CConstaterende datOpmeer
Koppel je AI →
Document · PDF

20211216_10b_Bijlage 2 DEF Rapportage haalbaarheidsonderzoek WFR.pdf

Besluitvormende raadsvergadering 16 december 2021, gemeente OpmeerBij agendapunt: Ingekomen stukken13.796 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

De totstandkoming & uitvoering & kwaliteitsbewaking van het aanbod 

Brede intake, opstellen PIP en maatschappelijke begeleiding en cliëntregie: De werkwijze rondom individuele cliënten wordt regionaal eenduidig vormgegeven en verdergaand geprofessionaliseerd. De met cliëntregie samenhangende taken en brede intake/PIP en maatschappelijke begeleiding worden geïntegreerd in één regionaal werkend team. Het regionale team van uitvoerders voert de voortgangsgesprekken en verzorgt de handhaving en sanctionering en rapporteert de voortgang aan de individuele gemeenten. De uitvoering is belegd bij medewerkers die in dienst zijn van de gemeenten. Zij worden gedetacheerd naar een regionaal werkend team. Het regionale team heeft verder als taak om voor participatie een lokaal netwerk te onderhouden waarbij vrijwilligers ingezet worden in een mentorrol. De coördinatie van de inzet van mentoren wordt regionaal georganiseerd, bij één van de gemeenten belegd of uitbesteed aan VWN Inburgeringstraject/leerroutes: De gemeenten zetten gezamenlijk een aanbesteding in voor de inkoop van leerroutes. Elk van de drie leerroutes wordt geïntegreerd vormgegeven, taal en werk/participatie wordt in één traject ondergebracht met een duur van maximaal drie jaar. PVT en MAP worden zo mogelijk geïntegreerd in één aanbod aan de inburgeraar. Elke leerroute kent een hoofdaannemer en onderaannemers bij de uitvoering van de leerroute. De aanbieders worden regionaal gecontracteerd.

Het is voorstelbaar dat WerkSaam acteert als hoofdaannemer in de reguliere route en het Horizon College als hoofdaannemer voor de onderwijsroute. De zelfredzaamheidsroute vraagt een sterkere gemeentelijke inzet waardoor het voorstelbaar is dat de gemeenten voor deze route vooral samenwerking met lokale partijen zoeken en de taalcomponent regionaal vormgeven. De kwaliteitsbewaking van de leerroutes ligt op de plek waar het contractmanagement voor de leerroutes is ondergebracht. Financieel ontzorgen: De regeltaak die voortkomt uit de VOI, namelijk gedurende een periode van 6 maanden de vaste lasten doorbetalen, ligt volledig in het

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 27/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

verlengde van de huidige werkzaamheden van WerkSaam voor de Participatiewet. Dus WerkSaam houdt o.a. huurkosten in op de uitkering, betaalt onder andere woningcorporaties en verstrekt leefgeld aan vergunninghouder. Het stimuleren van financiële zelfredzaamheid wordt ondergebracht als module in de verschillende leerroutes. Organisatorische gevolgen van het scenario Er is op dit moment geen regionaal inburgeringsteam met het beschreven takenpakket. Een optie is om het regionale inburgeringsteam formeel en qua aansturing onder te brengen bij een van de zeven gemeenten en dat de gemeente medewerkers detacheren naar het inburgeringsteam. De gemeenten sluiten een overeenkomst met de uitvoerende gemeenten, formuleren een opdracht aan het regionale inburgeringsteam en stellen de middelen voor uitvoering beschikbaar. Een substantieel deel van het aanbod komt regionaal tot stand. Voor het regionale aanbod stellen de gemeenten de middelen beschikbaar zodat inkoop kan plaatsvinden. De regionale inkooporganisatie ondersteunt de projectgroep vergunninghouders bij het realiseren van het aanbod. 5.3

Scenario 3: Uitbestedingsscenario Globale omschrijving van het scenario De gemeenten brengen de Veranderopgave inburgering onder binnen de GR WerkSaam op dezelfde wijze als waarop de gemeenten de Participatiewet bij de GR WerkSaam ondergebracht hebben. De regie 

De beleidsregie: De GR WerkSaam voert namens de gemeenten de beleidsregie op de VOI. De gemeenten stellen de koers en de middelen vast die beschikbaar gesteld worden om de beoogde doelen te bereiken. In de GR WerkSaam worden de afspraken gemaakt over de doelstellingen en de resultaten van de VOI. De middelen die ter beschikking gesteld worden om de VOI uit te voeren worden overgedragen aan de GR WerkSaam. Uitvoeringsregie: De GR WerkSaam krijgt van de gemeenten de opdracht om het inburgeringsaanbod vorm te geven. Voor een deel voert de GR WerkSaam taken zelf uit, voor een deel koopt de GR WerkSaam het aanbod in bij externe aanbieders. Cliëntregie: De GR WerkSaam voert de cliëntregie namens de gemeenten uit en rapporteert aan de gemeenten de voortgang van de inburgering.

