Bijlage 2 Jaarstukken 2022
Tekst van het document
Daarnaast is bij amendement € 40.000 beschikbaar gesteld voor energiebesparende maatregelen. Dit budget was niet nodig omdat er dekking vanuit andere (rijks) middelen was. Het extra budget voor kleding- en schoenenbonnen vanuit de algemene reserve was niet volledig nodig in 2022. Dit komt omdat de bonnen ook in 2023 nog ingeleverd kunnen worden. Dit zorgt voor een lagere onttrekking in 2022. De onttrekking van het restant vindt plaats in 2023. Algemene reserve, nadeel € 30.000* Lagere onttrekking voor kleding- en schoenenbonnen. Het budget schuift door naar 2023. Zie hierboven bij armoede.
39
Levensonderhoud, voordeel € 163.000 Dit komt hoofdzakelijk doordat de aantallen WWB lager zijn dan begroot (50 cliënten lager). De lasten per cliënt zijn wel hoger dan verwacht. Daarnaast is ook meer loonkostensubsidie toegekend dan begroot. Het budget dat we van het rijk ontvangen ligt in lijn met wat we hadden begroot. In deze begroting hebben we voor het eerst de lasten en baten gelijk aan elkaar geraamd. Dit is een uitkomst van de heroverwegingen 2022. Het voordeel betekent dan ook dat we meer van het rijk hebben ontvangen dan we aan lasten voor levensonderhoud hebben gehad. Participatiewet, nadeel € 120.000 Een deel van dit nadeel wordt gecompenseerd door de septembercirculaire (€ 73.000), dit bedrag komt als voordeel terug in programma 6. Het resterende nadeel van € 47.000 komt voornamelijk doordat st. Werk Ooststellingwerf in 2022 meer is ingezet om zo inwoners met een bijstandsuitkering de stap te laten zetten naar (regulier) werk. Ook heeft de doelgroep participatiewet een steeds grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Dit vraagt intensiever en langere trajecten om deze inwoners stappen te laten zetten zodat ze mee kunnen doen. Wmo, voordeel € 819.000 Beschermd wonen, voordeel € 450.000. Vanuit de centrumgemeente Leeuwarden hebben we een afrekening beschermd wonen ontvangen. Hier hadden we geen rekening mee gehouden. Woningaanpassingen, voordeel € 104.000.
Er zijn in 2022 geen grote woningaanpassingen geweest. We hadden in de begroting rekening gehouden met twee grote woningaanpassingen en meerdere kleine. Er zijn wel drie grote aanpassingen aangevraagd en voorbereid in 2022, maar deze starten in 2023. Verder is er sprake van het uitstellen van woningaanpassingen (drukte bij bouwbedrijven) en uitstel van verhuizing omdat inwoners er tegenop zien. Hulpmiddelen, nadeel € 51.000. Er zijn in 2022 meer hulpmiddelen verstrekt dan verwacht. Dat betekent ook hogere lasten voor onderhoud van de hulpmiddelen. Hulp bij het huishouden, voordeel € 190.000. Ondanks de stijging van het aantal cliënten waarmee we in de begroting ook rekening hadden gehouden zijn de lasten niet evenredig gestegen. Oorzaken zijn dat in de vakantieperiode geen of minder hulp is verleend en hulp is soms later gestart wegens personeelstekort. Wmo begeleiding, voordeel € 123.000. Er zijn lagere lasten voor Wmo begeleiding. Dit komt door verschuiving van zware naar lichte zorg. Het aantal cliënten begeleiding plus was 19 in 2022 en 41 in 2021. Het aantal cliënten in dagbesteding plus was 9 in 2022 en 13 in 2021. Thema 1.2 Samenleven (Sport)accommodaties, voordeel € 69.000 De lagere lasten komen voornamelijk doordat er nog geen kapitaallasten zijn voor het DoarpsSintrum Donkerbroek.
Opvang Oekraïense vluchtelingen, voordeel € 363.000 We hebben een voordeel van € 363.000 voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Een deel van dit voordeel komt als nadeel terug in programma 6, er staan lasten inhuur personeel tegenover. Deels zijn de lasten ook lager geweest dan de vergoeding, bijvoorbeeld de uitvoeringslasten voor het verstrekken van de uitkeringen. Per saldo is het voordeel € 254.000*. Thema 1.3 Gezondheid Gezondheid, voordeel € 194.000 Er waren middelen gereserveerd voor de bloeizone. De lasten hiervan zijn uit de Regio Deal middelen betaald. Dat zorgt hier voor een voordeel. Daarnaast was de subsidieaanvraag voor VraagElkaar lager dan begroot. Een deel van de GIDSmiddelen is niet ingezet omdat de doe-agenda positieve gezondheid in juni 2022 is vastgesteld waardoor niet alle hiervoor bestemde middelen zijn besteed. Voor het onderwerp 'ouder worden' is minder uitgegeven dan begroot.
40
Thema 1.4 Goed opgroeien Jeugdhulp, nadeel € 1.265.000 De overschrijding bij jeugdhulp komt voornamelijk door hogere lasten voor herstel en maatwerktrajecten. Ook is het aantal cliënten in zorg toegenomen ten opzichte van 2021 (voor hersteltrajecten en duurzame trajecten). Met name in het laatste kwartaal van 2022 zien we deze stijging. Wat betreft hersteltrajecten heeft er voor € 270.000 nabetaling plaatsgevonden over voorgaande jaren (voornamelijk vanuit het woonplaatsbeginsel en betreft 8 jeugdigen). In de laatste maanden zijn er meerdere dure trajecten afgegeven waaronder 4 trajecten waarbij er zeer korte en intensieve zorg is ingezet met een waarde van € 120.000. Deze trajecten zijn met terugwerkende kracht ingezet waardoor deze kosten niet waren te voorzien in de prognose van augustus 2022. Van de toegekende profielen is ongeveer 10% tussentijds opgehoogd, dit zorgde voor hogere lasten van € 250.000. Wat betreft maatwerk was er ook een afrekening van € 65.000 over voorgaande jaren en zijn er een aantal maatwerktrajecten afgegeven die we niet konden voorzien. De Jeugdwet bepaalt dat de gemeente een jeugdhulpplicht heeft en daarmee verantwoordelijk is voor jeugdhulp. Overall zien we dat de duurdere (herstel)trajecten gemiddeld minder lang duren dan waar we in de prognose rekening mee hadden gehouden, wat betekent dat er meer lasten op 2022 drukken.
We hebben te maken gehad met een prijsstijging van 2,01% per 1 januari 2022 en van 1,132% per 1 mei 2022. Bij de Voorjaarsrapportage 2023 en de Kaderbrief 2024 worden de structurele gevolgen in beeld gebracht. De gemeente is verplicht om jeugdhulp te leveren. Lokaal onderwijsbeleid, nadeel € 115.000 Dit komt hoofdzakelijk door hogere lasten leerlingenvervoer. Er is een toenemend aantal leerlingen dat gebruik heeft gemaakt van het leerlingenvervoer in 2022. Corona, nadeel € 268.000 Er is € 82.000 betaald als coronacompensatie aan Caparis. Er is € 43.000 uitgegeven aan coronagerelateerde lasten voor vervoer, waaronder AutoMaatje. Er is € 44.000 uitgegeven als noodsteun aan het verenigingsleven. Er is € 99.000 uitgegeven aan coronagerelateerde lasten voor gezondheid. * Maakt onderdeel uit van de incidentele baten en lasten.
41
Programma 2 | Welzijn en educatie Thema 2.2 Onderwijs (huisvesting) Wat willen we bereiken Handhaven van de kwaliteit, bereikbaarheid en betaalbaarheid van het onderwijs. Verbeteren en borgen van de samenwerking tussen zorg en onderwijs. Dit binnen de (financiële) kaders van het Rijk. Wat hebben we bereikt In samenwerking met de schoolbesturen is de kwaliteit, bereikbaarheid en betaalbaarheid van de huisvesting van het onderwijs ook in 2022 gehandhaafd. Wat hebben we ervoor gedaan Het uitvoeren van de wettelijk taak op het terrein van de huisvesting van het onderwijs. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Prima bereikbare scholen die kwalitatief goed onderwijs geven. Beleidskaders Beleidsnota VVE 'Spelenderwijs' (2020) Omvormingsplan peuterspeelzaalwerk Ooststellingwerf (juni 2016) Verordening Leerlingenvervoer Ooststellingwerf 2022
Belangrijkste afwijkingen programma 2 Wat heeft het gekost
x € 1.000 Wat heeft het ons gekost?
