Document · PDF

Programmabegroting 2024-2027

Raadsvergadering 7 november 2023, gemeente OoststellingwerfBij agendapunt: Programmabegroting 2024-202741.432 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Begroting 2024

Inhoudsopgave Inhoudsopgave.........................................................................................................................................................4 Leeswijzer .................................................................................................................................................................6 Aanbieding................................................................................................................................................................7 Programma 0 | Bestuur en dienstverlening ............................................................................................................9 Thema 0.1 Bestuur...............................................................................................................................................9 Thema 0.2 Dienstverlening ...............................................................................................................................10 Thema 0.3 Financiën .........................................................................................................................................11 Begroting Programma 0 ....................................................................................................................................13 Programma 1 | Veiligheid

......................................................................................................................................14 Thema 1.1 Openbare orde en veiligheid...........................................................................................................14 Begroting Programma 1 ....................................................................................................................................15 Programma 2 | Verkeer en vervoer ........................................................................................................................16 Thema 2.1 Verkeer en vervoer ...........................................................................................................................16 Begroting Programma 2 ....................................................................................................................................17 Programma 3 | Economie ......................................................................................................................................18 Thema 3.1 Economie .........................................................................................................................................18 Begroting Programma 3 ....................................................................................................................................20 Programma 4 |

Onderwijs......................................................................................................................................21 Thema 4.1 Onderwijs.........................................................................................................................................21 Begroting Programma 4 ....................................................................................................................................23 Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie............................................................................................................24 Thema 5.1 Sport en cultuur...............................................................................................................................24 Thema 5.2 Recreatie en openbaar groen ..........................................................................................................25 Begroting Programma 5 ....................................................................................................................................28 Programma 6 | Sociaal Domein.............................................................................................................................29 Thema 6.1 Samenleven .....................................................................................................................................30 Thema 6.2

Meedoen ..........................................................................................................................................31 Thema 6.3 Goed Opgroeien ..............................................................................................................................34 Begroting Programma 6 ....................................................................................................................................36 Programma 7 | Volksgezondheid en milieu ..........................................................................................................39 Thema 7.1 Gezondheid .....................................................................................................................................39 Thema 7.2 Duurzaamheid, riolering en afval ...................................................................................................41 Begroting Programma 7 ....................................................................................................................................45 Programma 8 | Bouwen, wonen en gronden ........................................................................................................46 Thema 8.1 Bouwen, wonen en grondexploitatie ..............................................................................................46 Begroting Programma 8

....................................................................................................................................49 Paragrafen ..............................................................................................................................................................50 Paragraaf 1 | Lokale Heffingen ..........................................................................................................................50 Paragraaf 2 | Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................57 Paragraaf 3 | Onderhoud kapitaalgoederen......................................................................................................65 4

Paragraaf 4 | Financiering..................................................................................................................................70 Paragraaf 5 | Bedrijfsvoering .............................................................................................................................73 Paragraaf 6 | Verbonden partijen.......................................................................................................................75 Paragraaf 7 | Grondbeleid..................................................................................................................................83 Paragraaf 8 | OWO-Samenwerking ...................................................................................................................87 Paragraaf 9 | Strategische projecten en ontwikkelingen...................................................................................90 Paragraaf 10 | Visie op Samenleven ..................................................................................................................95 Paragraaf 11 | Wet open overheid (Woo)........................................................................................................100 Begrotingspositie 2024-2027 ...............................................................................................................................101 Vertrekpunten

programmabegroting 2024-2027 ............................................................................................101 Uitgangspunten op basis van bestaand beleid...............................................................................................101 Begrotingsresultaat..........................................................................................................................................102 Nieuw Beleid ........................................................................................................................................................104 Status samenwerkingsagenda.........................................................................................................................105 Financieel meerjarenperspectief..........................................................................................................................109 Budgetten per programma ..............................................................................................................................109 Financiële positie .............................................................................................................................................111 Bijlagen .................................................................................................................................................................117 A.

Kerngegevens ..............................................................................................................................................117 B. Reserves en voorzieningen 2022-2027 .......................................................................................................119 C. Overzicht incidentele lasten en baten ........................................................................................................122 D. Beleidsindicatoren ......................................................................................................................................124 E. Subsidieontvangers .....................................................................................................................................131

Leeswijzer De Programmabegroting 2024 heeft een nieuwe indeling met negen programma's op basis van de BBVindeling (Besluit Begroting en Verantwoording). De begroting bestaat uit de beleidsbegroting en de financiële begroting. In de beleidsbegroting staan de programma's en paragrafen. Per programma en thema geven we antwoord op de 4 W-vragen: wat willen we bereiken, wat gaan we ervoor doen, wat merkt de inwoner ervan en wat mag het kosten. Een aantal financiële aspecten in de begroting gaat over de programma's heen. Deze beschrijven we in elf paragrafen die een dwarsdoorsnede van de programma's geven. De financiële begroting bestaat uit de begrotingspositie 2024-2027 (vertrekpunten, uitgangspunten en begrotingsresultaat), een hoofdstuk nieuw beleid en het financieel meerjarenperspectief. De volgende bijlagen zijn toegevoegd: • kerngegevens. • een overzicht van de reserves en voorzieningen 2022-2027. • een overzicht van de incidentele lasten en baten 2024-2027. • een lijst van beleidsindicatoren. Meer informatie over beleidsindicatoren vindt u op waarstaatjegemeente.nl. • een overzicht van subsidieontvangers.

Aanbieding U ontvangt hierbij de Programmabegroting 2024-2027. Financieel perspectief Hoewel we vorig jaar nog een structureel sluitende meerjarenraming aan u voor konden leggen, presenteren we nu een begroting waarin de jaarschijven 2026 en 2027 rode cijfers laten zien. De omvang van de algemene uitkering is vanaf 2026 fors lager dan in de jaren daarvoor. Gecombineerd met stijgende prijzen en de cao ontwikkelingen is een structureel sluitende meerjarenraming op dit moment niet mogelijk. De inzet van jeugdhulp laten al enige jaren een forse stijging zien, zowel in duur als in complexiteit en intensiteit. Daardoor nemen de kosten ook fors toe. De coronaperiode heeft een enigszins dempend effect gehad, daar is nu geen sprake meer van. Daarom is bij de voorjaarsrapportage 2023 het budget met € 550.000 bijgesteld. Een nieuwe prognose laat een aanvullend tekort van bijna € 1 miljoen zien. In de begroting hebben we het budget met € 750.000 bijgesteld. De komende tijd gebruiken we om de prognose te laten toetsen, oorzaken te achterhalen en opties te vinden om de stijging in de lasten te verminderen dan wel om te buigen. Wij komen hier voor de volgende kaderbrief bij u op terug. Aanpak tekort meerjarenraming Normaalgesproken zouden we u een voorstel doen, of een plan van aanpak presenteren, om de begroting weer structureel sluitend te krijgen.

