Document · PDF

Bijlage 1. WRP Ooststellingwerf

Raadsvergadering 23 september 2025, gemeente OoststellingwerfBij agendapunt: Water en rioleringsprogramma 2025-202917.044 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

›

Bij nieuwbouw wordt gescheiden riolering aangelegd, waarbij we zorgdragen in het voorkomen van foutaansluitingen (mogelijk door gebruik van andere kleuren buizen). We evalueren na realisatie in welke mate klimaatadaptatie is meegenomen, en hoe klimaatadaptieve maatregelen in de praktijk functioneren.

›

We zetten in op de aanpak van grondwateroverlast door maatregelen in de openbare ruimte zoals drainage en het extra meten van grondwaterstanden.

›

We brengen het effect van hevige klimaatbuien integraal in beeld (interactie maaiveld, riolering en oppervlaktewater) en onderzoeken wat nodig is om risico’s op wateroverlast te verminderen.

›

We richten ons op het terugbrengen van vuilwaterlozingen via overstorten en het waar mogelijk zuiveren van water uit regenwaterriolering, voordat dit in het oppervlaktewater komt.

›

We zetten in op duurzaam functionerende gemalen, met een laag energieverbruik. Mogelijk kunnen we een stap zetten naar groene energie. Ook het gebruik van duurzame materialen in rioolrenovaties heeft onze aandacht.

Alle maatregelen die we doen voor klimaatadaptatie en duurzaamheid combineren we met het reguliere werk (rioolvervanging- of verbetering). Zo houden we het betaalbaar voor onze inwoners, nu en in de toekomst.

5.3

Doelen

Visie en speerpunten maken we concreet in doelen voor de komende vijf jaar. Deze zijn weergegeven in Bijlage VII. We hebben de ambitie om de voortgang van deze doelen te volgen. Zo zien we tussentijds of we goed op koers liggen. Voor elk van de doelen is daarom een suggestie gedaan hoe deze meetbaar zijn in KPI (Key Performance Indices). De KPI worden berekend vanuit registraties, metingen, meldingen en modelresultaten.

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Uitvoeringsprogramma 6.1

›

Typen maatregelen

›

We onderscheiden vier typen maatregelen: ›

›

Regulier onderhoud: de reguliere maatregelen die nodig zijn om het riool te laten functioneren. Het gaat dan om reiniging en inspectie van leidingen, onderhoud van gemalen (inclusief elektriciteitskosten), vervanging van drukriolering-units, straatreiniging en onderhoud van watergangen. Vervanging en reparatie: dit zijn de grote investeringen die nodig zijn om de riolering (leidingen en objecten) te vervangen of te verbeteren. Hieronder vallen ook de fysieke maatregelen voor klimaatadaptatie.

›

Onderzoek en planvorming: hierin geven we invulling aan ambities zoals beter inzicht in het systeem functioneren, of extra monitoring van grondwaterstanden.

›

Organisatie: dit gaat over de organisatie van voldoende mensen en middelen.

We lichten de vier typen maatregelen toe, en geven een onderbouwing voor de invulling in de komende planperiode.

6.2

Regulier onderhoud

6.2.1

Onderhoud riolering

We zetten het onderhoudsregime uit de vorige planperiode voort. We passen hier geen wijzigingen toe ten opzichte van de vorige planperiode. Het onderhoud bestaat uit: ›

Klein onderhoud. Dit zijn reguliere werkzaamheden van de buitendienst, zoals reinigen van kolken, onderhoud aan gemalen, overstorten en randvoorzieningen, herstellen van kapotte kolken, putten en inlaten,

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

6.2.2

verwijderen van obstakels in de riolering (zoals boomwortels) en het verhelpen van verstoppingen. Reiniging en inspectie: dit wordt gecombineerd uitgevoerd in een cyclus van 10 jaar (start 20 jaar na aanleg). Het riool wordt gereinigd zodat het daarna goed geïnspecteerd kan worden. Vervangen van drukriolering-pompunits: het waar nodig vervangen van de technische onderdelen van de drukriolering pompunits in het buitengebied. Bedrijfsvoering derden

Deze post bestaat uit de aanschaf van materialen en de inhuur van externen, ten behoeve van het reguliere onderhoud. De inzet van eigen personeel is begroot onder het kopje “organisatie”. 6.2.3

Onderhoud stedelijke watergangen

De riolering voert via regenwaterleidingen, drainageleidingen en overstorten af naar de watergangen. Onderhoud van de watergangen is cruciaal om een goede regenwaterafvoer te realiseren vanuit de riolering, en water op straat te voorkomen. Het Wetterskip onderhoudt de watergangen die in haar beheer zijn. De gemeente onderhoudt de gemeentelijke watergangen. We financieren dit onderhoud vanuit de rioolheffing, vanwege de sterke samenhang tussen riolering en oppervlaktewater. 6.2.4

Straatreinigen

Ook het straatreinigen is belangrijk voor het functioneren van de riolering. Het voorkomt dat kolken verstopt raken en het water op straat blijft staan. Het voorkomt ook dat vuil en afval via regenwaterleidingen in het oppervlaktewater terecht komt. We kiezen ervoor om de helft van de kosten voor straatreiniging te betalen uit de rioolheffing, en zetten daarmee het beleid van de vorige planperiode voort. Dit is in lijn met wat landelijk gebruikelijk is. Bovenstaande uitgangspunten leiden tot de kosteninschatting voor regulier onderhoud in Tabel 6-2.

Bedragen in euro’s (€)

2025

2026

2027

2028

2029

Onderhoud riolering1

€291.258

Onderhoud watergangen

€91.427

Straatreinigen

€72.357

Tabel 6-1. Onderhoudsmaatregelen

6.3

Vervanging, renovatie en maatregelen klimaatadaptatie

6.3.1

Werkwijze binnen de gemeente

6.3.2

Risicogestuurd beheer

In deze planperiode werken we aan “beheer op orde”, en dat doen we door expliciete keuzes te maken in vervanging en renovatie. We doen dit vanuit het oogpunt van risicogestuurd beheer (Figuur 5-1). In de dagelijkse praktijk passen we risicogestuurd beheer al toe, maar we doen dit impliciet. Het expliciet maken van de keuzes helpt om uitgaven goed te onderbouwen, maar het helpt ook om beter zicht te krijgen op vervangingsopgave die in de toekomst op ons afkomt. In Bijlage VI is de beslisboom voor risicogestuurd beheeer doorvertaald naar een kaart. Hierop is de keuze in theoretische levensduur per leiding weergegeven, uitgaande van onze keuzes in risicogestuurd beheer en het jaar van aanleg. Concreet leidt risicogestuurd beheer tot: ›

Vervanging en renovatie zijn grote investeringen, waarbij keuzes onder andere afhangen van leeftijd en toestand van de riolering, meekoppelkansen en beschikbare financiën. In het beheersysteem Geovisia is alle data van de riolering te vinden, zowel de dimensies en technische kenmerken, als ook de resultaten van de rioolinspecties. Met de inspectiegegevens vanuit Geovisia is voor de komende vijf jaar al een planning voor rioleringsprojecten gemaakt. Hierin zijn meekoppelkansen met andere disciplines (zoals wegbeheer) en risicogestuurd beheer al meegenomen.

› ›

6.3.3 Binnen Ooststellingwerf bestaat de werkwijze voor rioleringsprojecten uit de volgende achtereenvolgende stappen: › › › › › › › ›

Inspecteren Vaststellen kengetallen en normkosten Opstellen beheerstrategie Opstellen basisplanning en begroting Maatregelen toetsen Integraal afstemmen met andere disciplines Opstellen integrale plankaart Opstellen uitvoeringsplan

Achterstallige rioolprojecten

Uit onze analyse risicogestuurd beheer blijkt dat er theoretisch ongeveer € 2 miljoen aan achterstallige rioolprojecten zijn binnen de gemeente. We nemen de investering voor deze projecten komende planperiode nog niet mee. Wel beoordelen we de komende planperiode welke leiding eerst vervangen of gerenoveerd moeten worden. We nemen de investeringskosten vanaf de volgende planperiode mee, en verdelen de kosten over periode 2030-2050.

1 In de gemeentelijke begroting wordt gerefereerd naar deze post als Onderhoud roerende zaken.

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Een beter risico-management: belangrijke leidingen vervangen of repareren we eerst Uitstel van vervanging of renovatie van minder cruciale leidingen; de vervangingsgolf wordt uitgesteld Door het uitstellen van de vervangingsgolf blijft de rioleringszorg de komende jaren betaalbaar, en hebben we voldoende tijd om financiering te regelen voor de uitgestelde vervangingsgolf.