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 28/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

De totstandkoming & uitvoering & kwaliteitsbewaking van het aanbod 

Brede intake, opstellen PIP: De GR WerkSaam voert in de pilot de brede intake voor de gemeente uit, stelt het PIP op en stelt met de inburgeraar de passende leerroute vast. De ervaringen uit de pilot worden ingezet om de brede intake en het opstellen van de PIP verder te optimaliseren. Ook worden de ervaringen gebruikt om vast te stellen welke formatieve inzet nodig is om tot een passend PIP te komen. Maatschappelijke begeleiding: De maatschappelijke begeleiding voert de GR WerkSaam zelf uit of koopt de GR WerkSaam in bij een externe partij. Bepalend is een professionele uitvoering met voldoende lokale verbinding. Inburgeringstraject/leerroutes: De GR WerkSaam zet een aanbesteding uit voor de inkoop van leerroutes. Elk van de drie leerroutes wordt geïntegreerd vormgegeven, taal en werk/participatie wordt in één traject ondergebracht met een duur van maximaal drie jaar. Werk en participatie zijn leidend. Voor elke leerroute ontwikkelt de GR WerkSaam een aanbod in huis. Voor specifieke trajectonderdelen, zoals taal en PVT contracteert WerkSaam aanbieders die bij de uitvoering ondersteunen. Voor de zelfredzaamheidsroute wordt intensief met de individuele gemeenten samengewerkt. De kwaliteitsbewaking van de leerroutes ligt bij de GR WerkSaam.

Financieel ontzorgen: De regeltaak die voortkomt uit de VOI, namelijk gedurende een periode van 6 maanden de vaste lasten doorbetalen, ligt volledig in het verlengde van de huidige werkzaamheden van WerkSaam voor de Participatiewet. Dus WerkSaam houdt o.a. huurkosten in op de uitkering, betaalt o.a. woningcorporaties en verstrekt leefgeld aan vergunninghouder.

Organisatorische gevolgen van het scenario Het takenpakket van De GR WerkSaam wordt uitgebreid met de VOI. De GR kan aangepast worden door op eenzelfde wijze als de Participatiewet en de WEB de VOI onder te brengen in de GR. Voor de GR heeft de uitbreiding van het takenpakket mogelijk tot gevolg dat er formatie-uitbreiding nodig is.

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 29/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Multicriteria analyse en conclusies Aan alle gemeenten is gevraagd een score toe te kennen aan de 19 verschillende afwegingscriteria op een schaal van 1 tot 3. Elke gemeente heeft elk criterium een individuele score toegekend. Vervolgens is het gemiddeld gewicht per criterium van de gemeenten gezamenlijk vastgesteld. In een gezamenlijke werksessie met de werkgroep vergunningshouders (exclusief WerkSaam) zijn vervolgens de scenario’s per criterium geordend waarbij het scenario wat het beste scoorde op een criterium 3 punten kreeg. Een scenario wat het minste scoorde 1 punt. Wanneer een scenario vergelijkbaar scoorde is gezamenlijk vastgesteld welk gewicht toegekend ging worden en is een vergelijkbaar gewicht meerdere malen toegekend. Onderstaand staat de gemiddelde score per scenario, per hoofdcriterium weergegeven. Criteria cluster

Gemiddeld gewicht

Opplusscenario

Integratiescenario

Uitbestedingsscenario

Bestuur en beleid (5 criteria) Uitvoering (5 criteria) Cliënt (5 criteria) Bedrijfsvoering (4 criteria) Totaal

2,20

24,71

22,00

18,14

2,49

15,29

27,57

31,71

2,83

25,57

31,29

28,57

2,29

16,57

16,57

19,71

2,45

82,14

97,43

98,14

Toelichting 

Voor elk criterium is het gewicht bepaald door de door de gemeenten toegekende gewichten te delen door 7. In kolom 2 is het gemiddelde gewicht weergegeven van de criteria in het betreffende cluster. In de overige kolommen is per cluster van criteria de totaalscore van het betreffende scenario weergegeven. Dat is de optelsom van de scores per criterium binnen het cluster. De score per criterium is de vermenigvuldiging van de in de werksessie toegekende punten op het criterium (hoe ‘scoort’ het scenario op het criterium, op een schaal van 1 tot 3) met het gewicht van het criterium.

De multicriteria-analyse geeft geen eenduidige uitkomst. Het opplusscenario springt er met name uit op de voor bestuur en beleid geformuleerde criteria omdat het in hoge mate de individuele gemeenten invloed geeft op de beleidsvoering en uitvoering van de VOI. In de totaalscore voor het scenario scoort het opplusscenario het laagste. Het integratiescenario scoort het hoogst op de cliëntcriteria. Het uitbestedingsscenario op uitvoeringscriteria en bedrijfsvoering. De totaalscore voor het integratiescenario en het uitbestedingsscenario is vrijwel vergelijkbaar. ______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 30/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Vanuit de inhoudelijk opgave van de gemeenten met betrekking tot de VOI levert doorgaan op de huidige voet, uitgewerkt in het opplusscenario, een versnippering op dat geen recht doet aan de inhoudelijke opgave waarbij de gemeenten wensen in te zetten op een inhoudelijk sterk aanbod aan inburgeraars. De uitvoering van de VOI brengt nieuwe taken met zich mee die leidt tot een herbezinning op de taakverdeling waarbij de gemeenten de balans zoeken tussen individuele invloed en gezamenlijkheid en professionalisering. 6.1

Bespreking Madivosa De scenario’s en de resultaten van de multicriteria-analyse zijn besproken in een bijeenkomst van Madivosa op 7 november. Er is onvoldoende draagvlak bij een aantal gemeenten om de volledige VOI bij de GR WerkSaam onder te brengen. Wel is er draagvlak voor een grotere rol van de GR WerkSaam in de uitvoering van de VOI dan beschreven in het integratiescenario. Merendeels wensen de gemeenten een sterke lokale verbinding bij het uitvoeren van de maatschappelijke begeleiding en de Z-route. Vanuit Madivosa is verzocht een synthese tot stand te brengen tussen het integratieen het uitbestedingsscenario, waarbij de sterke punten uit beide scenario’s gecombineerd worden en verdiepend uitgewerkt worden. De klantreis is belangrijke input voor het vormgeven van de inburgeringsroutes en niet de structuureisen van de VOI.

