[22.0007965] Definitieve Jaarstukken 2021 d.d. 31 mei 2022
Tekst van het document
33.000 V 2.000 N 31.000 V
Lasten Baten
0 67.416
Begroting na wijziging 2021 57.331 201.173
Saldo
-67.416
-143.842
Realisatie 2021
Verschil
57.331 189.537
0 -11.636
-132.206
-11.636
Toelichting realisatie 2021 - begroting na wijziging 2021 Omschrijving
Bedrag
Voordeel / Nadeel
Baten Overheveling voor project dak- en thuislozen is bekostigd uit extra subsidie. Zie TV6.1 Overige verschillen Totaal baten
15.000 V 3000 N 12.000 V
58
Programma 7: Duurzaamheid, volksgezondheid en milieu
Dit programma omvat de zorg voor de bescherming van de gezondheid van de bevolking, de zorg voor de bescherming van het milieu, de uitvoering van taken met betrekking tot afvalwater en de gemeentelijke taken op het terrein van de lijkbezorging.
De ambities in het Coalitieakkoord zijn:
Op het gebied van duurzaamheid volgt Opmeer de (actuele) landelijke ontwikkelingen. Aanbod en wens moeten op elkaar worden aangesloten. Samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen, regionale en landelijke partners realiseren we de (inter)nationale duurzaamheidsdoelstellingen, waaronder het terugbrengen van CO2-uitstoot.
Inwoners worden actief geïnformeerd over mogelijkheden op het gebied van duurzaamheid (stimuleren door te informeren). Samen met de regio creëren wij mogelijkheden voor iedere bewoner om energieneutraal te worden.
Duurzame innovatieve ontwikkelingen en initiatieven kunnen rekenen op een faciliterende houding van de gemeente.
Er wordt gestreefd naar verduurzaming van het woningbestand en vervoer. De mogelijkheden om het Woningbedrijf te laten investeren in duurzaamheid worden onderzocht. Het gebruik van fiets wordt gestimuleerd en de infrastructuur voor duurzaam vervoer (door o.a. realiseren van laadinfrastructuur in overleg met MRA-e).
Duurzaamheidsinvesteringen komen in hoofdzaak ten goede van duurzaamheidsontwikkeling binnen de gemeente.
Wij behartigen de belangen van de inwoners (door o.a. proactief te acteren in bestuurlijke overleggen) van Aartswoud bij het onderzoek naar een motorcrossbaan op 1,5 km afstand van Aartswoud door de gemeente Hollands Kroon.
Eenzelfde proactieve houding hebben wij ten aanzien van de uitbreiding van Lelystad Airport. In gezamenlijkheid met de andere West-Friese gemeenten kan een standpunt worden ingebracht ter behartiging van de belangen van onze inwoners.
Ingezet wordt op een betere stimulering van verwijdering van asbestdaken.
Beleidskaders
Autonome ontwikkelingen/ trends
Nota Sociaal Domein gemeente Opmeer 2016-2020; Kadernota In control of alcohol en drugs Noord-Holland Noord 20162020; Beleidsplan fysieke leefomgeving 2020-2023; Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2022; Recycleplan Afvalstoffen (in voorbereiding); VTH strategie 2021-2023 Omgevingsdienst NHN Pact van West-Friesland 7.1 Omgevingswet; Verduurzaming en energietransitie, Landelijk Klimaatakkoord, Klimaatdoelstellingen Parijs; Hergebruik van grondstoffen en transitie naar circulaire economie; Ontgroening en vergrijzing; Areaaluitbreiding rioleringsstelsel door nieuwe gebiedsontwikkelingen;
59
Volumegegevens
Inzameling huishoudelijk afvalstoffen bij ca. 4900 huishoudens; Beheer van 75 km vrijvervalriolering, 118 individuele behandelingsinstallaties afvalwater (IBA), 12 km rioolpersleiding; 13 vergunningsplichtige en 420 meldingsplichtige inrichtingen milieubeheer. Beheer van 3 openbare begraafplaatsen (totaal 1.04.34 ha); Aantal kinderen/jongeren (per 01-01-2021) tot 18 jaar in Opmeer: 2.225
Betrokkenheid verbonden partijen Omgevingsdienst Noord-Holland Noord De regeling is getroffen voor de uitvoering van en ondersteuning bij taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving De taken, bedoeld in het eerste lid, betreffen in elk geval taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede de taken op het terrein van vergunningverlening, handhaving en toezicht op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten. Deze regeling voert voor een deel de (gemeentelijke) milieutaken van de gemeente Opmeer uit. GGD Hollands Noorden GGD Hollands Noorden is de gemeentelijke gezondheidsdienst voor 17 gemeenten in het noorden van de provincie Noord-Holland. De GGD richt zich op het bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid en veiligheid van alle inwoners in Noord-Holland Noord. De GGD heeft de werkzaamheden verdeeld in een aantal porgramma’s: 1.
Jeugd
2.
Infectieziekten
3.
Kwetsbare inwoners
4.
Onderzoek, beleid en preventie
5.
Veilig Thuis.
Centraal Afvalverwerkingsbedrijf West Friesland Het Lichaam is ingesteld voor het (doen) uitvoeren van het beleid over de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen. Het CAW is namens de deelnemende gemeenten aandeelhouder van de NV HVC.
Hebben we onze voornemens gerealiseerd? Onderwerp:
Voornemens (activiteiten) en resultaten in 2021:
Resultaat:
Lokaal gezondheidsbeleid
Voornemen: In het lokaal gezondheidsbeleid is de preventie van alcoholen drugsgebruik door jongeren een belangrijke pijler. We zijn aangesloten bij het regionale programma ‘In control of alcohol en drugs Noord-Holland Noord’. In 2020 is een Westfries uitvoeringsprogramma opgesteld waarin is vastgelegd waarop de regio haar inzet de komende jaren wil richten. De uitvoering hiervan zal in 2021 starten. Ook is de gemeente Opmeer eind 2020 aangesloten bij het actieprogramma ‘’Kansrijke Start’’. Een programma gericht op de eerste 1.000 dagen van een kind. In Westfriesland is het voornemen om in het kader van dit programma te
60
starten met de inzet van het programma ‘’Nu niet zwanger’’ waarmee ondersteuning wordt geboden aan kwetsbare mensen bij het maken van een bewuste keuze over het moment van hun kinderwens, zodat zij niet onbedoeld zwanger raken. Verdere uitvoering en uitbreiding van het netwerk hiervan zal ook in 2021 plaatsvinden. Resultaat: In controle of Alcohol en drugs (ICOAD): Het jaarplan 2021 ICOAD is in maart 2021 vastgesteld. Omstreeks maart 2022 zal het ICOAD jaarverslag 2021 verschijnen over de uitvoering in 2021. Kansrijke start: Op 1 juli 2021 hebben de bestuurders in het regionaal Madivosa overleg ingestemd met onderstaande punten:
In te stemmen met het projectplan en GGD HN de opdracht te geven dit project uit te voeren;
In te stemmen met de regionale financiering;
Gemeente Medemblik als bestuurlijk opdrachtgever aan te stellen.
Wat betreft het programma Nu Niet Zwanger zijn is in 2021 in de regio Westfriesland o.a. de onderstaande acties verricht:
Werving centrale rollen;
Draagvlak gecreëerd en uitgebreid bij uitvoerende ketenpartners in WF;
Afval- en grondstoffenbeheer
Ketenpartners zijn ondersteund bij hun voorbereiding;
Kick-off voor start van het programma.
Voornemen: Naar verwachting vindt in 2021 de vaststelling van het gemeentelijk Recycleplan afvalstoffen plaats, waarin eigen ambities en maatwerkkeuzes over de wijze van inzameling van huishoudelijk afval zijn ontwikkeld. Hierbij is rekening gehouden met de effecten op afvalscheiding, service en kosten. Dit beleid vormt de basis van de afspraken met HVC over de afvalinzameling en –verwerking in de komende jaren. Resultaat: het raadsvoorstel over de invoering van het Recycleplan afvalstoffen is in de raadsvergadering van december met meerderheid van stemmen afgewezen. Hierdoor is het niet mogelijk geworden om de nieuwe wijze van afvalinzameling met ingang van 2022 in te voeren.
