten aangevraagd.
89
Paragraaf 3: Bedrijfsvoering Inleiding De bedrijfsvoering van de gemeente betreft het sturen en beheersen van de organisatorische bedrijfsprocessen. Met name binnen de sector Bestuurs- en Organisatieondersteuning worden deze bedrijfsprocessen ondersteunt. Gedurende 2021 is het onderwerp Corona bijzonder om te benoemen. Het Coronavirus heeft diverse processen beïnvloed (bv digitaal werken met Teams; interne en externe communicatie en de juridische ondersteuning). Privacybescherming Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) In 2021 lag de focus op een verbreding van de implementatie van deze wetgeving zoals hieronder beschreven. Ook zijn de activiteiten die in het kader van de BIO zijn verricht hieronder omschreven. Het creëren van meer awareness is conform de begroting uitgevoerd. Om het privacy-bewustzijn intern te vergroten is ARDA aangeschaft, een online tool, die door interactieve filmpjes, e-learning, interviews met experts, fishing campagnes en challenges awareness op het gebied van informatiebeveiliging en privacy moet vergroten. Daarnaast zijn er veel vragen en problemen op het gebied van privacy, die zich bij de diverse afdelingen voordeden, beantwoord en opgelost. Daarbij heeft de Privacy Officer ondersteuning vanuit de informatiebeveiliging door de CISO.
Op deze wijze worden niet alleen afdelingen versterkt bij het uitvoeren van hun taken en verantwoordelijkheden, maar krijgt ook Informatie beveiliging & Privacy meer ruimte om aandacht te besteden aan structurele opzet en uitvoering van de AVG Om de eigendommen van de Gemeente Opmeer te beschermen zijn camera's geplaatst bij de ingang van het gemeentehuis. Aangezien het gebruik van camera's gevolgen kan hebben voor de rechten en vrijheden van betrokkenen (bezoekers en medewerkers), is een DPIA ( ata Processing Impact Assesment) uitgevoerd. Het afsluiten van privacy verklaringen met verwerkers (of het herzien van persoonsgegevens) bij het sluiten van overeenkomsten is een continu proces. We hanteren de verplichte Standaard verwerkersovereenkomst van de VNG. Baseline Informatiebeveiliging (BIO) Voorts is in 2021 de ENSIA audit uitgevoerd en er is verder gewerkt aan de overgang BIG naar BIO. De BIO vraagt om actief risicomanagement vanuit het lijnmanagement. Om dit te ondersteunen is hiervoor een tool aangeschaft, de Cybermanager. De BIO spitst zich meer toe op ISO27001:2017 normering, risicomanagement en monitoring van cybersecurity. De lijst van de BIO activiteiten uit de begroting is verwerkt in het ‘Informatiebeveiligingsbeleid 2019 - 2023’. Dit beleid wordt herzien in 2022 gezien de ontwikkelingen vanuit de BIO.
Informatie- en gegevens management Eenheid Informatie- en gegevensmanagement heeft zich afgelopen jaar ingezet op diverse projecten en beheersmatige werkzaamheden. In 2021 zijn de volgende projecten afgerond. Informatiebeleidsplan Het informatiebeleid 2021-2023 is vastgesteld en geeft antwoord op de vragen “wat gaan we doen en waarom doen we het. Het informatiebeleid heeft de volgende doelstellingen: 1. Stellen van strategische kaders voor de wijze waarop de gemeente komende jaren haar informatievoorziening inricht en omgaat met informatie, 2. Het beleid rust op zeven principes inclusief uitgangspunten, 3. Richting geven aan projectenportfolio (incl. aanbestedingskalender) en 4. Gehoor geven aan (wettelijke) verplichtingen.