6.3.4

Klimaatadaptieve maatregelen

We hebben aanvullend budget gereserveerd voor de realisatie van klimaatadaptieve maatregelen. Afgelopen planperiode is een aanvraag ingediend voor de Impulsregeling Ruimtelijke Adaptatie. De betreffende projecten zijn te vinden in Bijlage VIII. De klimaatadaptatieprojecten bestaan uit fysieke maatregelen die gecombineerd worden met de al geplande vervangingsprojecten. De volgende typen klimaatadaptieve maatregelen voeren we uit: ›

› › ›

6.3.5

We hanteren de volgende uitgangspunten bij het inschatten van de kosten van maatregelen: › ›

Scheiden van vuil rioolwater en regenwater (afkoppelen). In gebieden met ernstige grondwateroverlast combineren we dit waar mogelijk met extra drainage, voor zover het om openbaar gebied gaat. Aanpassen van straatprofielen om water te bergen of af te voeren Aanleg van bovengrondse waterberging op groen, inclusief goede afwatering Aanleg van extra oppervlaktewater voor berging en afvoer

›

Met de klimaatadaptatieprojecten dragen we bij aan de doelen uit het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie Ooststellingwerf 2025-2029. Het gaat dan om de volgende klimaatadaptatie doelen tot aan 2050: ›

›

Geen water in panden bij een bui van 70 millimeter in een uur o Toetsing: Maximale waterdiepte is lager dan de vloerpeilen van de woningen Hoofdwegen en wijkontsluitingswegen blijven toegankelijk bij en bui van 70 millimeter in een uur o Toetsing: Maximale waterdiepte op deze wegen is lager dan 10 centimeter Schoon water kan in de bodem infiltreren of worden hergebruikt omdat de riolering gescheiden is aangelegd. De belasting met vuil water op het oppervlaktewater neemt af, wat de waterkwaliteit ten goede komt. o Toetsing: 50% van de riolering in openbaar gebied is gescheiden aangelegd

De investeringskosten zijn bepaald op basis van kostenkengetallen van Stichting RIONED. Voor Ooststellingwerf is aangenomen dat bij de helft van de vrij-verval leidingen renovatie, zoals volledig relinen, volstaat en dat bij de overige leidingen vervangen noodzakelijk is. Noot: Uitgangspunt blijft dat de inspectieresultaten de doorslag geven voor de te nemen maatregel. Bij rioolvervangingen streven we naar afkoppelen van het openbaar gebied. Zo dragen we bij aan het klimaatadaptatie-doel om in 2050 voor 50% van het openbare gebied vuil water en regenwater gescheiden af te voeren.

›

Vervanging of renovatie van gemalen, bergbezinkvoorzieningen en overige objecten is meebegroot in het totaalbedrag voor vervanging en renovatie.

›

Vervanging van druk- en persleidingen zijn niet begroot. De meeste druk- en persleidingen zijn 10 tot 30 jaar oud, met een verwachte levensduur van 50 jaar. Daarom begroten we de komende 20 jaar geen budget in het kostendekkingsplan. Na 20 jaar gaan we uit van een vast bedrag per jaar. Dit bedrag is gebaseerd op de totale lengte van de leidingen, het aantal pompunits en de geschatte vervangingskosten per meter en unit. De kosten voor klimaatadaptatie schatten we in vanuit de klimaatadaptatieprojecten waarvoor subsidie is toegekend vanuit het Rijk. De eigen bijdrage (tweederde van het totaalbedrag) was bijna €1.5 miljoen. Verspreid over 5 jaar is dit € 300.000 per jaar. De totale investeringskosten voor de planperiode zijn omgerekend naar gemiddelde kosten per jaar.

›

Bovenstaande uitgangspunten leiden tot de kosteninschatting voor vervanging, renovatie en klimaatadaptatie in Tabel 6-2.

In de tussentijdse beleidsevaluaties onderzoeken we of bovenstaande doelen realistisch zijn, en of we op koers liggen. Elke nieuwe planperiode is er ruimte om de doelen voor klimaatadaptatie aan te scherpen en te actualiseren.

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Uitgangspunten bij inschatten kosten

2025

2026

2027

2028

2029

Rioolvervanging

€ 441.858

Rioolrenovatie

€ 154.650

Klimaatadaptatie

€ 500.000

€0

Tabel 6-2. Investeringsmaatregelen

6.4

Onderzoek en planvorming

van een aantal specifieke overstorten op de waterkwaliteit te meten. Dit vereist meetapparatuur bij de overstorten. Ook willen we in deze planperiode een extra stap zetten in het verduurzamen van rioolgemalen, door gebruik van duurzame (zonne-)energie. Naast de duurzaamheidswinst leidt dit tot een kostenbesparing. Komende periode verkennen we de mogelijkheden voor renovatie en verduurzamen van de grote rioolgemalen. De onderzoeksmaatregelen vallen onder de post Onderzoek – onderhoud roerende zaken

Met onderzoek en planvorming maken we de ambities uit dit WRP concreet tot op tactisch en operationeel niveau. Onderzoek richt zich in dit geval meer op het verzamelen van de juiste data, als basis voor maatregelen. Planvorming richt zich meer op de analyse van de data, en de vertaling naar beleidskeuzes. Met de gereserveerde budgetten kunnen we expertise inhuren die we zelf niet in huis hebben. In Tabel 6-3 zijn de maatregelen voor onderzoek weergegeven. Registraties via de telemetrie van gemalen en overstorten geeft zicht op het dagelijks functioneren van het systeem. We betalen jaarlijks licentiekosten voor verschillende softwarepakketten. Zo kunnen we tijdig ingrijpen bij storingen of calamiteiten. Een actueel beheerbestand borgen we met inzet van eigen personeel.

Naast peilbuizen willen we meer meetapparatuur installeren. In het kader van de KRW is Wetterskip Fryslân in 2024 een onderzoeks- en maattraject gestart om de invloed

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

2026

2027

2028

2029

Onderhoud telemetrie gemalen en overstorten

€ 24.000

Opsporen foutaansluitingen

Ca. € 10.000

Plaatsen en beheren meetapparatuur (o.a. voor grondwater en bij overstorten)

€ 35.000

€ 5.000

Nulmeting en verkenning verduurzaming rioolstelsel

Het opsporen van foutaansluitingen in het buitengebied zetten we voort in deze planperiode. Zo weten we waar we moeten ingrijpen om overbelasting van de drukriolering te verminderen. Hier wordt geen vast bedrag voor gereserveerd in de huidige begroting, omdat we dit uitvoeren op basis van klachten en meldingen. In de natte winter van 2023-2024 waren er veel klachten van grondwateroverlast in onder andere Ravenswoud en Haulerwijk. We hebben in de vorige planperiode al stappen gezet in het plaatsten van extra grondwaterpeilbuizen, analyse van de metingen en waar nodig ontwerpen van maatregelen. In de komende planperiode zetten we deze lijn voort, en reserveren we budget voor het plaatsen van extra peilbuizen op kwetsbare locaties.

2025

€ 15.000

Tabel 6-3. Maatregelen onderzoek

In Tabel 6-4 zijn de maatregelen voor planvorming weergegeven. Uit de evaluatie bleek dat een beheerstrategie voor druk- en persleidingen voor Ooststellingwerf nog ontbreekt. We verwachten dat de eerste druk- en persleidingen over ongeveer 20 jaar vervangen moeten gaan worden. Komende planperiode brengen we het areaal in beeld, en maken en beheer- en vervangingsstrategie, inclusief aangescherpte kosteninschatting. Actueel systeeminzicht is een belangrijke ambitie in dit WRP. Met het uitvoeren van een integraal Systeemoverzicht Stedelijk Water realiseren we dit inzicht. Met integraal

bedoelen we dat we het samenhangende systeem van maaiveld, riolering, grondwater en oppervlaktewater analyseren vanuit beschikbare data en metingen, en dit integraal modelleren. Van daaruit kunnen we de juiste verbetermaatregelen kiezen in de afvalwaterketen en hierop samenwerken met de ketenpartners (buurgemeenten en Wetterskip). Denk aan afspraken voor het gezamenlijk verminderen van de belasting naar de zuivering, of het samen terugdringen van overstortingen op het oppervlaktewater. Het systeeminzicht geeft scherpte waar maatregelen het meest effectief zijn.

