Bijlage 2 - Mid Term Review Deel 2 Collegeakkoord 2022 - 2026

› inhoud

DEEL 2

Waar staan we medio 2024?

Inhoud Leeswijzer

› inhoud

3

Deel 2 | Collegeakkoord | Waar staan we medio 2024? 1 1.1 1.2 1.3

Ooststellingwerf, waar dingen goed geregeld zijn. Bestuur Financieel beleid Dienstverlening

2 2.1

4 5 7 8

Ooststellingwerf, duurzaam en een fijne plek om te leven en wonen. Duurzaam Ooststellingwerf Energieneutraal zijn in 2030 Klimaatbestendig zijn in 2030 Circulair zijn in 2030 2.1.1 Stikstof 2.2 Wonen 2.3 Openbare ruimte 2.4 Mobiliteit en bereikbaarheid 2.5 Accommodatiebeleid

10 11 12 13 14 15 16 18 19 20

3

Ooststellingwerf, een gemeenschap waar je je thuis, gezond en veilig voelt.

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

Positieve gezondheid Grip op uitgaven jeugd en Wmo Participatie, werk en inkomen Jeugd Schuldhulpverlening Personeelstekort (ouderen)zorg Ondersteuning van verenigingen en sportverenigingen Inclusie Openbare orde en veiligheid

21 22 23 25 26 27 28 29 30 31

4 4.1 4.2

Ooststellingwerf, onderdeel van een vitale economie. Economie en werkgelegenheid Recreatie en toerisme

32 33 34

2 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Leeswijzer deel 2 Het tweede deel is gestructureerd rond de voortgang van de vier hoofdstukken van ons collegeakkoord, waarbij we kijken naar de ontwikkelingen per thema. Met deze structuur willen we een helder overzicht bieden van de vooruitgang die we hebben geboekt in zowel het uitvoeren van ons beleid zoals vastgelegd in het collegeakkoord en verwerkt in de programmabegroting 2023, als in het realiseren van onze gezamenlijke doelstellingen zoals vastgelegd in de samenwerkingsagenda. Hiermee kunnen we een uitgebreid beeld schetsen van de prestaties en uitdagingen die we hebben ervaren tot dusver, terwijl we ons blijven inzetten voor de verdere ontwikkeling en versterking van de gemeente Ooststellingwerf. Elk hoofdstuk begint met een algemeen beeld van wat er bereikt is op het betreffende terrein. Vervolgens worden alle aspecten van het collegeakkoord, waarin wordt beschreven wat we willen bereiken, weergegeven in een tabel samen met de voortgang op die punten.

Deze voortgang wordt visueel weergegeven aan de hand van een stoplichtmodel: Afgerond, going concern en/of opgenomen in bestaand beleid donkergroen: Loopt volgens planning lichtgroen: Vertraging oranje: Niet gestart paars:

We noteren in de kolom ‘jaar’ het jaartal waarin een actiepunt is afgerond, indien het voltooid is. Als een actiepunt nog in uitvoering is, noteren we het verwachte afrondingsjaartal in deze kolom.

3 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

› inhoud

1 Ooststellingwerf, waar dingen goed geregeld zijn.

4 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

› inhoud

1

Ooststellingwerf, waar dingen goed geregeld zijn.

1.1

Bestuur

› inhoud

De komende jaren komen er veel complexe zaken op de lokale overheid af, denk aan de stikstof problematiek, de vergrijzing en de woningnood. Dit maakt dat een solide bestuur en een geolied samenspel tussen college en raad van groot belang is. Het college wil nadrukkelijk de inwoners, bedrijven en organisaties betrekken bij het opstellen van nieuw beleid of het uitvoeren van projecten in de leefomgeving. Bij de start van belangrijke projecten of beleidsinitiatieven betrekken we de raad door middel van start- of keuzenota's, waarin we de richting, fasering en beslismomenten vastleggen. Dit biedt een solide basis voor effectieve beleidsuitvoering. Voor grote projecten vragen we eerst een voorbereidingskrediet aan, gevolgd door vaststelling van het totale krediet, om financiële planning en beheersing te waarborgen. In 2024 stellen we een nota op over het activeren en afschrijven van deze voorbereidingskredieten. Met onze nieuwe Participatienota bevorderen we de betrokkenheid van inwoners, bedrijven en organisaties, en werken we nauw samen met dorpsgemeenschappen bij belangrijke projecten. We verkennen mogelijkheden zoals een digitaal participatieplatform en burgerberaad, waarvoor de raad budget beschikbaar heeft gesteld. De uitvoering hiervan gebeurt door een nieuwe participatiemedewerker, die in mei 2024 start.

De OWO-visie vormt de basis voor regionale samenwerking, waarbij we blijven werken aan concretisering en optimalisatie, met behoud van gemeentelijke autonomie. De voortgang van deze prioriteiten rapporteren we regelmatig aan de raad via de OWO-paragraaf in jaarstukken en begrotingen, en bespreken we tijdens OWO-themabijeenkomsten en -klankbordgroepen voor transparantie en betrokkenheid. zie verder op volgende pagina ››

5 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

› inhoud ‹‹ vervolg van vorige pagina

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

We geven uitvoering aan de Samenwerkingsagenda. Dit is uitgewerkt in deel 1 van de Mid Term Review. Bij onderwerpen met grote belangentegenstelling bieden we de raad de mogelijkheid een openbaar debat te voeren aan de hand van een startnotitie. Bij alle A-onderwerpen van de samenwerkingsagenda wordt een startnotitie aangeboden aan de raad. Afhankelijk van de noodzaak wordt ook bij andere grote projecten en belangrijk nieuw beleid een startnotitie aangeboden. Bij grote (infrastructurele) projecten werken we met een voorbereidingskrediet alvorens een totaal krediet aan te vragen. In 2024 maken we een nota ‘activeren en afschrijven’ waar dit onderdeel van is.

2024

We stellen een nieuwe participatienota op. De nieuwe Participatienota is in 2023 opgesteld. Belangrijke projecten in de dorpen worden in samenspraak met het dorp gerealiseerd. Wanneer er een aanleiding is om projecten in samenspraak met de dorpen te realiseren wordt dit gedaan. Bijvoorbeeld bij het accommodatiebeleid. Aan de voorkant van een proces moet samen met de raad ook duidelijk bepaald worden wat het doel is van de participatie en wat dit betekent voor de rol en invloed van de raad. Dit is uitvoering van de participatienota die door de raad is vastgesteld, en daarmee onderdeel van ons bestaand beleid geworden. Laagdrempelige en duidelijke informatie die voor inwoners, bedrijven en organisaties toegankelijk is. We onderzoeken het invoeren van een digitaal participatieplatform, waarbij gebruik wordt gemaakt van bestaande vormen. We hebben in 2023 een digitaal inwonerspanel gerealiseerd, waarbij laagdrempelige en duidelijke informatie die voor inwoners, bedrijven en organisaties toegankelijk is. We onderzoeken de mogelijke inzet van een burgerberaad. Met het vaststellen van de participatienota is besloten dat we in 2024 een experiment gaan doen met een burgerberaad. Dit pakt de beleidsmedewerker inwonersparticipatie op, die in mei 2024 start. We werken verder aan het concretiseren en optimaliseren van de OWO-samenwerking met behoud van zelfstandigheid.

Dit is onderdeel van het bestaand beleid. Via de OWO-paragraaf in de jaarstukken en de begroting informeren wij de gemeenteraad over de voortgang van de prioriteiten uit de OWOvisie. Via OWO-themabijeenkomsten worden de drie gemeenteraden geïnformeerd over onderwerpen die in gezamenlijkheid worden opgepakt en tot slot komt de OWO-klankbordgroep twee keer per jaar samen om over de voortgang van de OWO-samenwerking te spreken.

