20211110_01a_Adviesrapport Woningdelen woningsplitsen en kamerverhuur Westfriesland.pdf
Tekst van het document
Woningcorporaties mogen niet zomaar tijdelijke contracten afsluiten. Zij mogen dit alleen aan specifieke gevallen aanbieden: denk aan noodopvang of iemand die zijn/haar woning moet verlaten vanwege renovatie of sloop en tijdelijk een andere woonruimte nodig heeft. Huurprijsbescherming en woningdelen Het staat verhuurders en huurders in Nederland vrij om iedere huurprijs overeen te komen die zij onderling redelijk achten. Huurders kunnen vervolgens, na het sluiten van de overeenkomst deze huurprijs ter toetsing aan de Huurcommissie voorleggen. De Huurcommissie beoordeelt de redelijkheid van de huurprijs aan de hand van het woningwaarderingsstelsel (WWS). Als de Huurcommissie van oordeel is dat de huurprijs onredelijk is, kan zij in een uitspraak de nieuwe, verlaagde, huurprijs vaststellen. Deze uitspraken zijn bindend en gelden als een overeenkomst tussen partijen. Huurprijsbescherming geldt voor sociale huurwoningen, dus woningen die in de gereguleerde huursector vallen. Dat zijn woningen met een huurprijs van
maximaal € 752,33 (2021). De huurprijsgrens van € 752,33 wordt de liberalisatiegrens genoemd. Of een woning onder de liberalisatiegrens valt, wordt ook bepaald middels het WWS. Huurprijsbescherming geldt zowel voor zelfstandige als onzelfstandige woonruimte ongeacht de huurvorm. Voor huurwoningen in de vrije sector - huurwoningen met een huurprijs boven de liberalisatiegrens - geldt geen huurprijsbescherming. Een veelvoorkomend probleem is dat verhuurders een vrije sector huurprijs (dus een huur hoger dan € 752,33 per maand) vragen voor een woning die op basis van het WWS niet heeft te gelden als vrije sector huurwoning. Huurders kunnen zich in dat geval slechts binnen de relatief korte termijn van zes maanden tot de Huurcommissie wenden om de huurprijs te verlagen. Zie ter illustratie deze uitspraak (huur wordt verlaagd) en deze uitspraak (huur wordt niet verlaagd) van de Huurcommissie. Na deze termijn kan geen aanspraak meer worden gedaan op huurprijsbescherming en is de huurprijs niet meer te verlagen. Bij het delen van een woning middels woningdelen ligt de huurprijsbescherming anders. Het probleem ontstaat indien één huurder een zelfstandige woonruimte huurt die op basis van het WWS als vrije sector huurwoning verhuurd mag worden. De woning wordt vervolgens, met medeweten van verhuurder, gedeeld door meerdere personen.
De woning wordt opgedeeld in kamers, maar wordt in de relatie tussen de huurder en de verhuurder beschouwd als één zelfstandige woonruimte waar geen huurprijsbescherming voor geldt. Bij de nieuwe tijdelijke huurovereenkomsten geldt een termijn van binnen zes maanden na afloop van de overeengekomen bepaalde tijd. Deze constructie zorgt ervoor dat de woning voor een hogere huurprijs kan worden verhuurd dan wanneer deze woning per kamer zou worden verhuurd aan de betreffende huurder. De constructie wordt veel gebruik om de huurprijsbescherming te ontlopen. Dit probleem wordt voorkomen indien de verhuurder met elke huurder op zichzelf een huurcontract heeft waarbij rekening wordt gehouden met de maximale huur gelet op het puntensysteem voor onzelfstandige woonruimte. Bij woningsplitsen speelt dit probleem niet omdat je dan van één zelfstandige woning, meerdere zelfstandige woningen maakt waarbij elke woning wordt verhuurd aan één huishouden met dientengevolge huurrecht en huurprijsbescherming. 63
Bijlage 4. Aandachtspunten bij beleidsregels en initiatieven (11) | Sociale aandachtspunten B4.5. Advies voor de regio Westfriesland • Bij woningdelen stimuleert de gemeente om individuele huurcontracten af te sluiten tussen de verhuurder en de huurders, waarbij rekening wordt gehouden met de maximale huur gelet op het puntensysteem voor onzelfstandig woonruimte. De gemeente kan dit zelfs verplichten door dit op te nemen in de huisvestingsverordening naar het voorbeeld van gemeente Amsterdam. • Voor kwetsbare doelgroepen wordt onderhuur afgeraden in verband met de risico’s die dit met zich mee brengt. • De regio maakt met grote partijen/woningcorporaties in de regio privaatrechtelijk afspraken over de type huurovereenkomst die ingezet wordt bij kwetsbare doelgroepen.