Rekening
Primitieve
Actuele
Rekening
Verschil
2021
Begroting
Begroting
2022
2.2 Thema Onderwijs
-1.383
-1.244
-1.244
-980
264 V
Totaal Lasten
-1.383
-1.244
-1.244
-980
264 V
2.2 Thema Onderwijs
48
46
46
53
7V
Totaal Baten
48
46
46
53
7V
-1.335
-1.198
-1.198
-926
271 V
Totaal Toevoegingen
-
-
-
-
-
Totaal Onttrekkingen
31
12
-
-
-
Mutatie reserves
31
12
-
-
-
-1.304
-1.186
-1.198
-926
271 V
Saldo van baten en lasten Lasten
Baten
Saldo van baten en lasten
Mutatie reserves
Resultaat
42
Tabel belangrijkste afwijkingen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen Programma 2 Huisvesting onderwijs Overige kleine afwijkingen Totaal afwijkingen
Verschil 271 V 0V 271 V
Toelichting belangrijkste afwijkingen In onderstaand overzicht lichten we afwijkingen > € 25.000 toe. Thema 2.2 Onderwijs Huisvesting onderwijs, voordeel € 271.000 Het voordeel wordt veroorzaakt doordat we een lager omslagrentepercentage moesten hanteren. Daarnaast hanteren we sinds 2022 een hogere restwaarde bij afschrijving van gemeentelijke gebouwen. Het voordeel bij de onderwijsgebouwen hierdoor is hoger dan in eerste instantie berekend.
43
Programma 3 | Ruimtelijke en economische ontwikkeling We blijven inzetten op een kwalitatief goede en toekomstbestendige woningvoorraad en toegang tot nieuwe bedrijfslocaties. Daarnaast willen we inzetten op het versterken en verduurzamen van recreatie en toerisme, bij voorkeur in regionale samenwerking en verbinding. Ook blijven we zorgen voor veilige fietspaden, wegen en kruisingen en hebben aandacht voor groen in de dorpen. De datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet is opnieuw verschoven. Met de komst van de Omgevingswet wordt het huidige omgevingsrecht overzichtelijker, worden regels eenvoudiger en kunnen we procedures veel sneller doorlopen. Met de nieuwe instrumenten zoals de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan en het Programma kan de gemeente straks in beleid en uitvoering sturen en monitoren om een gezonde en veilige fysieke leefomgeving richting haar inwoners te waarborgen.
Thema 3.1.1 Recreatie en Toerisme Wat willen we bereiken We willen de promotie en marketing van onze gemeente als toeristische bestemming voortzetten. We willen inzetten op het ontwikkelen van nieuwe werkgelegenheid in de sector toerisme en recreatie. We willen inzetten op versterking van het bestaande recreatie en toerisme, passend bij de aard en schaal van de gemeente en de ruimtelijke kwaliteit. We willen inzetten op regionale samenwerking, waarbij we effectief samenwerken met buurgemeenten. Wat hebben we bereikt De promotie en marketing van Ooststellingwerf als toeristische bestemming is een doorlopend proces en daar wordt hard aan gewerkt door zowel Coöperatie Appelscha 3.0 als de regionale marketingorganisatie Toerisme Regiomarketing Zuidoost Friesland (TRZF). De werkgelegenheid is flink aangetrokken na de coronaperiode, en verschillende ondernemers hebben moeite de vacatures in te vullen vanwege de krapte op de markt. Ondernemers worden gestimuleerd om zich te blijven ontwikkelen op het gebied van gastheerschap. Daarnaast worden initiatiefnemers van nieuwe vestigingen of uitbreiding van recreatieve ondernemingen actief geadviseerd gebruik te maken van provinciale adviesorganisaties voor professioneel advies. De huidige samenwerking met Zuidoost Friesland en het Recreatieschap Drenthe is zeer waardevol.
Wat hebben we er voor gedaan De gemeente is actief op lokaal, regionaal en provinciaal niveau om projecten (mede) uit te voeren en ondernemers te ondersteunen met advies. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt De recreatieve voorzieningen worden aangevuld of verbeterd waardoor de woonomgeving prettiger wordt. Beleidskaders Masterplan Regio Appelscha (2017-2021) Structuurvisie Ooststellingwerf 2010-2020-2030 (2009)
Thema 3.1.2 BioBased Economy Wat willen we bereiken We willen de ingezette koers van BioBased Economy (BBE) en de stimulerende rol van de gemeente voortzetten. We willen ondernemers faciliteren om de kansen van een BioBased Economy te verzilveren. We willen kennisdeling en kennisontwikkeling stimuleren over biobased materialen en producten tussen ondernemers, onderwijs, kennisinstellingen.
44
We realiseren met onze partners een Leer- en kenniscentrum Bodem als onderdeel van de Regio Deal.
Wat hebben we bereikt We hebben projecten ondersteund die bijdragen aan een BioBased Economy (BBE), zoals een biobased brug op het Ecomunitypark. Daarnaast is het thema circulaire economie en BBE beter ingebed in het onderwijs. Door projecten zoals 'Techniek op zijn kop' waarbij leerlingen van basisscholen uit Ooststellingwerf, samen met leerlingen van het Stellingwerf College en leerlingen van Mbo-instellingen hebben samengewerkt aan het opwaarderen van afval naar nieuwe producten. Wat hebben we ervoor gedaan Het afgelopen jaar hebben we veel met ondernemers gesproken over de kansen die liggen in circulaire economie en BBE. We hebben ondernemers geholpen om deze kansen te verzilveren, o.a. door te verbinden met onderwijs en kennisinstellingen en onderzoeks- en innovatietrajecten te starten. We hebben inzet gepleegd op beter aanbesteden en dan met name het goede voorbeeld geven als overheid door meer circulair aan te besteden. Dit wil zeggen dat wij aan marktpartijen vragen om in het werk meer hergebruik van materiaal toe te passen. Zo zijn wij in gesprek met producenten van betonverharding over het verhogen van het hergebruik van materialen in betonproducten die wij toepassen in de openbare ruimte. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Op de lange termijn draagt BBE bij aan meer banen. Zowel voor praktijkgerichte opgeleiden als voor hoger opgeleiden.
Vanuit de diverse projecten in en rondom het Biosintrum zijn meerdere leerlijnen bij Mboscholen in ontwikkeling, zoals de leerlijn Natuurlijk Bouwen, leerlijnen ten behoeve van een waterstof hub, opleidingsprojecten voor onderhoudsmonteurs elektrolyseapparaten, monteurs- en onderhoudsopleidingen voor diverse type zonnepanelen, etc. Beleidskaders Roadmap NOM: De biobased economy in Noord – Nederland (2011) Innovatiecontract BBE, topsectorenbeleid (2011) Innovating for sustainable growth a bioeconomy for Europe (2012) Structuurvisie Ecomunitypark 2012 - 2022 (2012) The Biobased economy in the Northeast – Netherlands (2013) Beleidsvisie biobased economy Ooststellingwerf (2016) Uitvoeringsprogramma BBE Ooststellingwerf 2016-2020 (sept 2016) Nota van uitgangspunten Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2021-2025 Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2021-2025
Thema 3.1.3 Werkgelegenheid Wat willen we bereiken We richten onze energie op gevestigde bedrijven, met het ondernemersloket zorgen we voor een goede dienstverlening aan de bedrijven en we besteden aandacht aan de kwaliteit van bedrijventerreinen. We willen dat er aandacht is voor de (her)ontwikkeling van alle bedrijventerreinen in onze gemeente. We willen voldoende ruimte hebben om de groei van bedrijven te kunnen faciliteren. We willen een gunstig ondernemersklimaat bevorderen. We willen verkennen wat nodig is (acquisitieplan) om nieuwe bedrijven aan te trekken. We willen blijven investeren in de rol van het ondernemersloket en de bedrijvencontactfunctionaris. We willen startende ondernemers en zzp-ers stimuleren en de weg wijzen. We willen het lokale inkoop- en aanbestedingsbeleid continueren. We willen de samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs bevorderen mede met hulp van het Biosintrum.