6 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

2025

Status

› inhoud

1.2

Financieel beleid

Ons financieel beleid is erop gericht om onze goede financiële positie te behouden. Ondanks de onzekerheden en ontwikkelingen die op ons afkomen. We willen ervoor zorgen dat de financiën van onze gemeente op orde blijven. Jaarlijks streven we naar een realistische en uitvoerbare begroting, waarbij we structureel niet meer uitgeven dan we binnenkrijgen. Dit betekent dat we de uitgaven realistisch ramen en nauwlettend kijken naar gemeentelijke uitgaven. We hanteren een scherp financieel beleid, waarbij we kritisch kijken naar de nut en noodzaak van projecten, uitgaven en subsidies. Belastinggeld wordt zorgvuldig besteed en belastingverhogingen worden trendmatig toegepast, met een pakket aan maatregelen om eventuele tekorten aan te pakken. Lokale belastingen en heffingen waar een duidelijke tegenprestatie tegenover staat, zoals afvalstoffenheffing en rioolheffing, worden kostendekkend doorberekend. Bij het formuleren van nieuw beleid en ambities nemen we ook de benodigde ambtelijke capaciteit mee in de afweging.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang We stellen jaarlijks een structureel en reëel sluitende begroting op. Dit betekent dat we structureel niet meer uitgeven dan we binnenkrijgen. De uitgaven ramen we ook realistisch. Onderdeel van het begrotingsproces. We blijven goed kijken naar gemeentelijke uitgaven en sturen hier scherp op door nut en noodzaak van projecten, uitgaven en subsidies steeds te beoordelen. Onderdeel van het begrotingsproces. We gaan zorgvuldig om met belastinggeld en de keuzes die hierin gemaakt worden. De belastingen verhogen we jaarlijks trendmatig. Als de begroting niet sluitend is, bijvoorbeeld door nieuwe ambities, lossen we dit niet gelijk op door de belastingen te verhogen, maar door middel van een pakket aan maatregelen waarvan, in uiterste noodzaak, het verhogen van de belastingen onderdeel kan uitmaken. Onderdeel van het begrotingsproces. Lokale belastingen en heffingen waar een duidelijke tegenprestatie tegenover staat, zoals afvalstoffenheffing, rioolheffing en sommige leges, worden kostendekkend doorberekend. Onderdeel van het begrotingsproces. Bij nieuw beleid/ambities nemen we ook de benodigde ambtelijke capaciteit mee in de afweging. Onderdeel van het begrotingsproces. Wij gaan de komende bestuursperiode een deel van de algemene reserve inzetten om incidentele lasten te dekken/ ambities te realiseren. Onderdeel van het begrotingsproces.

7 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Jaar

Status

› inhoud

1.3

Dienstverlening

Wij bieden goede en open dienstverlening waarbij onze medewerkers het verschil maken. In die dienstverlening zetten wij de inwoner centraal. We zijn efficiënt en klantvriendelijk. In 2019 hebben we de nieuwe visie Dienstverlening 20192024 vastgesteld. Daarbij hebben we uitgesproken te zorgen voor een, voor iedereen passende dienstverlening. Ons streven naar verbeterde dienstverlening aan inwoners komt voort uit een aantal gerichte initiatieven en maatregelen. Sinds eind 2023 is er een programmamanager Dienstverlening gestart die actief bezig is met het vernieuwen van het programma. We hebben duidelijke verwachtingen voor onze medewerkers als het gaat om dienstverlening naar onze inwoners toe en integreren dit in het onboarding traject. Dit omvat ook het gebruik van begrijpelijke taal (niveau B1) in al onze communicatie. Daarnaast betrekken we inwoners en belangengroepen actief bij ontwikkelingen rondom het verbeteren van onze dienstverlening, onder andere door middel van een inwonerspanel. Dit zal onderdeel worden van een nieuw programma Dienstverlening, dat ook data gedreven werken omvat. Het doel is om onze dienstverlening inclusief te maken, zodat deze voor iedereen toegankelijk is. Deze aanpak maakt deel uit van ons bredere programma voor dienstverlening en inclusie.

Het monitoren van de tevredenheid van onze inwoners en het hanteren van een signaalmanagement maakt ook deel uit van ons dienstverleningsprogramma. We voeren voortdurend onderzoek uit naar de ervaringen van onze inwoners en voeren direct kleine verbeteringen door. Daarnaast streven we naar een optimale balans tussen online en offline dienstverlening. Digitaal wordt steeds meer de norm, maar we blijven ook fysieke opties op het gemeentehuis aanbieden voor inwoners die daar de voorkeur aan geven. Dit alles wordt gedaan met oog voor de menselijke maat en inclusie, en maakt integraal deel uit van ons programma dienstverlening. zie verder op volgende pagina ››

8 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

› inhoud ‹‹ vervolg van vorige pagina

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

We zijn duidelijk in wat we verwachten van onze medewerkers als het gaat om dienstverlening naar onze inwoners toe en sturen daarop. Dit wordt onderdeel van het onboarding traject.

2024

We zorgen voor begrijpelijke taal (niveau B1) in al onze uitingen. 2024 Dit doen we via het project Direct Duidelijk. Alle collega's met inwonercontact hebben een B1 cursus gehad. Voor dit jaar staat een cursus voor beleidsmedewerkers op de planning. In deze cursus gaan we dieper in op dit onderwerp. Daarnaast doen we vanuit het programma een ronde langs alle afdelingen om alle brieven naar B1 te vertalen. We betrekken inwoners en belangengroepen bij ontwikkelingen rondom het verbeteren van onze dienstverlening. Dit doen we middels een inwonerspanel. Het inwonerspanel is opgezet, hier nemen ruim 1300 inwoners deel aan. Dit wordt nog verder opgepakt in het nieuwe programma dienstverlening in combinatie met data gedreven werken.

2024

We streven ernaar dat onze dienstverlening inclusief is, dus voor iedereen toegankelijk. Dit wordt in het nieuwe programma opgepakt in samenwerking met de beleidsmedewerker Inclusie.

2024

We gebruiken steeds meer data om onze dienstverlening te verbeteren. Data gedreven werken is essentieel om de beweging in het programma te meten. Daarnaast zorgen we ervoor dat de basis informatie voor handen is door middel van een dashboard dienstverlening.

2024

We sturen op tevredenheid van onze inwoners en signaalmanagement. Dit wordt onderdeel van het programma Dienstverlening.

2024

We doen onderzoek naar de ervaringen en voeren kleine verbeteringen direct door. Dit is inmiddels een continu proces, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid. We streven naar online waar het kan en offline waar het helpt. In het nieuwe programma gaan we hier aandacht aan besteden; digitaal wordt normaal. Daarnaast is dit ook onderdeel van ons bestaand beleid en behouden we het offline contact. We gaan bijvoorbeeld vanuit verschillende disciplines op huisbezoek of bevinden ons op vindplaatsen. We zetten optimaal in op digitale mogelijkheden. Met oog voor de menselijke maat en inclusie. Niet alleen als het gaat om persoonlijk contact, maar ook bij het zorgvuldig toepassen, uitvoeren en handhaven van regels. Dit is inmiddels een continu proces, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid.

9 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Status

2 Ooststellingwerf, duurzaam en een fijne plek om te leven en wonen.

10 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

› inhoud

2

Ooststellingwerf, duurzaam en een fijne plek om te leven en wonen.