B4.6. Inkomstenbelasting In Nederland betaalt iedereen belasting over zijn of haar inkomsten. Bij kamerverhuur is er ook sprake van (extra) inkomsten voor de verhuurder. Bij inkomsten uit verhuur voor een deel van de woning kan er sprake zijn van kamerverhuurvrijstelling. Dit betekent dat er over deze inkomsten geen belasting betaalt hoeft te worden. Dit kan interessant zijn voor de eerder genoemde initiateven als kamers met aandacht en tijdelijk onder dak óf het algemeen promoten van kamerverhuur. De voorwaarden voor kamerverhuurvrijstelling zijn: ❑ Totale huur per jaar voor 2021 is maximaal €5.668,- (incl. gas, water, licht, gebruik meubilair). ❑ De kamer die verhuurt wordt, is een deel van de eigen woning en geen zelfstandige woning. ❑ De verhuurder en huurder staan gedurende de hele huurperiode ingeschreven bij de gemeente op het adres van het huis. (Belastingdienst, z.d.) Kamerverhuur kan dus gepromoot worden als een mooi extra zakcentje waar geen inkomstenbelasting over betaald hoeft te worden.
B4.7. Huurtoeslag Huurtoeslag is een bijdrage van de overheid in de huurkosten. Of iemand huurtoeslag ontvangt is afhankelijk van de huurkosten, inkomen, vermogen en dat van eventuele medebewoners. Als er huurtoeslag aanvraagt wordt moet de rekenhuur opgeven worden. Rekenhuur is de kale huurprijs inclusief servicekosten per maand. Om in aanmerking te komen voor huurtoeslag mag deze huurprijs niet lager zijn dan € 237,62 en niet hoger dan € 446,46 (18-23 jaar) of € 752,33 (>23 jaar of een kind). Huurtoeslag bij zelfstandige woonruimten Huurtoeslag kan alleen verkregen worden bij een zelfstandige woonruimte. Dit is een woning met een eigen toegangsdeur die u van binnen en buiten op slot kunt doen. Zoals een flat of rijtjeshuis. En in de woning moeten in elk geval aanwezig zijn: ❑ een eigen woon(slaap)kamer; ❑ een eigen keuken met aanrecht, aan- en afvoer voor water en een aansluitpunt (gas of elektrisch) voor een kooktoestel; ❑ een eigen toilet met waterspoeling. De belastingdienst maakt een uitzondering bij ‘wonen in een gesplitste woning op één huisnummer’ (let op: de belastingdienst gebruikte de term ‘gesplitste woning’ anders dan wij hem in dit onderzoek gebruiken). Als iemand een zelfstandige woonruimte huurt en er op het huisnummer nog een andere woonruimte is, dan kan die persoon huurtoeslag krijgen voor de eigen woonruimte.
Dit kan alleen als de Belastingdienst weet dat het om een gesplitste woning gaat. Huurtoeslag bij onzelfstandige woonruimten Bij onzelfstandige woonruimten (bijvoorbeeld bij woningdelen of kamerverhuur) komen de huurders niet in aanmerking voor huurtoeslag. Veel van deze potentiële huurders hebben een laag inkomen. Daarom is het belangrijk om bij het verhuren van onzelfstandige woonruimten rekening te houden met reële huurprijzen die mensen met een minimaal inkomen kunnen betalen. 64
Bijlage 4. Aandachtspunten bij beleidsregels en initiatieven (12) | Sociale aandachtspunten Uitzonderingen huurtoeslag onzelfstandige woonruimten De Belastingdienst maakt standaard een uitzondering voor huurtoeslag voor onzelfstandige woonruimte als het gaat om bijzondere doelgroepen. Het gaat hierbij om woonruimten die geschikt en bestemd zijn voor begeleid wonen, voor groepswonen door ouderen of een daarmee vergelijkbare woonvorm waarbij het wordt verhuurd door een rechtspersoon zonder winstoogmerk (Wet op de huurtoeslag, artikel 11:1 en 11:2). Huurders kunnen zonder zorg of begeleiding niet zelfstandig wonen. Daarvoor moet de woningcorporatie of zorginstelling een zogeheten “ruling” aanvragen bij de Belastingdienst. Huurtoeslag bij kamerverhuur Een kamerhuurder maakt geen aanspraak op huurtoeslag, gezien hij/zij een onzelfstandige woonruimte huurt. Een verhuurder van een kamer ontvangt in sommige gevallen al huurtoeslag. Onder een aantal voorwaarden heeft het verhuren van een kamer geen invloed op het verkrijgen van huurtoeslag.
❑ ❑
De verhuurder heeft een schriftelijke huurovereenkomst waardoor het inkomen van de kamerhuurder niet meetelt voor de huurtoeslag. Huurder en verhuurder voeren geen gezamenlijk huishouden, dus zijn geen toeslagpartners.