Dit jaar heeft de VNG een advies gegeven wat erop neerkomt dat de gemeenten een realistisch beeld moeten geven van de jaren 2026 en 2027 en de eventuele tekorten inzichtelijk moeten maken. Het is uitzonderlijk dat de VNG dit advies geeft, maar de ingreep van het kabinet in het gemeentefonds vanaf 2026 levert een uitzonderlijke financiële situatie op. Door de gevolgen van de keuzes van het kabinet te laten zien, geven we een helder signaal af aan het inmiddels demissionaire kabinet en Tweede kamer, namelijk dat de gemeentelijke financiën op dit moment onvoldoende zijn voor het uitvoeren van het huidige takenpakket en de ambities van het Rijk. Tegelijkertijd weten we ook dat door de val van het kabinet het nog een hele tijd duurt voordat er vanuit het Rijk duidelijkheid is over de omvang van het gemeentefonds voor de jaren 2026 en verder. Ook zijn er signalen dat het Rijk fors moet bezuinigen. Tegelijkertijd vinden in het jaar 2026 weer gemeenteraadsverkiezingen plaats. Dit maakt dat wij volgend jaar, bij de Kaderbrief 2025, graag alvast met u in gesprek gaan over waar we mogelijkheden zien om te bezuinigen of inkomsten te verhogen. We willen ook voor de toekomst betaalbaarheid en een gezonde financiële situatie waarborgen. Als college zullen we de ontwikkelingen nauwlettend volgen.

Wat betreft nieuw beleid en nieuwe structurele wensen zullen we terughoudend zijn om onze financiële positie niet nog meer te verslechteren. Nieuwe indeling programmabegroting In de raadsvergadering van 27 juni 2023 is besloten om vanaf de begroting 2024 een nieuwe indeling te hanteren. De indeling is gebaseerd op de standaard BBV-indeling en is in deze begroting verwekt. Er zijn nu in totaal negen programma's. Er zijn in deze begroting twee paragrafen toegevoegd. Als eerste paragraaf 9 Strategische projecten en ontwikkelingen. Deze onderwerpen stonden in de vorige begroting in programma 4 en zijn nu verplaatst naar een paragraaf. Daarnaast is paragraaf 10 Visie op Samenleven toegevoegd waarin de te bereiken maatschappelijke effecten overkoepelend zijn beschreven. Net als in de jaarstukken 2022 is de (verplichte) paragraaf Wet Open Overheid in de begroting opgenomen. Overig • In de bijlage staat een tabel met de onderwerpen uit de samenwerkingsagenda. In deze tabel vindt u de status van de diverse A, B en C onderwerpen. • Bij de Kaderbrief 2024 heeft u uitgesproken dat de begrotingsoverschotten in 2024 en 2025 ingezet worden voor kapitaallasten die voortkomen uit toekomstige investeringen en bij de betreffende jaarstukken definitief te bepalen wat de bestemming van de begrotingsoverschotten zal zijn.

Wij komen later, als er meer duidelijkheid is over toekomstige investeringen, met een voorstel hoe we dit financieel goed in kunnen zetten. • Wat betreft het stijgen van de prijzen zien we dat dat toch iets is afgevlakt. De onzekerheid is er nog steeds. Dat geldt ook voor partijen die we subsidiëren. Waar nodig voeren we gesprekken en passen we maatwerk toe. 7

•

De nieuwe onderhoudsplannen van een 7-tal sport-, welzijnsaccommodaties en MFA's geven aan dat de huidige dotaties in de onderhoudsvoorzieningen veel te laag zijn om de toekomstige onderhoudsbehoefte te dekken. Er moet structureel budget aan de voorzieningen worden toegevoegd om de voorzieningen voor langere termijn in stand te houden. Wij leggen de nieuwe onderhoudsplannen en de financiële consequenties via een raadsvoorstel aan u voor. De financiële gevolgen zijn nog niet verwerkt in de begroting.

Begrotingsperspectief 2024-2027 Het vertrekpunt voor het opstellen van deze begroting is de Kaderbrief 2024-2027 met de mededeling over de gevolgen van de Meicirculaire 2023. De besluiten uit de kaderbrief en de meicirculaire zijn primitief in de programmabegroting verwerkt. Het gaat daarbij om de besluiten over de voorjaarsrapportage 2023, diverse onvermijdelijke budgettaire consequenties en de besluiten nieuw beleid. x € 1.000 Begrotingsperspectief

Begroting

MJB

2024

2025

2026

2027

Saldo baten en lasten

-68

982

-2.815

-1.911

Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

568

862

264

Begrotingssaldo na bestemming

500

1.844

-1.953

-1.648

Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

1.442

1.091

649

Totaal structureel begrotingsperspectief (voor nieuw beleid)

1.942

2.935

-1.304

-1.648

Nieuw beleid structureel

-784

-715

-15

Totaal structureel begrotingsperspectief (na nieuw beleid)

1.158

2.220

-1.319

-1.663

Nieuw beleid incidenteel

-10

-68

Totaal begrotingsperspectief (na nieuw beleid)

-294

1.061

-2.036

-1.663

Begrotingsresultaat

In bovenstaande tabel staat het begrotingsperspectief voor de komende jaren: • Begrotingssaldo na bestemming: dit is het totale begrotingssaldo. • Totaal structureel begrotingsperspectief (voor nieuw beleid): dit is het structurele begrotingsperspectief, de incidentele baten en lasten zitten hier niet bij in. • Totaal structureel begrotingsperspectief (na nieuw beleid): dit is het structurele begrotingsperspectief als positief wordt besloten over het structurele nieuw beleid. • Totaal begrotingsperspectief (na nieuw beleid): dit is het totale begrotingsperspectief als positief wordt besloten over het nieuw beleid. Dit is inclusief incidentele baten en lasten. Het (structurele) perspectief voor nieuw beleid is lager dan het laatst gepresenteerde perspectief bij de meicirculaire 2023. Dit heeft de volgende oorzaken: • Zoals hierboven ook beschreven zijn er hogere lasten jeugdhulp, dit zorgt voor een nadeel. • De kapitaallasten van het accommodatiebeleid waren per abuis dubbel meegenomen in de kaderbrief 2024. Dat is in deze begroting gecorrigeerd en zorgt daarom voor een voordeel. • We hadden niet de volledige loon- en prijscompensatie vanuit de meicirculaire nodig, dit zorgt voor een voordeel. • Daarnaast ramen we vanaf 2024 in OWO-verband de salarissen op het maximum van de schaal. Dit zorgt voor een taakstelling in 2024 die in vier jaar vervalt.

• Over de periode 2023-2027 is een financieringsbehoefte (voornamelijk herfinanciering) van € 20 miljoen. De rentelasten zijn gestegen waardoor dit zorgt voor een nadeel in de begroting. • Er is een voordeel omdat we meer salarislasten konden toerekenen aan kostendekkende activiteiten zoals riolering en grondexploitatie. De hogere toerekening is een gevolg van de cao-ontwikkelingen. • Het nadeel door hogere lasten bij de FUMO die betrekking hebben op de nieuwe omgevingswet is primitief verwerkt. Afsluitend We zijn blij dat we een sluitende begroting kunnen presenteren. Tegelijkertijd beseffen we dat het vanaf 2026 er niet meer zo goed uit ziet. Wij gaan hierover graag met u in gesprek bij de volgende kaderbrief. 8

Programma 0 | Bestuur en dienstverlening Kenmerkend voor Ooststellingwerf is dat de gemeente open en transparant wil besturen richting zijn inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen; vertrouwen en ruimte geven om hen eigen verantwoordelijkheid te laten nemen en initiatief te ontplooien. De faciliterende rol van ons als 'eerste overheid' vraagt steeds meer aandacht. Dit houdt ook in dat de gemeente continu de dienstverlening verbetert, zowel in kwaliteit als in begrijpelijkheid en toegankelijkheid. Verdere digitalisering staat het persoonlijke karakter van onze dienstverlening niet in de weg. “Ja, mits” is hierbij altijd ons vertrekpunt.