90
Procesoptimalisaties In samenwerking met diverse afdelingen zijn processen geoptimaliseerd, geautomatiseerd en/of gedigitaliseerd. Voorbeelden hiervan zijn de terugmeldingen rondom de BAG, aanmelding bij Jeugd/Wmo en opstellen van een digitaal aanvraagformulier rondom evenementen. Ook is er een uitwerking gemaakt van de Digitale Agenda 2024 die als leidraad voor de andere afdelingen dient. Functioneel applicatiebeheer In 2021 is een start gemaakt met een organisatie breed onderzoek naar de inrichting van functioneel applicatiebeheer. Momenteel is het functioneel beheer een extra taak voor enkele die niet afdoende belegd is. Als gevolg hiervan lopen wij diverse risico’s. De afronding van het onderzoek zal Q1 2022 zijn. Implementatie nieuwe software Voor diverse afdelingen zijn benodigde vak applicaties geïmplementeerd. Voor de Omgevingswet zijn dit Squit 2020, NedOmgeving en STTR-builder. Daarnaast zijn ook Cybermanager (omtrent de BIO), Laposta (digitale nieuwsbrief), Vris (aanslagen), Postex (digitaal post versturen via berichten box). Ook is er een start gemaakt met het VerSaaSen van onze infrastructuur. SSC DeSom In 2021 zijn diverse datamigraties (bijv. telefonie, netwerk, systeemdata) uitgevoerd waarbij de data van SSC DeSom in Wognum in overgeheveld naar SLTN in Amsterdam. Om toekomstbestendig te blijven was een update van het meldingssysteem Topdesk noodzakelijk.
Dit is succesvol uitgevoerd. I-Samenwerking met Koggenland Afgelopen jaar is er een programma gestart tussen Opmeer en Koggenland om de samenwerking te verbeteren wat betreft de informatievoorziening. Met dit programma wordt gezocht naar projecten en ontwikkelingen waarin wij samen in kunnen optrekken en kennis kunnen delen. Personeel en Organisatie Arbeidsomstandigheden Ook in 2021 had COVID- 19 weer veel invloed op de arbeidsomstandigheden binnen de ambtelijke organisatie. Thuiswerken bleef gedurende het hele jaar de norm. Doordat de medewerkers hiervoor goed zijn geëquipeerd en er optimaal gebruikt werd gemaakt van de moderne communicatiemiddelen kon het werk ongehinderd doorgang vinden. Cao De huidige Cao Gemeenten liep op 1 januari 2021 af. De onderhandelingen over een nieuwe cao werden in het najaar van 2021 afgerond. Met terugwerkende kracht tot 1 januari 2021 worden de salarissen verhoogd. Dit leidt tot een nabetaling in 2022 zodra de Cao definitief is vastgesteld. In april 2022 volgt een volgende verhoging met 2,4%. Voor de extra inspanningen van gemeenteambtenaren in dit Coronatijdperk wordt een eenmalige uitkering verstrekt over 2021. Het virus heeft verder ook gevolgen voor de lange termijn. Het gedeeltelijk thuis- en op kantoor, het ‘hybride werken’ is onderdeel geworden van de nieuwe realiteit.
In verband met dit ‘hybride’ werken wordt de thuiswerkvergoeding een blijvend onderdeel van de arbeidsvoorwaarden van gemeenten. Dit wordt ingevoerd per 1 januari 2022.
91
Werving en selectie Ook in 2021 kende de gemeente weer veel vacatures en zijn er diverse personele knelpunten. Aan het begin van het jaar stonden er nog 14 open. In de loop van het jaar kwamen er nog 15 bij. Dit werd veroorzaakt door verloop van medewerkers (mensen vonden ergens anders een baan of veranderde intern van functie), het bereiken van de AOW- gerechtigde leeftijd of ontslag. Dit is overigens niet uniek voor onze gemeente. De gehele sector gemeente heeft hier mee te maken. Ook hebben zij problemen met het weer invullen van de vacatures. Ondanks de krapte op de arbeidsmarkt, is het onze organisatie toch gelukt het merendeel (21) weer in te vullen. Voor de overige waren de procedures nog niet volledig afgerond of werd besloten de invulling op een andere manier te organiseren. Overigens heeft het werving en selectiebeleid in 2021 een nieuwe impuls gekregen. In een nieuwe wervingscampagne worden met name de voordelen van een kleine gemeente belicht en worden jonge mensen uitgedaagd om bij Opmeer te komen werken. Voor hen is onze organisatie namelijk een goede, maar ook prettige leerschool. Dit heeft vorm gekregen in onderscheidende, digitale advertenties en een opvallende wervingsvideo waarin de gemeente zich presenteert als een aantrekkelijke, moderne werkgever.