DVO afvalinzameling
Voornemen: In 2021 staat de afvalinzameling in het teken van het werken met de nieuwe Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met HVC. Op basis van deze overeenkomst gelden aan de inzamelkant vaste tarieven (blijft risico HVC), maar krijgt de gemeente de werkelijke verwerkingskosten doorberekend. Resultaat: in 2020 zijn we reeds met HVC een nieuwe dienstverleningsovereenkomst (DVO) aangegaan voor de inzameling van huishoudelijk afval.
Milieubeheer Uitvoeringsprogram ma Omgevingsbeleid 2021
Voornemen: uitvoeringsprogramma Omgevingsbeleid 2020 Resultaat: het uitvoeringsprogramma VTH Omgevingsrecht 2020 is door het college vastgesteld en middels een raadsinformatiebrief ter kennisname gedeeld aan de raad.
61
Milieubeheer Ontwikkelingen Omgevingsdienst (OD) NHN
Voornemen: De activiteiten die OD NHN in 2021 gaat uitvoeren staan in het Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving, Specialisme en Advies 2021. Voor de productie per deelnemer in 2021 is een operationeel programma opgesteld. De regionale VTH-strategie van gemeenten en provincie vormt het uitgangspunt voor de taken die in dit VTH-uitvoeringsprogramma zijn beschreven. Daarnaast worden ook de onderdelen Specialisme en Advies en Projecten in het VTH-programma opgenomen. Resultaat: In 2021 is uitvoering gegeven aan het uitvoeren staan in het Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving, Specialisme en Advies 2021.
Beleidsvisie Fysieke Leefomgeving
Voornemen: Met het beleidsplan ‘Fysieke Leefomgeving 2020-2023’ wordt voorzien in de opvolging van het Strategisch beleidsplan omgevingsrecht 2019-2023, waarmee wordt voldaan aan de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en de Wet Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). Met het beleidsplan ‘Fysieke Leefomgeving 2020-2023’ willen we ook een stap zetten om te komen tot een omgevingsvisie. In het plan integreren we namelijk ook de visie en doelstellingen van de aan de Wabo aanpalende beleidsterreinen (o.a. gezondheid, evenementen, veiligheid en beheer openbare ruimte). Resultaat: In de aanloop naar de verwachte inwerkingtreding va de Omgevingswet per 1 juli 2022 zijn diverse voorstellen aan de raad ter vaststelling voorgelegd. De genomen besluiten vormen de bouwstenen voor de uitvoering van de Omgevingswet en de Omgevingsvisie die in de komende jaren tot stand gebracht gaat worden.
Klimaat en duurzaamheid
Voornemen: Op grond van het klimaatakkoord dient elke gemeente in 2021 een transitievisie warmte te hebben. Deze visie, wordt een belangrijk document voor de gemeente in de komende jaren. In dit document wordt
Transitievisie Warmte
onderbouwd een keuze gemaakt voor de warmtevoorziening van alle buurten in de gemeente, en wordt aangeven welke wijken voor 2030 overstappen van aardgas naar een andere warmtevoorziening. Resultaat: op 30 september heeft de raad de Transitievisie Warmte vastgesteld en is vervolgens een proces gestart om de startwijk te bepalen.
Klimaat en duurzaamheid
Voornemen: Vanuit het uitvoeringsprogramma Energieneutraal
Regionale Energiestrategie Noord-Holland Noord (RES NHN).
Klimaatakkoord om een Regionale Energiestrategie (RES) op te stellen.
Westfriesland geeft de regio invulling aan de afspraak in het Westfriesland maakt onderdeel uit van de Regionale Energiestrategie NoordHollandNoord (RES NHN). In de RES maken regio’s afspraken over de energievraag en de opwek van duurzame energie, de verdeling van duurzame warmtebronnen de benodigde opslag en energie-infrastructuur. Uiterlijk 1 juli 2021 stellen de gemeenteraden, de Provinciale Staten en het algemeen bestuur van het waterschap de RES 1.0 vast. De uitkomsten van de RES 1.0 worden vervolgens per gemeente en provincie vastgelegd in hun omgevingsbeleid. De RES wordt om de twee jaar geactualiseerd. Resultaat: de RES 1.0 is op 23 juni vastgesteld door de gemeenteraad. Deze strategie bevat de uitgangspunten voor het beleidsdocument RES 2.0 welke in regionaal verband wordt uitgewerkt.
62
Klimaat en duurzaamheid
Voornemen: Westfriesland heeft in het Pact van Westfriesland 7.1 de ambitie vastgelegd om in 2040 energieneutraal te zijn. Dat betekent dat in 2040 de totale vraag even groot is als het aanbod aan duurzame energie.
Westfries Energiekompas
Dat is een forse opgave. Realisatie van deze ambitie vraagt zowel om het realiseren van grootschalige energiebesparing (het verminderen van de vraag) als om het zoeken naar mogelijkheden voor verduurzaming van het gebruik en het vergroten van het aanbod van energie. Om deze ambitie te realiseren ontwikkelt de regio een uitvoeringsprogramma. Dit programma wordt onderdeel van het uitvoeringsprogramma Pact van Westfriesland 7.1. De hiervoor benodigde activiteiten voor de korte en lange termijn worden in de komende periode in samenwerking met bedrijven, maatschappelijke organisaties, raadsleden en inwoners uitgewerkt. Als eerste stap is een Westfries Energiekompas (WEK) ontwikkeld. Resultaat: het Westfries Energiekompas is op 21 november 2019 door de gemeenteraad vastgesteld.
Klimaat en duurzaamheid
Voornemen: Onderdeel van de werkzaamheden is de oplevering van de klimaatstresstest in het kader van het deltaprogramma Klimaatadaptatie. Deze stresstest is gestart met het in beeld brengen van de kwetsbaarheden
Klimaatstresstest
voor de vier thema’s: wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. Met inzicht in de kwetsbaarheden voor de vier thema’s wordt inzicht verkregen in de klimaatopgave/klimaatadaptie waarvoor wij staan. Besluitvorming over het uitvoeringsprogramma zal in het eerste kwartaal van 2021 plaatsvinden. Resultaat: Op 18 februari 2021 heeft de gemeenteraad de stresstest vastgesteld en als adaptatiestrategie gekozen voor het handhaven op het huidige veiligheidsniveau, hetgeen er, in regen uitgedrukt, op neer komt dat 60 mm neerslag in een uur zonder problemen geborgen kan worden. Het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie is voor de zomer vastgesteld. Omdat het een regionaal programma is en dat vaststelling in andere gemeenten op zich liet wachten is de uitvoer later gestart dan oorspronkelijk gedacht.
Gemeentelijk Vastgoed
Voornemen: Voor het gemeentelijk Woningbedrijf is een Beleidsplan Strategisch voorraadbeheer vastgesteld. In dit plan zijn de duurzaamheidsambities opgenomen. In 2021 wordt het gebouwenbeheerplan geactualiseerd. In het belang van de voorbeeldfunctie die de gemeente heeft, hebben we in de afgelopen jaren al stappen gezet in het verduurzamen van gemeentelijke accommodaties, het eigen woningbezit en de eigen bedrijfsvoering. Resultaat: Het actualiseren van het gebouwenbeheerplan is uitgesteld naar 2022. Het is nodig om de duurzaamheidsambities mee te nemen en een nulmeting van de gebouwen te doen. Daarnaast willen we het programma om de meerjarenraming te maken vernieuwen.