6.2

Conclusie: een eerste aanzet tot een synthese-scenario Globale omschrijving van het scenario In het synthesescenario realiseren de gemeenten een regionaal inburgeringsteam. De medewerkers van het regionale inburgeringsteam werken gebiedsgericht, waardoor ze onderdeel kunnen zijn van lokale netwerken en daarin participeren. Cliënten uit dezelfde gemeenten zijn zoveel mogelijk in dezelfde caseload ondergebracht. Het regionale inburgeringsteam voert de brede intake/PIP uit, maatschappelijke begeleiding, voortgangsgesprekken PIP, handhaving en sanctionering. De gemeenten kopen gezamenlijk de leerroutes in. De GR heeft een voorkeurspositie bij de uitvoering van de leerroutes. Wat zij niet kunnen bieden wordt aanvullend ingekocht. De wensen van de gemeenten om taal en participatie lokaal aan te vullen en uit te voeren worden bij de inkoop als randvoorwaarden geformuleerd. De regie 

De beleidsregie: De individuele gemeenten voeren de beleidsregie op de VOI. De gemeenten stellen de koers en de middelen vast die beschikbaar gesteld worden om de beoogde doelen te bereiken. Uitvoeringsregie: In beginsel ligt de uitvoeringsregie VOI bij de individuele gemeenten. De uitvoeringsregie op de brede intake, maatschappelijke begeleiding

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 31/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

en cliëntregie is afhankelijk van de ‘ophanging’ van het regionale team. Het is mogelijk dat één gemeente namens de andere gemeenten de uitvoeringsregie op zich neemt. De wijze waarop zal nader vastgelegd moeten worden in bestuurlijke afspraken. De uitvoeringsregie op de leerroutes ligt bij de regionale projectgroep vergunninghouders in samenspraak met WerkSaam. De afstemming over het regionale aanbod vindt plaats in Madivosa. Afhankelijk van hoe de rol van WerkSaam ingevuld wordt ligt de kwaliteitsbewaking bij de individuele gemeenten of bij WerkSaam. Cliëntregie: De cliëntregie ligt bij het regionale inburgeringsteam met terugkoppeling naar de individuele gemeente over voortgang. De gemeenten geven gezamenlijk vorm aan een uniforme werkwijze.

De totstandkoming & uitvoering & kwaliteitsbewaking van het aanbod 

Brede intake, opstellen PIP en maatschappelijke begeleiding en cliëntregie: De werkwijze rondom individuele cliënten wordt regionaal eenduidig vormgegeven en verdergaand geprofessionaliseerd. De met cliëntregie samenhangende taken en brede intake/PIP en maatschappelijke begeleiding worden geïntegreerd in één regionaal werkend team. Het regionale team van uitvoerders voert de voortgangsgesprekken en verzorgt de handhaving en sanctionering en rapporteert de voortgang aan de individuele gemeenten. De uitvoering is belegd bij medewerkers die in dienst zijn van de gemeenten. Zij worden gedetacheerd naar een regionaal werkend team. Het regionale team heeft verder als taak om voor participatie een lokaal netwerk te onderhouden waarbij vrijwilligers ingezet worden in een mentorrol. De coördinatie van de inzet van mentoren wordt regionaal georganiseerd, bij één van de gemeenten belegd of uitbesteed aan VWN Inburgeringstraject/leerroutes: De gemeenten zetten gezamenlijk een aanbesteding in voor de inkoop van leerroutes. Elk van de drie leerroutes wordt geïntegreerd vormgegeven, taal en werk/participatie wordt in één traject ondergebracht met een duur van maximaal drie jaar. PVT en MAP worden zo mogelijk geïntegreerd in één aanbod aan de inburgeraar. In beginsel is WerkSaam hoofdaannemer voor de leerroutes en worden er onderaannemers ingeschakeld bij de uitvoering van de leerroute.

De aanbieders worden regionaal gecontracteerd. De zelfredzaamheidsroute vraagt een sterkere gemeentelijke inzet waardoor het voorstelbaar is dat de gemeenten voor deze route vooral samenwerking met lokale partijen zoeken en de taalcomponent regionaal vormgeven. De kwaliteitsbewaking van de leerroutes ligt op de plek waar het contractmanagement voor de leerroutes is ondergebracht.

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 32/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Financieel ontzorgen: De regeltaak die voortkomt uit de VOI, namelijk gedurende een periode van 6 maanden de vaste lasten doorbetalen, ligt volledig in het verlengde van de huidige werkzaamheden van WerkSaam voor de Participatiewet. Dus WerkSaam houdt o.a. huurkosten in op de uitkering, betaalt o.a. woningcorporaties en verstrekt leefgeld aan vergunninghouder. Het stimuleren van financiële zelfredzaamheid wordt ondergebracht als module in de verschillende leerroutes.