Organisatieontwikkeling In het kader van de strategische personeelsplanning werd, naast de herijking van het werving- en selectiebeleid ook geïnvesteerd in het leren en ontwikkelen van de medewerkers. Hiervoor zijn eigentijdse leermethoden ontwikkeld en beschikbaar gesteld. Op die manier kunnen we hun deskundigheid optimaal waarborgen. Daarnaast is gewerkt aan een actualisering van de organisatievisie. Het opgavegericht werken en de flexibilisering van het personeelsbestand maken daar essentiële onderdelen van uit. Daarbij wordt uiteraard de verbinding gezocht met de toekomstvisie Opmeer 2030. Naar verwachting wordt de organisatievisie begin 2022 afgerond en vastgesteld. Inhuur In 2021 was er sprake van nieuwe wetgeving en maatschappelijke ontwikkelingen. Op diverse vakgebieden zoals de Omgevingswet, informatiebeveiliging en financiën, maar ook bij Sociaal Domein leverde dat extra werkzaamheden op. Daarbij gaat het veelal om vakgebieden waarbij de vaste invulling van vacatures zeer lastig is. Dit had tot gevolg dat op zowel management niveau als op medewerkers niveau geen mogelijkheid was (alle gemeenten vissen in dezelfde vijver) om deze functies vast in te vullen. Omdat er veelal sprake is van wettelijke taken, is in 2021 ingehuurd op management (sectorhoofd/ afdelingshoofd) als wel op medewerkers niveau bij primaire afdelingen en de ondersteunende afdeling.
Daarnaast is in het kader ziektevervanging voor een lange periode een sectorhoofd ingehuurd. Bovendien zijn organisatie breed medewerkers ingehuurd voor projecten die specifiek waren en/of dat er geen projectleiding uit de eigen organisatie mogelijk was. Per saldo is de inhuur als volgt in te delen: Inhuur voor tijdelijk extra ondersteuning
€
241.000
Vaste Inhuur (geen volledige functie)
€
254.000
Inhuur als gevolg van projecten
€
173.000
Inhuur tgv vacatures die nog ingevuld moeten worden
€
670.000
Inhuur tgv ziekte vervanging
€
198.000
TOTAAL
€ 1.536.000
92
Financiën Bijzondere projecten In 2021 hebben wij onze bestuursrapportages Kadernota/Voorjaarsnota en Najaarsnota verbeterd. Op deze manier hopen we de leesbaarheid van onze stukken te vergroten en een koppeling met de programmabegroting te vergemakkelijken. Bovendien is opnieuw gestart met een jaarlijkse update beantwoording van vragen van de accountant en de rekenkamer. Er is daarnaast volop gewerkt aan de implementatie van de werkzaamheden voor de interne controle als gevolg van de naderende invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Ook hebben wij financiële expertise toegevoegd als lid van projectgroepen in de regio, zoals bij invoering nieuwe Wet Inburgering, WerkSaam, HVC (invoering Diftar) en Wegenoverdracht HHNK. Juridische Zaken Wet elektronische publicaties De Wet elektronische publicaties is, met een halfjaar vertraging, op 1 juli 2021 in werking getreden. De wet kent twee fases waarin de gemeente zaken geregeld moet hebben. Met ingang van 1 juli 2021 moet nieuw vastgesteld beleid digitaal worden gepubliceerd in het eigen digitale publicatieblad en geconsolideerd worden in de decentrale regelingenbank (fase 1). Deze werkwijze is inmiddels geïmplementeerd. Per 1 juli 2022 moet de gemeente een volledige collectie actuele beleidsregels beschikbaar hebben in de decentrale regelingenbank (fase 2).