45
Wat hebben we bereikt Door met een nieuwsbrief ondernemers te informeren en het invoeren van een ondernemersloket op vaste tijden in het gemeentehuis kunnen ondernemers laagdrempelig vragen stellen over het starten van een bedrijf. We hebben een detailhandelsvisie opgesteld die kan dienen als toetsingskader voor het vestigen van nieuwe bedrijven. Wat hebben we ervoor gedaan Inrichten van een ondernemerstafel in het gemeentehuis. We hebben een detailhandelsvisie opgesteld. We hebben actief deelgenomen aan het samenwerkingsverband 'Friesland Werkt'. De werkgeversinstrumentengids Dennis is geïntroduceerd. Op basis van dit pakket kan een ondernemer eenvoudig inzien welke werkgeversinstrumenten en maatregelen er zijn en op welke wijze die benut kunnen worden. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt De inwoner kon geheel vrijblijvend binnenlopen voor overleg, advies en informatie. De ondernemers kunnen beter gebruik maken van de regelingen om medewerkers aan te trekken. Beleidskaders Actieplan Oosterwolde De Nieuwe Winkelstraat Samenwerken aan een Krachtig en prachtig winkelgebied van Oosterwolde detailhandelsvisie Ooststellingwerf 2022-2025
Thema 3.2 Verkeer, wegen en groen Wat willen we bereiken We willen de extra investeringen op onderhoud wegen, zoals in de Meerjaren-Onderhouds-Planning (MOP) wegen is vastgesteld, structureel doorzetten en uitvoeren. We zorgen voor veilige fietspaden, wegen en kruisingen. Wat hebben we bereikt De gemeente heeft de openbare ruimte (groen, kunstwerken, riolering en wegen) onderhouden. De levensduur van de wegen is zo lang mogelijk verlengd zonder dat dit tot (meer) onveilige situaties en mogelijke aansprakelijkheidsstellingen leidde. Onder andere de bermen zijn verbeterd en er is extra onderhoud aan de bomen uitgevoerd. In 2022 is gestart met de uitvoering van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV). Wat betreft klimaatadaptatie (riolering en water) stond 2022 in het teken van de planvoorbereiding en de aanvraag van landelijke subsidies. Wat hebben we daarvoor gedaan Onderhoud wegen en bruggen De MOP wegen 2022-2026, planjaar 2022 is uitgevoerd. De MOP civieltechnische kunstwerken 2018-2022, planjaar 2022, is uitgevoerd. De MOP civieltechnische kunstwerken 2023-2027 is vastgesteld. Er zijn maatregelen uitgevoerd (planjaar 3 van 3) om de bermen langs A-routes die tevens landbouwroute zijn structureel te verbeteren. Dit is uitgevoerd in combinatie met de MOP wegen. Er zijn diverse maatregelen uit het SPV uitgevoerd.
Hiermee hebben we gezorgd voor veiligere wegen. We hebben ook in 2022 weer ingezet op gedragsverandering door het inzetten van verkeerseducatie en veiligheidsbewustzijn. We vervangen in de periode 2019 tot en met 2022 alle traditionele openbare verlichting door LED verlichting. We hebben inmiddels ons gehele areaal openbare verlichting vervangen door LED. Openbaar Groen We hebben zoveel mogelijk bomen, die voor onveilige situaties zorgden, gesnoeid volgens de methode 'categorisch boombeheer'.
46
De eikenprocessierups was ook in 2022 volop aanwezig. We hebben dit in de gaten gehouden en de rups bestreden om de overlast te beperken. Daarnaast hebben we in 2022 een start gemaakt met de proef paringsverstoring van de eikenprocessierups om de plaag beheersbaar te houden. We hebben plantvakken en bermen aangepast om daarmee de biodiversiteit te verhogen. In het plantseizoen 2022-2023 zijn we begonnen met het 1 op 1 herplanten van bomen. De raad heeft hiervoor in de begrotingsvergadering van november 2021 extra middelen beschikbaar gesteld.
Riolering & Stedelijk water We hebben doelmatig, efficiënt en rechtmatig invulling gegeven aan de afvalwater-, hemelwater- en grondwaterzorgplicht. De wijze waarop dat is gedaan is omschreven in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). Het GRP is in 2020 vastgesteld en terug te vinden via: https://ooststellingwerf.rioolplan.nl. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Wegen & Verkeersveiligheid De gebruikers hebben gemerkt en gezien dat de kwaliteit behouden blijft. De verkeersdeelnemers hebben gemerkt en gezien dat de verkeersonveilige situaties zijn aangepakt en verkeersveiliger zijn geworden. De weggebruikers hebben gemerkt en gezien dat de bermen verbeterd zijn. De gebruikers hebben gemerkt en gezien dat bruggen en oevervoorzieningen onderhouden zijn. De weggebruikers hebben gemerkt en gezien dat de fietsroutes veiliger zijn geworden. Inwoners hebben gemerkt dat er verkeerseducatieprojecten zijn aangeboden. Bij deze projecten is aandacht besteed aan voorlichting, educatie, veiligheidsbewustzijn en verkeersveiligheid. Openbaar Groen Op diverse locaties in de gemeente zijn werkzaamheden uitgevoerd om onveilige situaties met bomen te voorkomen. De gebruikers van de openbare ruimte zijn gewaarschuwd voor de aanwezigheid van de eikenprocessierups. Er zijn meer bloem- en kleurrijke plantvakken en bermen.
Riolering & Stedelijk water Inwoners konden gebruik maken van een veilig, functioneel, heel en schoon afvalwaterafvoersysteem en hebben zo weinig mogelijk overlast en schade gehad door extreme neerslag en/of de grondwaterstand. Beleidskaders Gemeentelijk verkeer- en vervoerplan (GVVP) 2013-2018: Dit plan is nog steeds actueel. We zijn bezig met een mobiliteitsprogramma, dat dit plan vervangt. Notitie Groenbeleid 2011 (Raad januari 2012) Beleidsnotitie biodiversiteit gemeente Ooststellingwerf Versie 10 maart 2021, vastgesteld 20 april 2021 Gemeentelijk Rioleringsplan 2020 - 2024 Notitie 'Het behoud van veilige bomen' 2020
Thema 3.3.1 Milieu 2030 CO2 neutraal, zonneweides Wat willen we bereiken We zijn in 2030 een duurzame CO2-neutrale gemeente. We willen de koers voor het bevorderen en faciliteren van duurzaamheid doorzetten. We willen de bewustwording over duurzaamheid vergroten. We willen inwoners betrekken bij het vormgeven van projecten. We willen in 2030 een energieneutrale gemeente zijn. We willen klimaatbestendig zijn in 2030. We willen meer kringlopen sluitend maken.
47
Wat hebben we bereikt Steeds meer mensen zijn bezig met het besparen op energiegebruik en treffen verduurzamingsmaatregelen, zoals isolatie of de aanleg van warmtepomp en zonnepanelen. De bewustwording over duurzame energie en energiebesparing is gestimuleerd door uitvoering van het project 'Thuisbesparen & wonen'. Binnen dit project zijn cadeaubonnen uitgegeven waarmee verduurzamende artikelen konden worden gekocht bij de lokale bouwmarkten. Er zijn inwoners opgeleid als energiecoaches. Deze coaches kunnen op verzoek een gratis energiescan van een woning maken. Ook is een actie 'junior energiecoach' onder leerlingen van basisscholen uitgevoerd. De kinderen werden gestimuleerd om samen met hun ouders het energieverbruik binnen het huishouden onder de loep te nemen. Daarnaast is er een energiefestival georganiseerd in Appelscha. Het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NLPG) geeft de opgaven op het gebied van water, natuur, stikstof, klimaat, de energietransitie, delen van de woningbouwopgave, het natuurherstel en moet zorgen voor een gecombineerde aanpak voor een vitaal landelijk gebied met doelstellingen die onontkoombaar gehaald moeten worden. Ruimtelijke, economische en sociale vraagstukken hangen nauw met elkaar samen. Hier ligt ook een verantwoordelijkheid bij lokale overheden. Per gebied wordt gekeken wat de mogelijkheden zijn.