Thema 0.1 Bestuur Wat willen we bereiken • We willen een verbindend bestuur zijn. Een bestuur dat de verbinding legt en onderhoudt naar de raad, de inwoners, bedrijven en organisatie. Een bestuur dat zichtbaar aanwezig is in de dorpen, de contacten onderhoudt met de besturen van plaatselijk belang / bewonerscommissies en luistert naar wat er speelt in de dorpen. • We willen een eerlijk en betrouwbaar bestuur zijn dat, ook al is de boodschap niet zo aangenaam, dit open en eerlijk brengt. Initiatieven vanuit de dorpen behandelen wij op adequate wijze. • Een goede samenwerking met de raad zien we als een basisverantwoordelijkheid van dit college. Daarom hebben we aan het begin van deze periode een aantal basisafspraken gemaakt tussen college en raad. • Inwoners, bedrijven en organisaties in onze gemeente vormen een belangrijke partij om nieuw beleid of projecten mee vorm te geven. We willen onze inwoners, bedrijven en organisaties dan ook nadrukkelijk betrekken bij het opstellen van nieuw beleid of het uitvoeren van projecten in de leefomgeving. De politieke debatten over nieuw beleid of het uitvoeren van projecten willen we in de dorpen laten plaatsvinden. • We willen dat iedereen, hoe verschillend we ook zijn en met welke beperkingen en uitdagingen we ook kampen, volwaardig onderdeel kan en mag zijn van de samenleving.

Beleidsindicatoren De formatie bestaat uit het begrote aantal formatieplaatsen op 1 januari 2024 per 1.000 inwoners. Bezetting is het aantal fte’s dat werkzaam is per 1.000 inwoners op 1 januari 2024 (formatie minus vacatureruimte). Beleidsindicatoren thema Bestuur

Eenheid

Jaarrekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

9,3

9,4

9,9

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

8,8

9,0

Begroting 2024

Wat gaan we ervoor doen • We geven uitvoering aan de Samenwerkingsagenda. • Bij de start van grote projecten of belangrijk nieuw beleid, bespreken we eerst een startnota of keuzenota met de raad, waarin de kaders worden vastgelegd en zo mogelijk al richtinggevende uitspraken worden gedaan. In deze nota wordt ook de fasering aangegeven en de beslismomenten voor raad en college. • Bij onderwerpen met grote belangentegenstelling bieden we de raad de mogelijkheid een openbaar debat te voeren aan de hand van een startnotitie. • Bij grote (infrastructurele) projecten werken we met een voorbereidingskrediet voordat we een totaal krediet aanvragen. • Belangrijke projecten in de dorpen worden in samenspraak met het dorp gerealiseerd. • We voeren het nieuwe beleid inwonersparticipatie (juni 2023) uit. Hierin staat hoe inwoners kunnen meedenken, meedoen of meebeslissen bij beleid en projecten van de gemeente die hen aangaan. We bepalen per onderwerp of participatie van inwoners zinvol en mogelijk is, wat de ruimte is die inwoners krijgen (meedenken tot meebeslissen) en wat de beste manier(en) zijn om inwoners die het onderwerp aangaat te betrekken. • We zetten vanaf 2024 drie nieuwe structurele instrumenten in voor jeugdparticipatie namelijk een digitaal jongerenpanel, een ‘pop up’ kinderadviesraad en een ‘pop up’ jongerenadviesraad.

• • • • • • •

We zetten de burgerpeiling, het inwonerspanel voor 1 dag voort en starten met een kindergemeenteraad. In 2024 gaan we werken met een kinderburgemeester, die in eerste instantie vooral een ambassadeurstaak heeft en met de burgemeester en/of wethouders mee gaat naar bijzondere gebeurtenissen. We doen een experiment met een burgerberaad in deze raadsperiode. Het college komt hiervoor met een raadsvoorstel. We willen laagdrempelige en duidelijke informatie die voor inwoners, bedrijven en organisaties toegankelijk is. De OWO-visie is in 2021 door de drie gemeenteraden vastgesteld, de komende vier jaar werken we verder aan concretiseren en optimaliseren van de samenwerking met behoud van zelfstandigheid. We maken inzichtelijk wat er wordt gedaan om het rendement van de OWO-samenwerking te communiceren en we houden de raad op de hoogte van de acties en voortgang. Inclusie is voor ons een belangrijke toetssteen bij alle uitdagingen waar we als samenleving en gemeente voor staan. We nemen dit serieus en investeren in de uitwerking en uitvoering van onze Lokale Inclusieagenda.

Wat merkt de inwoner ervan De inwoner zal merken dat het bestuur de verbinding zoekt en zichtbaarder is in de dorpen. Inwoners (een zo breed mogelijke groep, inclusief jongeren) merken dat de gemeente hen op allerlei manieren gelegenheid geeft hun mening en ideeën te laten horen over actuele onderwerpen waar de gemeente mee bezig is. En zij merken dat de gemeente helder communiceert wat ze er mee doet en waarom. Wat mag het kosten U heeft bij de Kaderbrief 2024-2027 besloten om € 135.000 in 2024 en structureel € 85.000 vanaf 2025 beschikbaar te stellen voor het uitvoeren van het beleid inwonersparticipatie. Dit is voor een adviseur inwonersparticipatie, voor een digitaal jongerenpanel, een ‘pop up’ kinderadviesraad en een ‘pop up’ jongerenadviesraad en het instellen van een kinderburgmeester. In 2024 is het extra budget van € 50.000 voor het uitvoeren van een experiment met een burgerberaad. U heeft bij de Kaderbrief 2024-2027 besloten om voor 2024 € 35.000 en 2025 € 20.000 beschikbaar te stellen voor het uitvoeringsplan Direct Duidelijk. Nieuw beleid: fte burgerzaken De komende jaren is er een toename van afgifte van reisdocumenten en rijbewijzen. Het gaat hier om verlengingen na de termijn van tien jaar. Dit zorgt voor extra werkzaamheden bij burgerzaken. We komen bij de Kaderbrief 2025 bij u terug met een voorstel hierover.

Vooruitlopend daarop stellen we voor € 69.000 beschikbaar te stellen voor 2024. In de primitieve begroting is de hogere legesopbrengst al wel verwerkt (2024 € 20.000 oplopend naar € 45.000 in 2027). Beleidskaders • Visiedocument Ooststellingwerf (2016) • Strategische samenwerking OWO-gemeenten • Bestuursovereenkomst OWO • Rapportage evaluatie OWO-samenwerking • Visie op inwonersparticipatie Ooststellingwerf (juni 2023)

Thema 0.2 Dienstverlening Wat willen we bereiken • We willen een betrouwbare en laagdrempelige overheid zijn. • Voor het vertrouwen in de lokale democratie zijn kwaliteit en snelheid van de gemeentelijke diensten en goede en zorgvuldige communicatie van groot belang. • De inwoner is tevreden over de dienstverlening. • We voldoen aan de vereisten van het VN-verdrag iedereen doet mee! (inclusie). • We richten processen in vanuit de klantketen. • We handelen 90% af binnen de servicenorm. 10

• • •

We sturen op het voorkómen van onnodig contact met onze inwoners. We streven naar een integraal klantbeeld (omnichannel dienstverlening). Naast direct contact met inwoners aan de servicebalie, willen we zoveel mogelijk diensten digitaal beschikbaar stellen.