Organisatorische gevolgen van het scenario Er is op dit moment geen regionaal inburgeringsteam met het beschreven takenpakket. Een optie is om het regionale inburgeringsteam formeel en qua aansturing onder te brengen bij één van de zeven gemeenten en dat de gemeente medewerkers detacheren naar het inburgeringsteam. De gemeenten sluiten een overeenkomst met de uitvoerende gemeenten, formuleren een opdracht aan het regionale inburgeringsteam en stellen de middelen voor uitvoering beschikbaar. Een substantieel deel van het aanbod komt regionaal tot stand. Voor het regionale aanbod stellen de gemeenten de middelen beschikbaar zodat inkoop kan plaatsvinden. De Regionale inkooporganisatie ondersteunt de projectgroep vergunninghouders bij het realiseren van het aanbod. 6.3

Uitbreiding en verdieping van het synthese-scenario In een vervolgtraject zal het synthese-scenario verder uitgewerkt worden. Het gaat dan om het: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Nader onderzoeken van de vormgeving en taken van een regionaal inburgeringsteam rekening houdend met een soepele klantreis De juridische ophanging van een regionaal inburgeringsteam; Conceptueel uitwerken van leerroutes gebruikmakend van ervaringen elders in het land zodat we een kwalitatief goede inkoop kunnen realiseren; De wijze van inkoop verdiepend uitwerken; Een inschatting maken van de kosten (eenmalige implementatiekosten en uitvoeringskosten); Een voorstel uitwerken waarover besluitvorming kan plaatsvinden in de individuele gemeenten over het voorkeursscenario

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 33/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Bijlage 1: Geraadpleegde documenten                            

Aantal overige inburgeringsplichtigen januari 2017 t/m juni 2019. Gemeente Koggenland. Aanvraagformulier pilot PIP. Gemeente Hoorn (2019). Begroting pilot PIP. Gemeente Hoorn (2019). Begroting 2019. WerkSaam Westfriesland (2018). Begroting 2020. WerkSaam Westfriesland (2019). Beleidsplan Sociaal Domein 2019-2022. Gemeente Medemblik. Beleidsplan WerkSaam 2018-2021. WerkSaam Westfriesland. (2018). Beleidsregels bijzondere bijstand. Gemeente Koggenland (2019). Beleidsregels bijzondere bijstand. Bijlage kostensoorten. Gemeente Koggenland (2019). Beleidsregels bijzondere bijstand. Schema beoordeling recht op bijzondere bijstand. Gemeente Koggenland (2019). Besluit verlenen subsidie juridisch spreekuur 2019 stichting Vluchtelingenwerk. Gemeente Hoorn (2018). Bijlage hoofdlijnen veranderopgave inburgering. Collegevoorstel formatie Maatschappelijke Begeleiding Nieuwkomers. Gemeente Hoorn (2018). Collegevoorstel project “Nieuw in Nederland”. Gemeente Hoorn (2019). Convenant pilotprogramma veranderopgave inburgering SZW. Westfriesland (2019). Deelresultaat dwarsverbanden. Regionale werkgroep vergunninghouders Westfriesland (2018). Eindverantwoording project Screening en Matching vergunninghouders. Arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord (2018). Financiën asielbeleid 2017-2019. Gemeente Hoorn. Getekend raadsbesluit verhoging inkomensgrens per 1 januari 2019. Gemeente Hoorn (2018).

Gemeenschappelijke Regeling WerkSaam Westfriesland. Westfriesland (2015). Getekende beleidsregels bijzondere bijstand. Gemeente Medemblik (2018). Gezondheidsprofiel gemeente Drechterland. Westfriesland (2018). Gezondheidsprofiel gemeente Enkhuizen. Westfriesland (2018). Gezondheidsprofiel gemeente Hoorn. Westfriesland (2018). Gezondheidsprofiel gemeente Koggenland. Westfriesland (2018). Gezondheidsprofiel gemeente Medemblik. Westfriesland (2018). Gezondheidsprofiel gemeente Opmeer. Westfriesland (2018). Gezondheidsprofiel gemeente Stede Broec. Westfriesland (2018).

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 34/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

                        

Handreiking Intake Jeugdgezondheidszorg (JGZ) voor statushouderskinderen. Kennisdelingsprogramma Gezondheid Statushouders (2018). Jaarrapportage 2018. WerkSaam Westfriesland. Kamerbrief hoofdlijnen veranderopgave inburgering. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2018). Kamerbrief stand van zaken veranderopgave inburgering. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2019). Kamerbrief tussenstand veranderopgave inburgering. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2019). Mandaatbesluit pilot brede intake en PIP. Westfriesland. Memo lokale inzet op re-integratie en extra middelen voor vergunningshouders. Gemeente Koggenland (2019). Memo Notitie ‘Uitgangspunten en opties met betrekking tot de integratie en participatie van (oud) vergunninghouders’. Gemeente Koggenland (2017). Notitie ambities en condities maatschappelijke begeleiding. Regionale werkgroep vergunningshouders Westfriesland (2018). Notitie samenwerking op huisvesting vergunninghouders Westfriesland. Regionale werkgroep vergunningshouders Westfriesland (2018). Notitie uitgangspunten en opties integratie en participatie van (oud) vergunningshouders. Gemeente Koggenland (2017). Notitie verbeterpunten integratie en participatie. Regionale werkgroep vergunningshouders Westfriesland (2018). Offerte Participatietrajecten ‘light traject’. Fiolet Taaltrainingen (2018). Offerte Participatietrajecten.