Riolering en waterzuivering
Voornemen: Gemeenten, waterschap en drinkwaterbedrijf binnen het Hollands Noorderkwartier- hebben de afgelopen jaren in het kader van het landelijk Bestuursakkoord Water uit 2011 intensief samengewerkt bij het
Regionale samenwerking
invullen van de waterketentaken: het verwerken van afvloeiend hemelwater, het aanpakken van grondwaterproblemen, het inzamelen,
63
transporteren en zuiveren van stedelijk afvalwater en het produceren en leveren van drinkwater. Wij hebben mede daardoor de verwachte kostenstijging fors beperkt, de kwaliteit van het beheer verhoogd en de personele kwetsbaarheid verlaagd. Deze samenwerking in de waterketen willen we voortzetten om verder te verbeteren en effectief in te spelen op de vele nieuwe ontwikkelingen. Een voortzetting van de bestuurlijke samenwerkingsovereenkomst waterketen Noorderkwartier is in voorbereiding. Resultaat: De samenwerking wordt gecontinueerd, dit is vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst. Hierbij is tevens geconstateerd dat de lat niet hoog gelegd kan worden door gebrek aan capaciteit bij vrijwel alle organisaties. De focus ligt vooral op projecten met effect op de waterkwaliteit, namelijk indirecte lozingen, uitfaseren IBA’s en lozingen huisvesting arbeidsmigranten in buitengebied. Riolering en waterzuivering Riolering
Voornemen: het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) is in 2018 geactualiseerd voor de nieuwe planperiode 2019-2022. Voor de werkzaamheden aan de riolering zal een Operationeel programma riolering 2021 worden opgesteld. Dit programma wordt ter kennis gebracht van de commissie Ruimte. Resultaat: Het nieuwe GRP is regionaal opgesteld, hierbij is ingespeeld op de eisen van de omgevingswet en is het GRP omgevormd tot Programma Stedelijk Water en Riolering. (PSWR) Het PSWR beschrijft de stedelijke watertaken voor zover het de afvoer van water betreft. Het beheer van stedelijk water is geen onderdeel. Door capaciteitsproblemen is het PSWR alleen in Hoorn en Opmeer vastgesteld in december 2021. Het Operationeel programma is ter kennis van de raad gebracht en grotendeels uitgevoerd. Door capaciteitsproblemen en covid is er vertraging opgelopen bij het uitvoeren van inspecties en de beoordeling van de resultaten. Dit heeft tot gevolg dat er minder rioolrenovaties zijn uitgevoerd.
Naam indicator:
Eenheid:
Waarde
Waarde
Gemiddelde
begroting
jaarrekening
waarde
2021:
2021:
gemeenten
Bron:
<25.000 inw.
Omvang huishoudelijk afval
Kg/inwoner
124
121,1
126
CBS (2021) voor Opmeer laatste bekende cijfers zijn uit 2019.
Hernieuwbare elektriciteit (uit zon,
In %
22,5
29
?
RWS Klimaat
waterkracht, wind of biomassa
Monitor
gewonnen)
(2018)
64
Hoeveel heeft het gekost? Hieronder worden eerst de totale baten, lasten en mutaties in de reserves weergegeven die ingezet zijn om de doelen van dit programma te bereiken. Daaronder wordt dezelfde financiële informatie weergegeven per taakveld met toelichting op de verschillen groter dan € 10.000 per taakveld in de lasten, baten of reservemutaties: TOTAAL PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID
Lasten Baten Saldo resultaat voor bestemming Reserve dotaties Reserve onttrekkingen Saldo resultaat na bestemming Taakveld 7.1 Volksgezondheid
Primitieve begroting 2021 3.392.449 3.261.630 130.819 0 65.000
Begroting na wijziging 2021 3.580.045 3.200.422 379.623 32.792 337.403 9.428
65.819
Lasten
515.016
Begroting na wijziging 2021 533.208
Baten Saldo
0 515.016
0 533.208
Taakveld 7.2 Riolering
Lasten Baten Saldo
Primitieve begroting 2021
Primitieve begroting 2021 819.496 1.254.736 -435.240
Begroting na wijziging 2021 764.496 1.199.736 -435.240
Realisatie 2021
Verschil
3.098.060 3.029.717 68.343 52.792 322.181
481.985 -170.705 311.280 -20.000 -15.222
-306.630
316.058
Realisatie 2021
Verschil
535.310
-2.102
0 535.310
0 -2.102
Realisatie 2021
656.009 1.030.455 -374.446
Verschil
108.487 -169.281 -60.794
Toelichting realisatie 2021 - begroting na wijziging 2021 Omschrijving LASTEN Per 2021 is de prijs voor het onderhoud van IBA’s (individuele behandeling van afvalwater) gestegen van € 209 naar € 350 per IBA. Opmeer had in 2021 118 IBA’s. Door corona is de voorgenomen regionale aanbesteding van renovatie riolen/kolken uitgesteld. Bij de najaarsnota is nog van een onttrekking aan de voorziening uitgegaan, maar door uitgestelde werkzaamheden is er uitgekomen op een storting in de voorziening i.p.v. een onttrekking. Kleine overschrijdingen op verschillende klein onderhoud posten (vrijvervalriolering, gemalen/drukriool en overig klein onderhoud) Overige verschillen Totaal lasten BATEN Bij de najaarsnota is nog van een onttrekking aan de voorziening uitgegaan, maar door uitgestelde werkzaamheden is er uitgekomen op
Bedrag
Voordeel / Nadeel
-15.000 N 169.000 V -21.000 N -17.000 N -28.000 N 108.000 V
-170.000 N
65
een storting in de voorziening i.p.v. een onttrekking. Overige verschillen Totaal baten
1.000 V -169.000 N
Saldo Taakveld 7.3 Afval
Lasten Baten Saldo
-61.000 N Primitieve begroting 2021 1.640.000 1.975.000 -335.000
Begroting na wijziging 2021 1.572.001 1.975.000 -402.999
Realisatie 2021
1.443.465 1.940.612 -497.147
Verschil
128.536 -34.388 94.148
Toelichting realisatie 2021 - begroting na wijziging 2021 Omschrijving
Bedrag
LASTEN Lagere kosten DVO met HVC vanwege lagere verwerkingskosten. Er was een stelpost opgenomen voor verwachte kosten vanuit de HVC. Deze stelpost is uiteindelijk niet nodig gebleken. Overige verschillen Totaal lasten
Voordeel / Nadeel
36.000 V 80.000 V 13.000 V 129.000 V
BATEN
Bij het opmaken van de begroting gaan we uit van een gemiddeld tarief voor de afvalstoffenheffing. In werkelijkheid hanteren we een tarief voor eenpersoons en meer persoons huishoudens. In 2021 waren er gemiddeld iets meer eenpersoons huishoudens waardoor het gemiddelde tarief lager was dan waar mee begroot is (€ 355 om € 361).
-25.000 N
Overige verschillen Totaal baten
-9.000 N -34.000 N
Saldo
91.000 V
Taakveld 7.4 Milieubeheer
Lasten Baten Saldo
Primitieve begroting 2021 353.326 2.051 351.275
Begroting na wijziging 2021 645.323 2.051 643.272
Realisatie 2021
379.644 11.087 368.557
Verschil
265.679 9.036 274.715
Toelichting realisatie 2021 - begroting na wijziging 2021 Omschrijving LASTEN Door uitstel van de Omgevingswet heeft geen overdracht bodembeheertaken naar gemeenten plaatsgevonden. In 2021 is minder gebruik gemaakt van externe advisering o.b.v. het uitvoeringsprogramma omgevingsrecht (Wabo). Het opstellen van transitievisie warmte (TVW) is geknipt in drie delen. De visie is vastgesteld op 30 september en is gestart met het proces voor de selectie van de startwijk. Verder zal in 2022 het derde deel, het Uitvoeringsplan TVW, worden opgesteld. Hierdoor vinden de uitgaven zowel in 2021 als in 2022 plaats. Dit jaar is de RES 1.0 opgesteld en op 23 juni door de gemeenteraad
Bedrag
Voordeel / Nadeel
15.000 V 15.000 V 244.000 V
66
vastgesteld. Vervolgens is een aanvang gemaakt om regionaal het beleid (RES 2.0) op te stellen, die naar verwachting in 2022 gereed zal komen. Hierdoor is het niet nodig geweest om dit jaar alle middelen in te zetten en zal het resterende deel 2022 worden ingezet. Overige verschillen. Totaal lasten BATEN Overige verschillen. Totaal baten
9.000 V 9.000 V
Saldo Taakveld 7.5 Begraafplaatsen & Crematoria
Lasten Baten Saldo Taakveld 0.10 Mutaties reserves
Lasten Baten Saldo
-8.000 N 266.000 V
275.000 V Primitieve begroting 2021 64.611 29.843 34.768 Primitieve begroting 2021 0 65.000 -65.000
Begroting na wijziging 2021 65.017 23.635 41.382
Realisatie 2021
Begroting na wijziging 2021 32.792 337.403 -304.611
Realisatie 2021
Verschil
83.632 47.563 36.069
-18.615 23.928 5.313 Verschil
52.792 322.181 -269.389
-20.000 -15.222 -35.222
Toelichting realisatie 2021 - begroting na wijziging 2021 Omschrijving LASTEN Hogere storting in de reserve afvalstoffen door meevallende kosten DVO HVC. Totaal lasten
Bedrag
Voordeel / Nadeel
-20.000 N -20.000 N
BATEN Geen overdracht bodembeheertaken naar gemeenten waardoor er geen onttrekking aan de reserve heeft plaatsgevonden. Totaal baten
-15.000 N
Saldo
-35.000 N
-15.000 N
67
Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
Dit programma omvat het realiseren van een evenwichtige ruimtelijke opbouw van de gemeente, de zorg voor een goed woon- en werkklimaat, de zorg voor adequate huisvestingsmogelijkheden voor de inwoners en het handhaven van de bouw- en planologische regels.