Vóór 1 juli 2022 moeten reeds vastgestelde beleidsregels die nog niet eerder digitaal zijn gepubliceerd, maar nog wel van kracht zijn, alsnog worden gepubliceerd. Dit zal in de eerste helft van 2022 worden uitgevoerd. Bezwaarschriften Er zijn in 2021 elf bezwaren ontvangen. Gelet op voorgaande jaren, is dit een laag aantal. In 2020 was er sprake van een uitzonderlijke piek, met als gevolg dat in 2021 nog zeven adviezen gegeven zijn over bezwaren uit 2020. De commissie bezwaarschriften heeft zestien adviezen uitgebracht. Het advies luidde dertien keer ongegrond en tweemaal niet-ontvankelijk en eenmaal gegrond. Er is niet afgeweken van de motivering van het advies van de commissie bezwaarschriften. Communicatie Nieuwe websites In 2020 zijn er drie websites live gegaan: met een nieuw content management systeem, een nieuwe vormgeving en nieuwe content. Bovendien is gewerkt aan een nieuwe digitale nieuwsbrief die begin 2022 voor het eerst wekelijks gratis wordt verspreid. Bijzondere ondersteunende projecten De interne communicatie is verbeterd door het plaatsen van berichten op Intranet. Het Intranet is in 2021 overigens omgebouwd naar een Sociaal Intranet genaamd Wijzer, waarmee de interne communicatie tussen medewerkers wordt ondersteund.
Daarnaast heeft de eenheid communicatie ondersteuning gegeven aan bijzondere projecten zoals: Op zoek naar een nieuwe burgemeester, RES, afval, Fixi, duurzaam bouwloket, wijkteam, Integraal Kind Centra, Wmo, armoede, mantelzorg, verwarde personen, client participatie, wonen, coronacommunicatie en het zwembad ’t Woudmeer.
93
Paragraaf 4: Treasury De treasuryfunctie omvat de financiering van het beleid en het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. De uitvoering ervan vereist snelle beslissingen in een complex geworden geld- en kapitaalmarkt. Er zijn aan de uitvoering van de treasuryfunctie budgettaire gevolgen verbonden, onder meer afhankelijk van het risicoprofiel. Onder de treasuryfunctie valt niet het verstrekken van leningen aan derden. De wettelijke basis van de treasuryfunctie is de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Deze wet stelt regels over het financieringsgedrag van gemeenten. Gemeenten dienen nadere regels te stellen in een treasuryparagraaf. Treasurystatuut/algemeen treasurybeleid Het voor 2021 geldende treasurystatuut is op 13 december 2018 vastgesteld door de gemeenteraad. In het treasurystatuut zijn de volgende doelstellingen opgenomen inzake het treasurybeleid van de gemeente Opmeer:
Het aantrekken van voldoende financiële middelen en het uitzetten van overtollige gelden met als doel het uitvoeren van de programma’s binnen de door de gemeenteraad vastgestelde kaders van de begroting;
Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities;
Het beschermen van gemeentelijke vermogens en resultaten tegen ongewenste financiële risico’s, zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s;
Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities;
Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet fido respectievelijk de limieten en richtlijnen van het Treasurystatuut, waarbij uitsluitend de publieke taak wordt gediend en voorzichtig en behoudend wordt geopereerd.
Algemene ontwikkelingen/treasurybeleid De gemeente Opmeer heeft al een reeks van jaren een liquiditeitsoverschot. Als beleid is geformuleerd dat dit overschot wordt aangewend voor:
vervroegde aflossing van geldleningen, waar dit op grond van de leningsovereenkomsten mogelijk is (NB In de bestaande overeenkomsten is dit uitgesloten);
financiering van nieuwe kapitaalsinvesteringen, zodat hiervoor geen nieuwe leningen behoeven te worden aangetrokken;
tijdelijke overschotten door middel van deposito's uitzetten of aanhouden in rekening courant bij de schatkist (ingaande 2014).
