Bijlage 1 - Uitvoeringsplan Energietransitie Ooststellingwerf 2025-2030

Stimulerend

→ 2030

We verstrekken (Rijks)subsidie voor het verminderen en beperken van energiearmoede.

Als gemeente hebben we een specifieke uitkering ontvangen voor de ondersteuning van huishoudens met een laag inkomen en hoge energiekosten. Een deel van dit budget is uitgegeven via een witgoedactie en fixteamactie. In 2025 wordt het resterende budget besteed. Hiermee bereiken we huishoudens die op dit moment energiearmoede ervaren, of die kans hebben energiearmoede te gaan ervaren. We bereiken met deze specifieke uitkering ruim 1000 huishoudens en ondersteunen hen in het verlagen van de energierekening.

Stimulerend

→ 2030

We verstrekken duurzaamheids­leningen.

Vanaf 2017 verstrekken we per jaar gemiddeld € 273.000,- aan duurzaamheidsleningen. Hiermee hebben we in totaal al 221 huishoudens bereikt.

Stimulerend

→ 2030

We stimuleren de slimme sturing van energiegebruik.

Binnen gemeente Ooststellingwerf onderzoeken we of lokale gemeenschappen in bijvoorbeeld een (deel van een) dorp samen kunnen werken in de opslag en het gebruik van energie. In Oldeberkoop is binnen het kader van de regiodeal het project 'Samen doen geeft energie' uitgevoerd. Er is nadrukkelijk gekeken naar de sociale samenhang in het dorp en de stand van de techniek. Daarnaast is gekeken naar de vraag: kunnen we de energie die we lokaal gebruiken ook lokaal opwekken. Op die manier werken we toe naar een slim netwerk (Smart Grid) in gemeente Ooststellingwerf.

Stimulerend

→ 2030

2

Acties en maatregelen

Rol gemeente Wanneer

We ondersteunen de lokale energiecoöperatie.

Energiecoöperatie "de Eendracht" voert een project uit voor de uitrol van hybride warmtepompen uit in gemeente Ooststellingwerf. Het gaat om een bereik van 4000 woningen. We ondersteunen dit project met subsidie.

Stimulerend

→ 2030

We stellen een warmteprogramma op en voeren dit uit, inclusief een onderzoek naar een gemeentelijk energiebedrijf.

We starten in OWO-verband met de actualisatie van de huidig vastgestelde Transitievisie Warmte. Op basis van de geactualiseerde wetgeving stellen we als OWO gemeenten een gezamenlijk warmteprogramma vast.

Realiserend

2025

Onderzoek uitvoeren naar de mogelijkheid voor het verwarmen van een wijk op waterstof.

Als voorbeeld is het project in Wagenborgen bezocht, waar een kleine woonwijk is aangesloten op een waterstofnetwerk. Dit is een pilot vanuit de gemeente en het energiebedrijf. Met de eigenaar van de elektrolyser en de netbeheerder starten we onderzoek naar de mogelijkheden binnen de woningbouw en bedrijvigheid in Ooststellingwerf. Ook de woningbouwcorporaties betrekken we hierin.

Realiserend

2026

We werken samen met woningbouwcorporaties, onder andere aan de verduurzaming van gespikkeld bezit.

We werken samen met de woningbouwcorporaties aan verduurzaming van huurwoningen. Wanneer er sprake is van gespikkeld bezit kan het OWO-energiebureau ingezet worden voor advies over maatregelen om energie te besparen, subsidiemogelijkheden en financieringsmogelijkheden. Daarnaast dienen we samen met de woningbouwcorporaties een aanvraag in bij het huisvestingsfonds voor het verduurzamen van het gespikkeld bezit.

Samenwerkend

→ 2030

Door middel van duurzaamheids­ educatie zetten we in op kennis­ overdracht en bewustwording bij kinderen over onder andere energiegebruik, energiebesparing en de impact hiervan op het klimaat.

Met het duurzaamheidseducatieprogramma Wortels & Vleugels werken we samen met vereniging Kunst & COO en het primair onderwijs aan een goed aanbod voor duurzaamheidseducatie in gemeente Ooststellingwerf. Klimaat en energie is één van de onderwerpen die aan bod komen. Met de Junior Energiecoach maken we kinderen op basisscholen, BSO's en scouting bewust van energiegebruik en de impact hiervan op het klimaat. Door middel van opdrachten die thuis uitgevoerd moeten worden, wordt ook de rest van het gezin betrokken bij deze onderwerpen. Zo vergroten we de bewustwording.