2.1

Duurzaam Ooststellingwerf

› inhoud

Het streven naar duurzaamheid staat centraal in de ambities van Ooststellingwerf. Met het oog op het bereiken van CO2-neutraliteit in 2030 liggen belangrijke focuspunten op de energietransitie, de klimaatadaptatie en het stimuleren van een circulaire economie. Een integrale aanpak om dit te bereiken omvat diverse initiatieven. Met behulp van het Programma Duurzaamheid 2021 – 2025 gaan we hier mee aan de slag. Om energieneutraal te zijn in 2030, wordt ingezet op het verminderen van energieverbruik en het stimuleren van energiebesparende maatregelen, ondersteund door duurzaamheidsleningen en extra ondersteuning voor inwoners in energiearmoede. Daarnaast wordt gewerkt aan de duurzame opwekking van energie, met prioriteit voor projecten zoals zonnepanelen op daken en innovatieve vormen van duurzame energie. De klimaatbestendigheid wordt vergroot door investeringen in de openbare ruimte om wateroverlast te voorkomen, met extra aandacht voor groen en biodiversiteit. Initiatieven worden gestimuleerd om de bodemgezondheid te verbeteren en biodiversiteit te vergroten, zowel in openbare ruimtes als in particuliere tuinen. Circulaire economie is een belangrijke pijler, waarbij wordt ingezet op duurzaam grondstoffengebruik, ondersteund door een circulair inkoop- en aanbestedingsbeleid.

Samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en kennisinstellingen wordt gestimuleerd om innovatie te bevorderen en lokale initiatieven te ondersteunen die bijdragen aan het sluiten van kringlopen. De agrarische sector wordt gezien als een belangrijke speler in het verduurzamen van de voedselketen en het bevorderen van kringlooplandbouw. Door het benutten van de innovatiekracht van deze sector, wordt gestreefd naar een samenspel tussen landbouw en natuur, waarbij duurzaamheid en biodiversiteit centraal staan. zie verder op volgende pagina ››

11 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

› inhoud

‹‹ vervolg van vorige pagina

Energieneutraal zijn in 2030 Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

We zetten in op het verminderen van het gebruik van energie en gaan door met het stimuleren van energiebesparingsprojecten. Dit is opgenomen in bestaand beleid als onderdeel van programma duurzaamheid. De uitvoering hiervan ligt bij het college, de Raad wordt geïnformeerd door middel van mededelingen. Naast de landelijke subsidiemogelijkheden, faciliteren we woningeigenaren in de energietransitie door o.a. het verstrekken van duurzaamheidsleningen voor energiebesparende maatregelen. Dit is opgenomen in bestaand beleid als onderdeel van het Programma Duurzaamheid, waaronder bijvoorbeeld de duurzaamheidsleningen en het Nationaal Isolatieprogramma. De uitvoering hiervan ligt bij het college, de Raad wordt geïnformeerd d.m.v. mededelingen. Voor inwoners in energiearmoede zorgen we bij verduurzaming voor extra ondersteuning. Dit is opgenomen in bestaand beleid als onderdeel van het Programma Duurzaamheid, waaronder de witgoedwissel, Fixteams duurzaamheid, et cetera. De uitvoering hiervan ligt bij het college, de Raad wordt geïnformeerd door middel van mededelingen. Dit doen we met geoormerkte middelen. We zijn bereid hiervoor eenmalig gemeentelijke middelen in te zetten. Dit is opgenomen in bestaand beleid als onderdeel van het Programma Duurzaamheid. De uitvoering hiervan ligt bij het college, de Raad wordt geïnformeerd d.m.v. mededelingen.

In overleg met woningcorporaties zorgen we voor extra aandacht voor verduurzaming en isolatie van huurwoningen. Dit is onderdeel van prestatieafspraken die met de corporaties zijn gemaakt. Daarnaast zijn we in gesprek met corporaties over versnelling van de verduurzaming. Naast verduurzaming thuis, gaan we ondernemers stimuleren in de verduurzamingsopgave, onder andere door het faciliteren in verduurzamingsadvies. We werken aan een nieuw koploper project voor ondernemers die willen verduurzamen. Hier komt eind 2024 een raadsmededeling over.

2024

Voor de duurzame opwekking van energie geven we prioriteit aan projecten voor zon op dak. Windenergie opwekken op het boerenerf sluiten we niet uit, en ook voor andere innovatieve vormen van duurzame lokale opwek (zoals bijvoorbeeld vergisting en waterstof) staan we open. Er is een pilot project ‘Waterstof’ gestart, hierover zal eind 2024 een raadsmededeling komen.

2024

De grote uitdaging bij nieuwe projecten voor duurzame energie is de beperkte capaciteit op het 2024 elektriciteitsnetwerk. We stimuleren pilotprojecten op het gebied van lokale opslag van energie en slimme energienetwerken om vraag en aanbod op lokaal niveau op elkaar af te stemmen. Dit is behandeld in de thema avond op 19 september 2023 en zal een vervolg krijgen in de werkvergaderingen van de raad over energietransitie. Een groot deel van de energievraag wordt gebruikt voor het verwarmen van woningen en gebouwen. De Transitievisie Warmte en de bijbehorende wijkuitvoeringsplannen voeren we uit. Dit is opgenomen in bestaand beleid en onderdeel van het Programma Duurzaamheid, waaronder bijvoorbeeld het oprichten van een OWO energiebureau. We stimuleren fietsgebruik en openbaar vervoer. Ook zetten we in op projecten voor deelmobiliteit en het vergroten van het aantal laadpalen voor elektrische auto’s. Dit is opgenomen in bestaand beleid en onderdeel van het Programma Duurzaamheid.

12 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Status

› inhoud

Klimaatbestendig zijn in 2030 Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

We willen de klimaatbestendigheid van de openbare ruimte vergroten om wateroverlast bij piekbuien te voorkomen. Dit is opgenomen in bestaand beleid en onderdeel van het Programma duurzaamheid. Ook zijn we bezig met het opstellen van een nieuw rioleringsplan. We zorgen bij initiatieven, zoals de ontwikkeling van binnenstedelijke woningbouwlocaties, voor een klimaatbestendige openbare ruimte, met voldoende (biodivers) groen. Opgenomen in het bestaand beleid door middel van Het Handboek Inrichting Openbare Ruimte, dat is vastgesteld in 2023 en dat voorziet in een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. We moedigen inwoners aan om aan de slag te gaan met het verbeteren van bodemgezondheid en het vergroten van de biodiversiteit in eigen tuin en buurt. Het opstellen van een klimaatadaptatieplan loopt en besluitvorming door de raad wordt voorzien in 2024. Het biodiversiteitsplan is vastgesteld en de uitvoering van project Groene Dorpsprofielen loopt. Wij geven zelf het goede voorbeeld en passen onze manier van maaien aan op het verbeteren van de biodiversiteit. Er is een meerjarig biodiversiteitsplan met een uitvoeringsplan, vastgesteld in 2022, waarin dit is opgenomen. We gaan door met de uitvoering van de projecten uit het biodiversiteitsplan samen met de verschillende plaatselijk belangen.

Dit is opgenomen in bestaand beleid en onderdeel van het Programma Duurzaamheid. We stimuleren en faciliteren het vergroenen van schoolpleinen, ook vanuit onze doelstellingen ten aanzien van positieve gezondheid. Dit is in uitvoering. De subsidieregeling voor Groene Schoolpleinen is vastgesteld, twee scholen hebben hiervan al gebruik gemaakt. Gesprek met meerdere andere scholen loopt.

13 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

2024

Status

› inhoud

Circulair zijn in 2030 Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang We geven het goede voorbeeld door ons inkoop- en aanbestedingsbeleid zo duurzaam en circulair mogelijk te maken. Dit is opgenomen in de Circulaire Uitvoeringsstrategie, deze is als onderdeel van het Programma Duurzaamheid in 2023 vastgesteld door de raad. Voor de VANG-doelstelling (van afval naar grondstof) gaan we samen met Omrin verder met het verminderen van de hoeveelheid afval en het optimaliseren van de nascheiding van restafval. Dit is onderdeel van het programma Duurzaamheid. Naast de bestaande projecten op het gebied van educatie en zwerfafval is in 2024 een nieuwe communicatiecampagne "Samen Halen We Alles Eruit" gestart. We ondersteunen lokale initiatieven die de voedselketens verkleinen en kringlopen meer sluitend maken. Dit is opgenomen in de Circulaire Uitvoeringsstrategie, deze is als onderdeel van het Programma Duurzaamheid in 2023 vastgesteld door de raad. Om de biobased economie te stimuleren benutten we samen met ondernemers het onderscheidend vermogen van Ooststellingwerf. We sluiten aan op de kernkwaliteiten van Ooststellingwerf, zoals een sterke toeristisch recreatiesector en een grote agrarische sector, waarbij we inzetten op een verduurzaming van deze kernkwaliteiten.