Hoe zit het met het verkrijgen van de extra inkomsten uit de verhuur? De inkomsten uit verhuur moeten wel doorgegeven worden aan de belastingdienst in verband met het berekenen van de toeslag. Als je zelf een woning huurt, dan moet er eerst toestemming gevraagd worden aan de verhuurders om te mogen onderverhuren. Bij onderverhuur is er een deel van de woning waarin je zelf woont, wat je vervolgens aan iemand verhuurt. Dit is vastgelegd in een huurovereenkomst. In dat geval telt dat voor toeslagen als ‘onderhuur’. Jouw onderhuurder telt dan niet mee bij de berekening van jouw toeslagen. Jouw eigen extra inkomsten uiteraard wel. Nadat het huurcontract getekend is, dient dit binnen vier weken aan de belastingdienst doorgegeven te worden. Vereist is dat je een schriftelijk huurcontract moet kunnen overleggen waaruit blijkt dat er een deel van de woning verhuurt wordt. Ook moeten er bankafschriften beschikbaar zijn waaruit dat de onderhuurder geld betaalt voor het huren.
Huurtoeslag bij woningsplitsen Bij woningsplitsen gaat het wel om twee zelfstandige woonruimten. Er kan hier dus per woning aanspraak gemaakt worden op huurtoeslag, mits er aan de voorwaarden van de belastingdienst wordt voldaan.
B4.7. Advies voor de regio Westfriesland • Stimuleer bij zelfstandige woonruimten huurprijzen waarbij de inwoners de mogelijkheid heeft om huurtoeslag aan te vragen. • Stimuleer aanbod in het goedkope huursegment bij onzelfstandige woonruimten waarbij geen huurtoeslag kan worden aangevraagd.
B4.8. Kostendelersnorm De kostendelersnorm gaat uit van het principe dat iemand lagere woonkosten heeft als er meer volwassen personen in de woning wonen. De woonkosten kunnen namelijk dan gedeeld worden. De gemeente past vervolgens de hoogte van de bijstandsuitkering daarop aan. Hoe meer volwassenen in het huis wonen, hoe lager de uitkering. Niet alle huisgenoten tellen mee voor de kostendelersnorm. De kostendelersnorm is niet van toepassing bij: - medebewoners jonger dan 21 jaar oud; - een huur, -onderhuur of kostgangersconstructie waarbij er een commerciële prijs is overeengekomen (en de medebewoner geen ouder, kind, broer, zus, grootouder of kleinkind is); - studenten die een opleiding volgen die recht kan geven op studiefinanciering of tegemoetkoming studiekosten; - studenten die een Beroeps Begeleidende Leerweg volgen (BBL-studenten).
65
Bijlage 4. Aandachtspunten bij beleidsregels en initiatieven (13) | Sociale aandachtspunten Kostendelersnorm bij kamerverhuur Volgens het recht op bijstand tellen huisgenoten tot 21 jaar en huurders met een commercieel contract (huurovereenkomst) niet mee voor de kostendelersnorm, waardoor verhuurders niet worden gekort op hun bijstandsuitkering wanneer ze in dezelfde woning als de (onder)huurder wonen. De kamerhuur wordt wel aangemerkt als inkomen van de verhuurder, waarmee het (totale) inkomen voor een bijstandsgerechtigde gelijk blijft. Voor mensen die individueel middels een commercieel contract een kamer huren en bijstand ontvangen, geldt dat de kostendelersnorm niet van toepassing is. Kostendelersnorm bij woningdelen Wanneer volwassenen met elkaar een woning delen, en één van hen of meerderen een bijstandsuitkering ontvangen en niet aan de benoemde uitzonderingseisen voldoen, wordt in principe de kostendelersnorm toegepast. Echter biedt de Participatiewet nog meer mogelijkheden om de kostendelersnorm niet toe te passen op grond van artikel 18, 1e lid van de Participatiewet: “Het college stemt de bijstand en de daaraan verbonden verplichtingen af op de omstandigheden, mogelijkheden en middelen van de belanghebbende”. Hierbij moet worden aangetekend dat dit voorbehouden blijft voor uitzonderingsgevallen.
In de toelichting op de reikwijdte en toepassing van dit artikel 18 ging het ministerie van SZW in 2015 met name in op situaties van tijdelijk verblijf. Als er sprake is van tijdelijk verblijf, hoeft dit in bepaalde gevallen geen gevolgen te hebben voor de, naar het oordeel van de uitvoering, bestaande leefsituatie en daarmee mogelijk de vaststelling van de uitkeringshoogte. Dit kan betekenen dat de persoon die tijdelijk bij een bijstandsgerechtigde inwoont, niet meetelt voor de kostendelersnorm. Het gaat dan met name om mensen in een crisissituatie. WerkSaam heeft hiervoor regels opgesteld. Deze voorzien erin dat de kostendelersnorm bij bijvoorbeeld ex-gedetineerden en ex-daklozen, tijdelijk niet van toepassing is. Dit zou mogelijk ook van toepassing kunnen zijn op initiatieven als de Friendswoning, Kamers met Kansen of Parentshouses. Bij deze initiatieven is er ook sprake van een tijdelijk verblijf.