Fiolet Taaltrainingen (2018). Ontwikkeling taakstelling vanaf 2013. Regionale werkgroep vergunningshouders Westfriesland (2018). Organogram WerkSaam Westfriesland. WerkSaam Westfriesland. Overeenkomst maatschappelijke begeleiding gemeente Koggenland Vluchtelingenwerk Nederland (2018). Overzicht aanbod trajecten via WerkSaam Westfriesland. Gemeente Koggenland. Overzicht geldstromen nieuwkomers. Gemeente Medemblik. Overzicht ideeën integratie en participatie vanuit startsessie. Gemeente Koggenland. Overzicht ideeën verbetering taalniveau vanuit startsessie. Gemeente Koggenland. Overzicht projecten VluchtelingenWerk 2017. Gemeente Koggenland (2017). Participatieverklaringstraject WF7 2016 Raamovereenkomst. Westfriesland en Fiolet Taaltrainingen (2016). Plan van aanpak gezondsheidsbevordering statushouders Westfriesland. Westfriesland (2018). Plan van aanpak integratie en participatie van vergunningshouders. Gemeente Koggenland (2016).

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 35/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

             

Plan van aanpak pilot PIP. Gemeente Hoorn (2019). Projectopdracht Veranderopgave Inburgering. Westfriesland (2019). Projectopdracht Westfriese vergunninghouders. Westfriesland (2017). Raadsbesluit inkomensondersteuning vanaf 2015. Gemeente Hoorn (2014). Raadsbrief opvang alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’ers). Gemeente Hoorn (2016). Raadsvoorstel verhoging inkomensgrens inkomensondersteuning. Gemeente Hoorn (2018). Regionale raamovereenkomst Vluchtelingen werk. Concept bijlage maatschappelijke begeleiding. Westfriesland (2019). Regionale raamovereenkomst Vluchtelingen werk. Bijlage 2: overeenkomst maatschappelijke begeleiding. Westfriesland (2018). Rijksbeoordelingsbrief pilotvoorstel Veranderopgave Inburgering. Gemeente Hoorn (2019). Samenwerkingsovereenkomst alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Gemeente Hoorn en Parlan Jeugd & Opvoedhulp (2016). Taakstelling 2013-half 2019. Westfriesland. Toelichting beleidsregels bijzondere bijstand. Gemeente Medemblik (2018). Verslag bijeenkomst Werk en vluchtelingen ongekend talent. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Voorstel deelresultaten projectgroep vergunningshouders. Westfriesland (2018).

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 36/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Bijlage 2: Geïnterviewde personen                                

Bart Nootebos (Wethouder bij gemeente Stede Broeck) Bo Mantel (Coördinator Wijkteam Opmeer) Carla Swart (Afdelingshoofd Welzijn & Zorg van gemeente Koggenland) Con Bakker (Beleidsmedewerker Armoedebestrijding en Participatiewet bij gemeente Hoorn) Dagelijks Bestuur WerkSaam Dagmar Goos (Coördinator Wijkteam gemeente Medemblik) Dana Lancaster (Teamleider beleid gemeenten SED) Daniëlle Gelinck (Manager Beleid & Juridische Zaken bij WerkSaam) Dirk te Grotenhuis (Wethouder van gemeente Drechterland) Dirk Kuipers (Wethouder van gemeente Medemblik) Dorus Luyckx (Wethouder van gemeente Enkhuizen) Erica Schneiders (Teamleider ontwikkelcoaches bij WerkSaam) Ester de Boer (Lid regionaal projectteam en ambtelijk strategisch beleidsmedewerker voor dit dossier van de gemeente Koggenland) Gerda Schoenmaker (Teamleider bij Vluchtelingenwerk) Halil Basyurt (Teamleider inkomenscoaches bij WerkSaam) Heidi van Schagen (Beleidsmedewerker bij gemeente Opmeer) Jasmijn Goossens (Beleidsmedewerker SED) Kholoud Al Mobayed (Wethouder van de gemeente Hoorn) Lydia Groot (Wethouder bij gemeente Stede Broeck) Marjolijn Dolle (Algemeen directeur bij WerkSaam) Martin Koomen (Afdelingshoofd Zorg & Welzijn bij gemeente Opmeer) Martine Putten (teamleider bij Vluchtelingenwerk) Michiel Pijl (Burgemeester van gemeente Drechterland) Robert Tesselaar (Wethouder van gemeente Opmeer) Ruud Luiks (Sectorhoofd

Samenlevingszaken bij gemeente Opmeer) Sabine van Eck (Hoofd Maatschappelijke Begeleiding gemeente Medemblik) Sabine van Wessel (Coördinator Zorgteam Koggenland) Saida El Jarroudi (Beleidsambtenaar, gemeente Hoorn) Siedsanna Holwerda (Teamleider inkomenscoaches bij WerkSaam) Tanja Sneekes (Projectleider Maatschappelijke Begeleiding en Raadadviseur van gemeente Medemblik) Wendy Stam (Beleidsmedewerker bij WerkSaam) (onder voorbehoud) Hans Lahnstein (Beleidsmedewerker bij WerkSaam) Wim Bijman (portefeuillehouder van gemeente Koggenland)