Samenwerkend

→ 2030

3

Bedrijven & instellingen Acties en maatregelen

Rol gemeente Wanneer

Handhaven label C kantoorgebouwen (uitvoering door FUMO).

Een kantoorgebouw moet minimaal energielabel C hebben. Dit betekent een energielabel met een primair fossiel energiegebruik van maximaal 225 kWh per m2 per jaar of een energielabel C of beter. Deze verplichting staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).

Regulerend

2025-2030

Handhaven energiebesparingsplicht industrie (uitvoering door FUMO).

De energiebesparingsplicht verplicht bedrijven en instellingen om alle energiebesparende maatregelen - met een terugverdientijd van 5 jaar of minder - uit te voeren.

Regulerend

2025-2030

Gemeentelijke organisatie op niveau 4 van de CO2-prestatieladder.

In 2024 certificeren we ons voor de interne bedrijfsvoering op niveau 3 van de CO2-prestatieladder. De uitvoering hiervan zorgt voor een reductie van 70% CO2 ten opzichte van 2023. De komende jaren werken we toe naar certificering op niveau 4 in 2029. Daarbij wordt ook gekeken naar de verduurzaming in de keten, niet alleen de interne bedrijfsvoering.

Realiserend

2028-2029

We stimuleren energiebesparing bij maatschappelijke gebouwen via het KlimOp programma.

KlimOp is het Friese Klimaat OntzorgingsProgramma van de provincie voor verduurzaming van klein maatschappelijk vastgoed voor gemeenten tot 50.000 inwoners. Deze gemeenten kunnen gebruik maken van vouchers waarmee een deel van de kosten van advisering voor verduurzaming gefinancierd kan worden.

Stimulerend

→ 2030

We stimuleren het slim gebruik van energie, slim laden en het beperken van pieken om netcongestie terug te dringen.

Om lokale initiatieven te ondersteunen onderzoeken we in samenwerking met meerdere bedrijven op hetzelfde industrieterren hoe we de gevolgen van netcongestie kunnen terugdringen. Bijvoorbeeld door de mogelijkheden van achter de meter te verkennen. Dit in samenwerking met Liander.

Stimulerend

→ 2027

We stimuleren verduurzaming bij bedrijven.

We stimuleren bedrijven om te verduurzamen en daarmee zich voor te bereiden op de toekomst. We gaan in samenwerking met de bedrijvenverenigingen een aantal concrete acties uitzetten. Denk hierbij aan een koploperproject of samenwerking op het gebied van energie om zo de netcongestie te verminderen. We sluiten aan bij de uitvoering van de SPUK-regeling Bedrijfsmatig Vastgoed die aan de provincie Fryslân is uitgekeerd waarmee zij verduurzaming van bedrijven en bedrijventerreinen ondersteunen.

Stimulerend

→ 2030

We stimuleren energiehubs op bedrijventerreinen.

De stroomvoorziening is niet meer vanzelfsprekend. Ook in onze regio is er sprake van netcongestie. Delen van het elektriciteitsnet zitten vol. De situatie van het elektriciteitsnet kan gevolgen hebben voor bedrijven die zich willen vestigen in gemeente Ooststellingwerf. Maar ook voor ondernemers die willen groeien of verduurzamen. Een van de oplossingen is ruimte te zoeken op het huidige elektriciteitsnet in de vorm van een energiehub. We gaan de mogelijkheden onderzoeken om ondernemers hierin te helpen en te (laten) adviseren wat zij hierin zelf kunnen doen. Ook volgen we via de Friese Energietafel de ontwikkelingen rondom energiehubs.

Stimulerend

→ 2030

4

Vervoer Acties en maatregelen

Rol gemeente Wanneer

We stellen een mobiliteitsvisie en uitvoeringsplan op.

We zetten in op duurzame mobiliteit. Dit gebeurt in samenhang met de onderwerpen veiligheid, bereikbaarheid en positieve gezondheid. In 2025 ronden we de duurzame mobiliteitsvisie af. Deze visie geeft kaders voor mobiliteitsbeleid en de inrichting van de openbare ruimte.

Realiserend

2025

We zetten in op zero-emissie van het vervoer van de gemeentelijk organisatie en werken in opdracht van de gemeente.