Beheerstrategie druk- en persleidingen Uitvoeren SSW (Systeemanalyse Stedelijk Water)

In hoofdstuk 5.3 zijn concrete doelen gesteld voor water- en rioleringszorg in Ooststellingwerf. Deze doelen willen we komende planperiode tussentijds evalueren, zodat bijsturen mogelijk is. We sluiten de planperiode af met een evaluatie, en daarmee een vliegende start richting het nieuwe WRP. Het opstellen van een afkoppelbeslisboom biedt kaders aan de afkoppelopgave van de komende jaren (streven: 50% van het openbaar gebied). In het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie 2025-2029 streven we naar meer bewustwording bij inwoners voor effecten van klimaatverandering. Inwoners kunnen zelf een rol spelen, enerzijds in de acceptatie van (tijdelijke) klimaateffecten zoals water op straat, natte kelders, verdroogd openbaar groen en hittestress. Anderzijds kunnen we hen stimuleren om hun eigen terrein klimaatrobuust in te richten. Denk aan het vergroenen van tuinen, aanleg van groen-blauwe daken en het plaatsen van een regenton om regenwater her te gebruiken. In dit WRP reserveren we budget voor de communicatie over (grond)wateroverlast via een Waterloket. We trekken hierin samen op met communicatiemaatregelen in het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie, waarin ook communicatie over droogte, hittestress en biodiversiteit worden meegenomen.

2025

2026

2027

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

2028

€ 25.000

Tussentijdse beleidsevaluatie KPI rioleringszorg

€ 10.000

Opstellen afkoppelbeslisboom

€ 25.000

Communicatie inwoners over wateroverlast via Waterloket

€ 7.000

Actualisatie WRP Tabel 6-4. Maatregelen planvorming

2029

€ 25.000

€ 7.000

€ 10.000

€ 7.000

6.5

Organisatie

Realisatie van onze ambities is grotendeels afhankelijk van de inzet van het eigen personeel. In sommige gevallen kunnen we externe expertise inhuren, maar de aansturing en borging van continuïteit blijft binnen de gemeente liggen. De volgende taken vragen extra aandacht in de komende planperiode: › › › ›

› ›

›

Aansturing van inspectie-onderzoek (Beheer op orde) Goede communicatie met de buitendienst voor effectieve aanpak van knelpunten in de riolering (Beheer op orde) Actueel houden van het beheerbestand (Actueel systeeminzicht) Verkrijgen van inzicht in het systeemfunctioneren vanuit metingen en modellen, zowel op gemeentelijk als waterketen-niveau (Actueel systeeminzicht) Uitwisselen van kennis en delen van goede voorbeelden met de waterketenpartners (Samen sterk) Het maken van afspraken met het Wetterskip over de waterketen en beheer stedelijk water. Hierin moet ook de uitwerking van de Blauwe Omgevingsvisie meegenomen worden (Samen sterk) Het stimuleren van inwoners en instellingen en bedrijven voor het vasthouden van regenwater op eigen terrein, infiltreren en hergebruiken (in samenspel met het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie) (Samen sterk) Aan de voorkant betrokken zijn bij nieuwbouwprojecten: het zorgdragen voor een klimaatadaptieve inrichting en voorkomen van foutaansluitingen (Klaar voor de toekomst)

Om de ambities en doelen voor de komende planperiode te realiseren hebben we extra personeel nodig. Ook vragen de extra onderzoeks- en planvormingsmaatregelen om extra personele capaciteit. Voor het inschatten van het benodigd extra personeel hebben we de formatiescan van Stichting RIONED gebruikt. Dit is een hulpmiddel om inzicht te krijgen in eventuele personeelstekorten binnen de gemeente. Hieruit blijkt dat de gemeente ruim 1.5 FTE tekortkomt om het volledige takenpakket te vullen (Tabel 6-5). In Bijlage X zijn de volledige resultaten van de formatiescan weergegeven.

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

FTE RIONED

Beschikbaar FTE2

Tekort

Beleidsmedewerker

1,05

1,00

0,05

Beheerder

1,56

0,86

0,7

Ontwerper

0,10

0,00

0,1

Gegevensbeheerder

0,16

0,00

Projectleider

0,21

0,40

-0,19

Buitendienst

4,96

4,17

0,79

Totaal

8,04

6,59

1,45

Tabel 6-5. Resultaten formatiescan Stichting RIONED 1

Dit betreft de beschikbare personele capaciteit wanneer de openstaande vacatures gevuld worden en er geen verzuim of ziekte optreedt.

Zowel in de binnen- als de buitendienst mist personele capaciteit. Bij de binnendienst zijn er onvoldoende rioolbeheerders om inspecties uit te voeren, en er ontbreekt iemand die de taken van ontwerper en gegevensbeheerder uitvoert. Gegevensbeheer wordt uitgevoerd door de OWO afdeling Belasting en Vastgoed Informatie (OWO-BVI) maar niet volledig toegerekend aan de riolering. Projectleiders- en ontwerptaken worden nu deels uitgevoerd door de beleidsmedewerker, wat niet wenselijk is. Ook in de buitendienst mist capaciteit voor het uitvoeren van het rioolbeheer. We willen als gemeente het beheer op orde houden. Daarom willen we in de komende planperiode 1 extra FTE aantrekken met de functie Beheerder Riolering We ramen deze extra FTE, inclusief overhead, op € 171.840.-. Dit houdt in dat de personele kosten in de komende planperiode hoger worden dan afgelopen jaren. Aan het einde van deplanperiode voeren we opnieuw een formatiescan uit om een nieuwe inschatting te doen van de benodigde personele middelen.

Kostendekkingsplan ›

7.1

Inleiding

In dit kostendekkingsplan beschrijven we eerst de uitgaven en benodigde financiën in de planperiode. Vervolgens beschrijven we het kostendekkingsplan voor de korte en lange termijn, en de voorkeursvariant die we hierin kiezen.

7.2

Uitgangspunten

Voor de kostendekkingsberekening zijn de volgende belangrijke uitgangspunten gehanteerd: › › › › ›

› › › › ›

›

Alle bedragen zijn op prijspeil 2025. De inflatiecorrectie voor 2025 is 2.8%. Er is niet gecorrigeerd voor eventuele extra inflatie na 2025. De exploitatiekosten blijven constant. De afschrijfvorm van kapitaallasten uit het verleden blijft annuïtair. Er wordt rekening gehouden met een salarisstijging van 3.9% vanaf 2025. Er is rekening gehouden met 1 extra FTE in de komende planperiode. Mogelijk is daarna meer FTE nodig voor de uitvoering, maar dat is nu nog niet meegenomen. De btw-compensatie blijft een vast bedrag van € 300.000. De stand van de spaarvoorziening in 2025 schatten we in op € 5.205.028. Jaarlijks is er € 300.000 gereserveerd voor klimaatadaptatie, conform inschatting uit de vorige planperiode. De afschrijving van voertuigen van de buitendienst is € 15.000 per jaar tot 2028. Daarna stijgt het naar € 20.000 voor de lange termijn. In 2025 zijn er 12.915 heffingseenheden. Door nieuwe huisaansluitingen stijgt dit tussen nu en 2030 naar 13.465. Vanaf dan wordt aangenomen dat het aantal huisaansluitingen constant blijft. Zowel korte als lange termijn investeringsplanning zijn gebaseerd op risicogestuurd beheer en het jaar van aanleg van de riolering (zie hoofdstuk

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

›

7.3

6). Bij het berekenen van de investeringskosten wordt aangenomen dat bij de helft van de leidingen relinen (renovatie) voldoende is. Per vijf jaar worden de investeringskosten uitgemiddeld. We nemen aan dat vervanging van druk- en persleidingen de komende 20 jaar nog niet nodig is. De totale vervangingskosten zijn geschat op basis van kostenkentallen van Stichting RIONED en uitgespreid over een periode van 50 jaar. Vanaf 2045 kost dit jaarlijks € 350.000. We verdelen de achterstallige vervangingsprojecten (€ 2 miljoen) over de periode 2030-2050. Komende planperiode onderzoeken we wat daadwerkelijk nodig is aan vervanging of reparatie in deze projecten.

Inkomsten

De rioolheffing vormt onze inkomstenbron. We ontvangen heffing van alle percelen die direct of indirect zijn aangesloten op de gemeentelijke riolering. De heffing bestaat uit een vast eigenaarsdeel en een gebruikersdeel. Voor de kostendekkingsberekening gaan we in eerste instantie uit van een gemiddelde rioolheffing per aansluiting; de differentiatie voeren we buiten dit plan uit. Zoals in de uitgangspunten benoemd gaan we uit van een toename in de inkomsten door toename in het aantal huisaansluitingen.