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 37/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Bijlage 3: Veranderopgave Inburgering in hoofdlijnen De Verander opgaven Inburgering (VOI) genoemd, leidt tot een grote stelselwijziging waarbij gemeenten een regierol krijgen en nieuwe inburgeringsroutes zijn ontwikkeld. Deze leerroutes zijn samengesteld uit zowel bestaande als uit nieuwe onderdelen. De doelstelling van de nieuwe wetgeving is voor iedereen een passende manier vinden om zo snel mogelijk te participeren in de samenleving. Er wordt onder andere ingezet op een tijdige start van het proces, op maatwerk en op dualiteit (combineren van leren van taal en participatie). De VOI bevat de volgende onderdelen: 

6

Voorinburgering: Het nieuwe stelsel zet in op een doorlopende lijn vanuit de opvang. Met taal vanaf dag één en het programma ‘’Voorbereiding op de inburgering’’ wordt hier in het AZC mee begonnen. Het COA wordt verplicht deze voorbereiding op de inburgering aan te bieden. De regierol van gemeenten start na het afronden van de brede intake. Brede intake: Zo vroeg mogelijk in het proces, waar mogelijk al in het AZC, wordt een uitgebreid beeld gevormd van de situatie van de asielstatushouder. Hierbij wordt onder ander gekeken naar iemands achtergrond, iemands competenties, werknemersvaardigheden, motivatie, interesse, leerbaarheid en zelfredzaamheid. Ook wordt er gekeken naar sociale- en gezondheidsaspecten die van invloed kunnen zijn op het inburgeringstraject. Een belangrijk onderdeel hiervan is de leerbaarheidstoets die aan moet geven welk taalniveau haalbaar is voor de inburgeraar binnen de inburgeringstermijn (drie jaar). De minister hecht eraan dat dit een onafhankelijke toets is die voor alle inburgeraars gelijk te beoordelen is. Welke partij(en) deze toets gaat afnemen en hoe de uitkomsten meegenomen zullen worden in het PIP is nog niet duidelijk. Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP): Naar aanleiding van de brede intake stelt de gemeente een persoonlijk plan gericht op het leren van de taal in combinatie met werk, vrijwilligerswerk, studie of stage.

Inburgeraars zijn verplicht hieraan mee te werken, ook als ze geen uitkering ontvangen. In deze PIP worden afspraken gemaakt over taal en KNM (via een van de drie leerroutes), manier van participeren, ontzorgen en over de randvoorwaarden en duur van dit traject. Het PIP is voor beide partijen, de inburgeraar en de gemeente verplichtend. Nieuw in het stelsel zijn ook de tussentijdse voortgangsgesprekken6 die de gemeente houdt om de vorderingen te monitoren en tijdig te evalueren of de gekozen route ook daadwerkelijk passend is.

In de eerste 10 maanden vinden er minimaal twee gesprekken plaats tussen de inburgeraar en de gemeente. ______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 38/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

7

Drie leerroutes met eigen leerdoelen: Het leenstelsel wordt afgeschaft en vervangen door gemeentelijke inkoop van leerroutes. Aan de hand van de brede intake wordt binnen zes weken na huisvesting door de gemeente een keuze gemaakt in een van de drie leerroutes. Bij alle drie de routes wordt er zoveel mogelijk een combinatie gezocht tussen het leren van de Nederlandse taal, andere inburgeringsverplichtingen en werk. B1-route: De B1 route bereid inburgeraars voor op het inburgeringsexamen. Het taalniveau van dit examen wordt verhoogd van A2 naar B1, om zo de inburgeraars een zo goed mogelijke startpositie op de arbeidsmarkt mee te geven. De onderwijsroute: Deze route is gericht op jonge inburgeraars tot 28 jaar die zich voorbereiden op vervolgonderwijs. Deze route bestaat uit het volgen van een taalschakeltraject, waarbij naast taallessen Nederlands (gericht op B1- of B2niveau) aandacht is voor andere vakken en vaardigheden, zoals rekenen, Engels, computervaardigheden en competenties die relevant zijn voor instroom op de arbeidsmarkt (oriëntatie op beroepen, assertiviteit en initiatief nemen). De verplichting om de module Arbeidsmarkt en Participatie af te ronden is niet van toepassing op de inburgeringsplichtige die het taalschakeltraject volgt of heeft afgerond.

Het taalschakeltraject kan worden ingekocht bij private onderdelen van onderwijsinstellingen en andere private partijen. Zelfredzaamheidsroute (Z-route): De Z-route is voor mensen voor wie de onderwijs- of B1route buiten bereik ligt. In het huidige stelsel krijgt deze groep vaak ontheffing. In deze nieuw route is er een (hogere) urennorm en worden er afspraken gemaakt over het aantal uren dat besteed wordt aan taal en het aantal uren dat besteed wordt aan participatie. Het doel is dat ook deze groep leer deel te nemen aan de maatschappij. De route wordt afgesloten met een certificaat7. Toetsing: De taalonderdelen en het onderdeel Kennis van de Nederlandse Maatschappij (KNM) van het inburgeringsexamen blijven centraal getoetst worden. De eindtermen van het onderdeel KNM worden opnieuw bezien en indien nodig gemoderniseerd. Module arbeidsmarkt & Participatie (MAP): Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het aanbieden van oriëntatie op en ondersteuning bij deelname aan de (lokale) arbeidsmarkt aan te bieden. Denk hierbij aan het aanleren van vaardigheden om een baan te zoeken. Deze module vervangt het huidige aanbod Oriëntatie op de Arbeidsmarkt (ONA). Het grootste verschil is dat de nieuwe module meer praktisch en minder theoretisch van aard is. Participatieverklaring (PVT): Het PVT bestaat sinds 2017 en is in zoverre geen nieuw onderdeel van de VOI.