De ambities in het Coalitieakkoord zijn
Ten behoeve van de woningbouw wordt actief gezocht naar inbrei- en nieuwe locaties en ingezet
Bij woningbouwprojecten houdt gemeente Opmeer het doel voor ogen om alle leeftijds- en
op uitbreiding van de verschillende kernen ter bevordering van de leefbaarheid. aandachtsgroepen te bedienen in betaalbare, passende dan wel levensloopbestendige huur- en koopwoningen.
Woningbouw en onderhoud binnen het gemeentelijk woningbedrijf vindt duurzaam en
Gelet op de druk op de woningmarkt wordt creatief maatwerk toegepast ten behoeve van
onderhoudsvriendelijk plaats. particuliere initiatieven omtrent woongebruik. (o.a. bij karakteristieke stolpen, scholen en kerken)
Extra aandacht is nodig voor de informele en preventieve aanpak van situaties van woonoverlast.
We gebruiken de op grond van de Omgevingswet verruimde bestuurlijke afwegingsruimte voor medewerking aan passende initiatieven en ter voorkoming en bestrijding van leegstand van gebouwen (woningen, winkels etc.).
Tijdens het implementatietraject van de Omgevingswet worden de organisatorische consequenties en werkwijzen vroegtijdig in beeld gebracht, risico’s worden geduid en kennis wordt gedeeld.
Beleidskaders
Structuurvisie Opmeer 2025 (Raad 19 september 2012);
Regionale Woonvisie West-Friesland (Raad 8 juni 2017);
Woonvisie gemeente Opmeer (Raad 13 december 2018);
Woonakkoord WF (Raad 15 december 2020);
Strategisch Voorraadbeleidsplan Gemeentelijk Woningbedrijf Opmeer (Raad 12 december 2019);
Div Bestemmingsplannen en 1 beheersverordening;
Structuurschets Westfriesland (Raad 2 februari 2017);
Kruimelgevallenregeling Opmeer 2019;
Beleidsvisie Fysieke leefomgeving 2020-2023;
Welstandsnota Opmeer (Raad 3 februari 2011);
Regionale Urgentieverordening Huisvestingswet West-Friesland Gemeente Opmeer 2019 (Raad 20 juni 2019);
Samenwerkingsovereenkomst Pilot Uitstroom regio West-Friesland;
Verordening Blijverslening (raad 21 december 2017).
Autonome
Invoering Omgevingswet;
ontwikkelingen/
Vragersmarkt voor woningbouw en aantrekkende vraag naar
68
trends Volumegegevens
industriegrond;
gebiedsgerichte benadering, identiteit en kwaliteit. 1 structuurvisie
6 bestemmingsplangebieden: -Landelijk gebied Opmeer;-Hoofdkern Hoogwoud/Opmeer/Spanbroek; Kleine kernen Aartswoud/De Weere/de Gouwe; Bedrijventerrein De Veken; Centrumgebied OpmeerSpanbroek; Recreatieparken Perelaer en Bongerd/Wilhelminalaan;
Beheer en exploitatie van 894 huurwoningen (1-9-20);
Uitvoering Omgevingsrecht voor ca. 5000 woningen, twee recreatieparken, drie bedrijventerreinen en het landelijk gebied.
Betrokkenheid verbonden partijen Archeologie Westfriesland Archeologie West-Friesland heeft tot doel het ondersteunen en adviseren van de aangesloten gemeenten op het gebied van archeologie in de ruimste zin. De Archeologiedienst Westfriesland voert specialistische taken op het gebied van advisering, toetsing, booronderzoek enz. in het kader van archeologiewetgeving. Omgevingsdienst Noord-Holland Noord De omgevingsdienst NHN zorgt, in opdracht van de gemeente, voor vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu en adviseert de gemeente over bijvoorbeeld energie of natuur.
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord De belangrijkste taken van een veiligheidsregio zijn: 1. Branden voorkomen en bestrijden, 2. voorbereiden op risico’s, rampen en crises en coördinatie, 3. beheersing en bestrijding van rampen en crises. De VR NHN adviseert de gemeente en ondersteunt de gemeente bij het toezicht, bij onderwerpen als evenementen en inrichtingen. Ondersteuning bestuurlijke en regionale samenwerking Westfriesland Deze regeling ondersteunt voor de regio Westfriesland de samenwerking tussen de zeven deelnemende gemeenten op het gebied van bestuurlijk en ambtelijk overleg, waaronder het portefeuillehouders overleg Verkeer, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Economie (VVRE) en Maatschappelijke Dienstverlening, Volksgezondheid en Sociale Aangelegenheden (MADIVOSA).
69
Hebben we onze voornemens gerealiseerd? Onderwerp:
Voornemens (activiteiten) en resultaten in 2021:
Resultaat:
Bestemmingsplannen
Voornemen: Naast het actualiseren van de basisbestemmingsplannen/beheersverordeningen en de bestemmingsplannen voor nieuwe ontwikkelingen worden procedures gevoerd voor de postzegelbestemmingsplannen Resultaat:
Postzegelbestemmingsplannen voor de percelen Wipbruglaan 4, Driestedenweg 4a, Zandwerven 9 zijn vastgesteld. De postzegelbestemmingsplannen voor Herenweg 28a en Westfriesdijk 3a zijn in procedure gebracht en worden afgerond in 2022.
Het ontwerp-bestemmingsplan Bedrijventerrein Veken 4 is vastgesteld en het definitieve bestemmingsplan staat geagendeerd voor februari 2022.
Omgevingswet
De inpassing van de IKC loopt, dit wordt in 2022 vervolgd.
Voornemen: Voorbereidingen invoering Omgevingswet. Resultaat: De raad heeft diverse voorstellen vastgesteld die de bouwenstenen vormen voor de uitvoering van de Omgevingswet die naar verwachting op 1 juli 2022 inwerking treedt. De voorbereiding voor deze wet staat onder druk om reden dat de invoeringsdatum niet geheel zeker is, met name als gevolg van het inrichten van en aansluiten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet, welke veel lastiger blijkt te zijn dan voorzien. Dientengevolge blijken de noodzakelijke inspanningen ook veel groter te zijn om gereed te zijn voor de invoering van deze wet.
Volkshuisvesting Woonvisie
Voornemen: De Woonvisie 2018-2022 ‘Gelukkig wonen in Opmeer’ is op 27 november 2018 vastgesteld door de gemeenteraad. De woonvisie beslaat zes thema’s. Met de woningcorporaties die actief zijn in de gemeente Opmeer maken wij op basis van deze visies prestatieafspraken. Resultaat: Prestatieafspraken in het kader van de Woonvisie zijn gemaakt.
Volkshuisvesting Subsidieregelingen
Voornemen: Ter stimulering van het eigen woningbezit bij starters geven wij ook in 2021 uitvoering aan de starterslening Opmeer. Daarnaast wordt met de Blijverslening de mogelijkheid geboden om al dan niet preventief een woningaanpassing te financieren. Met deze aanpassing kunnen inwoners zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Resultaat: Voor de starterslening zijn er in 2021 in totaal 3 leningen verstrekt.