7.4

Uitgaven

7.4.1

Planperiode 2025-2029

We geven een overzicht van de uitgaven in de planperiode, waarin we ook de extra benodigde personele middelen meenemen. De totale lasten bestaan uit exploitatiekosten, investeringskosten en kapitaallasten uit het verleden. De exploitatiekosten bestaan uit alle kosten voor beheer en onderhoud van de riolering, waaronder ook het personeel. Investeringskosten bestaan uit de kosten voor vervanging en reparatie van de riolering. De kapitaallasten uit het verleden bestaan uit afschrijvingen en rentes van investeringen uit het verleden om rioleringsprojecten uit te voeren. Momenteel worden de investeringen voor rioolvervangingen niet meer geactiveerd. De gemeente kiest ervoor de kosten voor nieuwe rioolvervangings- of -

renovatieprojecten, de investeringskosten, direct te financieren. We lichten de opbouw van exploitatiekosten, investeringskosten en kapitaallasten uit het verleden hieronder toe. Exploitatiekosten De reguliere exploitatiekosten zijn afgeleid uit de begroting van 2025-2028 en het GRP van de vorige planperiode. Inflatiecorrectie en loonstijging zijn waar nodig toegepast. Een overzicht van de exploitatiekosten is weergegeven in de Tabel 7-1. Er is rekening gehouden met 1 extra FTE in schaal 10 en bijbehorende overhead van 79%. Dit is in lijn met de overheadpercentages van de binnendienst in de periode 2022-2024. De totale exploitatiekosten voor 2025 begroten we op €2.147.126,-. Tot en met 2028 nemen de jaarlijkse exploitatiekosten iets af doordat onderzoeksmaatregelen zijn uitgevoerd en benodigde materialen daarvoor zijn aangeschaft. In 2029 zijn de kosten weer €5.000 hoger dan in 2028 vanwege de benodigde extra afschrijving van voertuigen. 2025

2026

2027

2028

2029

Loonkosten en toeslagen (incl. +1 FTE)

€645.548

Overhead (incl. +1 FTE)

€515.840

Beleidsadvisering derden

€ 38.116

Energie

€ 202.195

Overige goederen en diensten3

€ 181.348

€ 166.348

€ 151.348

Onderhoud roerende zaken

€ 291.258

Verzekeringen

€ 13.184

€ 10.705

Telefoonkosten

€ 12.402

Kwijtschelding

€ 50.746

Dubieuze debiteuren

€ 7.000

Doorbelasting straatreiniging

€ 72.357

Onderhoud watergangen

€ 91.427

Afschrijving voertuigen

€15.000

€20.000

€ 2.147.126

€ 2.132.126

€ 2.117.126

€ 2.122.126

Totaal

Tabel 7-1. Exploitatiekosten planperiode

3 Deze kostensoort bevat ook de aanvullende onderzoeksmaatregelen uit Tabel 6-3 (Plaatsen en

beheren meetapparatuur en nulmeting en verkenning verduurzaming rioolstelsel).

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Inningskosten rioolheffing

Investeringskosten De investeringskosten voor de komende planperiode zijn weergegeven in Tabel 7-2. 2025

2026

2027

2028

2029

Rioolvervanging

€ 441.858

Rioolrenovatie

€ 154.650

Klimaatadaptatie

€ 300.000

Btwcompensatie

€ 300.000

Totaal

€1.196.508

Deze uitgangspunten leiden tot het geschatte uitgavenpatroon riolering voor de komende 70 jaar ( Figuur 7-1). Noot: In deze figuur zijn de investeringskosten exclusief de compensabele BTW.

Tabel 7-2. Investeringskosten planperiode

Kapitaallasten uit het verleden De kapitaallasten uit het verleden bestaan uit een afschrijvingsdeel en een rentedeel. Het rentedeel is op basis van de boekwaarde van de investering. Het afschrijfdeel is afhankelijk van de afschrijfvorm. In Ooststellingwerf is dit annuïtair. Dit betekent dat het afschrijfdeel groter wordt naarmate het rentedeel kleiner wordt. De kapitaallasten blijven constant totdat de betreffende investering volledig is afgeschreven. Voor de komende vijf jaar zijn de kapitaallasten uit het verleden weergegeven in Tabel 7-3.

Kapitaallast verleden

2025

2026

2027

2028

2029

€ 656.059

€ 653.734

€ 653.733

€ 643.885

Tabel 7-3. Kapitaallasten verleden in de planperiode

Uitgavenpatroon lange termijn

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Figuur 7-1. Uitgavenpatroon riolering komende 70 jaar

7.5

Kostendekkingsberekening

7.5.1

Korte en lange termijn

In de kostendekkingsberekening kijken we naar zowel de korte termijn, als naar de lange termijn. De korte termijn gaat over de planperiode, de lange termijn gaat over de komende 70 jaar. We beogen hiermee betaalbare, doelmatige en duurzame rioleringszorg, nu en in de toekomst. Een gemeente is kostendekkend op het moment dat de lasten en baten in balans zijn, en de spaarvoorziening positief blijft. De gemeente Ooststellingwerf schrijft rioolvervangingsprojecten direct af, en activeert niet. Dit is een duurzame manier van

financieren en zorgt ervoor dat de rioolheffing ook op de lange termijn betaalbaar blijft. Er zijn namelijk geen kapitaallasten (rente en afschrijving) die naar de toekomst geschoven worden. In Ooststellingwerf is de komende 10 tot 20 jaar een eerste “vervangingsgolf” nodig (zie hoofdstuk 6). Riolering uit de jaren 60 en 70 zal (deels) vervangen moeten gaan worden, omdat deze vanwege de leeftijd gebreken gaat vertonen. Tot dusver waren relatief weinig investeringen nodig, maar nu de riolering ouder wordt zullen reparaties en vervangingen vaker nodig zijn. Een stijging van de rioolheffing is onvermijdelijk, maar er zijn wel keuzes te maken hoe snel we de heffing laten stijgen. In deze paragraaf lichten we eerst de uitgangspunten voor de kostendekkingsberekening toe. Vervolgens beschrijven we drie mogelijke varianten om de rioolheffing te laten stijgen (en kostendekking goed te regelen). Ten slotte beschrijven we de voorkeursvariant voor de kostendekking. 7.5.2

Varianten voor kostendekking

We hebben drie kostendekkingsvarianten onderzocht: 1) 2) 3)

De komende 10 jaar een tariefstijging van 3.5% per jaar. De komende 5 jaar een tariefstijging van 6% per jaar. De tariefstijging in de komende planperiode beperkt houden tot een minimum. Voor de komende 5 jaar betekent dit een stijging van 1.5% per jaar.

Voor alle varianten geldt dat de heffingsstijging zó is bepaald dat de spaarvoorziening niet leeg raakt. Dit is nodig om vervangingen direct vanuit de voorziening te kunnen financieren. Figuur 7-2 toont het verloop van de rioolheffing per variant.

Figuur 7-2. Verloop van de rioolheffing voor drie varianten voor kostendekking

Bij Variant 3, waarbij de heffing in de planperiode minimaal is, wordt de spaarvoorziening in de planperiode volledig gebruikt voor alle uitgaven. Na de planperiode is de voorziening vrijwel leeg, waardoor er in de vijf daaropvolgende jaren een forse stijging nodig is. Dit heeft als gevolg dat de rioolheffing na 10 jaar ruim €80 per huisaansluiting hoger is dan bij de andere twee scenario’s. Bij Variant 3 wordt in feite het probleem verplaatst naar de volgende planperiode, met grote lastenverhoging op korte termijn tot gevolg. Variant 1 en 2 zijn vergelijkbaar. Bij Variant 2, wanneer het tarief de komende 5 jaar wordt verhoogd, is tot 2036 geen tariefstijging nodig. Daarna is een nieuwe stijging nodig om voor te bereiden op de investeringsgolf tussen 2040 en 2060. Bij Variant 1, als het tarief wordt verhoogd over een periode van 10 jaar, is de rioolheffing na 10 jaar enigszins hoger, maar kan een nieuwe stijging uitgesteld worden tot 2041. Bij Variant 1 is de heffingsstijging geleidelijk en blijft de stand van de voorziening voldoende om te anticiperen op mogelijke tegenslagen.