We verduurzamen ons eigen wagenpark door slimme keuzes op natuurlijke vervangingsmomenten, zoals de aanschaf van een elektrische werktuigdrager of elektrisch deelvervoer. Vanuit de CO2-prestatieladder wordt ingezet op de verduurzaming van eigen vervoer. Ook zetten we in op het beperken van uitstoot bij werken in opdracht van de gemeente.

Realiserend

2028-2029

We stimuleren slim laden.

Het strategisch plaatsen van laadpalen geeft de gemeente een instrument in handen om te bepalen waar in de toekomstige situatie een cluster van parkeren ontstaat. Slim laden is efficiënt gebruik maken van de stroomvoorziening. De gemeente neemt een stimulerende rol bij initiatieven voor het opstarten van slim laden.

Stimulerend

→ 2026

We werken samen met bedrijven aan het terugdringen van de CO2 uitstoot van woon- en werkverkeer van medewerkers.

In samenwerking met bedrijven starten we een medewerkersgerichte aanpak. De gemeente brengt de voetafdruk van een bedrijf in kaart en geeft aan welke inspanningen passend zijn voor het ­terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen door woon-werkverkeer.

Stimulerend

2026-2027

Stroom Acties en maatregelen

Rol gemeente Wanneer

We zetten een lobby op naar de provincie om belemmeringen voor kleine windmolens te beperken.

Windmolens vormen een goede aanvulling in de energiemix. Wij zetten in op windmolens voor gezamenlijk gebruik, bijvoorbeeld dorpsmolens. Samen met andere gemeenten zetten we een lobby op naar de provincie om de belemmeringen voor windmolens te beperken. Het gaat dan met name om de verplichting om eerst zonne-energie te onderzoeken en dat de energie alleen voor eigen gebruik mag zijn. Als het nodig is, leggen we een voorstel voor aanpassing van ons gemeentelijk omgevingsplan voor aan de gemeenteraad.

Samenwerkend

→ 2025

We onderzoeken de wenselijkheid en haalbaarheid van windmolens bij zonneparken en op bedrijventerreinen.

In samenwerking met de dorpen en de lokale energiecoörperatie verkennen we het draagvlak naar de mogelijkheden voor lokale opwek van windenergie. Vervolgens zetten we in op aanpassing van het omgevingsplan.

Realiserend

2026

5

Van aardgas naar groengas en waterstofgas Acties en maatregelen

Rol gemeente Wanneer

We stimuleren de aanleg van gasleidingen en opwerkstations door partijen bij elkaar te brengen.

In samenwerking met Berenschot en Liander hebben wij lokale initiatieven in beeld gebracht (regioanalyse). In de komende periode gaan we aan de slag met de uitkomsten en brengen we vraag en aanbod bij elkaar.

Stimulerend

2025-2026

We verlenen vergunningen voor mestvergisters binnen de gestelde kaders.

Op dit moment zijn er omgevingsvergunningen verleend voor de bouw- en activiteitenfase van de vergisters. Als de bezwaarprocedures positief uitvallen voor de initiatiefnemers, kunnen wij als gemeente meewerken aan het beoordelen van de vergunningen voor de plannen.

Regulerend

2025-2026

We onderzoeken de mogelijkheden voor Europese projectsubsidie rondom waterstofinitiatieven.

Het omzetten van stroom in waterstof wordt landelijk en in Europa gestimuleerd. Onze voorsprong met de pilot groen waterstofgas (Sinnewetterstof) willen we behouden en uitbouwen.

Samenwerkend

2025-2026

We stimuleren lokale toepassingen vanuit de pilot groen waterstofgas.

GroenLeven onderzoekt in samenwerking met Liander en gemeente Ooststellingwerf de mogelijkheden om het geproduceerde waterstof in Oosterwolde lokaal in te zetten ten behoeve van bedrijven of woningen en opslag van energie.

Stimulerend

→ 2026

We nemen deel aan de provinciale werkgroep Groengas.

Samen met de provinciale werkgroep Groengas, onderdeel van de Friese Energietafel analyseren we ontwikkelingen en pakken we kansen, zodat we beter in kunnen spelen op marktontwikkelingen en landelijk beleid. New Energy Coalition is ook onderdeel van de werkgroep.

Samenwerkend

2025-2030

Energienetwerk en energiehubs Acties en maatregelen

Rol gemeente Wanneer

Het planologisch mogelijk maken van het uitbreiden van het energienetwerk.