Doelstelling is om in juli 2023 in elk gebied duidelijk te hebben wat de doelen per gebied zijn en hoe die gehaald worden. Wat hebben we ervoor gedaan Uitvoeren van lopende projecten en acties binnen Programma Duurzaamheid, waaronder: Regionale energiestrategie (RES) Uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte Pilotproject SmartGrid en Waterstof Plaatsen laadpalen in de openbare ruimte Uitvoering klimaatadaptatie-projecten uit het gemeentelijk rioleringsplan Handboek openbare ruimte Duurzaamheidseducatie Uitvoering projecten Biodiversiteitsplan, waaronder het opstellen van dorpsprofielen. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Inwoners zijn via de gemeentelijke website en sociale media geïnformeerd over de gemeentelijke projecten en over de mogelijkheden voor een duurzaamheidslening. Woningeigenaren zijn geïnformeerd over de mogelijkheden om een gratis bespaarbox of bespaarkaart aan te schaffen. Basisschoolkinderen krijgen structureel les over duurzaamheid. Daarnaast zijn de basisscholen en hun leerlingen geïnformeerd over het project junior energiecoach. Inwoners zijn betrokken bij het maken en de uitvoering van het biodiversiteitsplan, bijvoorbeeld via het project wildcamera's en het roekenbeheer. Voor de uitvoering van het roekenbeheer maken we gebruik van vrijwilligers voor het verjagen van de roeken.
Onze inwoners merken dat de leefomgeving steeds schoner wordt. Daarnaast wordt het aanbod van milieuprojecten steeds breder en laagdrempeliger. Zo krijgen de inwoners meer mogelijkheden om hun bijdrage aan een schonere leefomgeving te leveren. Ook is samen met alle Friese gemeenten een digitaal duurzaam bouwloket ingericht. Hier kunnen bedrijven en inwoners terecht met al hun vragen op het gebied van energiebesparing en duurzame energie. Beleidskaders Versnellingsagenda Duurzaam Ooststellingwerf 2030 Infographic Versnellingsagenda Duurzaam Ooststellingwerf 2030 Beleid zonnepaneelvelden gemeente Ooststellingwerf (vastgesteld in 2021) Nota van uitgangspunten Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2021 - 2025 Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2021 - 2025 Biodiversiteitsplan
48
Thema 3.3.2 Afval Wat willen we bereiken Voldoen aan de VANG-doelstelling 2020 van het Rijk (VANG = Van Afval Naar Grondstof). Met de invoering van Diftar+ en het verder optimaliseren van de nascheiding van restafval in 2021 is het doel om in 2022 te kunnen voldoen aan de landelijke richtlijn om 75% van het huishoudelijk afval te scheiden en maximaal 100 kg per inwoner per jaar aan te verbranden restafval te hebben. We richten ons verder op het realiseren van de VANG-doelstelling 2025 van 30 kg restafval per inwoner per jaar. Inwoners hebben steeds minder huishoudelijk afval en bieden dit afval nog beter gescheiden aan. Zwerfafval in de openbare ruimte verder terugdringen en daarmee de mooie score van de zwerfafvalmonitoring in 2020 van 8,8 punten vasthouden, dan wel verbeteren. Samen met ondernemers het zwerfafval in de winkelgebieden terugdringen. Wat hebben we bereikt De Van Afval Naar Grondstof (VANG)-doelstelling 2022: In het afgelopen jaar is er 110 kg restafval per inwoner verbrand (2021: 127kg). Daarmee is de VANG-doelstelling van 100 kg te verbranden restafval per inwoner per jaar nog niet gehaald. Overigens worden de installaties bij Omrin steeds beter afgesteld, waardoor het restafval steeds beter wordt nagescheiden. Ooststellingwerf staat in 2022 op de 4e plaats van de Friese gemeenten die hun afval laten nascheiden door Omrin.
Wat opvalt in de cijfers is dat de inzameling van huis aan huis restafval verder gedaald is en daar scoren we in Friesland als één na beste. Grof huishoudelijk afval is ook iets gedaald, maar de kilo's voor Bouw- en Sloopafval zijn toegenomen. Daar is vooral de winst te behalen. In mei 2022 is in de gemeente Ooststellingwerf het zwerfafval gemonitord. Met een score van 8,9, oftewel een ruime A-beoordeling. Deze goede score is mede te danken aan de diverse jaarlijkse zwerfafval opruimacties en de vrijwilligers (inmiddels 175), die het zwerfafval in hun leefomgeving opruimen. Mede door het gebruik van de afvalapp is het scheidingspercentage op de Milieustraat gestegen. wat hebben we ervoor gedaan We nemen deel aan de provinciale communicatiecampagne 'Samen Halen We Alles Eruit'. Met deze campagne worden onze inwoners via de sociale media geïnformeerd over afvalpreventie, afvalscheiding en over de nascheiding van het restafval en kunststoffen bij onze afvalverwerker Omrin. De gemeente is Supporter van Schoon en roept haar inwoners voortdurend op dit ook te worden. De gemeente faciliteert vrijwilligers met inzamelmiddelen. Het aantal vrijwilligers is toegenomen ten opzichte van 2021. Het project met als doel het gescheiden aanbieden van afval in de grijze container (sortibak) en groene container (biobak) te verbeteren is afgerond.
Op het basis en voortgezet onderwijs zijn projecten rondom (zwerf)afval uitgevoerd. Samen met ondernemers en Nederland Schoon hebben we winkelgebieden gemonitord op zwerfafval en zijn gezamenlijk opruimacties gehouden. Het reserveringssysteem op de Milieustraat is in de afvalapp ingevoerd. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt De inwoner, die z'n afval goed scheidt en daardoor minder afval heeft, betaalt minder afvalstoffenheffing. Inmiddels zijn er ruim 175 vrijwilligers, die (wekelijks of maandelijks) zwerfafval in hun leefomgeving opruimen. Er is een afvalapp waarmee bezoekers zich vooraf aanmelden voor een bezoek aan de Milieustraat. Beleidskaders Programma Duurzaamheid 2021-2025 Beleids- en uitvoeringsplan zwerfafval 2014-2022 Wet milieubeheer Landelijk Afval Plan (LAP) Afvalstoffenverordening Ooststellingwerf
49
Thema 3.4 Bouwen en wonen (inclusief volkshuisvesting) Wat willen we bereiken We willen een aantrekkelijke woongemeente zijn voor onze huidige en toekomstige inwoners. We willen de leefbaarheid in de dorpen behouden en ontwikkelen. Onze inwoners wonen in een huur- of koopwoning die past bij hun financiële situatie, gezinssamenstelling of zorgbehoefte. Daarnaast willen we dat deze woning energieneutraal en digitaal ontsloten is. We blijven inzetten op inbreiding, maar we staan op sommige plekken ook nadrukkelijk open voor uitbreiding. We kiezen daarbij voor het behoud van ruimtelijke kwaliteit. We willen aandacht voor sociale woningbouw. We staan open voor innovatieve woningbouw zoals knarrenhofjes of tijdelijke woningen. Wat hebben we bereikt In 2022 was sprake van een turbulente woningmarkt, zo ook in Ooststellingwerf. Net als in 2021 was er veel druk op de woningmarkt, met name de koopsector. Binnen deze context was Ooststellingwerf ook in 2022 een aantrekkelijke woongemeente voor onze inwoners, ongeacht of er werd gewoond in een huur- of koopwoning. Door het opstarten van nieuwe woningbouwprojecten is er voor gezorgd dat ook in de toekomst een bijdrage geleverd kan worden aan de leefbaarheid in onze dorpen.
Wat hebben we ervoor gedaan We hebben een nieuwe woon(zorg)visie inclusief woningmarktonderzoek door uw raad laten vaststellen, en zijn gestart met de uitvoering van de acties die hier benoemd zijn. We hebben nieuwe regionale woningbouwafspraken tot 2030 gemaakt met de provincie met ruimte voor woningbouw passend bij de behoefte blijkend uit het woningmarktonderzoek. We hebben nieuwe meerjarige prestatieafspraken met woningcorporaties en huurders gemaakt. We zijn gestart met de planvorming van verschillende woningbouwlocaties, zowel gemeentelijke locaties als locaties van derden, onder de noemer van Taskforce Woningbouw. Uw raad is in 2022 tweemaal geïnformeerd over de stand van zaken van alle woningbouwprojecten die onder deze Taskforce vallen. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Dat het goed wonen is in Ooststellingwerf in een aantrekkelijke woningvoorraad. Dat er kwaliteitsslagen in de woningvoorraad plaatsvinden. Dit zijn zowel kwaliteitsverbeteringen (door woningcorporaties) als nieuwbouw. Dat er verschillende plannen in voorbereiding zijn. Hierover zijn inwoners geïnformeerd door bewonersavonden en gesprekken met plaatselijk belang. Maar in 2022 zullen inwoners ook geconfronteerd zijn met stijgende woningprijzen in alle segmenten van de voorraad.