Volkshuisvesting Nieuwbouw
Voornemen: In de nieuwbouwlocatie Heerenweide zijn in alle drie fasen woningen in aanbouw. In 2021 komt de invulling van fase 3d aan de orde. Ook in fase 2 en 3 worden huurwoningen gebouwd door het gemeentelijk woningbedrijf. Alle huurwoningen van het woningbedrijf Opmeer en alle koopwoningen vanaf fase 3 worden gasloos gebouwd. Resultaat: Uitvoering is volgens planning. Alle koopwoningen fase 3d worden begin 2022 verkocht.
70
Volkshuisvesting Gemeentelijk woningbedrijf
Voornemen: Voor de activiteiten van het Gemeentelijk Woningbedrijf is het activiteitenprogramma 2021 opgesteld. Dit programma brengen wij ter kennis van de commissie Ruimte. In 2021 worden 20 huurwoningen in de wijk Heerenweide fase 2a gebouwd en opgeleverd. Dit zijn 20 benedenboven woningen voor alleenstaanden, starters en eenoudergezinnen. In fase 3 zijn 28 huurwoningen in voorbereiding genomen. Dit betreft 28 appartementen in drie woonlagen, bedoeld voor meerdere doelgroepen. Deze woningen worden gasloos en zeer energiezuinig gebouwd. Resultaat: 20 beneden-boven woningen in fase 2 zijn in december opgeleverd. De voorbereiding van de 28 appartementen in fase 3 zijn in voorbereiding.
Omgevingsrecht
Voornemen: Voor de uitvoering van de taken op het gebied van het Omgevingsrecht (Wabo) wordt een uitvoeringsprogramma 2021 opgesteld. Dit programma wordt ter kennis gebracht van de commissie Ruimte en is gebaseerd op het Beleidsplan fysieke leefomgeving 2020-2023. In het programma wordt, naast de Omgevingswet, ingegaan op de overige wettelijke ontwikkelingen rond het omgevingsrecht. Resultaat: Dit onderdeel is geïntegreerd in het beleidskader fysieke leefomgeving (zie programma 7). De werkzaamheden op het gebied van het Omgevingsrecht vallen onder interbestuurlijk toezicht van de provincie NH. Opgemerkt wordt dat de behandeling van Wabo-vergunningprocedures sterk onder druk staat als gevolg van een disbalans tussen de vele aanvragen en de beschikbare capaciteit.
Bouwgrondexploitatie woningbouwlocaties
Voornemen: Voor de in exploitatie zijnde grondcomplexen Heerenweide, De Veken en locatie Loos aan de Breestraat worden de grondexploitatieopzetten jaarlijks geactualiseerd. Waar mogelijk verlenen wij via faciliterend grondbeleid medewerking aan initiatieven van derden en sluiten wij daarvoor exploitatieovereenkomsten af. Resultaat: De grondexploitaties zijn geactualiseerd. Middels een raadsinformatiebrief is de gemeenteraad geïnformeerd.
Waarde
Waarde
Gemiddelde
begroting jaarrekening waarde Naam indicator:
Eenheid:
2021:
Gemiddelde WOZ
In duizend Euro
266
Aantal per 1000 woningen Groene en grijze druk t.o.v. 20-
2021
gemeenten
Bron:
287
410
COELO
13,8
24,8
8,8
CBS (2021)
75,7
76
70,1
CBS (2021)
736
874
733
COELO
waarde Nieuw gebouwde
(2020)
woningen Demografische druk
64 jaar in % Gemeentelijke
In euro’s
woonlasten
(2021)
eenpersoonshuishoudens Gemeentelijke woonlasten
In euro’s
833
977
810
COELO (2021)
71
meerpersoonshuishoudens
Hoeveel heeft het gekost? Hieronder worden eerst de totale baten, lasten en mutaties in de reserves weergegeven die ingezet zijn om de doelen van dit programma te bereiken. Daaronder wordt dezelfde financiële informatie weergegeven per taakveld met toelichting op de verschillen groter dan € 10.000 per taakveld in de lasten, baten of reservemutaties: TOTAAL PROGRAMMA 8 VHROSV
Primitieve begroting 2021
Lasten
12.937.268
Baten Saldo resultaat voor bestemming Reserve dotaties Reserve onttrekkingen
8.712.693 4.224.575 3.500 4.216.327
Saldo resultaat na bestemming Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening
Lasten Baten Saldo
Begroting na wijziging 2021 8.081.468 8.853.645 -772.177 1.071.592 496.119 -196.704
11.748 Primitieve begroting 2021 537.821 55.000 482.821
Begroting na wijziging 2021 528.821 70.000 458.821
Realisatie 2021
Verschil
6.666.036
1.415.433
8.475.714 -1.809.678 190.784 283.901
-377.931 1.037.501 880.808 -212.218
-1.902.795
1.706.091
Realisatie 2021
453.906 163.363 290.543
Verschil
74.915 93.363 168.278
Toelichting realisatie 2021 - begroting na wijziging 2021 Omschrijving LASTEN Door het landelijk uitstellen van de invoering van de omgevingswet is er niet gestart met een pilot en het oefenen met de nieuwe wet. Voorgesteld wordt om dit overschot over te hevelen naar 2022. Minder uitgaven voor stedenbouwkundig bureau inzake het Centrumplan Spanbroek, makelaar en jurist voor het (dekking middels reserve Grondexploitatie). Voor de verwerving van gronden voor woningbouw is minder gebruik genaakt van de externe deskundigheid van een makelaar en een jurist (dekking middels reserve Grondexploitatie). Overige verschillen. Totaal lasten BATEN Hogere dwangsommen dan begroot doordat er zwaarder is ingezet op handhaving. Voorgesteld wordt om geld te bestemmen voor 2022 deze zwaardere inzet op handhaving in 2022 voort te kunnen zetten. Overige verschillen. Totaal baten Totaal saldo
Bedrag
Voordeel / Nadeel
45.000 V 29.000 V 14.000 V -13.000 N 75.000 V
83.000 V 10.000 V 93.000 V 168.000 V
72
Taakveld 8.2 Grondexploitatie
Lasten Baten Saldo
Primitieve begroting 2021 1.893.080 1.893.080 0
Begroting na wijziging 2021 1.893.080 1.893.080 0
Realisatie 2021
Verschil
969.346 1.173.475 -204.129
923.734 -719.605 204.129
Toelichting realisatie 2021 - begroting na wijziging 2021 Omschrijving
Bedrag
Heerenweide, lagere lasten bouw- en woonrijpmaken
Voordeel / Nadeel
83.000
V
-1.444.000
N
Heerenweide, winstneming 2021
-298.000
N
Heerenweide, bovenstaande mutaties worden verrekend met de boekwaarde van de gronden en is zodoende budgettair neutraal binnen de exploitatie
1.659.000
V
Heerenweide, de geplande verkopen zullen in het 1e kwartaal van 2022 plaatsvinden. Hierdoor hebben we minder verkoopresultaat in 2021
Totaal
0
BATEN Een deel van de tussentijdse winst Heerenweide wordt toegevoegd aan de reserve Bovenwijkse Voorzieningen
9.000
V
De tussentijdse winstneming Heerenweide wordt toegevoegd aan de reserve Grondbedrijf
182.000
V
In 2021 kan een stukje vrijvallen van de voorziening Ongerealiseerde winst Heerenweide als gevolg van de grondverkopen
13.000
V
Totaal baten
204.000
V
Totaal saldo
204.000
V
Taakveld 8.3 Wonen en bouwen
Lasten Baten Saldo
Primitieve begroting 2021 10.506.367 6.764.613 3.741.754
Begroting na wijziging 2021 5.659.567 6.890.565 -1.230.998
Realisatie 2021
5.242.784 7.138.877 -1.896.093
Verschil
416.783 248.312 665.095
Toelichting realisatie 2021 - begroting na wijziging 2021 Omschrijving LASTEN Deze kosten voor inhuur inzake vergunningverlening zijn gemaakt middels inhuur op programma 0 en vallen hier derhalve vrij. Doordat er meer welstandsadviezen zijn ingewonnen zijn er ook meer leges opgelegd, dus bij de opbrengsten is er € 11.000 voordeel opgenomen.
Bedrag
Voordeel / Nadeel
10.000 V -11.000 N
Woningbedrijf, minder verhuurdersheffing a.g.v. een wetswijziging.
40.000 V
Woningbedrijf, lagere onderhoudslasten, vanwege uitstel niet noodzakelijk onderhoud. Woningbedrijf, door de lage rentestand vielen de rentelasten lager uit.