Wat gaan we ervoor doen We werken via het programmaplan dienstverlening en het bijbehorende uitvoeringsprogramma aan een steeds betere dienstverlening. • We zijn duidelijk in wat we verwachten van onze medewerkers als het gaat om dienstverlening naar onze inwoners toe en sturen daarop. • We zorgen voor begrijpelijke taal (niveau B1) in al onze uitingen. Dit doen we via het project Direct Duidelijk. • We betrekken inwoners en belangengroepen bij ontwikkelingen rondom het verbeteren van onze dienstverlening. Dit doen we met een inwonerspanel (het panel was er tot nu toe in pilotvorm, we maken dit panel structureel). • We streven ernaar dat onze dienstverlening inclusief is, dus voor iedereen toegankelijk. • We gebruiken steeds meer data om onze dienstverlening te verbeteren. • We sturen op tevredenheid van onze inwoners en signaalmanagement. • We doen onderzoek naar de ervaringen en voeren kleine verbeteringen direct door. • We streven naar online waar het kan en offline waar het helpt. • We zetten optimaal in op digitale mogelijkheden. Met oog voor de menselijke maat en inclusie. Niet alleen als het gaat om persoonlijk contact, maar ook bij het zorgvuldig toepassen, uitvoeren en handhaven van regels.

• We ontwikkelen een heldere kanaalstrategie, waarin duidelijk wordt hoe de gemeente de kanalen voor communicatie wil inzetten om ambities en doelen van de gemeente over te brengen. Wat merkt de inwoner ervan • De inwoner merkt dat onze dienstverlening begrijpelijk, efficiënt, gebruiksvriendelijk en digitaal is. • De inwoner merkt dat onze medewerkers klantgericht zijn en open staan voor verbeteringen. • De inwoner weet wat hij van ons mag verwachten en mag ons daarop aanspreken. • De inwoner kan actief meedenken in verbeteringen. Je kan hierbij denken aan meldingen of klachten, maar ook meedenken via het inwonerspanel. • De inwoner ervaart dat de gemeente één organisatie is (geen kastje - muur). Wat mag het kosten • Voor het programma dienstverlening is structureel € 25.000 beschikbaar. • Voor het inwonerspanel is structureel € 8.000 beschikbaar. Beleidskaders • Visie Dienstverlening in Ooststellingwerf (augustus 2019) • Programmaplan en uitvoeringsprogramma dienstverlening (juni 2020)

Thema 0.3 Financiën Wat willen we bereiken • De financiën van onze gemeente zijn op orde en dat willen we zo houden. • We willen jaarlijks een realistische/uitvoerbare begroting opstellen. Beleidsindicatoren Apparaatskosten zijn alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie (o.a. loonkosten, ICT, huisvesting, facilitair etc.). Onder overhead verstaan we alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.

Beleidsindicatoren thema

Eenheid

Financiën Apparaatskosten Externe inhuur

Jaarrekening

Begroting

2022

2023

2024

In euro´s per inwoner

893

938

1.051

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur

9,5%

1,3%

0,9%

11,2%

14,3%

13,9%

externen Overhead

% van totale lasten

Begroting 2024

Wat gaan we ervoor doen • We stellen jaarlijks een structureel en reëel sluitende begroting op. Dit betekent dat we structureel niet meer uitgeven dan we binnenkrijgen. De uitgaven ramen we ook realistisch. • We blijven goed kijken naar gemeentelijke uitgaven en sturen hier scherp op door nut en noodzaak van projecten, uitgaven en subsidies steeds te beoordelen. • We gaan zorgvuldig om met belastinggeld en de keuzes die hierin gemaakt worden. De belastingen verhogen we jaarlijks trendmatig. Als de begroting niet sluitend is, bijvoorbeeld door nieuwe ambities, lossen we dit niet gelijk op door de belastingen te verhogen, maar door middel van een pakket aan maatregelen waarvan, in uiterste noodzaak, het verhogen van de belastingen onderdeel kan uitmaken. • Lokale belastingen en heffingen waar een duidelijke tegenprestatie tegenover staat, zoals afvalstoffenheffing, rioolheffing en sommige leges, worden kostendekkend doorberekend. • Bij nieuw beleid/ambities nemen we ook de benodigde ambtelijke capaciteit mee in de afweging. • Wij zetten de komende bestuursperiode een deel van de algemene reserve in om incidentele lasten te dekken en ambities te realiseren. • Aan de versteviging van de rol van de auditcommissie wordt uitvoering gegeven, onder andere doordat de nieuwe verordening auditcommissie is vastgesteld waarin o.a. de taken van de auditcommissie zijn uitgebreid.

Verder heeft de auditcommissie een wijziging van de indeling van de programmabegroting voorgesteld. U heeft hier in juni 2023 over besloten. De nieuwe indeling is in deze begroting verwerkt. De komende tijd bespreekt de auditcommissie ook diverse andere financieel technische onderwerpen waaronder het doorontwikkelen van de P&C cyclus. Deelneming: N.V. Bank Nederlandse gemeenten (BNG) De BNG verstrekt tegen lage tarieven krediet aan Nederlandse overheden. Daarmee speelt de bank een essentiële rol in de financiering van gewenste maatschappelijke investeringen. Wat merkt de inwoner ervan • Een financieel gezonde gemeente. • Onze financiën zijn voor iedereen te bekijken via ooststellingwerf.begrotingsapp.nl. • Onze belastingen, diensten en producten zijn betaalbaar. Wat mag het kosten De bedragen van het financieel perspectief en de besluiten over nieuw beleid uit de Kaderbrief 2024-2027 zijn primitief in deze begroting verwerkt. Het financieel perspectief voor 2024 en 2025 is goed. Daarna wordt het perspectief negatief, voornamelijk door een lagere algemene uitkering. Ondanks een stabiele reservepositie liggen er naar de toekomst toe ook flinke opgaven en uitdagingen. Het VNG heeft geadviseerd om voor de jaren 2024 en 2025 een sluitende begroting te presenteren en voor de jaren 2026 en 2027 de lasten realistisch in beeld te brengen en het ontstane tekort duidelijk aan te geven.

Beleidskaders • Financiële verordening 2023 (art 212) • Controleverordening 2023 (art. 213 Gemeentewet) • Doelmatigheid- en doeltreffendheidsverordening 2023 (art. 213a Gemeentewet)

Begroting Programma 0 • • •

Thema Bestuur bestaat uit de volgende taakvelden: 0.1 Thema Dienstverlening bestaat uit de volgende taakvelden: 0.2 Thema Financiën bestaat uit de volgende taakvelden: 0.3, 0.4, 0.5, 0.61, 0.62, 0.64, 0.7, 0.8, 0.9 x € 1.000

0. Bestuur en Ondersteuning

Rekening

Begroting

MJB

2022

2023

2024

2025

2026

2027

-1.970

-1.933

-1.943

-1.852

-1.862

-1.852

-776

-582

-1.028

-976

-983

-977

Resultaat voor bestemming Lasten 0.1 - Bestuur 0.2 - Burgerzaken 0.3 - Beheer overige gebouwen en gronden

-169

-125

-293

-292

0.4 - Overhead

-11.945

-16.633

-15.396

-15.008

-14.249

-13.887

0.5 - Treasury

-30

-370

-610

-522

-499

0.61 - OZB Woningen

-370

-235

-221

0.62 - OZB niet-woningen

-245

-218

-215

0.64 - Belastingen Overig

-109

-76

-100

0.7 - Alg.uitkering en ov.uitk. gemeentefonds

0.8 - Overige baten en lasten

-6

-314

553

894

753

0.9 - Vennootschapsbelasting (VpB)