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

We kiezen Variant 1 daarom als voorkeursvariant. De komende 10 jaar hanteren we dan een tariefstijging van 3.5% per jaar. De gedetailleerde heffingsberekening staat in Bijlage IX. 7.5.3

Periode 1

Voorkeursvariant

De voorkeursvariant is verder uitgewerkt. Hierbij is het uitgangspunt om de stand van de spaarvoorziening zo stabiel mogelijk te houden. Alleen als voorbereiding op een investeringsgolf, kan de stand van de voorziening tijdelijk toenemen. Figuur 7-3 toont de stand van de voorziening wanneer de heffingsstijging van de voorkeurvariant (Tabel 7-4) wordt toegepast. Het resulterende baten- en lastenpatroon is weergegeven in Figuur 7-4.

Periode

Startjaar

2025

Stijgingsperiode

Startjaar

2050

10 jaar

Stijgingsperiode

5 jaar

Stijgingspercentage

3,50%

Stijgingspercentage

2,00%

Startjaar

2035

Startjaar

2055

Stijgingsperiode

5 jaar

Stijgingsperiode

25 jaar

Stijgingspercentage

0,00%

Stijgingspercentage

0,00%

Startjaar

2040

Startjaar

2080

Stijgingsperiode

15 jaar

Stijgingspercentage

4,00%

Stijgingspercentage

-5,00%

Startjaar

2045

Stijgingsperiode

5 jaar

Stijgingspercentage

0,00%

Tabel 7-4 Heffingsstijgingen per periode bij de Voorkeursvariant voor kostendekking

Figuur 7-3. Stand van de spaarvoorziening bij de Voorkeursvariant (Variant 1)

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Figuur 7-4. Baten- en lastenpatroon bij de Voorkeursvariant voor kostendekking

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Bijlagen

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Raadsbesluit

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

II.

Begrippenkader

De belangrijkste begrippen en afkortingen, die gebruikt worden in dit programma, worden in deze bijlage uitgelegd. De definities zijn grotendeels afkomstig uit de kennisbank van Stichting RIONED. Afvalwater ›

De Omgevingswet (Ow) definieert het begrip 'afvalwater' als "alle water waarvan de houder zich ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen" (art. 1.1 Ow). Dit kan dus behalve verontreinigd water ook (overtollig) hemel- en/of grondwater zijn. Deze definitie komt sterk overeen met het begrip 'afvalstoffen' uit de (voor dit onderdeel nog bestaande) Wet milieubeheer (Wm). Dat zijn alle stoffen, preparaten of voorwerpen waarvan de houder zich ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen (art. 1.1, lid 1, Wm). Er zijn verschillende soorten afvalwater: ›

› ›

›

Stedelijk afvalwater: huishoudelijk afvalwater of een mengsel daarvan met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater. Het hoofdbestanddeel is nadrukkelijk huishoudelijk afvalwater. Huishoudelijk afvalwater: afvalwater dat overwegend afkomstig is van menselijke stofwisseling en huishoudelijke werkzaamheden. Bedrijfsafvalwater: afvalwater dat vrijkomt bij door de mens bedrijfsmatig of in een omvang alsof zij bedrijfsmatig was, ondernomen bedrijvigheid, dat geen huishoudelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater of grondwater is. N.B. Bedrijven lozen dus ook huishoudelijk afvalwater. Afvloeiend hemelwater: hiervoor is er geen wettelijke definitie. Hemelwater is niet alleen regenwater, maar kan ook ijzel, hagel of sneeuw zijn. Daarom spreekt de wetgeving over hemelwater. Grondwater: water dat zich onder het bodemoppervlak in de verzadigde zone bevindt en dat in direct contact met de bodem of ondergrond staat. In

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

vergelijking met de definitie uit de Waterwet is deze nieuwe (aan de Kaderrichtlijn Water ontleende) definitie beperkter. Onder de Waterwet was al het water dat zich in de bodem bevond, grondwater. Dus ook het bodemvocht tussen het maaiveld en de grondwaterspiegel (de onverzadigde zone). Ander afvalwater: hiervoor is er geen wettelijke definitie, maar het gaat hierbij om het water dat niet onder een van voorgaande begrippen is te vatten. Bijvoorbeeld te lozen zwembadwater van een particulier huishouden. Te lozen zwembadwater van een professioneel zwembad is echter weer bedrijfsafvalwater. De Wet milieubeheer, die na inwerkingtreding van de Omgevingswet deels blijft bestaan, spreekt over "ander afvalwater" bij de zogenoemde voorkeursvolgorde voor de omgang met afvalwater (art. 10.29a Wm).

Soorten rioolstelsels Onder het begrip 'riolering' vallen openbare en niet-openbare rioolstelsels. Een openbaar stelsel is in beheer bij een gemeente of een rechtspersoon die door een gemeente met het beheer is belast (denk aan een uitvoeringsdienst, zoals Waternet in Amsterdam). Een niet-openbaar stelsel is in particulier beheer. Binnen het stelsel van de Omgevingswet worden verschillende openbare rioolstelsels onderscheiden: ›

›

Vuilwaterriool: voorziening voor de inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater, in beheer bij een gemeente of een rechtspersoon die door een gemeente met het beheer is belast. Hemelwaterriool: voorziening voor de inzameling en de verdere verwerking van afvloeiend hemelwater, niet zijnde een openbaar vuilwaterriool, in beheer bij een gemeente of een rechtspersoon die door een gemeente met het beheer is belast.

›

Gemengd riool: voorziening voor de inzameling en de verdere verwerking van een mengsel van huishoudelijk afvalwater, bedrijfsafvalwater en afvloeiend hemelwater. Ontwateringsriool (of drainageriool): voorziening voor de inzameling en de verdere verwerking van grondwater, niet zijnde een openbaar vuilwaterriool, in beheer bij een gemeente of een rechtspersoon die door een gemeente met het beheer is belast.

Mechanische riolering Dit is riolering waarin afvalwater met behulp van gemalen naar de gewenste plek wordt gestuurd. Er wordt onderscheid tussen twee typen leidingen: ›

›

Kunstwerken in de riolering Een rioolstelsel bevat verschillende soorten kunstwerken. De belangrijkste zijn gemalen, overstorten en randvoorzieningen: › ›

›

Rioolgemalen: dit zijn constructies om afvalwater naar een hoger peil te brengen of om afvalwater over een langere afstand te transporteren. Eindgemalen: deze gemalen vervoeren het afvalwater naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie en zijn allemaal in eigendom, beheer en onderhoud van het Wetterskip. Overstorten: dit is een noodvoorziening om te voorkomen dat water op straat komt te staan. Water op straat is niet wenselijk in verband met gezondheidsrisico’s en schade aanricht aan gebouwen, wegen en andere plekken in de openbare ruimte. Tijdens extreme neerslag kan het overtollige water over de overstort stromen en uitwisselen met het oppervlaktewater (externe overstort) of een ander rioolstelsel (interne overstort). Bergbezinkvoorzieningen of andere randvoorzieningen: dit zijn betonnen bergingskelders die vaak zijn aangelegd tussen het rioolstelsel en een externe overstort. Ze worden ingezet om de omvang en schade van riooloverstortingen te verminderen.

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Persleidingen transporteren afvalwater van het eindgemaal naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Persleidingen zijn vaak in beheer van het Wetterskip. Drukriolering bestaat vaak uit leidingen met kleine diameters en wordt vaak toegepast in het buitengebied. Het loost op een nabijgelegen vrijvervalriool of op grotere persleidingen. Drukriolering is vaak in beheer van de gemeente.

Watersysteem Een watersysteem is in de Omgevingswet gedefinieerd als "een samenhangend geheel van een of meer oppervlaktewaterlichamen en grondwaterlichamen, met bijbehorende bergingsgebieden, waterkeringen en ondersteunende kunstwerken". Elk van deze onderdelen (uitgezonderd een grondwaterlichaam) is op zijn beurt een waterstaatswerk. Rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) Een RWZI zuivert het ingezamelde afval- en hemelwater dat via het riool wordt afgevoerd, voordat het in het oppervlaktewater komt. Overnamepunten Het overnamepunt is het overdrachtspunt tussen het openbare vuilwaterriool en het zuiveringstechnisch werk, het punt waarop de gemeente het stedelijk afvalwater overdraagt aan het Wetterskip. Een openbaar vuilwaterriool transporteert het afvalwater tot aan het overnamepunt. Na dat punt begint het zuiveringstechnisch werk. Gemeenten en waterschappen bepalen samen waar het overnamepunt ligt. Dit leggen ze vervolgens vast, bijvoorbeeld in een afvalwaterakkoord.

Afkoppelen Afkoppelen is een methode om te zorgen dat minder schoon hemelwaterwater in het gemengde rioolstelsel komt. Dit wordt gedaan de leidingen voor de afvoer van hemelwater los te koppelen van het gemengde stelsel. Deze methode wordt vaak gebruikt om de belasting op de riolering te verminderen. Hierdoor neemt de hoeveelheid vervuild water dat overstort naar het oppervlaktewater, of op straat terecht komt, af.