Als de uitzondering op de kostendelersnorm bij dergelijke initiatieven, nog niet (volledig) past binnen de door WerkSaam opgestelde regels, is het zaak om hierover met de uitvoerder van de Participatiewet in gesprek te gaan en de mogelijkheden van verruiming te onderzoeken. Kostendelersnorm bij woningsplitsen De kostendelersnorm is niet van toepassing bij initiatieven gericht op woningsplitsen waarbij een individu een eigen woonruimte krijgt toegewezen. Er is dan sprake van een eigen woning zonder medebewoners.
Verkenning andere vormgeving van de kostendelersnorm Op 17 mei 2021 heeft minister Koolmees een verkenning naar de Tweede Kamer gestuurd naar de mogelijkheden om de kostendelersnorm anders vorm te geven. Een van deze mogelijkheden, die gemeenten aanmoedigen, is om de kostendelersnorm pas toe te passen vanaf 27 jaar in plaats van 21 jaar. Vanwege het huidige tekort aan sociale huurwoningen is uit huis gaan nu vaak geen optie voor 21-jarigen in bijstandsgezinnen. De besluitvorming over een andere vormgeving van de kostendelersnorm is aan een nieuw kabinet.
B4.8. Advies voor de regio Westfriesland • Ga het gesprek aan met de uitvoerder van de Participatiewet om te verkennen wat de mogelijkheden zijn in het verruimen van uitzonderingen in het toepassen van de kostendelersnorm bij initiatieven voor kwetsbare doelgroepen.
B4.9. Leefbaarheid Door middel van woningsplitsen, -delen en kamerverhuur worden er extra woningen gecreëerd binnen de bestaande woningvoorraad. Dit heeft als gevolg dat meer inwoners op dezelfde oppervlakte leven en van dezelfde voorzieningen gebruik maken. Hetgeen onrust in de buurt als in de wijk kan veroorzaken. Daarnaast kan de komst van specifieke doelgroepen in de wijk onrust veroorzaken. Dit heeft gevolgen voor de leefbaarheid in de buurt. Deze randvoorwaarden66lichten we toe.
Bijlage 4. Aandachtspunten bij beleidsregels en initiatieven (14) | Sociale aandachtspunten B4.9.1 Leefbaarheid in de wijk Wanneer wooninitiatieven in de wijk gestart worden gericht op kwetsbare doelgroepen, kan ervoor gekozen worden om de directe buren en/of buurt hierover te informeren. Dit is afhankelijk van het wooninitiatief dat gerealiseerd gaat worden, de hoeveelheid inwoners die één of meerdere woning(en) betrekken in een buurt en welke doelgroep het betreft. Een wooninitiatief gericht op jongeren zoals ‘Friendswoning’ kan meer onrust veroorzaken dan een initiatief als ‘Onder de Pannen’. Bij een Friendswoning wonen er meerdere kwetsbare jongeren in een huis bij wie sprake is van uiteenlopende problematiek, hetgeen zorgen bij buurtgenoten kan creëren bijvoorbeeld omtrent (geluids-)overlast. Bij ‘Onder de Pannen’ komt er maar één persoon extra in de woning wonen die op korte termijn uitstroomt naar een zelfstandige woning. De kans op overlast is dan een stuk kleiner. Het aantrekken en inzetten van vrijwilligers in de buurt voor een wooninitiatief lijkt er tevens voor te zorgen dat overlast meer gedoogd wordt. Een communicatiemedewerker kan betrokken worden bij het informeren van de buurt. Deze kan meedenken over de communicatiestrategie: een strategie die is afgestemd op de buurt, type nieuwe bewoners en het doel.
De organisatoren van het initiatief kunnen bijvoorbeeld de directe buren bezoeken om hen te informeren waarbij de rest van de buurt kan geïnformeerd worden middels een brief. Het is van belang dat er contactgegevens vermeld staan zodat de buurtbewoners met vragen ergens terecht kunnen zodat hen duidelijkheid geboden kan worden. Ook kan er een buurtavond georganiseerd worden om de buren te informeren en waar ze terecht kunnen met vragen. Bij het initiatief Friendswoning in Leiderdorp hebben de jongeren ervoor gekozen om de direct omwonenden uit te nodigen voor een kennismaking. Dit is gebeurd door een open huis/koffiemoment te geven die door velen is bezocht en door de buurt erg is gewaardeerd. Dit voelde voor de jongeren als een warm bad. Ook bij andere wooninitiatieven kan het waardevol zijn om de doelgroep zelf te betrekken bij het vormgeven van het communicatietraject: geef hen ruimte voor eigen invulling, zij worden immers zelf de nieuwe buur.