Dit is opgenomen in de Circulaire Uitvoeringsstrategie, deze is als onderdeel van het Programma Duurzaamheid in 2023 vastgesteld door de raad. We willen de innovatiekracht van de agrarische sector graag benutten voor de gezamenlijke uitdaging van de verduurzaming, kringlooplandbouw en voedsel, zodat landbouw en natuur meer samengaan. Dit is opgenomen in de Circulaire Uitvoeringsstrategie, deze is als onderdeel van het Programma Duurzaamheid in 2023 vastgesteld door de raad.

14 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Jaar

Status

› inhoud

2.1.1 Stikstof De gemeente Ooststellingwerf staat voor grote uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, met name in relatie tot het stikstofvraagstuk en de opgave van stikstofreductie vanuit het Nationaal Programma Landelijk Gebied. Dit complexe vraagstuk heeft veel impact en vereist een gebiedsgerichte aanpak, waarbij samenwerking met provincie Fryslân cruciaal is. De gemeente zet in op deelname aan deze aanpak, waarbij een forse inzet van capaciteit verwacht wordt, zowel richting de provincie als in latere fasen met belanghebbenden zoals agrariërs, natuurbeheerders en bewoners.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

We zetten in op deelname in de gebiedsgerichte aanpak, met een wethouder die verantwoordelijk is voor dit thema. Dit leidt naar verwachting tot een forse inzet vanuit de gemeente qua capaciteit. Denk daarbij aan de inzet en input van ambtenaren uit verschillende werkvelden naar de provincie toe en in een later stadium om het gesprek aan te gaan rond de genoemde natuurgebieden met agrariërs, natuurbeheerders, bedrijven uit de recreatiesector en bewoners. Er is een aparte raadscommissie FPLG ingericht op dit thema. Bij de begroting 2023 is er budget voor capaciteit, dat nodig is voor de uitvoering van stikstofmaatregelen, beschikbaar gesteld. In maart komt er een mededeling naar de raad met de stand van zaken in de raadscommissie FPLG. De intentie is dat deze raadscommissie opgeheven wordt als de gebiedsprocessen starten in 2025. In 2025 is de planning dat het definitieve FPLG wordt vastgesteld in Provinciale Staten. Hiervoor kunnen we als gemeente(n) in het najaar van 2024 bij de provincie een zienswijze in dienen.

2025

15 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Status

› inhoud

2.2

Wonen

De gemeente Ooststellingwerf staat voor een belangrijke uitdaging: het toevoegen van woningen aan de huidige voorraad, met speciale aandacht voor verschillende doelgroepen zoals senioren, starters en mensen met zorgbehoeften. De ambitie is om in de komende acht jaar circa 700 nieuwe woningen te realiseren. Deze ambitie omvat zowel nieuwbouwprojecten als het herbestemmen van bestaande panden, waardoor de leefbaarheid in de gemeente kan worden vergroot en de vraag naar woningen beter kan worden beantwoord. Binnenstedelijk bouwen staat hoog op de agenda, wat betekent dat er mogelijkheden worden gecreëerd om bestaande panden om te zetten naar woonruimte. Dit biedt niet alleen een oplossing voor leegstaande gebouwen maar draagt ook bij aan de herstructurering van de dorpen. Het streven is om een zorgvuldige invulling van de leefomgeving te realiseren, waarbij groen, klimaatbestendigheid en een gezond leefklimaat centraal staan. Dit draagt bij aan een prettige woonomgeving voor alle inwoners. Naast de reguliere woningbouwopgave is er ook aandacht voor specifieke doelgroepen, zoals statushouders, die passende huisvesting nodig hebben. Daarnaast wordt ingezet op het realiseren van levensloopgeschikte woningen en geclusterde woonvormen, zodat ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen.

Er wordt gestreefd naar een diverse woningmarkt waarin voor iedereen passende huisvesting beschikbaar is. Om deze doelen te realiseren, worden verschillende acties ondernomen. Zo wordt er ingezet op het toevoegen van woningen in alle dorpen, het ontwikkelen van gemeentelijke eigendommen tot woningbouwlocaties en het maken van prestatieafspraken met woningbouwcorporaties en zorgaanbieders. Daarnaast wordt beleid uitgewerkt om de mantelzorg te faciliteren en om de realisatie van levensloopgeschikte woningen te stimuleren.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

In alle dorpen woningen toevoegen in afstemming met de woonzorgvisie 2022-2026. Dit is in uitvoering. Er komen diverse woningbouwplannen in dorpen ter vaststelling gemeenteraad in 2024.

2026

Juiste juridische kader opstellen om woningtoewijzing aan eigen inwoners mogelijk te maken. Dit wordt opgepakt binnen de provinciale werkgroep Urgentieverordening. Of het juridisch mogelijk is en wat de gevolgen zijn wordt in 2024 duidelijk, hier op volgend zal een raadsvoorstel worden voorgelegd.

2024

Status

We geven voorkeur aan binnenstedelijke ontwikkeling waar mogelijk en stimuleren dit actief. Dit is onderdeel van bestaand beleid. Hier wordt in Taskforce Wonen uitvoering aan gegeven. Gemeentelijke eigendommen, woningbouwlocaties ontwikkelen. Dit is inmiddels een continu proces, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid. We gaan proactief acteren ten aanzien van grondaankopen, op particuliere initiatieven en potentiële woningbouwlocaties. Om onze ambities bij woningbouw te kunnen realiseren is het noodzakelijk om meer op eigen grond te bouwen. Hiervoor is het noodzakelijk locaties te verwerven en daarover (op basis van mandaat) daadkrachtig te kunnen onderhandelen.

2024

zie verder op volgende pagina ››

16 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

› inhoud ‹‹ vervolg van vorige pagina

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

We hebben prestatieafspraken gemaakt met de woningbouwcorporaties over toename sociale woningbouw. Deze prestatieafspraken zijn in 2023 getekend. Integrale planontwikkeling waar een goede leefomgeving uitgangspunt is: (biodivers) groen, klimaatbestendig, duurzaam zijn speerpunten. Bij plan ontwikkeling zoals die vanuit de Taskforce Wonen voor onze woningbouwopgave is ontwikkeld, is vanaf de start een brede blik op de planlocatie. Voor waarden als groen, klimaatbestendig en duurzaam worden randvoorwaarden opgesteld. Met behulp van de tool ambitieweb wordt hier aan gewerkt, ook met externe adviseurs. We maken prestatie afspraken met corporaties over het realiseren van geclusterde woningen voor senioren (bijvoorbeeld Knarrehoven) en woonvormen voor overige doelgroepen zonder zorg maar met zorg en voorzieningen nabij; via bestaande woningen of nieuwbouw. Er ligt een opgave voor 400 geclusterde woningen voor 2030 waarvan 2/3 sociaal en 1/3 particuliere huur of koop. Dit is opgenomen in de meerjarige prestatieafspraken 2023 – 2026. De uitvoering hiervan vindt plaats bij Taskforce Wonen. We maken prestatieafspraken met zorgaanbieders voor het realiseren van de extra vraag naar minimaal 50 extra plekken voor psychogeriatrische 24 uurs zorg en minimaal 20 extra plekken voor somatische 24 uurs zorg voor 2030. Op dit moment wordt in regionaal verband de behoefte geactualiseerd.

De geactualiseerde cijfers Woonzorgvisie gaan uiterlijk eind 2024 als een raadsvoorstel naar de raad. Hierna kunnen er eventueel prestatieafspraken worden gemaakt.