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

III.

Wettelijke grondwatertaak

›

De zorgplicht geldt niet voor diep gelegen parkeergarages, tunnels en andere ondergrondse bouwwerken. Eigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor de goede staat van hun woning, inclusief kelders en kruipruimtes. Wie geen water in zijn kelder wil, moet dus zelf maatregelen treffen. Klimatologische omstandigheden kunnen leiden tot een tijdelijk hogere grondwaterstand. Hierdoor vermindert de gebruiksfunctie weliswaar even, maar dat betekent niet per definitie dat deze ook op de langere termijn wordt aangetast. Hiermee ligt een zeker (normaal maatschappelijk) risico bij de perceeleigenaar. Incidenteel moet hij dus een zekere mate van wateroverlast accepteren en/of daartegen zelf maatregelen treffen

›

Inspanningsplicht: De grondwatertaak is voor de gemeente een inspanningsplicht en dus geen resultaatsverplichting. Dit blijkt uit de formulering in de Omgevingswet en in 2019 heeft de rechter dit bevestigd.

›

Maatregelen openbaar gebied: Uit de grondwatertaak kan volgen dat de gemeente maatregelen moet nemen in de openbare ruimte, zoals de aanleg van infiltratie- en drainagevoorzieningen. Ook wordt er geëxperimenteerd met 'actief grondwaterpeilbeheer', waarbij gemeenten proberen grondwaterstanden zoveel mogelijk af te stemmen op de lokale behoeften.

›

Doelmatigheidseis: De gemeente moet per situatie beoordelen of (en zo ja welke) grondwatermaatregelen doelmatig zijn. Bij deze afweging spelen de aard, omvang, schaal en duur van te verwachten of ontstane problemen een rol, maar ook de kosten van de mogelijke maatregelen.

›

Water- en rioleringsprogramma als hulpmiddel en referentiekader: Hierin geeft de gemeente concreet aan hoe zij haar watertaken (en dus ook haar grondwatertaak) invult, wat veel discussies met bewoners en bedrijven kan voorkomen.

Effect van hoge of lage grondwaterstand Nadelige gevolgen van een te hoge grondwaterstand (grondwateroverlast) uiten zich vooral in water of vocht in kelders of kruipruimten, optrekkend vocht in muren of te natte tuinen. Bij problemen door een lage grondwaterstand (ook wel grondwatertekort of -onderlast genoemd) kan de bodem gaan zakken, met mogelijke schade aan infrastructuur, groenvoorzieningen en natuur. Op zichzelf hoeft een bepaalde grondwaterstand niet tot problemen te leiden. Zo loopt een waterdicht gemaakte kelder niet vol met grondwater en heeft een huis op betonnen funderingspalen niets te vrezen van het grondwaterpeil. Verantwoordelijkheden gemeente De gemeente heeft sinds 2008 een wettelijke grondwatertaak. Dit betekent dat de gemeente maatregelen in het openbaar gebied moet treffen om structurele grondwaterproblemen te voorkomen of te beperken. Vanuit de wettelijke grondwatertaak heeft de gemeente de volgende verantwoordelijkheden: ›

Bewoners informeren: Als de gemeente (riolerings)werkzaamheden gaat uitvoeren die mogelijk gevolgen hebben voor de grondwaterstand, moet zij bewoners en bedrijven hierover vooraf informeren. Dit hoort bij de beginselen van 'behoorlijk bestuur'. Om grondwaterproblemen te voorkomen is het daarnaast goed als de gemeente bewoners voorlicht over hun eigen verantwoordelijkheden en tips geeft over mogelijke maatregelen.

›

Afbakening zorgplicht en structurele problemen: De gemeentelijke grondwatertaak geldt als het normale gebruik van de grond (zoals de woonfunctie) structureel wordt belemmerd.

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Verantwoordelijkheden Wetterskip Het Wetterskip is verantwoordelijk voor het peilbeheer van het oppervlaktewater (dat de grondwaterstand beïnvloedt) en de vergunningverlening voor grondwateronttrekkingen. In de waterschapsverordeningen staat of een onttrekking vergunning- of meldingsplichtig is, bijvoorbeeld bij bronneringen en bouwputbemalingen. Hiermee moet de gemeente rekening houden als bijvoorbeeld grondwateronttrekkingen nodig zijn bij de aanleg van nieuwe riolering. Als de onttrekking vergunningplichtig is, moet de aanvrager zelf aangeven hoe hij schade voor de omgeving gaat voorkomen. Via vergunningvoorschriften kan (moet) de waterbeheerder mitigerende maatregelen voorschrijven om voorzienbare schade door een onttrekking zoveel mogelijk te voorkomen (die schade kan ook gebouwen betreffen). Verantwoordelijkheden particuliere eigenaar De particuliere eigenaar is in beginsel zelf verantwoordelijk voor de staat van zijn perceel en woning. Een belangrijk uitgangspunt (schadevergoedingsrecht) is dat ieder in beginsel zijn of haar eigen schade draagt. Schade aan een eigendom komt dan ook voor eigen rekening. Daarbij maakt het niet uit of het gaat om de reparatie van een lek dak, het waterdicht maken van een kruipruimte of kelder, of het herstel van bijvoorbeeld een fundering.

Eigenaren moeten zelf zorgen voor een goede staat van percelen en gebouwen die zij in eigendom hebben. Op zichzelf hoeft een stijging van de grondwaterstand namelijk niet tot problemen of schade te leiden. Een waterdichte kelder zal immers niet vollopen met grondwater. Wie een natte kelder heeft en daar vanaf wil, moet zelf bouwkundige en/of waterhuishoudkundige maatregelen treffen om het grondwater buiten te houden.

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

IV.

Kaarten huidige situatie

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Detailgegevens voorzieningen In deze bijlage zijn van de lozingswerken, randvoorzieningen rioolgemalen, minigemalen en persleidingen aanvullende details weergegeven. Lozingswerken en rioolgemalen en persleidingen vertonen geen wijzigen ten opzichte van het vorige GRP. Wijzigingen in drukriolering en minigemalen zijn nihil: areaalgegevens hierover vertoont geen wijzigingen ten opzichte van het vorige GRP. Lozingswerken

Kern

Straatnaam

Code

Type overstort

Breedte [m]

Hoogte [m N.A.P.]

Signaleringssysteem

Aanwezigheid terugslagklep

Appelscha

Industrieweg (BBV)

00024

gemengd intern

3,50

7,30

nee

Appelscha

Industrieweg (BBV)

00022

3,50

7,30

nee

Appelscha

Vaart zz 41

00043

6,00

9,03

nee

n.v.t.

Appelscha

Smitslaantje 13

00277

gemengd gemengd stuwput met doorlaat gemengd intern

1,00

8,80

nee

n.v.t.

Appelscha

Vaart nz 93

01066

gemengd intern

1,10

9,11

nee

n.v.t.

Appelscha

Kloksveen 14

01094

gemengd

2,00

8,40

nee

Appelscha

Anne Vondelingstraat 65

02101

VGS hemelwater

0,95

8,08

nee

Appelscha

Anne Vondelingstraat 33

02130

VGS hemelwater

1,00

8,05

nee

Appelscha

Anne Vondelingstraat 106

02150

VGS hemelwater

1,00

8,09

nee

Donkerbroek

Vaart Oostzijde (BBV)

10035

gemengd intern

3,50

3,80

n.v.t.

Donkerbroek

Vaart Oostzijde (BBV)

10164

gemengd

3,50

3,95

Donkerbroek

Veerhuisweg 46

10153

gemengd

2,70

4,20

nee

Elsloo

Horstlaan

20102

VGS vuilwater intern

1,20

5,20

nee

n.v.t.

Elsloo

Eikenhorst

20122

VGS hemelwater

1,20

5,47

nee

nee nee

Elsloo

Butenweg

20502

gemengd

0,80

5,50

nee

Haulerwijk

Meester van Ekstraat 53

30099

gemengd intern

1,40

6,39

nee

n.v.t. nee nee

Haulerwijk

Hoofdweg-boven 84

30155

gemengd

0,90

5,86

nee

Haulerwijk

Hoofdweg-boven 44

30178

gemengd

1,10

5,84

nee

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Haulerwijk

Norgerweg 71

30218

gemengd

1,00

5,80

nee

Haulerwijk

Koudenburgerweg

30266

gemengd

1,50

5,77

nee

Haulerwijk

Praam (BBV)

30307

gemengd intern

6,00

5,70

n.v.t.