Zorgvuldige screening en matching Het is van belang dat bij initiatieven gericht op woningdelen, -splitsen en kamer verhuur er een zorgvuldige screening en matching plaatsvindt. Hierbij moet goed gekeken worden wie wel of niet geschikt is voor het desgewenste wooninitiatief. De inwoner moet bereid zijn om stappen vooruit te zetten in zijn ontwikkeling en na een bepaalde periode klaar zijn om uit te stromen naar een zelfstandige woning. Ook dient er zorgvuldig aandacht te worden besteed aan de matching tussen inwoners. Dit is met name van belang bij initiatieven gericht op woningdelen en kamerverhuur waarbij mensen van dezelfde voorzieningen in de woning gebruik maken. Het is van belang dat er van tevoren duidelijke afspraken worden gemaakt tussen de bewoners over het gebruik van de woning en dat de verwachtingen gelijk zijn. Bij een zorgvuldige matching is de kans op geschillen tussen de inwoners kleiner. Selectiecriteria kunnen worden opgesteld door de bemiddelende partij om een goede match tussen de inwoners tot stand te brengen. Dit kan meegenomen worden in de omgevingsvergunning door dit privaat-rechterlijk te regelen, maar adviseren wij niet.
B4.9.2 Leefbaarheid in de woning Bij het plaatsen van kwetsbare doelgroepen in een woning bij woningdelen of kamerverhuur, is het van belang dat een bemiddelende partij contact onderhoudt met de bewoners. Dit om in de gaten te houden hoe het met de bewoners gaat, hoe het samen leven in een woning bevalt en of de woning en eventuele (voor)tuin netjes wordt onderhouden. Zodoende kunnen de kwetsbare inwoners worden gestimuleerd om stappen in hun ontwikkeling te zetten, kan verloedering van de woning worden voorkomen en daarmee ook de overlast in de buurt.
B4.9 Advies voor de regio Westfriesland • Bij het creëren van wooninitiatieven voor kwetsbare doelgroepen, maak daarbij een zorgvuldige inschatting of de omwonenden hierin betrokken moeten worden. Een zachte landing in de buurt is van groot belang voor de doelgroep. • Stimuleer bij wooninitiatieven voor kwetsbare doelgroepen dat er een bemiddelende partij aanwezig is die de inwoners screent, inwoners matcht aan elkaar wanneer ze in dezelfde woning gaan wonen en die gedurende het wonen contact met de inwoners 67 onderhoud om vinger aan de pols te houden.
Bijlage 4. Aandachtspunten bij beleidsregels en initiatieven (15) | Sociale aandachtspunten B4.10. Overige aandachtspunten B4.10.1. Bezwaar en beroep Hierboven hebben wij ruimtelijke gevolgen van woningsplitsing genoemd. Er zijn echter nog meer gevolgen denkbaar. Voor het woningsplitsen, woningdelen en kamerverhuur moet een omgevingsvergunning worden verleend. Belanghebbenden kunnen daartegen bezwaar maken. Bij de afweging of de vergunning al dan niet kan worden verleend, worden de belangen van de omwonenden gewogen. Het kan zo zijn, dat omwonenden het niet eens zijn met deze weging. De kans bestaat dat er bezwaren worden ingediend, waarna beroep bij de Rechtbank mogelijk is en daarna hoger beroep bij de Raad van State. Dit heeft niet alleen gevolg voor de ambtelijke capaciteit (bezwaar, beroep en hoger beroep) wat relatief veel tijd kost, het kan ook een negatieve impact hebben op het welbevinden van de bewoners.
B4.10.2. Planschade Een ander mogelijk negatief aspect kan planschade zijn. Door de ervaren negatieve ruimtelijke gevolgen kunnen derden/omwonenden na een besluit om de omgevingsvergunning te verlenen met afwijking van het bestemmingsplan, een verzoek om planschadevergoeding indienen bij het college. Of er planschade is, kan op voorhand niet worden beoordeeld. Echter, wanneer de waardevermindering van het stuk grond of het gebouw minder dan 2% van de oorspronkelijke waarde van het eigendom van aanvrager of minder dan 2% van het jaarinkomen van de aanvrager is dan is er sprake van een ‘wettelijk normaal maatschappelijk risico’ en wordt planschade niet uitgekeerd. Er moet wel rekening worden gehouden dat er verzoeken kunnen worden ingediend. (Oplossing: Het is denkbaar dat omwonenden van om te zetten woningen van mening zijn dat zij schade kunnen lijden, namelijk een verminderde waarde van hun woning(en). Als de schade het gevolg is van een wijziging of afwijking van het bestemmingsplan, dan kan er sprake zijn van planschade. Om het risico van een planschade-claim voor de gemeente te beperken, zal de gemeente een planschadeovereenkomst aangaan met de initiatiefnemer. Hierin staat opgenomen welke eventuele schade voortvloeit uit het plan en die voor rekening komt van de initiatiefnemer.