427.000 V
Woningbedrijf, de afschrijvingslasten waren hoger vanwege versnelde
-61.000 N
17.000 V
73
afschrijving van de verkochte woningen. -5.000 N
Overige verschillen. Totaal lasten
417.000 V
BATEN Hogere opbrengsten leges welstandsadviezen. In de najaarsnota zijn opbrengsten bijgeraamd v.w.b. de leges omgevingsvergunning Heerenweide en het Scheringa museum. Dit blijkt nu € 123.000 hoger uitgevallen dan verwacht. Woningbedrijf, de opbrengst op de 2 verkochte woningen was hoger dan geraamd. Overige verschillen. Totaal baten
-5.000 N 248.000 V
Totaal saldo
665.000 V
11.000 V 134.000 V 108.000 V
Taakveld
Primitieve
Begroting
Realisatie
0.10 Mutaties reserves
begroting
na
2021
2021
wijziging
Verschil
2021 Lasten
3.500
1.071.592
190.784
880.808
Baten
4.216.327
496.119
283.901
-212.218
Saldo
-4.212.827
575.473
-93.117
668.590
Toelichting realisatie 2021 - begroting na wijziging 2021 Omschrijving LASTEN Het verwachte positieve resultaat bij het woningbedrijf bedroeg € 1.071.600. Het werkelijke resultaat bedraagt € 1.586.000. Dit wordt echter pas bij de resultaatbestemming toegevoegd aan de reserve Woningbedrijf. De tussentijdse winstneming Heerenweide wordt toegevoegd aan de reserve Grondexploitatie Een deel van de tussentijdse winst Heerenweide wordt toegevoegd aan de reserve Bovenwijkse Voorzieningen. Totaal lasten
Bedrag
Voordeel / Nadeel
1.072.000 V
-182.000 N -9.000 N 881.000 V
BATEN Er was rekening gehouden met een onttrekking uit de reserve Grondexploitatie om de lasten voor de VPB te dekken. Omdat de lasten lager waren dan waar rekening mee was gehouden is de onttrekking uit de reserve niet nodig. Lagere onttrekking reserve Grondexploitatie i.v.m. achtergebleven uitgaven stedenbouwkundige, makelaar en jurist. Totaal baten
-212.000 N
Saldo
669.000 V
-200.000 N
-12.000 N
74
Paragrafen
75
Inleiding Met de - verplicht voorgeschreven - paragrafen geven we een ‘dwarsdoorsnede’ van de begroting, telkens gezien vanuit een bepaald perspectief. De paragrafen richten zich op het beheersproces dat niet extern gericht is. Wel is er sprake van een behoorlijke financiële betekenis en grote politiek-bestuurlijke relevantie waarin de randvoorwaarden vast liggen, die van belang zijn voor een goede uitvoering van de programma’s. Door deze informatie samen te voegen in aparte paragrafen wordt het mogelijk gemaakt sneller en beter inzicht en overzicht te krijgen. De volgende paragrafen komen aan bod:
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Kapitaalgoederen
Bedrijfsvoering
Treasury
Verbonden partijen
Lokale heffingen
Grondbeleid
Er is een relatie tussen programma’s en paragrafen. Beleidsvoornemens en –wijzigingen kunnen de ambtelijke organisatie raken en de werkprocessen.
76
Paragraaf 1: Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Inleiding Het doel van de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is inzicht te geven in de ontwikkelingen die van invloed zijn op de financiële positie van de gemeente Opmeer. Het weerstandsvermogen is een indicator voor de financiële gezondheid van een gemeente en is te definiëren als de mate waarin de gemeente in staat is onverwachte tegenvallers c.q. risico’s op te vangen om zijn taken voort te kunnen blijven zetten. Voor het weerstandsvermogen zijn de aanwezige weerstandscapaciteit en de risico’s van belang. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en de mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn, te dekken zonder dat de begroting en het beleid aangepast behoeven te worden. De relevante risico’s voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet anderszins zijn te ondervangen. Het gaat hier uitsluitend om risico’s die (nog) niet voldoende hard en kwantificeerbaar zijn en waarvoor dus nog geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen wordt ook wel weergegeven als de verhouding tussen de benodigde weerstandscapaciteit (risicobedrag) en de beschikbare weerstandscapaciteit.
In het vervolg van deze paragraaf worden de weerstandscapaciteit en de risico’s binnen de gemeente Opmeer nader uitgewerkt en toegelicht. Actualisatie van de risico-inventarisatie In 2019 heeft een grondige actualisatie van alle risico’s plaatsgevonden. Daar heeft ook de provincie in haar rol als financieel toezichthouder om gevraagd in haar toezichtbrief 2019 aan de gemeenteraad. De actualisatie van de risico’s heeft in juli 2019 plaatsgevonden in de vorm van sessies met de verantwoordelijke ambtenaren uit de verschillende vakgebieden. Tijdens de actualisatiesessies zijn alle oude risico’s doorgenomen om te bepalen of deze nog altijd een risico vormen en of ze nog juist ‘gescoord’ zijn op kans van voordoen, financieel effect enz. Sommigen risico’s zijn samengevoegd om de overzichtelijkheid te bevorderen. Vervolgens zijn nieuwe risico’s toegevoegd daar waar nodig. Opvallend was dat de meeste oude risico’s nog altijd actueel zijn (maar meestal wel bijgesteld moesten worden) en dat het aantal nieuwe risico’s beperkt is gebleven. Het resultaat van de actualisatie is een actueel inzicht in het benodigd weerstandsvermogen en een nieuwe top 10 van de grootste risico. Daar leest u meer over in het vervolg van deze paragraaf.
Voorafgaand aan deze actualisatie zijn overigens oude risico’s met een risicobedrag kleiner dan € 25.000 geëlimineerd omdat een risico-inventarisatie dient te gaan over majeure onderwerpen. Voor risico’s onder de € 25.000 bestaat de post onvoorzien in de begroting. Een enkel risico onder de € 25.000 is gehanteerd omdat deze bijvoorbeeld zeer actueel is of een grote kans heeft om zich voor te doen. Voor risico’s met betrekking tot de bouwgrondexploitaties zal de Reserve Grondexploitatie worden aangewend, voor risico’s over het Woningbedrijf de Reserve Woningbedrijf. Aan de maximale omvang van deze risicoreserve is vooralsnog geen limiet gesteld. In 2021 is voor de begroting 2022 nagegaan of de bestaande risico’s nog aanwezig waren en welke nieuwe risico zich voordoen. Voor deze begroting zijn de bestaande top 10 risico’s doorgenomen en waar nodig is het maximum bedrag van het weerstandsvermogen aangepast.
77
Kaders Bij het opstellen van de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is rekening gehouden met de kaders zoals vastgelegd in de Beleidsnota Risicomanagement en weerstandsvermogen die is vastgesteld in de raadsvergadering van 25 april 2013. Ter verduidelijking en aanvulling daarop nog een viertal aandachtspunten: 1. Definitie Niet ieder risico is relevant of kan ten laste van de weerstandscapaciteit worden gebracht. Belangrijk is een goede afbakening. Onder een risico wordt verstaan de kans op een optreden van een gebeurtenis door interne en/of externe omstandigheden met een bepaald financieel gevolg. 2. Voorkennis Om risico’s goed te kunnen relateren aan de weerstandscapaciteit worden de risico’s in kwantitatieve grootheden benoemd. Wanneer kwantificering van kans en effect (in bandbreedtes) niet mogelijk is, omdat de voorkennis ontbreekt, is er sprake van volstrekte onzekerheid en niet van een risico. 3. Ondergrens Risico’s relevant voor de weerstandscapaciteit dienen van materiële betekenis te zijn voor het balanstotaal of de financiële positie. Wij stellen u voor te rekenen met een ondergrens van € 25.000 als minimale tegenvaller. Risico’s waarvan het maximale risico lager dan € 25.000 wordt geschat, achten we object van reguliere bedrijfsvoering. Deze risico’s dienen in principe binnen de exploitatie te worden opgevangen. 4.