Liander werkt aan uitbreiding van het energienetwerk. Dit gaat om kabels en leidingen, om regionale verdeelstations en wijkverdeelstations. We maken dit planologisch mogelijk binnen de gestelde kaders.

Realiserend

→ 2030

We werken vroegtijdig met Liander samen aan nieuwe ontwikkelingen van woonwijken en bedrijventerreinen.

We hebben en houden de lijnen kort. Ontwikkelingen op het gebied van woningbouw en bedrijventerreinen worden vroegtijdig met Liander afgestemd.

Samenwerkend

→ 2030

6

Acties en maatregelen We stimuleren energiehubs per dorp of buurt.

Rol gemeente Wanneer De stroomvoorziening is niet meer vanzelfsprekend. Ook in onze regio is er sprake van netcongestie. Delen van het elektriciteitsnet zitten vol. We hebben aandacht voor de energieinfrastructuur in onze omgeving. Binnen ruimtelijke plannen houden we meer rekening met het verbinden van doelen en indien mogelijk sturen we aan op ontwikkelingen rond energiehubs en de stapeling van functies (energie, milieu, leefbaarheid). Via de Friese Energietafel volgen we de ontwikkelingen rondom energiehubs.

Stimulerend

→ 2030

Energie opslaan Acties en maatregelen

Rol gemeente Wanneer

We stellen in samenwerking met de Friese Energietafel batterijbeleid op.

Op dit moment wordt er in samenwerking met de Friese Energietafel gewerkt aan een batterijbeleid voor de gemeenten. Eind 2024 is een concept opgesteld waarop de Friese gemeenten kunnen reageren. We nemen deel aan de werkgroep Batterijbeleid.

Realiserend

→ 2025

We doen onderzoek naar het stimuleren van thuisbatterijen.

Begin 2024 zijn we met een pilot gestart met thuisbatterijen voor 10 deelnemende huishoudens in gemeente Ooststellingwerf. De pilot is bedoeld om te kijken of thuisbatterijen (onder voorwaarden) zinvol kunnen zijn voor de energietransitie en netcongestie.

Realiserend

→ 2025

We volgen de ontwikkelingen in opslag van energie en zetten actief in op proefprojecten.

De overgang van fossiele naar duurzame energie kent een aantal uitdagingen. Eén ervan is de beschikbaarheid van energie. Als de zon niet schijnt en er is geen wind dan kunnen we geen duurzame energie maken. Er is dus een zekere vorm van opslag nodig. We volgen landelijke pilots en passen dit waar nodig ook toe in gemeente Ooststellingwerf.

Realiserend

2025-2026

We doen onderzoek naar welke rol de gemeente moet spelen in de opslag van energie, waarbij we onder andere de optie van een gemeentelijk energiebedrijf onderzoeken.

Het transport van energie is van oudsher een overheidstaak. Met de overstap naar duurzame energie komt daar een taak bij: opslag van energie. De vraag die daarbij gesteld kan worden is of opslag een overheidstaak is of een taak die kan worden overgelaten aan marktpartijen. We onderzoeken de optie van een gemeentelijk energiebedrijf.

Realiserend

2026-2027

7

CO2 opslaan Acties en maatregelen

Rol gemeente Wanneer

We planten meer bomen aan.

We zoeken naar mogelijkheden voor het aanplanten van meer bomen en struiken in de openbare ruimte. Dit draagt naast CO2 opslag bij aan biodiversiteit en het beperken van hittestress. We werken samen met de provincie, die budget heeft voor de aanplant van bomen (bossenstrategie).

Realiserend

2025 - 2030

We ontwikkelen beleid op teelt van houtige gewassen in het buitengebied.

Er zijn verschillende initiatieven vanuit boeren voor nieuwe teelten. We stellen beleid op over verantwoord telen van nieuwe gewassen.

Realiserend

2026

We werken samen met Vereniging Circulair Fryslan in het stimuleren van teelt van (bouw)materialen.

Een voorbeeld hiervan is de lokale teelt en verwerking van hennepvezel.

Samenwerkend

→ 2030

We benutten het Biosintrum voor kennis over bodem en landschap en als inspirerende locatie voor bijeenkomsten.

De afgelopen jaren heeft het Biosintrum zich ontwikkeld tot een plek waar kennis rondom bodems en gewassen wordt ontwikkeld en kennis lokaal wordt gedeeld. We blijven dit stimuleren.

Samenwerkend

→ 2030

8