2024

We werken beleid uit voor het stimuleren en faciliteren van splitsen van grotere woningen naar levensloopgeschikte woningen op de benedenverdieping en/of starterswoningen op de bovenverdieping. Daarbij denken we ook aan ruimte voor het bouwen van meergeneratiewoningen of 2 aparte wooneenheden op 1 erf om de vraag naar ‘zorgen voor elkaar’ te faciliteren. Er wordt op dit moment gewerkt aan een beleidsnotitie over het stimuleren en faciliteren van splitsen van grotere woningen naar levensloopgeschikte woningen op de benedenverdieping en/ of starterswoningen op de bovenverdieping.

2024

Om mantelzorg beter mogelijk te maken stellen we beleidsregels op voor het realiseren van (pre)mantelzorgwoningen die bij een bestaande woning kunnen worden gerealiseerd. Voor het realiseren van (pre)mantelzorgwoningen die bij een bestaande woning kunnen worden gerealiseerd is in maart 2024 een presentatie aan de raad gegeven. Hier is besloten om dit in de raadscommissie verder te bespreken.

2024

17 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Status

› inhoud

2.3

Openbare ruimte

De gemeente streeft naar een veilige, goed onderhouden en toekomstbestendige openbare ruimte die bijdraagt aan het welzijn van haar inwoners, bedrijven en recreanten. Belangrijke aandachtspunten zijn onder andere het waarborgen van de veiligheid, het onderhoud, en het bevorderen van biodiversiteit. Bij alle initiatieven, zoals woningbouwprojecten, wordt de openbare ruimte integraal meegenomen in het plan. Er wordt speciale aandacht besteed aan toegankelijkheid voor iedereen, natuurbehoud, en duurzame speelvoorzieningen, waarbij de betrokkenheid van de jeugd en omwonenden wordt gestimuleerd.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang We zorgen voor een veilige en goed onderhouden openbare ruimte. Hierbij houden we rekening met zaken zoals gebruiksfunctie, klimaatverandering, inclusie, verharding, groen, riolering, afwatering en de zorg voor de natuur en het milieu. Dit is inmiddels een continu proces, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid. Bij initiatieven (o.a. woningbouw) zorgen we ervoor dat de openbare ruimte integraal onderdeel uitmaakt van het totaalplan. Dit is inmiddels een continu proces, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid. We bevorderen de biodiversiteit. We passen onze werkwijzen hierop aan en richten indien nodig de openbare ruimte hierop in. Dit is inmiddels een continu proces, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid. We vinden het belangrijk dat iedereen gebruik kan maken van de openbare ruimte en dat die ook voor iedereen toegankelijk is. Bij de inrichting van de openbare ruimte houden we hier rekening mee. Dit is inmiddels een continu proces, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid. We kappen zo min mogelijk bomen. Voor elke gekapte boom planten we een boom – of waar mogelijk meer – terug. Dit is inmiddels een continu proces, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid. We zetten bij speelvoorzieningen in op duurzaamheid en bevorderen ‘natuurlijk spelen’. We betrekken hierbij de jeugd en omwonenden.

Dit is inmiddels een continu proces, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid.

18 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Jaar

Status

› inhoud

2.4

Mobiliteit en bereikbaarheid

Een goede bereikbaarheid en veiligheid van infrastructuur zijn prioriteiten voor onze gemeente. We streven naar een goed en veilig wegennet waar alle verkeersdeelnemers veilig gebruik van kunnen maken. Daarnaast willen we mobiliteit verduurzamen. Concreet betekent dit investeren in kwalitatief hoogwaardige en veilige wegen, voet- en fietspaden. We blijven ons inzetten voor permanente verkeerseducatie en handhaving om het gedrag van weggebruikers te beïnvloeden. Verkeersveiligheid staat centraal in al onze plannen en we ondersteunen initiatieven voor een goed openbaarvervoer-netwerk en snelle verbindingen in de regio, waaronder de Lelylijn en de komst van een hub.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

We zorgen voor kwalitatief goede en veilige wegen, voet- en fietspaden. De raad heeft eenmalig extra middelen beschikbaar gesteld voor een kwaliteitsimpuls wegen bij de programmabegroting 2024. Het onderhoudsplan (MOP-wegen) is begin 2024 door de Raad vastgesteld. We continueren onze permanente verkeerseducatie en blijven sturen op gedragsbeïnvloeding, waaronder bewustwording en handhaving. In 2024 komt er een mededeling naar de raad over een onderzoek naar flitspalen.

2024

We houden in alle plannen in onze gemeente rekening met de verkeersveiligheid. Dit is inmiddels een continu proces, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid. We zetten ons in voor een goed openbaarvervoer-netwerk. Daarnaast zetten we in op snelle verbindingen in de regio. De gemeente heeft een zienswijze ingediend op een aanbesteding concessie openbaar vervoer bus Fryslân 2024-2034. De Raad is hierover geïnformeerd met een mededeling in 2023. De provinciale aanbestedingsprocedure loopt op dit moment nog.

2024

Om de bereikbaarheid verder te verbeteren ondersteunen wij de komst van de Lelylijn. De raad wordt op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen. Om de bereikbaarheid verder te verbeteren ondersteunen wij de komst van een hub. De realisatie Hub is onderdeel van de ladder van duurzame verstedelijking. Later in 2024 zal hier meer over bekend worden.

2024

We stimuleren het fietsen. We zorgen voor kwalitatief goede en veilige fietsverbindingen voor zowel inwoners als recreanten. Op dit moment wordt er gewerkt aan een visie Duurzame Mobiliteit, waar dit een onderdeel van zal zijn.

2024

Bij onderhoud of het opnieuw inrichten van wegen en voet- en fietspaden houden we rekening met de veiligheid van (duo)fietsers, voetgangers en mindervaliden. Dit is inmiddels een continu proces, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid.

19 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Status

› inhoud

2.5

Accommodatiebeleid

De gemeente Ooststellingwerf staat voor de uitdaging om haar accommodaties efficiënter en doelgerichter in te zetten, zowel die waar ze eigenaar van is als die waar ze geen zeggenschap over heeft maar wel een maatschappelijk nut dienen. Het doel is om meer maatschappelijk rendement te behalen door de focus te leggen op de activiteiten die plaatsvinden in deze accommodaties, in plaats van puur op het vastgoed zelf. Daarnaast is er aandacht voor het beheer, onderhoud en de verduurzaming van deze accommodaties, waarbij de CO2-uitstoot tegen 2030 met 49% moet zijn verminderd. Het opstellen van een accommodatiebeleid staat centraal, dat zich richt op een slimme inzet van accommodaties en het waarborgen van betaalbaarheid op de lange termijn, zowel wat betreft beheer en onderhoud als op het gebied van verduurzaming.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

We stellen een accommodatiebeleid op dat insteekt op een slimme inzet van accommodaties en keuzes maakt in welke accommodaties er dan nodig zijn en dat insteekt op de langdurige betaalbaarheid van zowel beheer en onderhoud als op het gebied van verduurzaming. Inmiddels zijn er gesprekken in de dorpen geweest om inwonersparticipatie mee te nemen in het beleid. In 2024 is er reeds een thema avond georganiseerd. Hier opvolgend zal er in mei 2024 een raadsvoorstel worden voorgesteld voor het vaststellen van een voorkeursscenario. In september 2024 zal er een raadsvoorstel worden voorgesteld voor het vaststellen van het accommodatiebeleid en Integraal Huisvestigingsplan Onderwijs.

2024

20 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Status

3 Ooststellingwerf, een gemeenschap waar je je thuis, gezond en veilig voelt.

› inhoud

21 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

3

Ooststellingwerf, een gemeenschap waar je je thuis, gezond en veilig voelt.