Overige uitsluitingen Uitgesloten is een aantal risico’s dat samenhangt met de reguliere exploitatie en die met een grote mate van zekerheid periodiek terugkeren. Deze reguliere risico’s, die overigens meestal vrij goed meetbaar zijn, dienen via de jaarcyclus te worden ingekaderd in bestaand beleid. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het risico van schade aan eigendommen, waarbij overigens ook achterstallig onderhoud een rol kan spelen. Er wordt voor gekozen om waar mogelijk deze risico’s te verzekeren of via een voorziening af te dekken. Begrotingstechnische risico’s mogen evenmin leiden tot een beroep op de weerstandscapaciteit, omdat ze beheersbaar zijn door een goede planning & control. Dat geldt ook voor de niet in geld uit te drukken risico’s van bijvoorbeeld vertraging in processen of het niet realiseren van beleidsdoelstellingen.
A: Weerstandscapaciteit Conform de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen bevat de weerstandscapaciteit de volgende onderdelen:
de algemene reserves, (de risicoreserve en de reserve OUI, onvoorziene uitgaven en/of
de algemene reserve grondbedrijf;
de (vrij besteedbare) bestemmingsreserves;
investeringen);
de begrotingsruimte (bezuinigingsmogelijkheden en de post Onvoorzien);
de onbenutte belastingcapaciteit;
de stille reserves.
78
De weerstandscapaciteit per 31 december 2021 is als volgt opgebouwd (bedragen in duizenden euro's): Weerstandscapaciteit exploitatie: Onbenutte belastingcapaciteit: Onroerende-zaak belastingen
269
Rioolheffing
122
Afvalstoffenheffing
50
Totaal onbenutte belastingcapaciteit
441
Onvoorzien per 31-12
21
Weerstandscapaciteit structureel
462
Weerstandscapaciteit vermogen: eigen vermogen: Algemene reserve (risicodeel na res. best. 2021)
6.406
Reserve grondexploitatie
2.797
stille reserves: hogere marktwaarden obligaties / aandelen
p.m.
Weerstandscapaciteit incidenteel
9.203
Totale weerstandscapaciteit
9.665
Onbenutte belastingcapaciteit Bij de onbenutte belastingcapaciteit is gekeken naar de ruimte die er nog is in de huidige tarieven van de onroerendezaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Tussen de Rijksoverheid en gemeenten is afgesproken dat de regels voor limitering van de stijging van de OZB-tarieven vervallen. Tegelijkertijd is er wel een macronorm bepaald voor alle gemeenten tezamen; deze bedraagt 3%. De collectieve lasten mogen door het vervallen van de limiteringsregels niet onevenredig toenemen. Als de macronorm wordt overschreden, kan het kabinet ingrijpen via het Gemeentefonds. Het gemeentelijke beleid over leges is dat ze in totaal kostendekkend dienen te zijn. De belastingcapaciteit van de onroerendezaakbelastingen is berekend door het % van de WOZ-waarden van onze gemeente te vergelijken met het percentage dat een gemeente minimaal moet hanteren als het een beroep wil doen op artikel 12 van de Financiële Verhoudingswet, te weten 0,1809% (gebaseerd op meicirculaire). Onvoorzien De meest eenvoudige vorm van weerstandscapaciteit is de beschikbare ruimte binnen de begroting. In Opmeer is deze ruimte beperkt tot de post ‘onvoorziene uitgaven’ van € 1,85 per inwoner. Eigen vermogen Op 14 maart 2013 is door de raad de Nota reserves en Voorzieningen 2013 vastgesteld. Deze nota is eind 2018 geactualiseerd.
In de nota is aangegeven dat de minimale stand van het weerstandsvermogen voortaan in de begroting in deze paragraaf zal worden opgenomen. In beide nota’s is de minimale omvang van het ‘risicodeel’ van de algemene reserve gehandhaafd op € 2.100.000. De Nota reserves en voorzieningen is te vinden via: Besluit van de gemeenteraad van de gemeente
Opmeer houdende regels omtrent reserves en voorzieningen Nota reserves en voorzieningen 2019 (overheid.nl)
79
Zoals eerder toegelicht heeft in juli 2021 een herijking van de risico-inventarisatie en –identificatie plaats gevonden waarop een risicosimulatie is toegepast. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag van ruim € 4,5 miljoen ten behoeve van de in de inventarisatie opgenomen ca. 30 risico’s ongewenst is. De risico’s treden immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang op. Op basis van de resultaten van deze risicosimulatie bedraagt de benodigde weerstandcapaciteit € 1.000.992 (exclusief het woningbedrijf en de grondexploitatie). In de risicoreserve is naar verwachting € 4.100.000 beschikbaar. Het ratio weerstandsvermogen komt hiermee op 4,1 hetgeen goed is (>2,0). Voor risico’s met betrekking tot de bouwgrondexploitaties zal de Reserve Grondexploitatie worden aangewend, voor risico’s over het Woningbedrijf de Reserve Woningbedrijf. Aan de maximale omvang van deze risicoreserve is vooralsnog geen limiet gesteld. Stille reserves Stille reserves zijn activa die niet nodig zijn voor de bedrijfsvoering en waarvan de marktwaarde de boekwaarde overtreft. Nadrukkelijk vermelden wij hierbij dat de stille reserves pas kunnen worden benut op het moment dat de onderliggende waarden verkocht worden. Als stille reserve worden aangemerkt de aandelen van de N.V. Bank voor Nederlandse Gemeenten (BNG).
Deze waarde is gebaseerd op het belang van de gemeente Opmeer in deze N.V. Daarnaast is de gemeente eigenaar van diverse gebouwen, gronden en voorzieningen die veelal verhuurd zijn of in gebruik zijn gegeven en die voor nul of een verhoudingsgewijs lage boekwaarde op de balans gewaardeerd zijn. In het vrije economische verkeer vertegenwoordigen deze objecten uiteraard wel een waarde. Vooralsnog wordt voor de stille reserves “p.m.” opgenomen. Indien de waardering van de stille reserves wel wordt meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit zal dit leiden tot een hogere uitkomst.
B: Top 10 risico’s De risico’s relevant voor het weerstandsvermogen zijn dus die risico’s die niet op de een of andere wijze zijn afgedekt of op een andere manier worden opgevangen. Om inzicht in die risico’s te verkrijgen is het noodzakelijk een risicoprofiel van de gemeente op te stellen. Een risicoprofiel is een gestructureerde en gekwalificeerde inventarisatie van alle risico’s die een gemeente loopt, waarbij zowel de externe risico’s (denk aan: economische, natuur en politiek/ maatschappelijke) als de interne risico’s (denk aan: organisatorische, politiek/ bestuurlijke, uitvoeringstechnische, personele, grondexploitatie, financiële, grote projecten, juridische kwesties / afsluiten contracten / aansprakelijkheid e.a.) worden meegenomen. Uit de eerder vermelde actualisatie van de risico-inventarisatie is een risico-top 10 af te leiden. In onderstaande tabel worden de top 10 risico’s nader toegelicht exclusief Grondbedrijf en Woningbedrijf in aflopende volgorde van mogelijk maximumbeslag op het weerstandsvermogen. Het totaal van alle risico’s bedraagt € 1.000.990.
80
Nr.