Deze trend beperkt de doorstroming en heeft tot gevolg dat specifieke groepen niet slagen in het vinden van een passende woning. Door de acties die benoemd staan in de woon(zorg)visie uit te voeren, dragen we bij aan het vergroten van deze slaagkans. Beleidskaders Woon(zorg)visie Ooststellingwerf 2022-2026
50
Belangrijkste afwijkingen programma 3 Wat heeft het gekost
x € 1.000 Wat heeft het ons gekost?
Rekening
Primitieve
Actuele
Rekening
2021
Begroting
Begroting
2022
Verschil
-700
-491
-948
-785
163 V
3.2 Thema Openbare ruimte
-3.673
-4.649
-5.511
-2.647
2.864 V
3.3 Thema Milieu
-5.015
-4.795
-5.892
-5.926
- 33 N
-740
-2.006
-5.115
-2.356
2.760 V
-10.127
-11.942
-17.467
-11.713
5.754 V
3.1 Thema Economische ontwikk.
544
417
500
590
90 V
3.2 Thema Openbare ruimte
503
122
122
118
-4N
5.987
6.255
6.891
7.405
513 V
888
3.011
5.357
3.029
- 2.328 N
Totaal Baten
7.921
9.805
12.870
11.142
- 1.727 N
Saldo van baten en lasten
-2.206
-2.137
-4.597
-571
4.026 V
Totaal Toevoegingen
-2.229
-1.129
-2.241
-1.542
699
Totaal Onttrekkingen
3.213
3.550
4.909
582
-4.327
984
2.421
2.668
-960
-3.628
-1.223
285
-1.929
-1.530
399 V
Saldo van baten en lasten Lasten 3.1 Thema Economische ontwikk.
3.4 Thema Bouwen en wonen Totaal Lasten
Baten
3.3 Thema Milieu 3.4 Thema Bouwen en wonen
Mutatie reserves
Mutatie reserves
Resultaat
51
Tabel belangrijkste afwijkingen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen Programma 3
Verschil
Economische aangelegenheden
228 V
Algemene reserve
- 215 N
Recreatie en toerisme
26 V
Verhardingen
2.911 V
Algemene reserve, mop wegen
- 134 N
Algemene reserve, verkeersveiligheid
- 394 N
Reserve strategische projecten, Haerenkwartier
- 2.000 N
Straatreiniging
- 80 N
Milieubeleid
337 V
Algemene reserve
- 337 N
Afvalinzameling
168 V
Reserve lastenverlichting
- 147 N
Riolering
- 27 N
RO, Vhv en Bestemmingsplannen
1.599 V
Algemene reserve, omgevingswet
- 254 N
Algemene reserve, taskforce woningbouw
- 1.348 N
Grond en gebouwen
40 V
Overige kleine afwijkingen
26 V
Totaal afwijkingen
399 V
Toelichting belangrijkste afwijkingen In onderstaand overzicht lichten we afwijkingen > € 25.000 toe. Thema 3.1 Economische ontwikkelingen Economische ontwikkelingen, voordeel € 228.000* Het voordeel komt hoofdzakelijk door lage uitgaven voor Biobased Economy. De afronding, verantwoording en afrekening van een tweetal projecten vindt plaats in 2023. Voor de besteding van het resterende budget van BBE is een Uitvoeringsstrategie Circulaire Economie in voorbereiding. Algemene reserve, nadeel € 215.000* Lagere lasten voor Biobased Economy. Zie hierboven. Recreatie en Toerisme, voordeel € 26.000 Voor de aanpak van vitale logies is budget gereserveerd binnen het uitvoeringsprogramma Recreatie en Toerisme van de Regio Deal. Daardoor was het reguliere budget niet nodig. Dit zorgt voor een voordeel. Thema 3.2 Openbare ruimte Verhardingen, voordeel € 2.911.000 MOP wegen, voordeel € 134.000*. Om de werkzaamheden voor de MOP wegen zo efficiënt mogelijk uit te voeren zijn de werkzaamheden voor 2022 en 2023 gezamenlijk uitgezet. Dit kan betekenen dat in het eerste jaar het budget wordt onder- dan wel wordt overschreden. Deze onder- of overschrijding loopt dan via de algemene reserve en wordt dan weer in het volgende jaar recht getrokken. Deze werkwijze is ingezet in 2018. Hiermee wordt het beschikbare budget beter ingezet (zie ook raadsmededeling 472).
Dit betekent dat nu de onderschrijding over 2022 van € 134.000 wordt toegevoegd aan de algemene reserve en in 2023 wordt ditzelfde bedrag weer onttrokken en aan het budget mop wegen 2023 toegevoegd.
52
Verkeersveiligheid, voordeel € 393.500*. In de raadsvergadering van 15 februari 2022 is € 500.000 beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de verkeersveiligheid. Op grond van een plan van aanpak zijn in 2022 de eerste maatregelen uitgevoerd. In 2023 wordt het project voortgezet. Dit zorgt voor een lagere onttrekking aan de algemene reserve. Haerenkwartier, voordeel € 2.000.000*. De geraamde onttrekking uit de reserve strategische projecten voor het Haerenkwartier vindt niet in 2022 plaats. De bouw van de woningen is afgerond. Vanwege onder andere de lange levertijd van de materialen is later met de realisatie van de openbare ruimte gestart dan verwacht. Veilige fietsverbinding Waskemeer, voordeel € 220.000*. Bij de begrotingsbehandeling in november 2021 is voor het jaar 2022 door het aannemen van amendement 186 € 220.000 beschikbaar gesteld voor het aanleggen van een veilige fietsverbinding in Waskemeer. Dit is in 2022 niet uitgevoerd. De werkzaamheden worden doorgeschoven naar het jaar 2023. We stellen voor het budget voor 2023 beschikbaar te houden via resultaatbestemming. Daarnaast is er een voordeel op kapitaallasten omdat een aantal investeringen later gereed zijn. De kapitaallasten starten dan een jaar later. Ook is er een voordeel door lagere toegerekende rente.
Algemene reserve, nadeel € 134.000* Toevoeging aan de algemene reserve. Zie hierboven bij MOP wegen. Algemene reserve, nadeel € 393.500* Lagere onttrekking aan de algemene reserve. Zie hierboven over verkeersveiligheid. Reserve strategische projecten, nadeel € 2.000.000* Lagere onttrekking aan de reserve strategische projecten. Zie hierboven over het Haerenkwartier. Straatreiniging, nadeel € 80.000 Dit komt voornamelijk doordat een geplande investering van een gladheidmeldsysteem lager was dan de activeringsgrens waardoor de lasten volledig in het jaar 2022 vallen. Daarnaast was er meer noodzakelijk onderhoud van het materieel dan gepland. Daarbij lagen de prijzen ook hoger door de inflatie. Gecombineerd met een aantal incidentele uitgaven zoals het opruimen van vlaggen en aanschaf van een aanhangwagen maakt dat er een overschrijding is. Thema 3.3 Milieu Milieubeleid, voordeel € 337.000* In 2022 is de Transitievisie Warmte vertaald naar een uitvoeringsprogramma met een aanpak vanuit de OWO samenwerking. Het uitvoeringsprogramma bevat een 10-tal concrete uitvoeringsprojecten waaraan de komende periode (2022-2026) gewerkt wordt. De beschikbare klimaatmiddelen worden ingezet voor de uitvoering van deze projecten.
Gezien de looptijd van het programma stellen we voor om de resterende middelen ultimo 2022 van € 337.000 toe te voegen aan de algemene reserve en hieruit gedurende de looptijd van het programma de lasten te dekken. Algemene reserve, nadeel € 337.000* Toevoeging aan de algemene reserve. Zie hierboven bij milieubeleid. Afvalinzameling, voordeel € 168.000 Er was een onttrekking aan de algemene reserve begroot van € 130.000. Deze onttrekking is niet nodig. Er kan een bedrag toegevoegd worden aan de reserve van € 17.000. Dit komt doordat de baten € 92.000 hoger zijn dan begroot doordat het aantal ledigingen en ingezamelde tonnages hoger is dan begroot. Verder zijn de papieropbrengsten € 112.000 hoger door een ver bovengemiddelde papierprijs. Er was een voordeel van € 61.000 op de inzameling van grof huishoudelijk afval, tuin en hout door met name lagere hoeveelheden en lagere verwerkingsprijzen. Hogere lasten waren er bij het huishoudelijk afval, met name doordat de vergoeding van 2020 en 2021 vanuit de Wastetool in die jaren niet was benut en dit alsnog is ingehaald in 2022, met een overschrijding van € 41.000. Op de afvoer van huishoudelijke afval zit een nadeel van € 76.000, waarvan € 44.000 door de financiële afwikkeling van de nascheiding 2020 en meer ingezamelde tonnages restafval (376 ton). Afval beschouwen we in de begroting als één geheel.