De reeks van jaren dat er een liquiditeitsoverschot is geweest, is dit beleid ook daadwerkelijk gevolgd. In het kader van de invoering van het schatkistbeleggen wordt het financieringsoverschot zoveel mogelijk ingezet voor de grondexploitatie Heerenweide.
94
Rentevisie De rentetarieven waren in 2021 ongeveer gelijk aan die in 2020. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat de Europese Centrale Bank haar monetaire beleid nog niet wil veranderen. Deze rentevisie is mede gebaseerd op de rentevisies van ING en die van de BNG. Treasurybeheer Risicobeheer De Wet Fido schrijft voor dat de renterisico’s binnen de gemeente bewaakt dienen te worden. Het renterisico op korte termijn wordt inzichtelijk gemaakt met de kasgeldlimiet, het renterisico op langere termijn wordt in beeld gebracht met de renterisiconorm. In de onderstaande tabel ‘Kasgeldlimiet in het jaar 2021’ wordt de werkelijke omvang van de kasgeldlimiet getoetst aan de wettelijke norm uit hoofde van de Wet Fido. Zoals uit dit overzicht blijkt is er gedurende het hele jaar sprake van een grote ruimte binnen de kasgeldnorm. Als gevolg van de aangetrokken lening ten behoeve van de bouw van de IKC is de ruimte in 2021 incidenteel hoger. Het drempelbedrag voor het schatkistbankieren, het totaal aan middelen dat een decentrale overheid maximaal buiten de schatkist mag aanhouden, was in het verleden gezet op 0,75% van het begrotingstotaal, waarbij het drempelbedrag minimaal € 250.000 bedraagt. Het drempelbedrag is vastgelegd in artikel 7 lid 2 van de Regeling schatkistbankieren decentrale overheden en is per 1 juli 2021 aangepast.
Het drempelbedrag van de ondergrens voor kleine gemeenten is verhoogd van € 250.000 naar € 1 miljoen euro. Kasgeldlimiet in het jaar 2021 Omvang begroting per 1 januari 2020 -1 Toegestane kasgeldlimiet - in procenten van de grondslag - in bedrag -2 Omvang vlottende korte schuld Opgenomen gelden < 1 jaar Schuld in rekening courant Gestorte gelden door derden < 1 jaar Overige geldleningen niet zijnde vaste schuld -3 Contante gelden in kas Tegoeden in rekening-courant Overige uitstaande gelden < 1 jaar Toets kasgeldlimiet -4 Totaal netto vlottende middelen (3)-(2) Toegestane kasgeldlimiet (1) Ruimte (+) / Overschrijding (-); (1)-(4)
Kw1
Kw2
Kw3
Kw4
41.111.603 8,50% 3.494.486
8,50% 3.494.486
8,50% 3.494.486
8,50% 3.494.486
0 0 0 0
0 0 0 0
0 0 0 0
0 0 0 0
4.554 1.110 1.220 2.291 184.180 142.088 128.272 114.651 25.599.298 25.061.162 26.311.189 26.509.102 25.788.032 25.204.360 26.440.682 26.626.044 3.494.486 3.494.486 3.494.486 3.494.486 29.282.518 28.698.846 29.935.168 30.120.530
In de onderstaande tabel ‘Renterisiconorm en renterisico's vaste schuld’ wordt het renterisico van de vaste schuld c.q. de renterisiconorm gecomprimeerd in beeld gebracht. Dit overzicht geeft voor de jaren 2021 - 2024 een ruime onderschrijding van de rente-risiconorm te zien. Hieruit kan worden afgeleid dat de spreiding van de lening portefeuille zodanig is dat de renterisico's zeer beperkt zijn.