Haulerwijk

Praam (BBV)

30308

gemengd

6,00

5,70

Haulerwijk

Dr. Beumerstraat (BBV)

30410

gemengd intern

5,00

5,90

n.v.t.

Haulerwijk

Dr. Beumerstraat (BBV)

30413

5,90

nee

Haulerwijk

Trekvaart 13

30512

5,67

nee

Haule

Mandestraat 24

36307

6,00

nee

Makkinga

Lyclamaweg (BBV)

40021

gemengd 5,00 VGS hemelwater intern 1,00 (nooduitlaat) VGS hemelwater intern 1,00 (nooduitlaat) gemengd intern 1,50

3,70

n.v.t.

Makkinga

Lyclamaweg (BBV)

40453

gemengd

3,70

nee n.v.t.

1,50

Makkinga

Van Brederodestraat (BBV) 40449

gemengd intern

2,50

3,50

Makkinga

Van Brederodestraat (BBV) 40032

gemengd

2,50

3,50

nee

Oosterwolde

Boereweide 10

50051

gemengd intern

0,80

5,60

nee

n.v.t.

Oosterwolde

Mastenbroek/Wemeweg

50151

gemengd intern

0,80

5,60

nee

n.v.t.

Oosterwolde

Domineespad (BBV)

50175

gemengd intern

5,00

5,58

n.v.t.

Oosterwolde

Domineespad (BBV)

50133

gemengd

5,00

5,60

nee

Oosterwolde

Groote Singel/Molenweg

50256

gemengd

1,50

5,80

nee

Oosterwolde

De Goorn/Schapekamp

50283

gemengd intern

2,50

6,15

nee

n.v.t.

Oosterwolde

De Goorn 35

50298

gemengd

3,20

5,70

nee

Oosterwolde

Assepot 80

50409

gemengd intern

1,80

6,20

nee

n.v.t.

Oosterwolde

Assepot 24

50449

gemengd

2,50

6,20

nee

Oosterwolde

Leegemaad (BBV)

51419

gemengd intern

5,00

4,40

n.v.t.

Oosterwolde

Leegemaad (BBV)

51420

gemengd

5,00

4,40

nee n.v.t.

Oosterwolde

Nanningaweg (BBV)

52029

gemengd intern

8,00

4,60

Oosterwolde

Nanningaweg (BBV)

52041

gemengd

8,00

4,60

nee

Oosterwolde

Buttingasingel/Zomerweg

52118

gemengd intern

2,50

5,20

nee

n.v.t.

Oosterwolde

Breikom 4

52125

gemengd intern

2,00

5,20

nee

n.v.t.

Minigemalen

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Aantal pompunits

Jaar van aanleg

99 129 10 9 14 6 46 63 197 261 1 3

1984 1985 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008

838

1984

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Rioolgemalen Code

Omschrijving

043

Tronderweg - Tussengemaal

Hoofdgemaal met 2 pompen

Makkinga

031

't Hooge

Hoofdgemaal met 1 pomp

Oldeberkoop

021

De Turfsteker

Hoofdgemaal met 2 pompen

Haulerwijk

013

Hildenberg - golfbaan

Hoofdgemaal met 2 pompen

Appelscha

012

Wester Es - Duinenzathe

Hoofdgemaal met 1 pomp

Appelscha

044

Zwetteweg - Tussengemaal

Hoofdgemaal met 2 pompen

Haule

042

Bovenweg 66 - Tussengemaal

Hoofdgemaal met 2 pompen

Oldeberkoop

040

Kloosterweg 7 - Tussengemaal

Hoofdgemaal met 2 pompen

Elsloo

041

Rijweg / Schottelenburgweg Tussengemaal

Hoofdgemaal met 2 pompen

Oosterwolde

036

Veerhuisweg

Hoofdgemaal met 1 pomp

Donkerbroek

039

Oude Willem - Tussengemaal

Hoofdgemaal met 2 pompen

Appelscha

033

Weidedijk

Hoofdgemaal met 1 pomp

Langedijke

038

Kuinderweg - Tussengemaal

Hoofdgemaal met 2 pompen

Makkinga

030

Geertlammerslaan

Hoofdgemaal met 1 pomp

Oldeberkoop

027

Vogelrijd

Hoofdgemaal met 1 pomp

Fochteloo

035

RG Boekhorst-Stokdijk

Hoofdgemaal met 2 pompen

Langedijke

026

Wemeweg

Hoofdgemaal met 1 pomp

Makkinga

034

RG Stokdijk-Klokhuis

Hoofdgemaal met 2 pompen

Langedijke

024

De Kromten

Hoofdgemaal met 1 pomp

Waskemeer

032

Oosterwoldseweg

Hoofdgemaal met 1 pomp

Oldeberkoop

029

Eikenhorst

Hoofdgemaal met 1 pomp

Elsloo

023

Mandestraat

Hoofdgemaal met 2 pompen

Haule

028

Bûtenweg

Hoofdgemaal met 2 pompen

Elsloo

022

Kerkstraat zwembad

Hoofdgemaal met 2 pompen

Haulerwijk

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Type

Plaats

025

Bakkerskamp

Hoofdgemaal met 1 pomp

Makkinga

019

Norgerweg 79

Hoofdgemaal met 1 pomp

Haulerwijk

020

Mr. van der Meistraat

Hoofdgemaal met 1 pomp

Haulerwijk

014

Aekingaweg

Hoofdgemaal met 2 pompen

Appelscha

018

Norgerweg 56

Hoofdgemaal met 1 pomp

Haulerwijk

011

Anne Vondeling straat

Hoofdgemaal met 1 pomp

Appelscha

017

Loswal

Hoofdgemaal met 1 pomp

Haulerwijk

010

Grote Leyen

Hoofdgemaal met 1 pomp

Appelscha

016

Hoofdweg Boven 68

Hoofdgemaal met 1 pomp

Haulerwijk

015

Valouwe

Hoofdgemaal met 1 pomp

Appelscha

007

Prandinga

Hoofdgemaal met 1 pomp

Oosterwolde

009

Veenwijksweg

Hoofdgemaal met 1 pomp

Ravenswoud

005

Buurstede

Hoofdgemaal met 2 pompen

Oosterwolde

008

Mr. Lokstraat

Hoofdgemaal met 1 pomp

Ravenswoud

004

Schapekamp

Hoofdgemaal met 2 pompen

Oosterwolde

006

Goudmeer -Tussengemaal

Hoofdgemaal met 2 pompen

Oosterwolde

001

Pasveer

Hoofdgemaal met 1 pomp

Oosterwolde

003

Oosterbrink

Hoofdgemaal met 1 pomp

Oosterwolde

002

Weidemaad

Hoofdgemaal met 2 pompen

Oosterwolde

045

Menninge - Vijvergemaal.

Hoofdgemaal met 2 pompen

Oosterwolde

037

Fruitier de Talmaweg

Hoofdgemaal met 2 pompen

Donkerbroek

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Randvoorzieningen Kern

Locatie [straat]

Type randvoorziening

Donkerbroek Haulerwijk Haulerwijk Makkinga Makkinga Oosterwolde Oosterwolde Oosterwolde Oldeberkoop Oldeberkoop Waskemeer Appelscha

Nijhof Praam Dr. Beumerstraat Bercoperweg Lyclamaweg Domineespad Leegemaad Nanningaweg Oosterwoldseweg Heerenveenseweg Feikemaweg Industrieweg

BBL BBB BBL BBL BBL BBL BBB BBB BBL BBL BBL BBB

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Inhoud randvoorziening [m³]

180 300 140 144 61 280 202 732 124 83 71 700

Jaar van aanleg

2001 2006 2006 2004 2004 2004 2004 2005 2002 2008 2006 2004

Aantal pompen

Signaleringssysteem

2 1 2 2 2 2 3 1 2 2 2 1

MMB MMB MMB MMB MMB MMB MMB MMB MMB MMB MMB MMB

Persleiding (incl. persleidingen van drukrioleringsstelsels) Jaar van aanleg 1960 1972 1978 1979 1980 1981 1982 1984 1985 1989 1993 1994 1996 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2010

Lengte [m] persleiding 217 970 139 125 88 1.059 265 2.069 63.674 92 107 110 406 4.514 4.382 2.282 13.398 1.002 49.574 47.200 72.423 1.502 756 2.219

totaal:

268.570

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

VI.