Er moet wel rekening worden gehouden dat er verzoeken kunnen worden ingediend. (Oplossing: Het is denkbaar dat omwonenden van om te zetten woningen van mening zijn dat zij schade kunnen lijden, namelijk een verminderde waarde van hun woning(en). Als de schade het gevolg is van een wijziging of afwijking van het bestemmingsplan, dan kan er sprake zijn van planschade. Om het risico van een planschadeclaim voor de gemeente te beperken, zal de gemeente een planschadeovereenkomst aangaan met de initiatiefnemer. Hierin staat opgenomen welke eventuele schade voortvloeit uit het plan en die voor rekening komt van de initiatiefnemer. Als de initiatiefnemer deze overeenkomst niet wil ondertekenen, zal de gemeente geen medewerking verlenen. Onderdeel van de te sluiten overeenkomst zal ook zijn de eventuele vastlegging van prijsniveaus met een boetebeding. Als de initiatiefnemer deze overeenkomst niet wil ondertekenen, zal de gemeente geen medewerking verlenen. Onderdeel van de te sluiten overeenkomst zal ook zijn de eventuele vastlegging van prijsniveaus met een boetebeding.
B4.10.3. Erfpacht splitsen Staat het (kadastraal) te splitsen pand op grond die door de gemeente in erfpacht is uitgegeven? Dan moet de erfpacht ook gesplitst moet worden. De nieuwe verdeling van de erfpacht over de ontstane appartementen, kan vervolgens worden verwerkt in de splitsingsakte (die geldt tussen de nieuwe appartementseigenaren). Eventuele vergunningen voor het splitsen van woningen op erfpacht verdient dus aandacht.
B4.10.4. Huisjesmelkers Er is al uitvoerig stilgestaan bij het vraagstuk van huurbescherming en huurprijsbescherming. Maar het woningsplitsen kan leiden tot een vergroting van de kans op huisjesmelkers. Een huisbaas of huiseigenaar die woonruimte voor extreem hoge huurprijzen verhuurt, wordt in de volksmond wel een huisjesmelker genoemd. Het komt ook regelmatig voor dat huisjesmelkers een woning illegaal opsplitsen in meerdere kamers en ruimtes om zo meerdere huurders te kunnen plaatsen in de woning. De woning wordt op deze manier volledig uitgemolken door de huisbaas, vandaar de benaming 'huisjesmelker'. 68
Bijlage 4. Aandachtspunten bij beleidsregels en initiatieven (16) | overige aandachtspunten Naast de mogelijke gevolgen voor de huurprijs en de huurbescherming onderhoudt een huisjesmelker de huurwoning of het huurpand slecht of totaal niet, wat kan leiden tot zeer gevaarlijke, onhygiënische en ongezonde situaties. Het behoeft dus aandacht om met de (technische) eisen die gesteld worden aan de nieuwe woonruimte dergelijke praktijken te voorkomen. Eventueel is in de toekomst de 'verhuurvergunning' een oplossingsrichting. Momenteel is er wetsvoorstel in consultatie gebracht. Met het wetsvoorstel wordt een nieuwe vergunning geïntroduceerd in de Huisvestingswet. De gemeenteraad kan dan een opkoopbescherming voor (een) nader te bepalen buurt(en) invoeren, in de vorm van een verbod om de woning zonder vergunning te verhuren. Een vergunning kan dan worden geweigerd of uiteindelijk worden ingetrokken, indien blijkt dat de voorwaarden inzake goed verhuurderschap niet worden of zijn nageleefd.
B4.10.5. Leges Voor de behandeling van een vergunningaanvraag betaalt men legeskosten. De gemeenteraad stelt een legesverordening vast. In de legesverordening zijn alle voorwaarden voor het heffen van leges opgenomen, bijvoorbeeld in welke gevallen leges worden geheven, van wie leges worden geheven, wat de legestarieven zijn, welke heffingsmaatstaven worden gehanteerd bij de berekening van de legesaanslag, binnen welke termijn de leges moeten worden betaald en of er vrijstellingen gelden. De leges voor woningsplitsen, woningdelen en kamerverhuur kunnen redelijk oplopen, zeker wanneer een omgevingsvergunning benodigd is voor het 'bouwen' en het 'afwijken van het bestemmingsplan'. Deze leges moeten worden betaald door de initiatiefnemer. Het is niet mogelijk om als college van burgemeester en wethouders de leges niet te innen of te wijzigen. De legesverordening is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Het college kan de gemeenteraad adviseren om de legesverordening te wijzigen, zodat het voor een inwoner meer uitnodigt om over te gaan tot het aanvragen van een omgevingsvergunning voor
woningdelen, splitsen of kamerverhuur. Niet elke gemeente binnen de regio was hier positief over.