Het verschil wordt gemuteerd in de reserve, zie ook hieronder. Per saldo is er een voordeel van € 21.000. Dit komt doordat er meer salarislasten konden worden toegerekend dan begroot.
53
Reserve lastenverlichting, nadeel € 147.000 De geraamde onttrekking van € 130.000 komt te vervallen. De toevoeging is € 17.000. Riolering, nadeel € 27.000 De riolering beschouwen we in de begroting als één geheel. Het verschil wordt gemuteerd in de voorziening. Het resterende verschil komt doordat er meer salarislasten konden worden toegerekend aan de riolering (€ 50.000). Dit zorgt voor een voordeel voor de exploitatie. Door uitgestelde investeringen kon minder btw worden toegerekend (€ 76.000), dit zorgt voor een nadeel in de exploitatie. Per saldo komen we op een nadeel van € 27.000. Thema 3.4 Bouwen en Wonen Ontwikkelplannen inclusief grondexploitatie, € 0 (resultaat neutraal) Dit bestaat uit twee onderdelen: één ervan heeft invloed op het rekeningsresultaat en de ander niet. Invloed op het rekeningsresultaat is de jaarlijkse actualisatie van de omvang van de reserve grondexploitatie. De omvang van de reserve is gebaseerd op de risico's met betrekking tot de toekomstige verkopen voor de komende vijf jaar en de huidige boekwaarde van de complexen. Dit jaar stellen wij voor om de omvang van de reserve niet via de gebruikelijke actualisatie te bepalen. De taskforce draait op volle toeren. Naar verwachting zullen er de komende tijd nieuwe exploitatieplannen aan u worden voorgelegd. Dan is het goed om de reserve grondexploitatie op niveau te hebben.
De grondexploitatie is in administratief opzicht een sluitend systeem. Het saldo van de baten en lasten, na winstneming via de reserve, wordt verrekend met de boekwaarde op de balans. De afname (de lasten waren lager dan de baten) van de boekwaarde is € 1.615.000: Resultaat uit reguliere baten en lasten € 2.792.000 (afname boekwaarde). Bij de woningbouwcomplexen zijn er twee kavels verkocht bij Elsloo. En er zijn twee industriekavels, waarvan één grote zichtkavel, in 2022 verkocht. Toevoeging aan de reserve (toename boekwaarde) in verband met winstneming volgens de POCmethode (percentage of completion) € 1.052.000. Door de hogere opbrengsten wordt de winstneming ook hoger. RO, Vhv en Bestemmingsplannen, voordeel € 1.599.000 Omgevingswet, voordeel € 254.000*. Voor de implementatie van de Omgevingswet werken we met een programmabudget. Elke jaar wordt het restantbudget via de algemene reserve overgeboekt naar het nieuwe jaar om uitvoering te kunnen blijven geven aan de projecten binnen het programma. In 2022 zijn met name kosten gemaakt voor opleidingen, pilot omgevingsplan en regels ruimtelijke kwaliteit en fysieke leefomgeving. De kosten in 2022 bedroegen € 77.325. Het resterende budget ultimo 2022 bedraagt € 253.853. Taskforce woningbouw, voordeel € 1.348.000*. De taskforce is in 2022 gestart en wordt voortgezet in 2023.
Het resterende budget uit de algemene reserve blijft beschikbaar in 2023. Algemene reserve, nadeel € 254.000* Lagere onttrekking, zie hierboven bij omgevingswet. Algemene reserve, nadeel € 1.348.000* Lagere onttrekking, zie hierboven bij Taskforce woningbouw. Grond en gebouwen, voordeel € 40.000 Dit voordeel is te danken aan verschillende kleinere verkopen (bijvoorbeeld voor transformatorstations) en verhuur. * Maakt onderdeel uit van de incidentele baten en lasten.
54
Programma 4 | Strategische projecten en ontwikkelingen Naast de strategische projecten Venekoten-Centrum in Oosterwolde, het Masterplan Regio Appelscha en het Biosintrum in Oosterwolde stellen we in dit programma de strategische ontwikkelingen binnen onze gemeente centraal. De baten en lasten van Programma 4 worden in de overige programma's verantwoord.
Thema 4.1 Venekoten Centrum Oosterwolde Wat willen we bereiken We willen dat de uitvoering van het centrumplan Oosterwolde volgens plan wordt afgerond om te werken aan een toekomst bestendig centrum. We willen dat inwoners, ondernemers en vastgoedeigenaren een duidelijke stem krijgen bij de herinrichting en planontwikkeling van winkelgebied. Uitvoering te geven aan de in 2020 vastgestelde Bedrijven Investering zone Oosterwolde (BizO) en met behulp van dit meerjarig beleidsplan (2020-2025) samen met ondernemers en vastgoedeigenaren de economie en het centrum van Oosterwolde te versterken en aantrekkelijk te maken voor de inwoners van (en buiten) Ooststellingwerf. Wat hebben we bereikt De samenwerking tussen gebruikers en eigenaren van het centrum gaat goed. De partijen weten elkaar goed te vinden, met als resultaat een krachtig en prachtig dorpscentrum. Deze goede samenwerking heeft In de afgelopen periode geleid tot diverse ingrepen in de openbare ruimte die de beleving, gezelligheid, en het aantrekkelijk maken voor het winkelende publiek en de inwoners positief heeft beïnvloed. Wat hebben we ervoor gedaan Door regelmatige overlegstructuren in te voeren, een detailhandelsvisie vast te stellen en resultaat gericht te werken ontstaat er een door gemeente en eigenaren/winkelhouders gedragen opdracht om te komen tot een levendig centrum Oosterwolde.
Tussen gemeente en ondernemers/vastgoedeigenaren vindt maandelijks overleg plaats waarbij nieuwe toekomstige initiatieven worden besproken, lopende werkzaamheden worden doorgenomen, en gedane zaken worden afgevinkt. Om dit alles in goede banen te leiden en kosten in beeld te brengen is een centrummanager aangesteld. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Aankleding van het centrum, gezelligheid van het centrum dus beleving is wat de inwoner hier van merkt. De genomen voorzieningen maakt dat de inwoner het als plezierig moet ervaren om te winkelen. Daarnaast zorgen de acties en het aantrekkelijk maken van het centrum dat ook mensen van buiten Oosterwolde terug komen om te winkelen. Beleidskaders Structuurvisie 2010-2020-2030 Ooststellingwerf Eindrapport 'Samenwerken aan een Krachtig en prachtig winkelgebied in Oosterwolde' Masterplan Oosterwolde-centrum Venekoten-noord BizO 2020-2025
Thema 4.2 Masterplan regio Appelscha Wat willen we bereiken We willen dat de uitvoering van het Masterplan Appelscha volgens plan wordt afgerond. We willen dat er een integrale visie wordt ontwikkeld op de ruimtelijke ontwikkeling van Appelscha waarin lopende projecten een plek krijgen. We willen onderzoeken in hoeverre toeristenbelasting kan terugvloeien naar de sector.