3.1

Positieve gezondheid

› inhoud

Gezondheid wordt geïntegreerd in alle beleidsdomeinen, met een focus op positieve gezondheid, het verkleinen van gezondheidsverschillen en het creëren van een gezonde leefomgeving. Dit omvat ook het aanpakken van sociaaleconomische ongelijkheden die de gezondheid van kwetsbare groepen beïnvloeden. Bij nieuw beleid wordt altijd gekeken naar de impact op de gezondheid van inwoners, en er wordt geïnvesteerd in bestaanszekerheid en positieve gezondheidsbenaderingen. Daarnaast wordt ingezet op het bevorderen van een gezonde en beweegvriendelijke omgeving en het stimuleren van gezonde keuzes.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang We kijken bij nieuw beleid altijd wat het effect is op de gezondheid van onze inwoners. Dat kan gaan om de inrichting van de openbare ruimte, maar ook om economisch beleid, wonen of veiligheid. Dit is inmiddels een continu proces, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid. We investeren in de bestaanszekerheid van mensen. Dit is onderdeel van de Visie op Samenleven, die in 2022 is vastgesteld door de raad, en de accenten die daarin zijn aangebracht bij vaststelling van de tussenbalans. In ons nieuwe beleid positieve gezondheid ligt de nadruk op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of de ziekte zelf. Dit is vastgelegd in het ‘Gezond en Actief Leven Akkoord’. Hierover is in september 2023 een mededeling naar de raad gegaan. Hiermee is dit een continu proces, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid. We zetten in op een gezonde, beweegvriendelijke omgeving en op het makkelijk maken van gezonde keuzes. Bij nieuwe grote projecten zit 'Gezondheid aan tafel' om mee te denken in bestaande situaties met inwoners en lokale partijen om beweging op gang brengen.

22 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Jaar

Status

› inhoud

3.2

Grip op uitgaven jeugd en Wmo

Onze gemeente staat voor aanzienlijke uitgaven in jeugdhulp en ouderenzorg, en het is essentieel om grip te houden op deze kosten zonder de kwaliteit van de zorg te verminderen. We streven ernaar om problemen te voorkomen door te investeren in preventie en vroegtijdige ondersteuning voor inwoners. Daarnaast willen we de uitgaven op jeugdhulp en Wmo beperken, terwijl we blijven zorgen voor de meest kwetsbare inwoners. Tot nu toe is het nog niet gelukt om grip te krijgen op de kosten van de jeugdzorg. We hebben onderzocht wat de oorzaken van de hoge jeugdzorglasten zijn, waarop verschillende actiepunten zijn geformuleerd. Bijvoorbeeld: identificeren van achterliggende problemen binnen gezinnen om passende hulp in te zetten, strengere controle op naleving van resultaatafspraken bij zorgaanbieders en optimalisatie en maandelijkse controle van prognoses van jeugdzorgkosten, inclusief digitalisering. Ons gebiedsteam is aanwezig op vindplekken om problemen vroegtijdig te signaleren. We hebben geld vrij gemaakt voor gespecialiseerde medewerkers in voorliggende voorzieningen en streven naar normalisatie, waarbij realistische verwachtingen van de samenleving worden besproken. We verkennen samen met jongeren, ouders en scholen manieren om de veerkracht en weerbaarheid van jongeren te versterken. Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

Status

We investeren in allerlei vormen van preventie en indicatie-vrije voorzieningen. In gesprekken met dorpen bespreken we de mogelijkheden van het starten van indicatie vrije voorzieningen. Dit is inmiddels (met behulp van vrijwilligers) gestart in 3 dorpen, in nog 2 dorpen hebben we vergevorderde gesprekken hierover. Verder is met behulp van professionele partijen op 2 plaatsen een indicatie vrije voorziening ingericht voor inwoners met dementie. We investeren in sociale verbanden tussen mensen, in samenredzaamheid en in inclusie. We richten ons op het versterken van de sociale basis. Door middel van bijvoorbeeld VraagElkaar, welzijnscoaching, laagdrempelige inloopactiviteiten en accommodatiebeleid stimuleren we ontmoeting, verbinding tussen mensen en informele hulp. Voor een sterke gemeenschap ondersteunen we vrijwilligers en hun organisaties. Opdat iedereen mee kan doen werken we de lokale inclusieagenda uit. We vragen inwoners met de meeste ‘stapeling’ van problemen wat zij echt nodig hebben en bekostigen dat (in plaats van verstrekken waar zij recht op hebben). Hierdoor zijn we goedkoper uit, zijn de oplossingen duurzamer en voelen de mensen om wie het gaat zich meer gehoord. Dit is uitvoering van de Visie op Samenleving, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid.

We vallen zo nodig terug op de reeds geïnventariseerde besparingsmogelijkheden op het terrein van Wmo en leggen deze (opnieuw) aan de raad voor. In 2021 is door de 'Taskforce Grip op Wmo' een overzicht van besparingsmogelijkheden opgeleverd, op allerlei terreinen zoals hulp bij het huishouden, vervoer, etcetera. Op dit moment staan we stand by en pakken dit punt op wanneer het nodig is. Ons gebiedsteam is aanwezig op vindplekken waardoor we inwoners kunnen helpen als de problemen nog niet zo groot zijn (dure zorg voorkomen). Dit is uitvoering van de Visie op Samenleving, en daarmee opgenomen in het bestaand beleid. zie verder op volgende pagina ››

23 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

› inhoud ‹‹ vervolg van vorige pagina

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

We maken geld vrij om medewerkers toe te voegen die gespecialiseerd zijn in het voorliggende veld (algemene voorzieningen). Hierdoor zorgen we -daar waar mogelijk- voor passende oplossingen zonder (dure) geïndiceerde zorg in te zetten. We hebben in 2023 geld vrij gemaakt. Er is een aanstelling van welzijnscoaches bij Stichting Scala. Dit is ook onderdeel van de uitvoering van de Visie op Samenleving en daarmee opgenomen in het bestaand beleid. We zetten in op normaliseren. We gaan het gesprek aan over realistische verwachtingen die de samenleving heeft van kinderen en jongeren, van tegenslagen in het leven, van weerbaarheid en zelfredzaamheid en van de rol die de gemeente kan spelen. Dit doen we onder andere door geen indicaties meer af te geven voor bepaalde (coachings)trajecten. In de beleidsregels Hart voor de Jeugd 2024 wordt ingezet op normaliseren. Met de nieuwe inkoop van Specialistische Jeugdhulp door Sociaal Domein Fryslân is Complementaire Ondersteuning niet standaard meer ingekocht. In OWO-verband is in 2023 besloten alleen Vak therapie in te kopen (pilot); naar andere vormen van complementaire ondersteuning (waaronder coaching) kan niet verwezen worden. Verder is normaliseren een continu proces, waarbij op dit moment de nadruk ligt op de rol die gemeente heeft.

We verkennen samen met jongeren, ouders en scholen hoe we de veerkracht en weerbaarheid van jongeren kunnen versterken. We zetten voornamelijk met Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) en jongerenwerk in op het versterken van de veerkracht van kinderen en jongeren.