B4.10.6 Privaatrechtelijke overeenkomst en doorkruisingsleer Door een van de gemeenten is naar voren gebracht dat er privaatrechtelijke afspraken gemaakt kunnen worden tussen de initiatiefnemer en de gemeente middels een anterieure overeenkomst. De vraag was of met dit instrument afspraken gemaakt konden worden tussen de gemeente en initiatiefnemer omtrent de woningsplitsing, woningdelen of kamerverhuur. Een anterieure overeenkomst heeft tot doel het vastleggen van afspraken tussen een gemeente en een particuliere partij over het ontwikkelen (bebouwen) van een bepaald perceel. Een anterieure overeenkomst is een privaatrechtelijke overeenkomst, waarin de exploitant zich verplicht tot het betalen van een bijdrage in de kosten (bijvoorbeeld kosten voor de aanleg van wegen of openbare voorzieningen, kosten voor aanpassing bestemmingsplan, e.d.) die door de gemeente gemaakt moeten worden om de grondexploitatie mogelijk te maken. Daarnaast wordt in een anterieure overeenkomst vaak vastgelegd dat de initiatiefnemer verantwoordelijk is voor het uit te betalen bedrag aan planschade. De gemeente kan privaatrechtelijke instrumenten inzetten voor de behartiging van haar taken. Denk bijvoorbeeld aan het sluiten van een overeenkomst of aan privaatrechtelijke handhaving. Net als in het publiekrecht moet de gemeente zich dan houden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.
De inzet van het privaatrecht is niet onbeperkt mogelijk. Het gebruik ervan kan vooral beperkt zijn wanneer de gemeente via het privaatrecht bepaalde doelen wil dienen of bereiken terwijl de gemeente daarvoor ook over publiekrechtelijke bevoegdheden beschikt. Voor het antwoord op de vraag of de gemeente de privaatrechtelijke weg kan bewandelen, is de doorkruisingsleer van groot belang. Doorkruisingsleer Uit jurisprudentie volgt namelijk dat het publiek- en privaatrechtelijke kader bij vergunningverlening duidelijk van elkaar moeten worden onderscheiden. Ook in een geval als hier waar het publiek- en privaatrechtelijke kader in elkaar over lijken 69 te gaan, geldt deze regel onverkort.
Bijlage 4. Aandachtspunten bij beleidsregels en initiatieven (17) | overige aandachtspunten Privaatrechtelijke afspraken staan veelal los van verleende vergunningen en niet-naleving van privaatrechtelijke afspraken kan niet leiden tot intrekking van de vergunning indien het publiekrechtelijk kader daartoe geen mogelijkheid biedt Een concreet voorbeeld uit de parlementaire geschiedenis van artikel 122 Woningwet is dat het niet mogelijk dient te zijn voor een gemeente om in een privaatrechtelijke overeenkomst andere bouwtechnische eisen te bedingen dan die in het Bouwbesluit zijn voorgeschreven. Voor gemeenten blijft het van belang bij het sluiten van overeenkomsten doordrongen te zijn van de vergaande consequenties van artikel 122 Woningwet. Vijf tips voor het sluiten van een privaatrechtelijke overeenkomst naast een vergunning ❑ Leg de inhoud en aard van de gemaakte afspraken duidelijk neer in zowel de overeenkomst als de vergunning neer. ❑ Benoem een ‘verplichting’ in een vergunning ook expliciet als voorschrift en niet, zoals in deze uitspraak, als ‘afspraak’. ❑ Volsta in een vergunning niet met een verwijzing naar een eerder gesloten overeenkomst als het de bedoeling is om een gemaakte afspraak als vergunningvoorschrift op te nemen. ❑ Vermeld duidelijk in de overeenkomst wat voor soort overeenkomst het is.
Is sprake van een zuiver privaatrechtelijke overeenkomst (bijvoorbeeld over grondgebruik)? Of is sprake van een bevoegdhedenovereenkomst, waarin afspraken worden gemaakt over het gebruik van een bevoegdheid door de overheid, zoals het verlenen van een vergunning? ❑ Denk na over wie namens de overheid partij is bij de overeenkomst: is dat het bestuursorgaan (dat de vergunning moet gaan verlenen) en/of de gemeente (als grondeigenaar)?
B4.10.7 Leegstandswet De Leegstandwet maakt het mogelijk om te koop staande woningen tijdelijk te verhuren Op basis van de Leegstandwet kan de woning voor maximaal vijf jaar worden verhuurd. Als de gemeente een vergunning verleent voor tijdelijke verhuur op basis van de Leegstandwet, is die vergunning ook meteen vijf jaar geldig. De huurders bouwen geen huurbescherming op.