Er is echter gekozen om het PVT in het nieuwe

Artikel 9, lid 2 ______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 39/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

stelstel te intensiveren. De minimale duur wordt 12 in de plaats van 4 uur en naast het tekenen van de verklaring is deelname aan een excursie nu ook onderdeel van het traject. Financiële zelfredzaamheid en ontzorgen: Gemeenten betalen gedurende de eerste 6 maanden waarin de statushouder begeleid wordt naar financiële zelfredzaamheid de vaste lasten uit de bijstand, zoals huur en energiekosten en de verplichte verzekeringen. De statushouder ontvangt wat resteert en ontvangt bovendien toeslagen.

Nog lopende discussies met betrekking tot VOI De nieuwe wettekst van de VOI is nog niet definitief. Naar aanleiding van de internetconsultatie van de conceptwettekst zijn er 63 reacties gepubliceerd8. Onderwerpen die van belang zijn: Totale regie In de nieuwe wet krijgt de gemeente een regierol, maar worden er wel delen van de inburgering op voorhand al bij andere partijen belegd. De VNG stelt in haar brief aan de minister dat dit niet strookt en dat ze als gemeenten ook de regie willen krijgen over de voorinburgering, over de handhaving op het resultaat van de inburgering (en niet alleen op de inspanningsverplichting) en over de leerbaarheidstoets. Het COA ziet dit overigens anders en stelt dat het juist efficiënt is als NT2 docenten vanuit het COA zowel de leerbaarheidstoets als de voorinburgering vormgeven9. Andere bekostigingssystematiek Op dit moment staat in het voorstel om te werken met prestatiebekostiging, waarbij gemeenten gefinancierd worden op basis van de mate waarin inburgeraars succesvol hun traject afronden. De VNG merkt op dat dit niet strookt met het feit dat de minister ook stelt dat inburgeraars zelfverantwoordelijk blijven voor het succesvol afronden van het traject. Gemeenten zouden in hun ogen dan ook enkel afgerekend kunnen worden op basis van de mate waarin ze inburgeraars kwalitatief goed faciliteren bij hun inburgeringstraject.

Ontzorgen Op dit moment is voorgesteld om iedere inburgeraar 6 maanden financieel te ontzorgen. In lijn met de aandacht voor maatwerk in de rest van de wetgeving stelt de VNG voor om ook de duur van dit ontzorgen maatwerk te maken en de beslissing van de gewenste duur bij de gemeenten te laten. Gezinsmigranten, Taalschakeltrajecten en tussentijdse termijnen PIP Tot slot pleit de VNG voor een inburgeringsstelsel onder regie van de gemeenten waar ook de gezinsmigranten onder vallen, om het aanbieden van taalschakeltrajecten bij 8 9

https://www.internetconsultatie.nl/veranderopgave_inburgering/reacties/datum/7 https://www.coa.nl/nl/actueel/nieuws/coa-basis-voor-inburgering-in-azcs ______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 40/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

onderwijs te beleggen (in plaats van bij gemeenten) en om geen tussentijdse termijnen op te nemen in de PIP. Middelen Er is nog onduidelijkheid over de middelen die vanuit het Rijk naar de gemeenten zullen gaan voor voorbereiding, implementatie en uitvoering van de nieuwe inburgeringswet. Wel is inmiddels aangekondigd dat het CPB10 een kosten onderzoek zal doen naar de gevolgen van de nieuwe Wet inburgering als gevolg van de onderhandelingen met de VNG. Tot slot moet de minister ook nog een keuze maken of regionale samenwerking verplicht wordt gesteld. Ook moet de wijze waarop de geautomatiseerde gegevensuitwisseling plaats gaat vinden (ICT-structuur) nog ontwikkeld worden.

10

https://vng.nl/sites/default/files/2019-11/rapport_veldonderzoek_kosten_wet_inburgering2019.pdf

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 41/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Bijlage 4: huidige organisatie inburgering in Westfriesland Brede Intake 

De zeven Westfriese gemeenten doen gezamenlijk een pilot met betrekking tot de brede intake die wordt uitgevoerd door WerkSaam. De pilot is gericht op minimaal 40 deelnemers en loopt van 1 augustus 2019 tot 1 augustus 2020 Op dit moment maakt WerkSaam gebruik van het NOA- Assessment11 bij het in kaart brengen van de leerbaarheid van haar klanten. Dit assessment bestaat uit verschillende onderdelen: een persoonlijke achtergrond en zelfredzaamheidsvragenlijst, een vragenlijst PTSS (Post Traumatische Stress Stoornis), een vragenlijst emotionele een taaltest Nederlands, een taaltest Engels, een vragenlijst over arbeidsmotivatie en werk-zoekgedrag, een vragenlijst die ingaat op iemands persoonlijkheid evenals een competentietest. Bovendien levert het assessment ook informatie op over de eerder opgedane werkervaring en genoten opleiding in het land van herkomst en over hoe iemand de toekomst voor zich ziet.

Leerroutes  

Er zijn op dit moment zes regionale taalaanbieders actief, te weten: Fiolet, TCI Compiti, Wereldcollege, JAR-opleidingen, Stichting EIDNOVA en Horizoncollege. Kwaliteitscontrole en Fraude: de certificerende instelling Blik op Werk voert sinds september 2018 financiële audits uit om beter zicht te krijgen op de financiële huishouding van de taalscholen en om maatregelen te kunnen treffen als daar aanleiding toe is. Aanvullend is er informeel aanbod via de bibliotheken en taalhuis in de vorm van o.a. taal cafés en taalmaatjes. Het Taalhuis is een samenwerking van de Westfriese gemeenten, WerkSaam, Vrijwilligerspunt Hoorn en de Stichting Lezen & Schrijven.