24 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

2025

Status

› inhoud

3.3

Participatie, werk en inkomen

Het streven is dat iedereen volwaardig kan deelnemen aan de samenleving, wat bijdraagt aan zingeving en de mentale en fysieke gezondheid bevordert. Werk en voldoende inkomen zijn cruciaal voor participatie. We willen zoveel mogelijk mensen aan een baan helpen en belemmeringen om mee te doen in werk of andere maatschappelijke activiteiten wegnemen. Mensen met een bijstandsuitkering, die vaak een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben en met meerdere problemen kampen, zullen intensiever begeleid worden om hun situatie te verbeteren. We verkleinen de 'armoedeval' door de uitstroompremie voor mensen die van bijstand naar werk gaan niet alleen na een half jaar, maar ook na een jaar te geven als zij nog steeds aan het werk zijn. Tevens verhogen we de norm voor kindregelingen om financiële druk te verlichten.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang We zien dat mensen die op dit moment een bijstandsuitkering hebben veelal een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben en met problemen kampen op meerdere levensgebieden. We begeleiden hen intensiever om hun te situatie te doorbreken. Inwoners met een bijstandsuitkering krijgen dienstverlening op maat. Dit is zeker gezien de multi problematiek waarmee een groot deel van de populatie mee te maken heeft intensief. We starten een pilot waarin we ouders met een bijstandsuitkering een intensief traject aanbieden van hulp in combinatie met een baan in kansrijke sectoren. Als onderdeel van de Tussenbalans Visie op Samenleven is door de Raad in februari 2024 er mee ingestemd deze pilot niet te starten. Reden besluit is dat we ons niet richten op specifieke doelgroepen met een relatief klein bereik. We streven na om iedereen mee te laten doen en bieden waar nodig ontschotte dienstverlening zodat alle vraagstukken op verschillende levensgebieden weggenomen worden. Dit met als ultieme doel iedereen naar vermogen mee te laten doen. We verkleinen de zogenaamde ‘armoedeval’ door de uitstroompremie voor mensen die van bijstand naar werk gaan niet alleen na een half jaar te geven, maar nogmaals te geven als zij ook na een jaar nog aan het werk zijn. Dit is ingeregeld sinds eind 2023 in de aanpassing van de re-integratieverordening Participatiewet.

Hiermee is dit opgenomen in het bestaand beleid. We verhogen de norm voor onze kindregelingen. De norm voor onze kindregelingen is in 2023 vastgesteld op 130% van het sociaal minimum. Dit was 120%.

25 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Jaar

Status

› inhoud

3.4

Jeugd

We streven ernaar dat alle kinderen en jongeren gelijke kansen hebben op een goede toekomst. Dit betekent dat ze zich kunnen ontwikkelen in goede gezondheid en in een veilige en stimulerende omgeving. Om dit te bereiken, investeren we in preventieve programma's voor een kansrijke start voor kinderen. We breiden de ontwikkeling van integrale kindcentra en brede scholen uit, waar onderwijs, preventie en zorg samenkomen om een stevige steunstructuur te bieden voor kinderen in het primair onderwijs. Voor jongeren in het voortgezet onderwijs en het mbo leggen we de focus op het behalen van een startkwalificatie, het voorkomen van schulden als volwassene en het verbeteren van hun gezondheid.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang We bieden kinderen een kansrijke start door diverse preventieve programma’s. Het programma Kansrijke Start is op dit moment volop in ontwikkeling. Er is bekend dat het programma Nu Niet Zwanger landelijk verder uitgerold gaat worden, hier hebben wij ons als gemeente ook aan gecommitteerd. We bouwen de ontwikkeling van integrale kindcentra en brede scholen verder uit. Door onderwijs, preventie en zorg met elkaar te verbinden, ontstaat er een stevige steunstructuur voor kinderen in het primair onderwijs. Als een schoolgebouw wordt verbouwd dan wel vervangen door nieuwbouw is de insteek te komen tot een integrale kind centra/brede school. Als dit aan de orde is volgt afzonderlijke besluitvorming. Voor jongeren in het voortgezet onderwijs en het mbo leggen we het accent op het halen van in elk geval een startkwalificatie, het voorkomen van schulden als volwassene en het verbeteren van hun gezondheid (JOGG). Dit wordt uitgevoerd conform de Wet Leerplicht en is daarmee onderdeel van het bestaand beleid.

26 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Jaar

Status

› inhoud

3.5

Schuldhulpverlening

We streven ernaar de bestaanszekerheid van onze meest kwetsbare inwoners te vergroten door nadruk te leggen op preventie, vroegsignalering en een integrale aanpak van armoede- en schuldenproblematiek. Dit omvat ook het financieel in staat stellen van mensen om maatschappelijk mee te doen, inclusief kinderen in armoede. We willen dat mensen tijdig de weg weten te vinden bij financiële vragen en problemen en tevreden zijn over de geboden ondersteuning. Om dit te bereiken, zetten we meer capaciteit in op preventie en vroegsignalering, met de hulp van ervaringsdeskundigen. We versnellen het proces voor schuldhulpverlening en zetten de Voorzieningenwijzer in om optimaal gebruik te maken van bestaande regelingen en voorzieningen. We verhogen de norm voor kindregelingen en onderzoeken de mogelijkheden voor het introduceren van een 'meedoen-pas'. Daarnaast willen we de kennis en ervaring van inwoners benutten bij de uitvoering van ons beleid en ervaringsdeskundigen inzetten en aannemen.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

We zetten meer capaciteit in op preventie en vroegsignalering. Daarbij zetten we ervaringsdeskundigen in. Meer capaciteit is in 2022 gerealiseerd, de ervaringsdeskundige is in 2023 gestart. We versnellen het proces om te komen tot een traject schuldhulp door onder andere zelf beschikkingen af te geven. De voorbereidingen van het traject zijn getroffen, en zal medio 2024 van start gaan.

2024

We willen De Voorzieningenwijzer inzetten om te zorgen dat inwoners optimaal gebruik maken van bestaande landelijke en gemeentelijke regelingen en voorzieningen. In 2023 is gestart met een proefperiode van de implementatie van De Voorzieningenwijzer. De ervaringen zijn geëvalueerd. Eind 2024 zal hiervan een voorstel naar de raad gaan over het vervolg.

2025

We verminderen de armoedeval. Dit is ingeregeld sinds eind 2023 in de aanpassing van de re-integratieverordening Participatiewet. Hiermee is dit opgenomen in het bestaand beleid. We verkennen de mogelijkheden voor het introduceren van een ‘meedoen-pas’. Hierin komen alle regelingen samen en krijgen inwoners meer keuzevrijheid. Op dit moment worden er een drietal scenario’s uitgewerkt, waarna een voorkeurscenario wordt aangewezen. Deze zullen eind 2024 voorgelegd zullen worden aan de raad. We maken gebruik van de kennis en ervaring die er is bij inwoners als het gaat om armoede en schulden bij de uitvoering van ons beleid. We willen daarnaast ervaringsdeskundigen inzetten en aannemen. De inzet van een ervaringsdeskundige is in 2023 gerealiseerd. Er wordt gebruik gemaakt van kennis en ervaringen van de doelgroep o.a. door werkgroep 'Arm in Arm'. We maken gebruik van de kennis en ervaring die er is bij inwoners als het gaat om armoede en schulden bij de uitvoering van ons beleid.

27 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

2024

Status

› inhoud

3.6

Personeelstekort (ouderen)zorg

We streven ernaar samen met partners oplossingen te vinden voor het personeelstekort in de ouderenzorg. Dit omvat het aanbieden van een intensief traject aan ouders met een bijstandsuitkering voor een baan in de zorg, zoals beschreven in de participatieparagraaf. We blijven in gesprek met welzijns-, zorg-, onderwijs- en arbeidspartners om andere concrete oplossingen te verkennen via regionale samenwerking. Daarnaast onderzoeken we mogelijkheden om ruimhartiger om te gaan met aanvragen voor mantelzorg- en pre-mantelzorgwoningen. Verder streven we naar het clusteren van woningen voor ouderen om onderlinge steun te bevorderen, eenzaamheid te verminderen en efficiëntere zorg aan huis mogelijk te maken.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

We blijven in gesprek met partners in welzijn, zorg, onderwijs en arbeidsparticipatie om te zoeken naar andere concrete oplossingen en kansen die regionale samenwerking ons kan brengen. Er is in 2023 een regionaal netwerk opgezet met netwerkpartners uit het onderwijs, de zorg, het welzijn en de arbeidsparticipatie. Binnen dit netwerk zijn drie regionale samenwerkingspilots gestart. Een pilot waarin statushouders worden toe geleid naar een baan in de zorg. Een pilot waarbij zorg anders wordt georganiseerd. Mensen die thuiszorg ontvangen kunnen naar een ontmoetingsplek komen, waardoor zorg op locatie wordt gegeven in plaats van thuis. En er is een opleiding bij Firda waarbij zorgpersoneel wordt bijgeschoold in welzijnstaken zodat personeel breder en langer inzetbaar blijft. We gaan onderzoeken hoe we ruimhartiger om kunnen gaan met aanvragen van inwoners voor mantelzorgwoningen en prémantelzorgwoningen. De raad heeft in maart 2024 hier een presentatie over gehad. De uitwerking en uitvoering hiervan wordt op dit moment opgepakt en zal daarna weer terug komen in de raad.