-15.619

-20.064

-19.558

-18.722

-17.551

-17.290

0.1 - Bestuur

280

0.2 - Burgerzaken

358

296

423

450

522

512

0.3 - Beheer overige gebouwen en gronden

0.4 - Overhead

2.589

3.182

3.440

3.444

2.912

0.5 - Treasury

225

Totaal Lasten Baten

0.61 - OZB Woningen

2.525

2.567

2.626

0.62 - OZB niet-woningen

694

477

743

0.64 - Belastingen Overig

157

135

129

57.637

56.885

59.684

59.737

55.134

54.622

0.8 - Overige baten en lasten

0.9 - Vennootschapsbelasting (VpB)

Totaal Baten

64.592

63.616

67.123

67.205

62.142

61.620

Resultaat voor bestemming

48.974

43.552

47.566

48.483

44.592

44.330

Toevoegingen

-1.033

Onttrekkingen

1.124

1.531

368

333

264

Mutatie reserves

1.531

368

333

264

49.065

45.083

47.934

48.816

44.925

44.594

0.7 - Alg.uitkering en ov.uitk. gemeentefonds

Mutatie reserves

Resultaat na bestemming

Programma 1 | Veiligheid In de gemeente Ooststellingwerf willen we wonen, werken, naar school gaan en recreëren in een veilige en schone omgeving. Dit realiseren we samen met alle betrokken partijen. We werken samen met partners om risico’s te beheersen. Samen coördineren we ook de voorbereiding op hulpverlening bij incidenten en crises.

Thema 1.1 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken • We willen dat onze inwoners en ondernemers wonen en werken en naar school gaan in een veilige woonomgeving. • We willen dat de toeristen die we als gast mogen ontvangen in een veilige omgeving kunnen recreëren. • We willen meer bewustwording rond het thema ondermijning. Wat gaan we ervoor doen • We werken samen met de Veiligheidsregio Fryslân om risico’s en incidenten te beheersen. Dit betekent dat we het hele jaar door oefenen op incident- en crisisbeheersing en dat er scenario's worden ontwikkeld om voorbereid te zijn op mogelijke crises en rampen. Samen coördineren we ook de voorbereiding en preparatie op hulpverlening bij incidenten en crisissen. • We geven gevolg aan het uitvoeringsplan ondermijning. Hierin werken we nauw samen met politie en de OWO-gemeenten. We zetten onder andere in op bewustwording, het leren herkennen van signalen van ondermijning en het actualiseren van beleid voor de aanpak van ondermijning. • We blijven extra aandacht geven aan het risico op natuurbranden. • We gaan samen met partners (zoals: politie, GGZ, GGD, Gebiedsteam, Scala, reclassering, VNN, Veilig Thuis, Fier) aan de slag met preventie en aanpak van overlast (personen, drugs, leefomgeving). • We zetten waar nodig in op preventie woninginbraak. • We gaan aandacht geven aan digitale veiligheid bij inwoners en ondernemers.

• Het team OOV wordt uitgebreid met 1 fte zodat we de aanpak van ondermijning steviger neerzetten. Wat merkt de inwoner ervan • Het veiligheidsgevoel van onze inwoners blijft minimaal gelijk aan het huidige niveau. • Er wordt adequaat gereageerd op meldingen van overlast of gevaarlijke situaties die bij de gemeente binnenkomen. • In crisissituaties merken onze inwoners dat de crisisbeheersing goed en professioneel is geregeld. Onze inwoners worden goed opgevangen en de communicatie is helder. • Kwetsbare inwoners worden benaderd om ze digitaal weerbaarder te maken. • Onze inwoners worden gericht bewust gemaakt op het gebied van ondermijning. Wat mag het kosten • Voor de uitvoering van het integraal veiligheidsbeleid is een structureel bedrag van € 58.000 beschikbaar. • We nemen deel aan de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Fryslân (VRF) voor de onderdelen rampenbestrijding en crisisbeheersing. Voor de crisisbeheersing is structureel een bedrag van € 30.000 beschikbaar. Dit budget zetten we in om de gemeentelijke organisatie goed voor te bereiden op crisissituaties en calamiteiten. • U heeft bij de Kaderbrief 2024-2027 besloten om structureel € 90.000 beschikbaar te stellen voor capaciteit voor de aanpak van ondermijning. Beleidskaders • Integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 • Beleidsplan Crisisbeheersing 2019-2022

Begroting Programma 1 x € 1.000 1. Veiligheid

Rekening

Begroting

MJB

2022

2023

2024

2025

2026

2027

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

-1.703

-1.852

-1.963

-1.983

1.2 Openbare orde en veiligheid

-699

-580

-486

-2.402

-2.431

-2.449

-2.469

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

1.2 Openbare orde en veiligheid

Totaal Baten

-2.399

-2.431

-2.449

-2.469

Toevoegingen

Onttrekkingen

Mutatie reserves

-2.399

-2.431

-2.449

-2.469

Resultaat voor bestemming Lasten

Totaal Lasten Baten

Resultaat voor bestemming Mutatie reserves

Resultaat na bestemming

Programma 2 | Verkeer en vervoer We blijven zorgen voor veilige fietspaden, wegen en kruisingen.

Thema 2.1 Verkeer en vervoer Wat willen we bereiken • We houden onze gemeente goed bereikbaar en investeren in een goed en veilig wegennet. • We willen dat alle verkeersdeelnemers veilig gebruik kunnen maken van onze infrastructuur. • We willen mobiliteit verduurzamen. Wat gaan we ervoor doen • We zorgen voor kwalitatief goede en veilige wegen, voet- en fietspaden. • We continueren onze permanente verkeerseducatie en blijven sturen op gedragsbeïnvloeding, waaronder bewustwording en handhaving. • We houden in alle plannen in onze gemeente rekening met de verkeersveiligheid. • We zetten ons in voor een goed openbaarvervoer-netwerk. Daarnaast zetten we in op snelle verbindingen in de regio. • Om de bereikbaarheid verder te verbeteren ondersteunen wij de komst van de Lelylijn. • Om de bereikbaarheid verder te verbeteren ondersteunen wij de komst van een mobiliteitsknooppunt, ook wel hub genaamd. • We stimuleren het fietsen. We zorgen voor kwalitatief goede en veilige (snel)fietsverbindingen voor zowel inwoners als recreanten. We zorgen voor voldoende voorzieningen voor fietsen (stalling, oplaadpunten enz.). • Bij onderhoud of het opnieuw inrichten van wegen en voet- en fietspaden houden we rekening met de veiligheid van (duo)fietsers, voetgangers en mindervaliden. • We gaan aandacht besteden aan de inrichting van 30 en 60 km/uur gebieden.

• We gaan de handhaving van de verkeersregels onder de aandacht brengen. • We gaan inzetten op het nog beter maken van de fietsverbindingen inclusief snelfietspaden en recreatieve routes waarbij we samenwerking zoeken in regionaal verband en met stakeholders. Wat merkt de inwoner ervan • De gebruikers merken dat de kwaliteit en veiligheid behouden blijft of vergroot wordt door het uitvoeren van klein en grootschalig onderhoud aan verhardingen, bermen, bruggen en oevervoorzieningen. • Inwoners merken dat er verkeerseducatieprojecten worden aangeboden. Bij deze projecten wordt aandacht besteed aan voorlichting, educatie, veiligheidsbewustzijn en verkeersveiligheid. Wat mag het kosten • De tweejaarlijkse actualisatie van de MeerjarenOnderhoudsProgramma (MOP) wegen is in 2023 uitgevoerd. Dit ten behoeve van de nieuwe MeerjarenOnderhoudsProgramma (MOP) wegen 20242028. • In 2022 heeft de Raad € 500.000 beschikbaar gesteld (t/m 2025) om de maatregelen, voortkomend uit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid, uit te voeren. Daarnaast is er € 223.000 subsidie ontvangen. Nieuw beleid: Kwaliteit wegen Alle gemeentelijke verhardingen zijn in maart en april dit jaar geïnspecteerd door een onafhankelijke weginspectie bedrijf. Alle wegen waar op basis van de resultaten van de inspectie maatregelen noodzakelijk zijn in 2024 en 2025, zijn ambtelijk beoordeeld.