Onderwijsroute 

11

Combi-traject of taalschakeltraject: WerkSaam, Fiolet en Horizon College zijn een combi-traject Entreeopleiding en inburgering gestart voor jongeren onder de 30 jaar. De taalschakeltrajecten worden opgenomen in de Wet educatie beroepsonderwijs (WEB). Bijscholen: Jongeren die geen diploma hebben, maar wel een opleiding willen volgen en A2 niveau hebben krijgen training.

NOA is een psychologisch advies- en onderzoeksbureau dat nauw samenwerkt met de sectie sociale en organisatiepsychologie, Vrije Universiteit Amsterdam. ______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 42/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

BBL-opleiding in de zorg: WerkSaam en het ROC bieden samen een driejarige opleiding Helpende Zorg en welzijn Niveau 2 aan in samenwerking met het ROC.

Zorgroute 

  

Ontheffing: Er kan ontheffing aanvraagt worden als inburgeringsplichtige een inburgeringscursus of alfabetiseringscursus heeft gedaan, maar hier ondanks aantoonbaar geleverde inspanningen hier niet in slaagt. Het DUO beslist nu of een ontheffing gerechtigd is. WerkSaam biedt beschutwerk plekken. WerkSaam organiseert ook het taalpleinen waar mensen terecht kunnen voor hulp met het lezen, schrijven en rekenen. Het taalhuis biedt ondersteuning als taalniveau bij WerkSaam onvoldoende blijkt.

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 43/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Bijlage 5 Klantreis Bij het opstellen van de klantreis zijn drie fasen te onderscheiden. 1. Het vaststellen van de verschillende contactmomenten door uitvoerend professionals In de sessie met de uitvoerend professionals zijn de verschillende contactmomenten tussen inburgeraar en professionals in kaart gebracht. Dit is gedaan middels het opstellen van een tijdlijn met belangrijke contactmomenten in de begeleiding van de inburgeraar. In de sessie zijn er twee tijdlijnen gemaakt:  

Een voor de gemeente Hoorn Een voor de overige gemeenten (WF 6)12 en Vluchtelingenwerk

De professionals van de betreffende gemeenten, Vluchtelingenwerk en WerkSaam gaven aan dat niet elke inburgeraar precies dezelfde maatschappelijke begeleiding krijgt. Dit is afhankelijk van in welke gemeente de inburgeraar verblijft (belangrijk voor bijvoorbeeld de bijzondere bijstand) en wat zijn of haar persoonlijke situatie is (opleidingsniveau, taalbeheersing, familiesituatie, psychiatrische problematiek). De nadruk lag daarom vooral op de essentiële contactmomenten in de verschillende fases die alle inburgeraars doorlopen in de gemeenten doorlopen en dus voor allen van belang zijn. Koggenland en Medemblik vertegenwoordigen de bovengenoemde WF 6 gemeenten in de afbeelding, omdat de werkprocessen hier nagenoeg hetzelfde zijn. De uitkomsten hiervan zijn verwerkt in de onderstaande schema’s. Een aantal belangrijke momenten worden hier beschreven (onder andere toewijzing aan gemeente, start inburgering). De contactmomenten van verschillende partijen zijn onder de tijdlijn weergegeven. Deze contactmomenten zijn samengevat in de volgende afbeeldingen:

12

Medemblik, Koggenland, Stede Broec, Enkhuizen, Drechterland en Opmeer. ______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 44/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Afbeelding 1

Afbeelding 2

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 45/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Afbeelding 3

2. Het vaststellen van de verschillende contactmomenten door de inburgeraar Op basis van de drie fasen van afbeelding 1, 2 en 3 is de inburgeraar gevraagd naar de contactmomenten in die fase en hoe die zijn ervaren. Waar nodig zijn de, door professionals geformuleerde, contactmomenten aangevuld en aangescherpt. Deze meer algemene contactmomenten vormen de bovenste regel van de klantreis. De ervaringen kunnen simpelweg worden ingedeeld in positief, neutraal en negatief zoals in smileys aangegeven in de onderstaande afbeelding. Deze afbeelding dient ter illustratie.

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 46/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Afbeelding 4 - Legenda

3. De ervaring van de inburgeraar toevoegen aan de contactmomenten Bij de verschillende contactmomenten is gevraagd ‘hoe’ de inburgeraar dit heeft ervaren. Hierin is gekeken naar de algehele ervaring van de groep. Afbeelding 5 en 6 geven een lijn weer die laat zien hoe wisselend tevreden inburgeraars zijn over een bepaald contactmoment. De anekdotes lichten deze beoordeling verder toe. Elke inburgeraar heeft een andere ervaring, maar de klantreis illustreert in grote lijnen hoe er gedacht wordt over de verschillende contactmomenten.

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 47/48

RadarAdvies | bedreven in beter samenleven

Afbeelding 5

Afbeelding 6

______________________________________________________________________________ November 2019 | RadarAdvies| Haalbaarheidsonderzoek veranderopgave Westfriesland 48/48

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Opmeer&id=33db6878-5cc6-4fc6-87b8-1f741e4164cb