95
2021
2022
2023
2024
2 Aflossingen
570.074
545.208
482.103
488.695
3 Renterisico (1 + 2)
570.074
545.208
482.103
488.695
Renterisiconorm en renterisico’s vaste schuld 1 Renteherzieningen
4 Renterisiconorm
8.222.321
5a Ruimte onder renterisiconorm (4>3)
7.652.247
5b Overschrijding renterisiconorm (3>4) Renterisiconorm 4a Begrotingstotaal 2021
41.111.603
4b Percentage (gemeenteregeling) 4 = (4a x 4b/100)
20,00% 8.222.321
In de onderstaande tabel ’Kredietrisico's op verstrekte gelden’ worden de kredietrisico's op de verstrekte gelden in beeld gebracht. Kredietrisico op verstrekte gelden
Met/zonder (hypothecaire) zekerheid
Restant- schuld %
Gemeenten/provincies
n.v.t.
Overheidsbanken
n.v.t.
Woningcorporaties met garantie WSW
n.v.t.
Semi-overheidsinstellingen
n.v.t.
Financiële instellingen (A en hoger)
n.v.t.
Overige toegestane instellingen volgens Treasurystatuut
zonder
Overige toegestane instellingen volgens Treasurystatuut
met
Niet toegestane instellingen volgens Treasurystatuut
851.945 Div% 808.614 Div% n.v.t.
Totaal
1.660.559
Gemeentefinanciering Financieringspositie De financieringspositie van het jaar 2021 ziet er als volgt uit. De financieringspositie in het jaar 2021 (x € 1.000)
1-jan
31-dec
Algemene reserves en bestemmingsreserves
43.964
47.226
Voorzieningen
6.528
6.446
Saldo nog niet afgeloste vaste geldleningen
16.076
15.506
Subtotaal
66.568
69.178
Boekwaarde investeringen
41.841
45.051
Financieringsoverschot (+=overschot; -= tekort)
24.727
24.127
96
Leningenportefeuille De onderstaande tabel geeft inzicht in de mutaties van de leningenportefeuille en de invloed van deze mutaties op de gemiddelde rente. MUTATIES IN LENINGPORTEFEUILLE Stand per 1 januari 2021 Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen Renteaanpassing (oud percentage) Renteaanpassing (nieuw percentage)
Bedrag Gem.rente 16.076.084 1,23%
Stand per 31 december 2021
15.506.010
570.074
1,23%
Relatiebeheer Als huisbankier van de gemeente Opmeer wordt aangemerkt de Bank voor Nederlandse Gemeenten (BNG). Organisatie De treasuryfunctie wordt, zoals opgenomen in het Treasury Statuut uitgevoerd door de op grond van dat statuut aangewezen medewerkers van de afdeling Financiën. EMU-saldo De Economische en Monetaire Unie (EMU) is een groep van EU-lidstaten die de Euro als betaalmiddel hebben ingevoerd. Ter beheersing van de waarde van deze munt is besloten de uitgaven en inkomsten van de deelnemende landen te volgen en uit te drukken in het EMU-saldo. Het EMU-saldo is het verschil tussen de inkomsten en de uitgaven van de collectieve sector (rijk, medeoverheden en sociale fondsen). Om die reden is voorgeschreven dat de gemeenten in hun begroting/jaarrekening een overzicht opnemen van hun bijdrage aan het EMU-saldo. In het verdrag van Maastricht is afgesproken dat het EMU-tekort van een land maximaal 3% Bbp mag bedragen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van definities en conventies van het Europese systeem van nationale en regionale rekeningen (ESR 1995). Deze definities bepalen dat het EMU-saldo het saldo van de gehele overheid is: Rijk, Sociale Fondsen en overige publiekrechtelijke lichamen (lokale overheid) en wat daarin wordt meegeteld. Lokale overheden zijn daarom medeverantwoordelijk voor het Nederlandse EMU-saldo.
Het is voorgeschreven dat de gemeenten in hun begroting een overzicht opnemen van hun EMU-saldo. In onderstaande tabel wordt het exploitatiesaldo van de gemeente Opmeer omgezet naar het EMU-saldo voor het jaar 2021.