Bij deze beoordeling zijn de definitief te nemen maatregelen bepaald. Hierbij is onder andere rekening gehouden met de fundering, grondgesteldheid en andere weg specifieke eigenschappen. Op deze wijze ontstaat maatwerk per weg.

Het uitvoeren van groot-onderhoud aan wegen geeft de mogelijkheid om eventuele kleine verbeterpunten (binnen het budget) wat betreft de inrichting van de weg aan te brengen. Werk met werk maken. Om tot deze verbeterpunten te komen nemen we contact op met de weggebruikers. Hiervoor benaderen we, afhankelijk van de weg, o.a. Plaatselijke Belangen, Dorpsbelangen, bewonerscommissies, ABO en bewoners. Door het betrekken van belanghebbenden ontstaat er begrip voor de bijkomende hinder(beleving). Om het groot-onderhoud aan de verhardingen te kunnen uitvoeren is voor de eerste twee planjaren (2024 en 2025) € 3.700.000 nodig. Het huidige totale budget van € 2.300.000 voor de eerste twee planjaren is niet toereikend. Om al het benodigde onderhoud uit te kunnen voeren is een totale extra investering van € 1.400.000 nodig. Dit is voor planjaar 2024 en 2025 een investering van € 700.000 per jaar. Door in 2024 en 2025 eenmalig een investering te doen in de wegen kunnen de structurele lasten op het huidige niveau worden gehouden. Het areaal verharding is cyclisch doorgerekend voor een periode van twintig jaar. We stellen daarom voor om voor 2024 en 2025 € 700.000 per jaar beschikbaar te stellen om zo de kwaliteit van de wegen, fiets- en voetpaden te verbeteren. Beleidskaders • Strategisch Plan Verkeersveiligheid • Omgevingsvisie • Programma Duurzaamheid

Begroting Programma 2 x € 1.000 2. Vervoer

Rekening

Begroting

MJB

2022

2023

2024

2025

2026

2027

-2.811

-6.220

-3.239

-3.261

-3.247

-8

-2.819

-6.228

-3.239

-3.261

-3.247

398

-2.761

-5.830

-3.181

-3.202

-3.189

Toevoegingen

-134

Onttrekkingen

107

2.748

Mutatie reserves

-28

2.748

-2.789

-3.082

-3.181

-3.202

-3.189

Resultaat voor bestemming Lasten 2.1 Verkeer en vervoer 2.4 Economische havens en waterwegen Totaal Lasten Baten 2.1 Verkeer en vervoer 2.4 Economische havens en waterwegen Totaal Baten

Resultaat voor bestemming Mutatie reserves

Resultaat na bestemming

Programma 3 | Economie We blijven inzetten op een kwalitatief goede en toekomstbestendige woningvoorraad en toegang tot nieuwe bedrijfslocaties. Daarnaast willen we inzetten op het versterken en verduurzamen van recreatie en toerisme, bij voorkeur in regionale samenwerking en verbinding. De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Met de komst van de Omgevingswet wordt het huidige omgevingsrecht overzichtelijker, worden regels eenvoudiger en kunnen we procedures veel sneller doorlopen. Met de nieuwe instrumenten zoals de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan en het Programma kan de gemeente straks in beleid en uitvoering sturen en monitoren om een gezonde en veilige fysieke leefomgeving richting haar inwoners te waarborgen.

Thema 3.1 Economie Wat willen we bereiken We willen een gunstig vestigingsklimaat in onze gemeente bevorderen om een gezonde lokale duurzame economie te versterken. Bedrijven die zich in onze gemeente willen vestigen, moeten er op kunnen rekenen dat wij kwaliteit leveren. We willen dat er voldoende ruimte is voor de groei van onze bedrijven, passend binnen het streven van een CO² neutrale gemeente in 2030. Hiervoor moet er uitbreiding plaatsvinden van onze bedrijventerreinen. We willen investeren in de ontwikkelingen in de arbeidsmarkt met aandacht voor de mismatch tussen vraag en aanbod. We willen dat het Centrumplan Oosterwolde wordt afgerond. In het winkelgebied van Oosterwolde blijven we werken aan het versterken van het winkelhart Oosterwolde. Wat gaan we ervoor doen • We stellen een plan op voor de (her)ontwikkeling van bedrijventerreinen in Oosterwolde, Haulerwijk en Donkerbroek. • Samen met ondernemers kijken we naar mogelijkheden om aan de vraag naar personeel te kunnen voldoen. • Op weg naar deze inclusieve samenleving versterken en intensiveren de vijf gemeenten in Zuidoost Friesland de onderlinge samenwerking en de samenwerking met alle partners in de keten. Inclusief het onderwijs, de (SW)bedrijven en het UWV in de arbeidsmarkt Zuidoost Friesland.

De bundeling van kennis en deskundigheid is noodzakelijk om het vraagstuk van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt om te buigen ‘van mismatch naar match’. De insteek daarbij is dat gekeken wordt naar de talenten van werkzoekenden. Het uitvoeringsplan "talenten benutten voor een duurzame match" geeft de komende jaren richting aan de uitvoering. • We willen dat de uitvoering van het Centrumplan Oosterwolde volgens plan wordt afgerond. Dit doen we door inwoners, ondernemers en vastgoedeigenaren een duidelijke stem te geven bij de herinrichting en planontwikkeling van de kop Stationsstraat met de kruising Dertien Aprilstraat. • Ter versterking van het winkelhart van Oosterwolde de bestaande BIZ (bedrijven investeringszone) voortzetten waarbij de komende twee jaar ondernemer en vastgoedeigenaren en de gemeente in totaal € 105.000 per jaar investeren. Bedrijventerreinen • We eisen veel kwaliteit op het Ecomunitypark. De acquisitie is niet een zaak van de gemeente maar van de ontwikkelaar. Waar mogelijk ondersteunen we de ontwikkelaar en trekken we samen op om te komen tot een invulling van het gebied en een bijpassend ruimtelijk kader. • We investeerden de afgelopen jaren al veel in de kwaliteit van bedrijventerreinen. Dit houden we op peil. • We zetten ons in om leegstand te voorkomen.

Hiervoor werken we samen met ondernemers en vastgoedeigenaren in het platform winkelgebied Oosterwolde. • We gaan de mogelijkheden onderzoeken om het bedrijventerrein Venekoten uit te breiden. Gunstig vestigingsklimaat We bevorderen het vestigingsklimaat door aandacht, zichtbaarheid en klantvriendelijkheid. Aan dit laatste aspect besteden we de komende jaren extra aandacht: 18

• • • • • • •

We bezoeken veel bedrijven. We organiseren jaarlijks 1 of 2 ondernemersbijeenkomsten. We zijn lid van diverse ondernemersverenigingen en bezoeken hun activiteiten zoveel mogelijk. We bezoeken ook andere netwerkbijeenkomsten. We willen samen met Bizo en de Vereniging van Vastgoed Eigenaren Oosterwolde de detailhandelstructuur in Oosterwolde verbeteren. We werken samen naar een toekomstbestendig centrumgebied. Wij stimuleren de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. We profileren ons ondernemersloket actief.