Tijdelijke verhuur op basis van de leegstandswet is slechts mogelijk indien: ❑ De woning staat te koop. ❑ De woning is niet bewoond, alle bewoners zijn uitgeschreven uit de Basisregistratie Personen (BRP). De eigenaar woont al op een ander adres. ❑ De woning kan slechts worden verhuurd door de eigenaar ❑ De eigenaar heeft toestemming van de hypotheekverstrekker nodig om tijdelijk te verhuren met de gemeentelijke vergunning. Welke woningen komen in aanmerking? ❑ een woning die te koop staat en nog nooit is bewoond ❑ een woning die te koop staat en waarin de eigenaar gewoond heeft in de 12 maanden voordat het leeg kwam te staan ❑ een woning die te koop staat en die in 10 jaar niet langer dan 3 jaar verhuurd is geweest ❑ een huurwoning die wordt gesloopt of opgeknapt ❑ een huurwoning die te koop staat ❑ een gebouw dat niet gebouwd is om in te wonen (bijvoorbeeld een kantoor, school, gebouw voor groepshuisvesting)
Situatie binnen de regio Westfriesland – Leegstandswet een oplossing? Alle gemeenten binnen de regio Westfriesland hebben reeds informatie voorziening op hun website staan omtrent het verhuren van leegstaande woningen op grond van de Leegstandswet, daarnaast gaat het hierbij om bestaande woningen en wordt de woningvoorraad niet vergroot. Het is dus niet voor de hand liggend om de Leegstandswet als allesomvattende oplossing te zien voor het bestaande woning probleem binnen de regio. Echter, je kunt als gemeente wel informeren dat er meerdere mogelijkheden zijn bij een leegstaande woning bijvoorbeeld door mensen te wijzen op de mogelijkheid om de bestaande woning te splitsen of door de woning aan te bieden voor woningdelen. 70
Bijlage 5. Aanwezigheidslijst presentaties gemeenten uit de regio (1) Gemeente
Presentatie #1: analyse
Presentatie #2: advies
Hoorn
❑ Pauline van de Berge ❑ Chantal Cuppen ❑ Mariska Dijkman ❑ Christina Dikkerboom ❑ Anita van der Gracht ❑ Jacqueline Gutter ❑ Betty Haubrich ❑ Jorie Bockma ❑ Edda Kahlman ❑ Lisa van Huijm ❑ Ron Jansen ❑ Femke Jelles ❑ Jennifer van Leeuwen ❑ Nadine Langedijk ❑ Remko de Paus ❑ Rene Visser (Werksaam) ❑ Claudia Plat ❑ Carola Zijp ❑ Suzanne Bormann (Intermaris)
❑ Jochem Appelman ❑ Janna Arjaans ❑ Pauline van de Berge ❑ Jacqueline Gutter ❑ Betty Haubrich ❑ Jorie Bockma ❑ Edda Kahlman ❑ Ron Jansen ❑ Femke Jelles ❑ Jennifer van Leeuwen ❑ Remko de Paus ❑ Rene Visser ❑ Mascha de Waerd ❑ Mohammed el Feddali ❑ Lisa van Huijm
SED-gemeenten
❑ Frank Kok (beleidsmedewerker wonen) ❑ Ward Hilboezen (regisseur wonen) ❑ Ineke Verberne (beleidsmedewerker sociaal domein)
❑ Frank Kok (beleidsmedewerker wonen) ❑ Ward Hilboezen (regisseur wonen) ❑ Ineke Verberne (beleidsmedewerker sociaal domein)
Koggenland
❑ Dennis Reinders (wabo casemanager) ❑ Henriëtta Doppenberg (Woonschakel) ❑ Angela Balk (beleidsmdw. Welzijn en zorg (kwetsbare doelgroep)) ❑ Matty Groeneveld (juridisch medewerker RO) ❑ Paulien Mol (projecten Wonen) ❑ Michel Haakman (toezicht/vergunningen)
❑ Dennis Reinders (wabo casemanager) ❑ Marcelle Komen (woningcorporatie) ❑ Angela Balk (beleidsmdw. Welzijn en zorg (kwetsbare doelgroep)) ❑ Matty Groeneveld (juridisch medewerker RO) ❑ Paulien Mol (projecten Wonen) ❑ Michel Haakman (toezicht/vergunningen) 71
Bijlage 5. Aanwezigheidslijst presentaties gemeenten uit de regio (2) Gemeente
Presentatie #1: analyse
Presentatie #2: advies
Opmeer
❑ Simone Onneweer – Beleid woningbedrijf & wonen ❑ Tessa den Hollander – Beleid Wmo, en betrokken bij regionale samenwerking BW/MO ❑ Jaleesa Smit – Consulent bijzondere bijstand
❑ Simone Onneweer – Beleid woningbedrijf & wonen ❑ Tessa den Hollander – Beleid Wmo, en betrokken bij regionale samenwerking BW/MO ❑ Jaleesa Smit – Consulent bijzondere bijstand
Medemblik
❑ Sandy Pauw (mdw. BB en uitstroom BW) ❑ Tanja Ruhnke (coördinator RO) ❑ Sandra Smits (Wmo consulent)
❑ Dirk Rood – juridisch specialist omgevingszaken ❑ Angelo van rijn – Wooncompagnie ❑ Henriëtte Doppenberg – Afdelingshoofd Wonen bij de Woonschakel ❑ Sandra Smits – Wmo ❑ Very Meester – Beleid Wmo ❑ Tanja Ruhnke – Coördinator/Beleid RO
72