55
Wat hebben we bereikt Het project Bosbergtoren en het project Boerenstreek is afgerond. Appelscha 3.0 en TRZF werken beiden aan de promotie van Appelscha en omgeving. Wat hebben we er voor gedaan We hebben subsidie verleend. Via de Regio Deal is een ontwikkelagenda opgesteld voor de regio Zuid-Oost. In de omgevingsvisie is het onderwerp Recreatie en toerisme uitgebreid opgenomen. Er wordt momenteel gewerkt aan het Omgevingsplan Appelscha waarin de ruimtelijke ontwikkelingen in samenspel met de bewoners worden beschreven. We hebben de Bosbergtoren verhuurd aan Appelscha 3.0. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt De regionale aantrekkingskracht van het dorp Appelscha is vergroot en daarmee ook de recreatieve aantrekkelijkheid. Beleidskaders Raadsbesluit Coöperatie Appelscha regio 3.0 Masterplan Regio Appelscha (2017) Structuurvisie 2010-2020-2030 Ooststellingwerf Omgevingsvisie Ooststellingwerf 2021
Thema 4.3 Biosintrum Wat willen we bereiken We willen dat het Biosintrum als uniek voorbeeld de verdere ontwikkeling van de BioBased Economy in Ooststellingwerf aanjaagt. We willen dat door de komst van het Biosintrum Mbo-studenten en Hbo-studenten naar Ooststellingwerf komen om onderwijs te volgen. We willen dat het Biosintrum ook een plek is voor toeristen en recreanten in onze gemeente. Wat hebben we bereikt Door contact te zoeken met het bedrijfsleven en daarbij te stimuleren en verbindingen te leggen ontstaat er een nieuwe dynamiek. Bedrijven weten daardoor het onderwijs beter te vinden. Het creëren van een plek voor toeristen en recreanten is niet van toepassing gebleken. Wat hebben we ervoor gedaan Met bedrijven het gesprek voeren en de mogelijke kennisoverdracht te bespreken. We hebben ateliers ingericht rondom het thema zorgeconomie samen met het onderwijs en maatschappelijke instellingen. De overdracht van het Biosintrum is enigszins vertraagd doordat de projectleider Biosintrum rond de zomer van 2022 is vertrokken. Na de zomervakantie is met een hogere inzet en een nieuwe projectleider gestat met de gesprekken om te komen tot het meest gewenste scenario. Met name het BTW regime bezorgt zowel de stichting als de gemeente het nodige werk.
Er moet overlegd worden met de partners van het Biosintrum om het juridisch kader, waaronder verhuur van de ruimten plaats vindt, op een correcte manier uit te voeren. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Tenzij de inwoner een student is, merkt hij/zij daar weinig van. Dit ligt meer op het vlak van kennis en economische versterking. Beleidskaders Structuurvisie Ecomunitypark 2012-2022 Bestemmingsplan Ecomunitypark Raadsbesluiten d.d. 17 oktober 2017 (Opzet Biosintrum), 25 januari 2020 (Projectplan Biosintrum) en 30 juni 2020 (Randvoorwaarden en scenario’s toekomst Biosintrum)
56
Thema 4.5 Het Fonds 2018-2022 Wat willen we bereiken We zien Het Fonds als onderdeel van de ontwikkeling van participatie in onze gemeente en willen het proces en de resultaten jaarlijks evalueren. Het Fonds maakt initiatieven uit de samenleving mogelijk en geeft veel initiatiefnemers de mogelijkheid om elders cofinanciering aan te vragen. Wat hebben we bereikt In 2022 hebben 10 initiatieven een subsidie uit Het Fonds ontvangen. Vijf grote en vijf kleine projecten kregen een subsidie. In totaal is € 144.015 aan subsidies aan deze leefbaarheidsinitiatieven toegekend. Op basis van de evaluatie wordt Het Fonds voortgezet en is voor de periode 2023-2026 jaarlijks € 225.000 beschikbaar gesteld. Wat hebben we ervoor gedaan Er is een tender georganiseerd waar initiatiefnemers hun project konden indienen voor subsidie. De adviescommissie heeft de aanvragen beoordeeld en gerangschikt waarna de subsidies zijn toegekend en uitgekeerd. Het Fonds 2018-2021 is uitgebreid geëvalueerd. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Inwoners merken dat leefbaarheidsinitiatief vanuit de gemeente wordt ondersteund en dat ze met behulp van het Fonds hun wensen en ideeën kunnen realiseren. Inwoners merken dat er initiatief wordt genomen en kunnen gebruik maken of deelnemen aan de gerealiseerde projecten. Samen dragen ze bij aan een leefbaarder Ooststellingwerf.
Beleidskaders Algemene subsidieverordening Ooststellingwerf 2018 De gewijzigde Subsidieregeling Het Fonds 2018-2021 is op 12 mei 2020 vastgesteld.
Thema 4.6 Visie op Samenleven (inclusief adviesraad) Wat willen we bereiken We willen de Visie op Samenleven 2020-2024 uitwerken in doe-agenda's per maatschappelijk effect waar concrete doelen in staan en een concreet en samenhangend 'pakket' aan inspanningen waarmee we de doelen willen realiseren. We willen het Gebiedsteam doorontwikkelen en positioneren zodat inwoners weten waarvoor en hoe ze bij het Gebiedsteam terecht kunnen. We willen onze grip op de uitgaven in het Sociaal Domein verder versterken en sturen op de uitgaven. Wij willen datagedreven handelen en goed monitoren waardoor gerichte interventies uitgezet worden. We willen de Adviesraad Sociaal Domein in stand houden. Wat hebben we bereikt In 2021 stelde de gemeenteraad de eerste vijf doe-agenda's vast ter uitwerking van de Visie op Samenleven en in 2022 kwamen er nog twee bij. De doorontwikkeling van het Gebiedsteam is een belangrijk onderdeel bij de implementatie van de Visie op Samenleven. Deze doorontwikkeling kreeg sinds 2020 steeds beter handen en voeten en leidt tot één (voldoende laagdrempelige) toegang voor inwoners, zoveel mogelijk één aanspreekpunt per inwoner/huishouden, zo eenvoudig en snel mogelijke processen en versterking van het ontschot werken. In 2022 is een nieuwe communicatiecampagne over het Gebiedsteam gestart zodat inwoners de weg weten en optimaal geïnformeerd zijn.
57
Grip op uitgaven Sociaal Domein. We monitoren de uitgaven en beleidsresultaten in de Monitor Sociaal Domein waarin we een dashboard bieden dat per onderwerp aangeeft in hoeverre onze doelen dichterbij komen, wat er goed gaat en wat aandacht behoeft. Dat geeft grip op de uitgaven, maar ook zicht op onze resultaten. We werken steeds meer integraal en ontschot en op basis van data. We denken niet meer vanuit beleidsterreinen maar vanuit de effecten die we voor inwoners willen bereiken. En wat de verschillende invalshoeken en betrokkenen daaraan kunnen bijdragen. De Adviesraad Sociaal Domein is ook in 2022 weer actief geweest en heeft over diverse beleidsonderdelen gevraagd en ongevraagd advies gegeven. Wat hebben we ervoor gedaan We hebben gesproken met vele belanghebbenden om te komen tot de nieuwe doe-agenda's en overlegd met de adviesraad sociaal domein om tot goede doe-agenda's te komen die aansluiten bij de leefwereld van inwoners. We hebben de doe-agenda's mede op basis van data over onze inwoners en 'wat-werkt-informatie' samengesteld. We werkten verder aan de doorontwikkeling van het Gebiedsteam (bv ontschot werken) en integrale toegang. Er is met input van professionals én inwoners een nieuwe communicatiestrategie opgesteld voor het Gebiedsteam en de uitvoering daarvan is gestart. We hebben meerdere keren per jaar een monitor Sociaal Domein gemaakt.
We hebben de Adviesraad Sociaal Domein faciliteiten geboden om hun taak goed uit te kunnen voeren. Met stichting Scala maakten we voor 2022 voor het eerst outcome-gerichte subsidie-afspraken (over te bereiken effecten voor inwoners en niet meer over activiteiten (input of output)). Expertisecentrum Movisie hielp ons hierbij. We lieten via verhalen uit de praktijk zien wat er in de Ooststellingwerfse samenleving gebeurt en hoe dit past bij de Visie op Samenleven. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Het Gebiedsteam is bereikbaar, zichtbaar en toegankelijk voor onze inwoners. Met een doorontwikkeling verbeteren we de kwaliteit van het aanbod en servicegerichtheid. Inwoners merken dat we meer integraal en ontschot werken, bijvoorbeeld als zij aankloppen bij het Gebiedsteam. Diverse inwoners en andere partners in onze gemeente merken dat we hen actief betrekken bij het maken van beleid en luisteren naar wat ze inbrengen. Inwoners zien artikelen in de krant en op social media waarin ze kunnen lezen over de thema's die centraal staan in de Visie op Samenleven bijvoorbeeld onderlinge verbondenheid en gezondheid. Doordat wij cijfers en feiten over het Sociaal Domein goed op orde hebben kunnen we beter beleid maken en bijsturen. Daar plukken inwoners de vruchten van. De inwoner kan zich laten vertegenwoordigen door de Adviesraad.