Ondernemersloket en ondernemers voorlichten Het ondernemersloket blijft de komende jaren de spil tussen de ondernemers en de gemeente. Het ondernemersloket blijft ook (startende) ondernemers/zzp'ers voorlichten door onder ander het toezenden van een maandelijkse nieuwsbrief voor ondernemers. Samenwerking Onderwijs - Bedrijfsleven Wij vragen bedrijven heel nadrukkelijk om opdrachten voor het onderwijs in de vorm van stageplaatsen, onderzoeksvragen en afstudeeropdrachten. We zetten ons in om samen met het bedrijfsleven de werkzoekenden uit de eigen gemeente weer in te zetten in het arbeidsproces. Daarbij besteden we meer aandacht aan de speciale doelgroepen met een achterstand op de arbeidsmarkt. Er is een onderzoek gestart naar de mogelijkheid om met behulp van een Leerwerkbedrijf de positie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te verbeteren. We zetten in de regio Zuidoost Friesland activiteiten in om de kloof tussen vraag en aanbod van werk te verkleinen. In overleg met werkzoekenden en ondernemers kijken we wat er nodig is wel een match te kunnen maken. We besteden daarbij nadrukkelijk aandacht aan het mobiliteitsvraagstuk dat in deze regio speelt. Wat merkt de inwoner ervan Meer banen die worden ingevuld door goede lokale werknemers, en dus meer besteedbaar inkomen voor meer mensen. Mensen geven meer uit, waar ondernemers weer van profiteren.

Voorzieningen blijven zoveel mogelijk in stand. Zo ontstaat een domino-effect, dat leidt tot grotere tevredenheid bij inwoners en ondernemers. Wat mag het kosten De lasten worden grotendeels gedekt uit bestaande budgetten. U heeft bij het de heroverwegingen 2022-2025 ingestemd met een structurele uitbreiding van het budget voor een bijdrage van € 35.500 vanuit de gemeente aan de stichting Bedrijven Investeringszone Oosterwolde (BizO). Beleidskaders • Actieplan Oosterwolde De Nieuwe Winkelstraat • Samenwerken aan een Krachtig en prachtig winkelgebied van Oosterwolde • strategisch beleidsplan arbeidsmarktregio Zuidoost Friesland.

Begroting Programma 3 x € 1.000 3. Economie

Rekening

Begroting

MJB

2022

2023

2024

2025

2026

2027

3.1 Economische ontwikkeling

-136

-107

-93

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

-1.662

-1.130

-273

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-262

-192

3.4 Economische promotie

-322

-205

-233

-2.382

-1.703

-790

-509

Resultaat voor bestemming Lasten

Totaal Lasten Baten 3.1 Economische ontwikkeling

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

2.576

2.167

281

563

456

450

3.191

2.623

731

450

809

920

-58

Toevoegingen

Onttrekkingen

Mutatie reserves

809

920

-58

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie Totaal Baten

Resultaat voor bestemming Mutatie reserves

Resultaat na bestemming

Programma 4 | Onderwijs We handhaven de kwaliteit, bereikbaarheid en betaalbaarheid van het onderwijs en verbeteren en borgen de samenwerking tussen zorg en onderwijs.

Thema 4.1 Onderwijs Wat willen we bereiken • Maatschappelijk effect L. Jeugdigen ontwikkelen zich optimaal • Uit het collegeakkoord: We willen dat kinderen zich kunnen ontwikkelen in goede gezondheid en in een veilige en stimulerende omgeving. • Uit het collegeakkoord: We vergroten de kansengelijkheid door onderwijsachterstanden bij kinderen en jongeren tegen te gaan. • Handhaven van de kwaliteit en bereikbaarheid van de huisvesting het onderwijs. Borgen van de samenwerking met het onderwijs. Dit binnen de kaders van het Rijk. Wat gaan we ervoor doen Maatschappelijk effect L: Jeugdigen ontwikkelen zich optimaal Dit maatschappelijk effect hoort bij opgave 'goed opgroeien' uit de visie op Samenleven. L1. Jeugdigen krijgen optimaal kans om talenten te ontplooien (faciliteren) We bieden jeugdigen (vanaf -9 maanden) een kansrijke start door de inzet van preventief aanbod en programma's. Zo dragen we bij aan het voorkomen van verschillen in vaardigheden tussen jonge kinderen en vergroten we onderwijskansen. Het preventief aanbod bestaat bijvoorbeeld uit het consultatiebureau (JGZ/GGD), peuteropvang, stapprogramma’s en integrale vroeghulp. We subsidiëren peuteropvang (2-4 jarigen) en houden toezicht op de kwaliteit van de peuteropvang en de kinderopvang in onze gemeente (wettelijke taak).

Binnen de peuteropvang en de kinderopvang en in groep 1 en 2 van het basisonderwijs is er Voor- en vroegschoolse Educatie (VVE). Dit zijn pedagogische programma's om jeugdigen met een onderwijsachterstand te ondersteunen en een goede start te geven in groep 3 van het basisonderwijs. Buurtsportcoaches stimuleren de fysieke en motorische ontwikkeling van kinderen. Via JOGG werken we aan de gezondheid van jonge inwoners. We hebben kindregelingen om te zorgen dat kinderen mee kunnen doen (zie thema 6.1). In het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) stimuleren we dat jongeren (10-18 jarigen) gezond en gelukkig opgroeien en willen we voorkomen dat jongeren gaan drinken, roken of drugs gaan gebruiken. Om deze positieve leefomgeving voor jongeren te waarborgen zetten we in op de volgende plekken: het gezin, op school, in de vriendenkring en in de vrije tijd. In deze vier domeinen wordt er samengewerkt met ouders, scholen, jongerenwerkers en andere professionals. Dit geldt ook voor jonge mantelzorgers. Kinderen en jongeren die voor een naaste zorgen kunnen hierbij ondersteuning krijgen (zie ook gezondheid, gezond ouder worden, mantelzorg). We willen hiermee voorkomen dat kinderen en jongeren overbelast raken in de zorg in zich hierdoor minder goed kunnen ontwikkelen. We bieden ondersteuning, lotgenoten contact en activiteiten. L2.

Jeugdigen gaan naar school (regisseren) Onze leerplichtambtenaar werkt samen met onderwijsinstellingen en zorgpartijen om voortijdig schoolverlaten te voorkomen en 'uitvallers' te ondersteunen en begeleiden. De leerplichtambtenaar van Ooststellingwerf is vanuit preventief handelen betrokken bij zorgvraagstukken en dreigende schooluitval. Sinds 2022 wonen er vluchtelingen uit Oekraïne in Ooststellingwerf. Over het aanbod peuteropvang en onderwijs aan Oekraïense kinderen zijn afspraken gemaakt met Scala Welzijn en de schoolbesturen van het basisonderwijs. Voor het voortgezet onderwijs reizen Oekraïense kinderen naar de Internationale Schakelklas in Drachten. L3. Jeugdigen halen een startkwalificatie (regisseren) Een startkwalificatie is belangrijk voor vervolgonderwijs en/of een goede kans op de arbeidsmarkt. Om te zorgen dat jeugdigen een startkwalificatie behalen werken gemeente (leerplicht, Gebiedsteam), voortgezet onderwijs en Regionale Meld- en Coördinatiepunt samen.