Risicogestuurd beheer: theoretische levensduur leidingen

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

VII. Meetbare doelen en KPI voor beleidsevaluatie

Toekomstbestendig beheer van de riolering

Actueel systeeminzicht

Doelen

Mogelijke KPI

Realisatie van maatregelen en uitgaven is volgens plan

80% binnen geplande termijn

Elke tien jaar inspectie van vuil-water riolering

Inspectie 10% leidingen en objecten per jaar

Overlast vanuit de riolering (vuil water op straat, stank, verstopping) is beperkt

90% meldingen binnen 1-3 dagen behandeld (afh. van type melding)

Riolering heeft voldoende stabiliteit, waterdichtheid en afstroming

<5% van de leidingen heeft ingrijpmaatstaf

Beperkt aantal storingen gemalen

Gemiddeld <1 storing per rioolgemaal per jaar

Kenmerken gemalen en leidingen zijn actueel

Revisies binnen 2 maanden verwerkt in beheerbestand

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Samen sterk

Klaar voor de toekomst

De riolering heeft voldoende afvoercapaciteit bij een ontwerpbui (20 mm/uur)

Ledigingstijd na ontwerpbui <30 uur

De gemiddelde jaarafvoer naar de zuivering is binnen de marges van wat we verwachten

Minder dan 10% afwijking.

Inwoners dragen bij aan het scheiden van vuil en schoon water

10% inwoners koppelt dak af (doorzagen regenpijp)

Aantal calamiteiten op de zuivering is beperkt

Max. 1 per jaar

Schade door wateroverlast bij een bui van 70 millimeter in een uur is beperkt

Geen water in panden bij bui van 70 mm in een uur

Regenwater wordt zoveel mogelijk geborgen en vertraagd afgevoerd via de bodem

20% infiltrerend onverhard in de openbare ruimt

Verloop grondwaterstand is passend bij landgebruik

Gemeten GHG onder streefwaarde per type landgebruik

Lozingen vanuit de riolering leiden niet tot knelpunten in waterkwantiteit- of kwaliteit

Overstortvolume gemengd stelsel < xm3 Geen meldingen waterkwaliteit

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Duurzaam energiegebruik (gemalen, werkzaamheden)

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Energieverbruik gemalen < x per jaar

VIII. Maatregelen klimaatadaptatie Maatregelcategorie

Maatregel

Binnen welk project wordt deze maatregel uitgevoerd

Op welke locatie wordt deze maatregel uitgevoerd

Totale kosten klimaatadaptatiel (inclusief BTW en Rijks-subsidie) in Euro

Kosten klimaatadaptatie binnen WRP (excl. BTW en Rijks-subsidie) in Euro

Vergroten van de afvoercapaciteit

Vergroenen en naar voren halen scheiden deel van het riool

Bovensteegde. scheiden stelsel. Appelscha

Appelscha. gemeente Ooststellingwerf

€ 43.000

€ 21.204

Vergroten van de afvoercapaciteit

Aanleggen HWA-riool/ aansluiting op gescheiden stelsel

Scheiden stelsel. Herenweg. Donkerbroek

Donkerbroek. gemeente Ooststellingwerf

€ 425.000

€ 209.573

Vergroten van de afvoercapaciteit

Aanleggen van HWAriool/ aansluiting op gescheiden stelsel

Scheiden stelsel. Nijhof. Donkerbroek

Donkerbroek. gemeente Ooststellingwerf

€ 270.000

€ 133.140

Vergroten van de afvoercapaciteit

verlagen weg t.b.v. afvoer

verlagen Tilmaad. Oosterwolde

Oosterwolde. gemeente Ooststellingwerf

€ 27.000

€ 13.314

Vergroten van de afvoercapaciteit

Verlagen weg en berm t.b.v. afvoer

verlagen Wemeweg. Makkinga

Makkinga. gemeente Ooststellingwerf

€ 50.000

€ 24.656

Vergroten van de afvoercapaciteit

Aanleggen HWA-buis

draineren Kloksveen. Appelscha

Appelscha. gemeente Ooststellingwerf

€ 27.000

€ 13.314

Water bergen (capaciteitsvergroting)

Bergingscapaciteit creëren en afwatering mogelijk maken.

Kringgreppelstraat

Oosterwolde. gemeente Ooststellingwerf

€ 34.000

€ 24.849

Water bergen (capaciteitsvergroting)

Bergingscapaciteit creëren en afwatering mogelijk maken.

Brinkstraat & Groote Singel

Oosterwolde. gemeente Ooststellingwerf

€ 367.900

€ 268.876

Water bergen (capaciteitsvergroting)

Bergingscapaciteit creëren en afwatering mogelijk maken. Oppervlaktewater aanleggen.

Prakkenlaan

Oosterwolde. gemeente Ooststellingwerf

€ 319.800

€ 233.722

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Water bergen (capaciteitsvergroting)

Bergingscapaciteit creëren en vergroening met als doel water vasthouden

Venekoterweg

Oosterwolde. gemeente Ooststellingwerf

€ 554.400

€ 405.177

Water bergen (capaciteitsvergroting)

Bergingscapaciteit creëren en afwatering mogelijk maken.

Slotemaker de Bruïneweg

Haulerwijk. gemeente Ooststellingwerf

€ 158.900

€ 116.129

€ 2.277.00

€1.463.955

Totaal

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

IX.

Heffingsberekening

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Formatiescan RIONED

De formatiescan van RIONED is uitgevoerde om de benodigde personele middelen te berekenen. In hoofdtekst zijn de conclusies besproken. In deze bijlage staan de input en ruwe resultaten. Een toelichting op de systematiek van de formatiescan is online terug te vinden via: https://www.riool.net/kennisbank/overig/personele-bezetting-gemeentelijkewatertaken (Deze link is alléén beschikbaar voor begunstigers van de Stichting RIONED.) Invoer Areaal Gemeentegrootte

25854

inwoners

Lengte IT-riool/DIT-riool

Aantal kolken

16500

stuks

Aantal overige voorzieningen hemelwater

stuks

Lengte vrijvervalriolering

259

Lengte lijn- en roostergoten

0.5

Lengte vuilwaterriolering

Aantal gemalen droge opstelling en randvoorzieningen

stuks

Lengte hemelwaterriolering

Aantal gemalen natte opstelling

stuks

Lengte gemengde riolering

126

Aantal pompunits mechanische riolering

832

stuks

Lengte persleiding (excl. drukrioolstelsels)

Aantal IBA's. decentrale zuiveringen. septic tanks

stuks

Lengte drainage

Lengte watergangen in beheer

326

Oppervlak infiltrerende verharding

Lengte beschoeiingen in beheer

Oppervlak wadi's. bodempassages

Aantal duikers en kleine kunstwerken in het oppervlaktewater in beheer

758

stuks

Investeringen Geplande vervangingsinvesteringen per jaar bruto

€660.000

Tarief beheerder. Projectleider. werkvoorbereider. toezichthouder

€96

Geplande investeringen per jaar netto (zonder VTA. algemene kosten. risico)

€465.773

Uit- en inbreidingen: aantal woningen per jaar

60 stuks

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Percentage voorbereiding. administratie. toezicht (intern)

20%

Inspectie- en reinigingscyclus Hoeveel km vrijvervalriolering wordt jaarlijks geïnspecteerd

Hoeveel km vrijvervalriolering wordt jaarlijks gereinigd

Reinigingscyclus kolken

maanden

Uitbesteden Uitbestedingsfactor

Uitbestedingsfactor

Uitbesteden strategische en tactische planvorming

zo min mogelijk

Uitbesteden kolkenreiniging

Uitbesteden operationeel beheer

deels

0.5

Uitbesteden onderhoud gemalen

zo min mogelijk

Uitbesteden inspectie vrijvervalriolering

Uitbesteden onderhoud drukriolering

zo min mogelijk

Uitbesteden reiniging vrijvervalriolering

Uitbesteden storingsdienst

zo min mogelijk

Beschikbare tijd per fte per jaar voor gemeentelijke watertaken: 1400 uur

Water- en Rioleringsprogramma Ooststellingwerf | Y0257 | 13-9-2024

Samenvatting uitvoer Activiteit

Functieprofiel

Benodigde inzet

Uitbesteed

Tijdbesteding gemeente

[h/jaar]

[fte]

Strategisch

Beleidsmedewerker

522

0.37

Tactisch

Beleidsmedewerker

817

0.58

Beheerder

0.03

Gegevensbeheerder

0.02

Buitendienst

0.00

Beheerder

559

168

391

0.28

Buitendienst

2793

535

2258

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Ooststellingwerf&id=8a670780-529b-4539-8262-b305a191e2e9