97
Omschrijving
(bedrag * € 1.000)
1 Exploitatiesaldo* voor toevoeging aan/onttrekking uit reserves
2.800
2 Afschrijvingen
1.867
3 Bruto dotaties aan voorzieningen -4 Investeringen in materiële activa die op de balans ultimo begrotingsjaar worden geactiveerd 5 Voor begrotingsjaar toegekende bijdragen van Rijk, provincies, EU en overigen inzake de investeringen die niet via de exploitatie lopen +6a Opbrengsten uit desinvesteringen in vaste activa (tegen verkoopprijs) -6b De boekwinst op desinvesteringen in vaste activa -7 Aankopen grond, bouw- en woonrijp maken +8a Opbrengsten uit verkoop van grond (tegen verkoopprijs) -8b De boekwinst op grondverkopen -9 Betaling in begrotingsjaar ten laste van de voorzieningen
53 5.165 93 0 0 1.050 228 0 135
-10 Betalingen in begrotingsjaar die niet via de exploitatie verlopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves worden gebracht en die niet vallen onder een van de andere genoemde posten.
0
-11 Boekwinst bij verkoop van deelnemingen en aandelen in begrotingsjaar
0
EMU-saldo gemeente Opmeer
-1.309
* een tekort wordt weergegeven middels een –teken. De EMU-tekortnorm decentrale overheden voor 2021 bedraagt 0,4% van het bruto binnenlands product. Er is geen onderverdeling naar gemeenten, provincies en waterschappen vastgesteld. Daarom worden er ook geen referentiewaarden per gemeente bekend gemaakt. In de EU is bepaald dat een tekort van de gehele overheid in een lidstaat niet meer dan 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp) mag bedragen.
98
Paragraaf 5: Verbonden partijen Algemeen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie, waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Vanwege bestuurlijke, beleidsmatige en/of financiële belangen - en mogelijk risico’s - is het gewenst dat hieraan in de begroting en jaarstukken aandacht wordt besteed. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij kunnen worden verhaald op de gemeente. De gemeente Opmeer heeft bestuurlijke en financiële belangen in diverse verbonden partijen, waaronder de deelname in gemeenschappelijke regelingen (GR) met centrumgemeenteconstructie, gemeenschappelijke regelingen met eigen bestuur, vennootschappen, stichtingen en verenigingen. Deze verbonden partijen voeren beleid uit voor de gemeente. Uiteraard blijft de gemeente beleidsmatige en financiële verantwoordelijkheden houden ten aanzien van deze partijen. Indien een gemeenschappelijke regeling wordt opgeheven, komen de kosten van de opheffing/afbouw voor rekening van de deelnemende gemeenten. Voor de financiële consequenties hiervan is geen speciale reserve of voorziening beschikbaar.
Deelnemingen mogen niet meer worden geconsolideerd. Dit houdt in dat de cijfers integraal in de jaarrekening worden verwerkt. Deelnemingen worden gewaardeerd tegen verkrijgingprijs of duurzaam lagere waarde. Gelet op de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) kunnen de gemeenten slechts deelnemingen aanhouden vanwege een publiek belang. Hierbij een overzicht van de verbonden partijen: Aard verbonden partij
Verbonden partij
Bijdrage 2021 Programma
Gemeenschappelijke regeling 1 Ondersteuning bestuurlijke en regionale samenwerking WF 2 SOW in liquidatie
€ 33.462
0/4/8
€0
NVT
3 Het Westfries Archief 4 Archeologie West-Friesland
€ 96.264
0
€ 18.231
5
5 Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (voorheen RUD) 6 Shared Service C entre IC T DeSom
€ 66.135
7
€ 501.000
0
7 Veiligheidsregio Noord-Holland Noord
€ 667.304
1
8 GGD Hollands Noorden
€ 603.000
7
9 Recreatieschap West-Friesland
€ 68.000
5
-
7
€ 380.000
6
10 C entraal Afvalverwerkingsbedrijf West Friesland
€
11 WerkSaam Vennootschappen en coöperaties 12 Alliander N.V.
€
-
13 Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)
€
-
14 N.V. Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord
€
-
15 C .V. Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij De Veken 3
€
-
16 C .V. Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij De Veken 4
€
-
€
2.433.396
Stichting en verenigingen NVT Overige verbonden partijen NVT TOTAAL
99