L4. Jeugdigen zijn taalvaardig (spreken, lezen, schrijven) (regisseren) Om laaggeletterdheid te voorkomen en achterstanden te verkleinen is een goede basis essentieel. Dit draagt bij aan ‘gelijke startkansen’. Bij de jongste jeugd wordt al ingezet op een adequate taalontwikkeling door het aanbod VVE in peuter- en kinderopvang en stapprogramma’s. Ook in het onderwijs is er extra aandacht voor de taalontwikkeling. In 2024 stellen we een doe-agenda op over onderwijsachterstanden (doe-agenda L) besteden we aandacht aan een efficiënt aanbod om laaggeletterdheid te voorkomen en te verminderen (niet alleen kinderen, maar alle leeftijden). Hierbij hanteren we een brede definitie van laaggeletterdheid (ook digitale vaardigheid). L5. Jeugdigen en ouders ervaren dat de school en zorg samenwerken om hen optimaal te begeleiden (regisseren) Bij problemen is het belangrijk dat kinderopvang, peuteropvang, basisonderwijs, voortgezet onderwijs, Gebiedsteam, voorliggende voorzieningen en jeugdhulp goed samenwerken. We faciliteren en stimuleren deze samenwerking. Onderwijshuisvesting In 2023 zijn we met de schoolbesturen aan de slag gegaan om samen een Integraal Huisvesting Plan op te stellen. De uitvoering van sectorale routekaart voor de verduurzaming van de onderwijshuisvesting is hierin meegenomen.

Het Integraal Huisvesting Plan is in 2023 vastgesteld en in 2024 en daarna wordt het uitgevoerd. Stichting Beheer Multifunctioneel Vastgoed De Stichting beheert en exploiteert de Kampus voor de huidige gebruikers (het Stellingwerf College, Kunst & COO en de Openbare Bibliotheek) en ook, bij behoefte, voor culturele evenementen en overige activiteiten in het openbaar belang en voor de inwoners van Ooststellingwerf. Wat merkt de inwoner ervan • L. Jeugdigen ontwikkelen zich optimaal. • De kwaliteit en bereikbaarheid van de huisvesting van het onderwijs in de gemeente blijft op peil. Wat mag het kosten • Het kabinet heeft met het NPO in 2021 geld beschikbaar gesteld om de gevolgen van corona tegen te gaan. De gemeente heeft samen met de scholen in Ooststellingwerf een plan van aanpak opgesteld. In dit plan staat welke activiteiten worden gedaan. Het kabinet heeft besloten dat de bestedingsduur van het geld wordt verlengd tot augustus 2025. • Het stimuleren van samenwerken tussen gemeente, schoolbesturen en ouders betalen we uit de reguliere budgetten. Beleidskaders • Visie op samenleven 2020-2024 • Wet op het Primair-, Speciaal en Voortgezet (speciaal) Onderwijs • Lokale Educatieve Jeugd Agenda (dynamisch) • Subsidieregeling peuterspeelgroepen • Integraal Huisvesting Plan

Begroting Programma 4 x € 1.000 4. Onderwijs

Rekening

Begroting

MJB

2022

2023

2024

2025

2026

2027

4.2 Onderwijshuisvesting

-1.181

-1.397

-1.370

-1.363

-1.370

-1.386

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

-1.835

-2.146

-1.943

Totaal Lasten

-3.016

-3.543

-3.313

-3.306

-3.313

-3.330

4.2 Onderwijshuisvesting

219

216

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

450

591

447

Totaal Baten

522

811

664

-2.494

-2.733

-2.650

-2.643

-2.650

-2.666

Toevoegingen

Onttrekkingen

Mutatie reserves

-2.494

-2.733

-2.650

-2.643

-2.650

-2.666

Resultaat voor bestemming Lasten

Baten

Resultaat voor bestemming Mutatie reserves

Resultaat na bestemming

Programma 5 | Sport, cultuur en recreatie We hebben een gevarieerde basis van activiteiten op het gebied van kunst en cultuur en we streven ernaar om nog meer doelgroepen te bereiken. Dat geldt ook voor sport. We ondersteunen diverse organisaties en activiteiten op het gebied van ontmoeten en sport. Recreatie en toerisme zijn belangrijk voor onze gemeente, met de natuurgebieden Drents Friese Wold en Fochteloërveen. Appelscha (en omgeving) is een belangrijke toeristische locatie voor de recreatieve ontwikkeling van de regio. Voor het openbaar groen geldt dat we een veilige en goed onderhouden openbare ruimte hebben die toekomstbestendig is ingericht.

Thema 5.1 Sport en cultuur Wat willen we bereiken Maatschappelijk effect G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur (zie doeagenda G). Wat gaan we ervoor doen We hebben een gevarieerde basis van activiteiten op het gebied van kunst en cultuur. We streven ernaar om nog meer doelgroepen te bereiken. De werkgroep culturele bruisplek krijgt ondersteuning van een kwartiermaker, die helpt bij de concretisering van de plannen. We zijn bezig met het opstellen van een business model. Met de bibliotheek zijn we in gesprek over financiering en het maatschappelijk effect van hun activiteiten. We ondersteunen diverse organisaties en activiteiten op het gebied van ontmoeten en sport. In het kader van het Lokaal Sport- en Beweegakkoord werken we er o.a. aan dat kinderen vaardig zijn in bewegen. Bijvoorbeeld op de basisscholen wordt de motorische ontwikkeling van kinderen gescreend en eventueel extra gestimuleerd. We werken aan een goed en divers beweegaanbod voor ouderen en mensen met een beperking. Ook zetten we het 6-weken-leefstijltraject voort voor inwoners die aan de slag willen met positieve gezondheid, gedrag en voeding. We zorgen samen met maatschappelijke organisaties dat inwoners gemakkelijk informatie kunnen vinden over wat er te doen is in Ooststellingwerf, bijvoorbeeld via activiteitenagenda www.uutgaon.nl en www.beweegplein.nl.

Er lopen diverse samenwerkingsinitiatieven (o.a. Multifunctionele sportkooi op en bij het Sportpark van de vv Stanfries Appelscha en een pumptrackbaan in Oosterwolde). Gemeente, opbouwwerk, maatschappelijke organisaties, verenigingen en inwoners werken samen om ontmoetingsplekken te verbeteren of te realiseren (bijvoorbeeld Oosterwolde Noord, Haerenkwartier, Haulerwijk, Donkerbroek). Zie ook accommodatiebeleid in paragraaf 9 Strategische projecten en ontwikkelingen. Wat merkt de inwoner ervan G. Mensen maken gebruik van de sociale, culturele en sportinfrastructuur Wat mag het kosten Het Rijk stelt al vele jaren budget beschikbaar voor buurtsport. Vanaf dit jaar maakt dit budget deel uit van SPUK GALA. Dit Rijksbudget wordt aangevuld met financiële middelen door de gemeente vanuit o.a. lokaal sportbeleid en door andere lokale partners zoals Comprix, Tjongerwerven en Scala. SPUK voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten in werking gesteld om diverse afspraken uit te kunnen voeren. Deze afspraken zijn vastgelegd in het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). De SPUK bestaat uit vijftien verschillende onderdelen, bijvoorbeeld het lokaal Sportakkoord, aanpak overgewicht en obesitas, verstreken van de sociale basis en valpreventie.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Ooststellingwerf&id=96107287-ac9d-43b1-9d66-f1b0369df90a