2024

We clusteren woningen voor ouderen zoveel mogelijk, zodat zij onderlinge steun kunnen bieden, de kans op eenzaamheid vermindert en de zorg aan huis goed en efficiënt geboden kan worden. Samen met de Taskforce wonen en de corporaties betrekken we dit uitgangspunt uit de woon(zorg)visie bij de planvorming, zowel bij ontwikkelaars als bij corporaties.

2024

28 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Status

› inhoud

3.7

Ondersteuning van verenigingen en sportverenigingen

We streven naar een samenleving met een sterke sociale basis waarin inwoners verantwoordelijkheid nemen en voor elkaar klaarstaan. Om dit te bereiken, blijven we investeren in sport, gezondheid, ontmoeting, zingeving en culturele activiteiten om de verbondenheid te versterken. We erkennen de cruciale rol van vrijwilligers en zullen de komende vier jaar meer investeren in hun inzet. We moedigen inwoners aan en faciliteren hen om zelf problemen aan te pakken en aan maatschappelijke doelen te werken, onder meer via opbouwwerk en subsidies via het Fonds. We zullen beleid en regelgeving op andere terreinen bekijken om eventuele belemmeringen voor initiatiefnemers op te lossen. Bovendien zorgen we ervoor dat initiatiefnemers binnen de gemeente één aanspreekpunt hebben voor begeleiding en bemiddeling tussen verschillende betrokkenen binnen de gemeentelijke organisatie.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

We blijven investeren op het gebied van sport, gezondheid, ontmoeting, zingeving en culturele activiteiten omdat dit zorgt voor sterke verbondenheid. Dit is onderdeel van het bestaand beleid. We houden de sociale-, culturele en sportinfrastructuur op orde. De gemeente draagt bij d.m.v. subsidies, accommodatiebeleid, opbouwwerk, vrijwilligersondersteuning, activiteitenagenda Uutgaon.nl, inclusiebeleid, mantelzorgondersteuning, vervoersmogelijkheden. De inzet van vrijwilligers is van cruciaal belang in een samen redzame en vitale samenleving. ‘Plek voor talent’ is sinds 7 november 2023 ‘Vrijwilligerscentrale’. Gewerkt is aan zichtbaarheid en contacten in de dorpen met verenigingen en organisaties die met vrijwilligers werken. We nodigen inwoners uit en faciliteren hen om zelf problemen aan te pakken en te werken aan maatschappelijke doelen, bijvoorbeeld door middel van opbouwwerk en subsidies. De opbouwwerkers ondersteunen initiatieven van inwoners in de dorpen. Een begeleidingscommissie opbouwwerk, bestaande uit betrokken inwoners, denkt mee. Sinds 2023 zijn twee vrijwillige bestuur coaches actief om verenigingsbesturen te ondersteunen. Voor kleine uitgaven om initiatief verder te helpen is jaarlijks een werkbudget beschikbaar. We zetten het Fonds Ooststellingwerf in de periode 2022-2026 door. Elk jaar is er een ronde van het Fonds.

De raad ontvangt hier jaarlijks een mededeling over. We merken dat beleid en regelgeving op andere terreinen voor initiatiefnemers soms (onbedoeld) belemmerend werkt (ruimte, vergunningverlening). In samenwerking met alle betrokkenen lossen we dit op. Verenigingen zoeken manieren om om te gaan met regelgeving op het gebied van bijvoorbeeld gezondheid (roken, gezonde kantine). Hierover gaan zij in gesprek met het gemeentebestuur. Door de instelling van een initiatievenloket gaan we initiatiefnemers ondersteunen bijvoorbeeld bij het aanvragen van vergunningen en subsidies.

2025

We zorgen dat initiatiefnemers binnen de gemeente één aanspreekpunt hebben die hen begeleidt en bemiddelt tussen de diverse betrokkenen binnen de gemeentelijke organisatie. In het voorjaar 2024 gaat het initiatievenloket van start, dit wordt hét aanspreekpunt voor initiatiefnemers binnen de gemeentelijke organisatie.

2024

29 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Status

› inhoud

3.8

Inclusie

We streven naar een samenleving waarin iedereen, ongeacht verschillen, beperkingen of uitdagingen, volwaardig kan deelnemen en geaccepteerd wordt. Inclusie is een belangrijk principe bij al onze activiteiten, en we zullen investeren in de ontwikkeling en implementatie van onze Lokale Inclusieagenda.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang Inclusie is voor ons een belangrijke toetssteen bij alle uitdagingen waar we als samenleving en gemeente voor staan. We nemen dit serieus en investeren in de uitwerking en uitvoering van onze Lokale Inclusieagenda. Er is een werkgroep Inclusie, deze werkgroep komt 6x per jaar bij elkaar. De agenda wordt bepaald door de actiepunten en prioriteiten uit de Lokale Inclusie Agenda en andere actuele zaken. Interne bewustwording is o.a. gestimuleerd door inclusie als thema op lunchbijeenkomst medewerkers, workshop over licht verstandelijke beperking voor medewerkers, workshop inclusie voor jonge ambtenaren en a.s. mei 2024 themabijeenkomst voor de gemeenteraad. Dit jaar gaan er intern gespreksrondes plaatsvinden van de projectleider en deelnemers van de werkgroep om stand van zaken betreffende de invoering VN verdrag in onze gemeente te bespreken.

30 | Deel 2 Collegeakkoord 2022-2026 | Waar staan we medio 2024?

Jaar

Status

› inhoud

3.9

Openbare orde en veiligheid

We streven ernaar dat onze inwoners en ondernemers kunnen wonen, werken en naar school gaan in een veilige omgeving. Dit omvat bewustwording rondom ondermijning en het beheersen van risico's door samen te werken met partners. We voeren het uitvoeringsplan tegen ondermijning uit en richten ons specifiek op het risico van natuurbranden. Het integraal veiligheidsbeleid wordt vernieuwd, en we gaan aan de slag met preventie en aanpak van overlast, waaronder woninginbraken.

Actiepunt Collegeakkoord | Voortgang

Jaar

We werken samen met partners om risico’s te beheersen. Samen coördineren we ook de voorbereiding en preparatie op hulpverlening bij incidenten en crisis. De afgelopen twee jaar zijn er diverse trainingen geweest en voorlichtingen gegeven. Ook de aankomende jaren blijven we de crisisorganisatie trainen. Een cybercrisis oefening staat bijvoorbeeld nog op de planning. We geven uitvoering aan het vastgestelde uitvoeringsplan ondermijning. De raad is in 2023 bijgepraat over de aanpak van ondermijning tijdens een thema-avond. We hebben controles uitgevoerd op bedrijventerreinen, garageboxen en in het buitengebied. Voorlichtingen zijn gegeven aan agrariërs en er wordt gewerkt aan een samenwerking tussen agrariërs, politie en gemeente tegen ondermijning. Samen met Friese gemeenten werken we aan een gemeenschappelijke aanpak. Ons personeel heeft een escaperoom ervaring gehad om bewustwording te vergroten. Het programma HackShield start binnenkort, en er wordt gewerkt aan een veiligheidsconvenant met het voortgezet onderwijs, politie en jongerenwerk. Professionals worden getraind in vroegsignalering en ondernemers worden benaderd voor hun behoeften. De casustafel Ondermijning vindt maandelijks plaats. We geven extra aandacht aan het risico op natuurbranden. Middels een thema avond voor de raad in September 2023 is de raad bij gesproken over de aanpak van natuurbranden.