Risico
Gevolgen
Maximum beslag weerstandsvermogen (€)
1
Langdurige ziekte personeel
Vervangende (externe) capaciteit zal langdurig moeten
225.000
worden ingehuurd. 2
WMO totaal
Hogere uitgaven aan voorzieningen dan waarmee in de
157.500
begroting rekening is gehouden door open-einde regeling gecombineerd met volumegroei, complexere zorg, stijging tarieven en stijgende zorgvraag naar aanleiding van de coronacrisis. 3
IKC, stijgende bouwprijzen
Bij het voorstel voor een nieuwe locatiekeuze IKC zal
122.400
gewerkt worden met de verwachte prijsindexatie voor de komende jaren. Het risico is dat de bouwprijzen toch nog sterker stijgen dan verwacht als gevolg van aanhoudende economische vooruitgang. 4
Eigen risicodragerschap voor
Financiële gevolgen van de eigen risico dragerschap
de WW
voor de WW
5
Informatieveiligheid
Denk hierbij aan internetfraude, hacktivisme,
94.500 56.250
dataverlies, etc.). Beschadiging aan hardware wat leidt tot materiële schade aan apparatuur en het verloren gaan van gegevens; gegevens raken beschadigd of verloren wat leidt tot vertraging in de bedrijfsprocessen en extra kosten; koppeling tussen gegevens en systemen wat leidt tot hogere kans op misbruik van gegevens; langdurige uitval ICT systemen wat leidt tot vertraging in het bedrijfsproces; mogelijke inbraak of toegang door onbevoegden in netwerk en/of informatiesysteem wat leidt tot uitlekken vertrouwelijke informatie; niet goed testen van updates of nieuwe programmatuur bij implementatie wat leidt tot fouten in de gegevensverwerking; verkeerd gebruik van wachtwoorden wat leidt tot ongewenste toegang tot belangrijke/vertrouwelijke informatie; virussen en/of hacking wat leidt tot verstoring van het bedrijfsproces en/of uitlekken van vertrouwelijke informatie; competentiegebrek en/of te laag kennisniveau (voor specialisme) wat leidt tot grotere kans op fouten en extra kosten. 6
Verduurzaming en
Het risico dat het gebouwenbestand van de gemeente
klimaatagenda
(Woningbedrijf buiten beschouwing gelaten) moet
47.250
worden verduurzaamd zonder extra middelen. 7
Pensioenpremies/wachtgeldver-
Bij de jaarrekening 2020 is een aanvullende storing
plichtingen/APPA
gemaakt, maar dat is geen 100% garantie voor de
45.000
81
toekomst: onvoldoende gereserveerd kapitaal bijvoorbeeld door rentedaling blijft een risico. 8
Jeugdzorg
39.825
Hogere uitgaven aan voorzieningen dan waarmee in de begroting rekening is gehouden omdat we nog niet de tools beschikbaar hebben om een realistische begroting te maken op een onderwerp waarvan de kosten moeilijk te voorspellen zijn. Open-einde regeling met volumegroei, complexere zorg, stijgende tarieven, afhankelijkheid van doorverwijzingen door huisartsen.
9
Gemeentefonds
33.750
De circulaires van het gemeentefonds dienen doorgerekend te worden om tot het effect voor de gemeente Opmeer te komen. Dit is specialistisch werk, met grote kans op afwijkingen. Het risico doet zich voor wanneer maatstaven algemene uitkering verkeerd zijn geraamd.
10
Bijdrage aan
De deelname in gemeenschappelijke regelingen brengt
gemeenschappelijke regelingen
financiële risico’s met zich mee omdat het uitgaven- en
26.500
inkomstenbeleid door de besturen van de samenwerkingsverbanden wordt bepaald en niet door de individuele gemeentebesturen. Indien een besluit is genomen door het algemeen bestuur van een gemeenschappelijke regeling, dan is de gemeente hieraan gebonden, ook al is ze er tegen. Ook het verder opschalen van samenwerkingsverbanden, brengt financiële risico’s voor de individuele gemeenten met zich mee. Het risico is hogere indexatie/verhoging bijdragen aan gemeenschappelijke regeling dan de standaard indexatie. Totaal
847.975
C. Risico’s Grondbedrijf en Woningbedrijf Grondexploitatie De resultaatverwachting uit de grondexploitaties is inclusief reservevorming in het kader van bovenwijkse/infrastructurele voorzieningen en verminderd met eventueel reeds gerealiseerde winstnemingen. De winstprognoses zijn gebaseerd op actuele exploitatieopzetten. Het behalen van de geraamde resultaten is afhankelijk van ontwikkelingen, zoals veranderingen in uitgiftetempo (plancapaciteit versus opname/vraag capaciteit), vraaguitval in het duurdere segment, renteontwikkelingen, kostprijsontwikkelingen en ontwikkelingen van de bouw-grondprijzen. De exploitatieopzetten worden jaarlijks aan de hand van deze ontwikkelingen geactualiseerd en laten positieve resultaten zien. Zie hiervoor ook de paragraaf Grondbeleid. De reserve Bovenwijkse voorzieningen is bedoeld om de kosten van toekomstige projecten te kunnen dekken. De reserve wordt gevoed uit inkomsten uit gebiedsontwikkelingen De Veken en Heerenweide. Er is een stevig beslag op de resultaten uit grondexploitaties gelegd voor de bezuinigingstaakstelling 2019 en 2020 en de investeringen de nieuwbouw van Integrale Kind Centrum in Hoogwoud en Spanbroek. Vanaf 2020 wordt een nieuw bedrijventerrein De Veken 4, fase A, in voorbereiding genomen. De exploitatie van dit bedrijventerrein komt in handen van de Commanditaire Vennootschap De Veken 4.
De risico’s, kosten en opbrengsten van deze nieuwe ontwikkeling komen ten laste dan wel ten goede van
82
deze CV. De gemeente Opmeer heeft een aandeel van 50% in de resultaten van deze CV. De voor deze ontwikkeling benodigde gronden zijn nog in eigendom van de gemeente Opmeer en zullen tegen boekwaarde worden overgedragen aan de CV. Gemeentelijk Woningbedrijf Voor het Gemeentelijk Woningbedrijf is een financiële meerjarenbegroting (zie paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen) opgesteld. Belangrijke financiële besluiten in relatie tot het Woningbedrijf worden aan deze meerjarenbegroting getoetst. Voor het beheer van het woningenbestand is een meerjarenonderhoudsplan opgesteld, dat in eigen beheer wordt geactualiseerd. De consequenties van dit plan (voeding van de onderhoudsvoorzieningen) worden eveneens in de financiële meerjarenbegroting van het Woningbedrijf verwerkt. Verder zijn de consequenties van nieuwbouwvoornemens, de verhuurdersheffing in de (meerjaren)begroting opgenomen. Op dit moment kent het Woningbedrijf zeer beperkte huurderving als gevolg van tijdelijke leegstand. Voor behoud van een kwalitatieve goede woningvoorraad, ter voorkoming van leegstand, handhaving van een voldoende weerstandsniveau en het behoud van de mogelijkheid om te investeren in nieuwbouw en/of het bestaande bezit, heeft de gemeenteraad eind 2019 een Beleidsplan Strategisch voorraadbeheer vastgesteld.
In dit beleidsplan zijn onder meer het huurprijsbeleid en het beleid voor de verkoop van huurwoningen opgenomen. De opbrengsten van verkopen van de aangewezen huurwoningen worden geboekt in de algemene bedrijfsreserve van het Woningbedrijf. Deze reserve wordt vervolgens (gedeeltelijk) ingezet voor afboeking van de onrendabele top in de stichtingskosten van nieuwbouwprojecten ter verkrijging van betaalbare huurprijzen en ter bekostiging van de investeringsvoornemens van het Woningbedrijf. In het kader van de warmtetransitie zal het bestaande bezit van het gemeentelijk woningbedrijf worden verduurzaamd. Hiervoor worden aanzienlijke investeringen voorzien. De financiële effecten hiervan zullen in de jaarlijks bij te werken financiële meerjarenraming worden verwerkt.
D. Financiële kengetallen Vanaf de begroting 2016 en de jaarrekening 2015 wordt door het BBV een verplichte basis set van vijf financiële kengetallen voorgeschreven. Naast de kengetallen wordt een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. De invoering van de set van vijf kengetallen is bedoeld om de financiële positie voor raadsleden inzichtelijker te maken.
Kengetallen 2021 1a Netto schuldquote
Rekening
Begroting
Rekening
2020
2021
2021
-30%
-24%
-28%
-30%
-21%
-27%
2 Solvabiliteitsratio
64%
56%
66%
3 Grondexploitatie
4%
3%
6%
4 Structurele exploitatieruimte
15%
0%
9%
5 Belastingcapaciteit
113%
115%
126%
1b
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
83
1A. Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. 1B. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. 2. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. 3. Kengetal grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de gronden die de gemeente bezit is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant beoordeeld ieder jaar of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. 4.
Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt thans het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. 5. Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB en de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie Bovenstaande kengetallen (1a, 1b en 2) laten zien dat het vreemd vermogen van gemeente Opmeer in relatie tot het totale vermogen beperkt is. De gemeente Opmeer heeft derhalve een redelijk gezonde balanspositie. De boekwaarde van de gronden in exploitatie in de relatie tot de baten van de gemeente is niet buitengewoon te noemen (3).