Thema 4.9 Omgevingswet, bestemmingsplannen Wat willen we bereiken We zorgen voor een adequate- en brede invoering (intern en extern) van de nieuwe Omgevingswet die op 1 januari 2024 in werking zal treden. Wat hebben we bereikt In 2022 is de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet opnieuw verschoven van naar 1 januari 2024.
58
De invoeringsdatum is het afgelopen jaar niet van invloed geweest op de voorbereidingen die nodig zijn voor een adequate en brede invoering van de Omgevingswet. Er is in algemene zin een flinke inspanning verricht in de voortgang en soms ook afronding van de vele acties en projecten die genoemd staan in het Uitvoeringsprogramma Omgevingswet 2020-2024. Hieronder geven we een opsomming van de bereikte resultaten. De kennis van en bekendheid met de Omgevingswet is onder medewerkers en bestuur nog meer toegenomen. We hebben naast de vakinhoudelijke opleidingen ook een start gemaakt met de voorbereiding van de organisatie op het Anders Werken onder de Omgevingswet. We hebben nagenoeg alle acties, genoemd in het geactualiseerde Uitvoeringsprogramma Omgevingswet 2021-2024, als organisatie opgepakt of gaan die op korte termijn oppakken. We blijven ons daarbij in ieder geval richten op de minimale wettelijke verplichtingen. We hebben flinke stappen gezet ten aanzien van de digitale vereisten van de Omgevingswet. We hebben voortgang geboekt ten aanzien van het nieuwe juridische instrumentarium van de Omgevingswet. De OWO-samenwerking is nog intensiever geworden met als ultiem resultaat dat er OWO-breed, in het kader van de Omgevingswet, verplichte raadsbesluiten gezamenlijk zijn voorbereid met een uniforme inhoudelijke insteek.
Vanaf de zomer 2019 is gestart met de voorbereidingen voor de Omgevingsvisie Ooststellingwerf en dit proces is in 2021 afgerond. Nu ligt er een brede visie die voldoet aan de vereisten van de Omgevingswet. Wat hebben we ervoor gedaan We hebben de basistraining Omgevingswet en vakinhoudelijke trainingen voor alle OWOmedewerkers afgerond. We hebben daarnaast een aantal themasessies over de Omgevingswet voor de gemeenteraad georganiseerd. We hebben OWO-breed het omgevingsspel aangeschaft en dit ook een aantal keren gespeeld. Door het spelen van dit spel wordt op een laagdrempelige en speelse manier nader kennis gemaakt met de Omgevingswet en de achterliggende intenties bekeken vanuit de nieuwe manier van werken (integraal kijken, gericht op samenwerken, denken vanuit de ja-mitsgedachte). We hebben OWO-breed een participatiewijzer voor inwoners opgesteld. We zijn met onze nieuwe systemen inmiddels aangesloten op het DSO-LV (Digitale Stelsel Omgevingswet, landelijke voorziening). We hebben de systemen gevuld en ingeregeld en we doorlopen regelmatig oefensessies, ook met de ketenpartners. We hebben na een uitvoerig en breed participatieproces op 23 november 2021 onze nieuwe Omgevingsvisie vastgesteld. We hebben mooie (inhoudelijke) stappen gezet ten aanzien van de pilot omgevingsplan Appelscha.
We hebben de gemeenteraad een aantal verplichte besluiten in het kader van de Omgevingswet laten nemen (over het bindend adviesrecht, verplichte participatie, delegatiebesluit en de verordening nadeelcompensatie). We hebben in OWO verband grote stappen gezet op weg naar een gezamenlijke Legesverordening. We hebben vanuit de OWO-beleidstafel Omgevingswet een gezamenlijke OWO-raad georganiseerd over de Omgevingswet. Vanuit de Omgevingswet-samenwerking in Fries verband zijn er definitieve afspraken met de ketenpartners gemaakt. We hebben met succes een omgevingstafel doorgelopen. Wat heeft de inwoner daarvan gemerkt Veel van de acties rondom de Omgevingswet zijn nu nog in hoofdzaak intern gericht. Wanneer er meer zekerheid is over de definitieve datum van inwerkingtreding wordt ook de externe communicatie veel intensiever opgepakt. Inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en anderen zijn wel nadrukkelijk betrokken geweest bij de totstandkoming van de Omgevingsvisie Ooststellingwerf. Deze strategische lange termijnvisie voor de fysieke leefomgeving is via een uitgebreid participatieproces opgesteld en geeft onder andere duidelijke kaders voor nieuwe initiatieven en ontwikkelingen binnen onze gemeente.
59
Beleidskaders Uitvoeringsprogramma Omgevingswet 2021-2024 Nota van Uitgangspunten Omgevingsvisie Ooststellingwerf Omgevingsvisie Ooststellingwerf (23 november 2021 vastgesteld in de gemeenteraad)
Thema 4.10 Regio Deal Zuidoost Friesland Wat willen we bereiken Regio Deal Zuidoost Friesland In juli 2020 heeft de regio Zuidoost Friesland een Regio Deal gesloten met het Rijk. Het Rijk investeert € 15 miljoen in deze Regio Deal en daar tegenover zorgt de regio voor minimaal € 15 miljoen aan cofinanciering. De regio doet dit primair vanuit bestaande projecten en programma’s die aansluiten bij de ambities van de Regio Deal. Met de Rijksbijdrage kunnen deze projecten en programma’s versneld en/of uitgebreider uitgevoerd worden. Alle betrokken partners in de regio trekken een aantal projecten. In dit thema beschrijven we uitsluitend de projecten waarvoor de gemeente Ooststellingwerf projecttrekker is. De projecttrekker is primair verantwoordelijk voor de inhoud, organisatie, planning, communicatie, financiën en verantwoording. Daarbij altijd rekening houdend met de regionale context. Zorgeconomie Met het project Zorgeconomie willen we als regio inzetten op een leefbare regio waar onze inwoners prettig kunnen (blijven) wonen en werken. Prettig wonen heeft niet alleen te maken met een goed onderhouden huis, een toegankelijk winkelcentrum of voldoende ontmoetingsplekken. Dit gaat erover wat we als regio kunnen doen om de sociaal maatschappelijke uitdagingen tegemoet te treden.
Masterplan Oosterwolde De regionale kernen hebben een belangrijke voorzieningenfunctie voor de vele kleine dorpen in de regio. Deze voorzieningen staan zowel qua omvang als kwaliteit onder druk. We willen de sociale cohesie vergroten en het voorzieningenfunctie van Oosterwolde behouden en versterken. Om die reden werken we aan een Masterplan Oosterwolde waarin een structurele versterking van het centrum centraal staat. Uitvoeringsprogramma Recreatie & Toerisme Het project beoogt een slimme groei van het toerisme in deze regio. Dit betekent dat we een optimale balans willen ontwikkelen tussen een toenemende toeristische druk en de draagkracht van onze leefomgeving. De route naar die balans bepalen we met het opstellen van een regionale toeristische ontwikkelstrategie. Dit project bouwt voort op een reeds bestaande regionale samenwerking. Het moet een impuls te geven aan de doorontwikkeling van de ontwikkellijnen en projecten uit het uitvoeringsprogramma Zuidoost Friesland (UPZOF) en aan de verdere versterking van een professionele organisatie voor promotie en marketing van Zuidoost Friesland (TRZF). Leer- en kenniscentrum Bodem Het LKC-Bodem sluit met name aan op het veerkrachtig landschap en daarmee op maatschappelijke vraagstukken die gerelateerd zijn aan bodemgesteldheid, waterkwaliteit en biodiversiteit. Het Rijk wil dat in 2030 alle landbouwgronden duurzaam worden beheerd.
Om dat te realiseren moeten we meer innoveren, nieuwe verdienmodellen ontwikkelen, kennis over duurzaam bodembeheer verspreiden en meer bewustwording creëren. Het LKC-Bodem draagt bij aan al deze terreinen. Het LKC-Bodem wordt onderdeel van een breder in Noord-Nederland opgezette strategie en samenwerking voor praktijkgericht onderzoek naar duurzaam beheerde bodems. Wat hebben we bereikt De regionale ontwikkelstrategie is afgerond. Om het centrum te versterken en de draagkracht met de eigenaren en ondernemers te versterken is er intussen een detailhandelsvisie opgesteld en vastgesteld. Wat hebben we ervoor gedaan Op basis van de ontwikkelstrategie is een Uitvoeringsagenda opgesteld welke bestaat uit verschillende projecten en activiteiten. 60