Bijlage 1. Programmabegroting 2025-2028
Tekst van het document
68
Overige ontwikkelingen Prijsstijgingen De subsidies en bijdragen in de begroting zijn, conform de uitgangspunten in de Kaderbrief 2025, verhoogd met 2,8%. Automatische prijscompensatie voor uitbestede werkzaamheden en leveranties passen wij niet toe. Financiële kengetallen en geprognosticeerde balans Kengetallen drukken de verhouding uit tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen ons helpen bij de beoordeling van de financiële positie van onze gemeente. De kengetallen geven informatie over hoeveel (financiële) ruimte onze gemeente heeft om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid. Ook geeft het mogelijkheden om onze gemeente te vergelijken met andere gemeenten. Er is ook een geprognosticeerde balans opgenomen in de begroting. De kengetallen komen voort uit deze balans. Het voorgestelde nieuw beleid is in de berekening van deze kengetallen niet opgenomen. Kengetallen
Rekening
Begroting
Begroting
MJB
MJB
MJB
2023
2024
2025
2026 2027
2028
Netto schuldquote
19%
29%
32%
38%
37%
34%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
17%
19%
26%
31%
30%
27%
Solvabiliteitsratio
47%
45%
37%
35%
35%
36%
Structurele exploitatieruimte
1%
2%
0%
-2%
-1%
0%
Grondexploitatie
4%
0%
0%
0%
0%
0%
Belastingcapaciteit
82%
84%
83%
83%
83%
83%
EMU saldo (bedrag x € 1.000)
8.126
-4.400
-8.321
-1.917
-49
2.031
Beoordeling onderlinge verhouding kengetallen in relatie tot de financiële positie Het is niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen moeten we altijd in samenhang bekijken. Ze geven alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld van de financiële positie van onze gemeente. Op basis van de kengetallen concluderen we dat de financiële positie van onze gemeente goed is. Netto schuldquote en Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote is de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en afgezet tegen de totale baten. We geven de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weer. Zo brengen we duidelijk in beeld wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Normaal bevindt de netto schuldquote van een gemeente zich tussen de 0% en 100%. Voor een gemeente geldt dat als de netto schuldquote uitkomt boven de 130% er sprake is van een zeer hoge schuld. Boven de 100% blijft er weinig leencapaciteit over om de gevolgen van financiële tegenvallers (door bijvoorbeeld een economische recessie) op te vangen. Met percentages van 33% en 26% is er sprake van een stijging ten opzicht van voorgaande jaren.
Dit komt door het aantrekken van een lening van 20 miljoen, maar de ratio's liggen nog steeds ruim binnen de acceptabele marge. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in hoeverre de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het is het eigen vermogen (de reserves) als percentage van het balanstotaal. Een solvabiliteit tussen de 20% en 50% voor gemeenten is gemiddeld. Hoe hoger het solvabiliteitsratio, hoe hoger de weerbaarheid van de gemeente. Uit de tabel blijkt dat onze solvabiliteit in 2027 met 37% nog steeds ruim voldoende is om tegenvallers op te vangen.
69
Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. In 2025 is deze positief. In de jaren 2026 en 2027 is de ratio negatief door het negatieve structurele resultaat. In 2028 is het percentage weer positief. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten (exclusief mutaties reserves). Hoe lager het kengetal, hoe lager de grondpositie ten opzichte van de totale geraamde baten. De grondexploitatie kan een behoorlijke invloed hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is belangrijk, deze moeten we weer terugverdienen bij de verkoop. Ieder jaar beoordelen we of de gronden tegen een actuele waarde op de balans staan. Het kengetal van 0,0% ligt ruim onder de signaleringswaarde van 20% en geeft aan dat het risico voor ons zeer laag is. Als er nieuwe exploitaties worden uitgegeven zal dit percentage stijgen. Uiteraard wordt de ratio daarin meegewogen. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in hoeverre we een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kunnen opvangen en of er ruimte is voor nieuw beleid.
De gemiddelde woonlasten (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing) voor een gezin worden afgezet tegen het landelijk gemiddelde. Na de algemene uitkering uit het Gemeentefonds zijn de belastinginkomsten de belangrijkste inkomsten voor een gemeente. Het Centrum van Onderzoek van de Lagere Overheden (Coelo) publiceert jaarlijks de Atlas van de lokale lasten. Deze publicatie is de basis voor de berekening van dit kengetal. De woonlasten in onze gemeente zijn lager dan het landelijk gemiddelde. Het kengetal van 83% geeft aan dat er ruimte is om financiële tegenvallers op te vangen door het verhogen van de opbrengsten vanuit woonlasten. Economische en Monetaire Unie (EMU)-saldo De EMU-systematiek (kosten en opbrengsten) die het Rijk hanteert werkt anders dan het batenlastenstelsel dat we (als decentrale overheid) hanteren. Investeringen en uitgaven bijvoorbeeld die we dekken uit reserves tellen wel door in het EMU-saldo, maar hebben geen gevolg voor de uitkomst in het baten-lastenstelsel. Dus bij een sluitende begroting kan het EMU-saldo negatief zijn. Tussen het Rijk en de decentrale overheden zijn afspraken gemaakt voor de beheersing van het EMU-saldo. Het tekort voor de decentrale overheid mag niet hoger uitkomen dan 0,4% van het bruto binnenlands product. Ons EMUsaldo voor 2025 is negatief.
Geprognosticeerde balans De geprognosticeerde balans biedt inzicht op hoofdlijnen van de effecten van de verwachte financiële ontwikkeling van de gemeente voor de komende jaren. De balans is opgesteld op basis van bestaand beleid.
70
x € 1.000 Activa
31-dec-23 31-dec-24 31-dec-25 31-dec-26 31-dec-27 31-dec-28
Vaste Activa Immateriele Vaste Activa
2.643
2.567
2.409
2.251
2.093
1.935
Materiele Vaste activa
64.868
65.142
71.548
70.788
69.894
68.349
Financiele vaste activa
6.687
6.560
6.432
6.312
6.204
6.096
Totaal Vaste activa
74.198
74.269
80.389
79.351
78.191
76.380
Voorraden
954
-107
0
0
0
0
Vordering
9.505
24.093
25.431
25.431
25.431
25.431
Liquide middelen
427
1.727
0
0
0
0
Overlopende activa
4.124
4.124
4.124
4.124
4.124
4.124
Totaal Vlottende activa
15.010
29.837
29.555
29.555
29.555
29.555
Totaal Activa
89.208
104.106
109.944
108.906
107.746
105.935
Vlottende activa
x € 1.000 Passiva
31-dec-23 31-dec-24 31-dec-25 31-dec-26 31-dec-27 31-dec-28
Vaste passiva Eigen vermogen
37.899
41.755
41.686
40.538
38.286
37.879
Resultaat
3.856
-69
-1.148
-2.252
-407
328
Voorzieningen
11.009
9.849
9.031
8.448
7.754
7.754
Vaste schulden met een rentetypische looptijd van 1 jaar of langer
25.167
41.294
35.220
33.146
31.072
28.998
Totaal Vaste passiva
77.931
92.829
84.789
79.880
76.705
74.959
Vaste schulden met een rentetypische looptijd tot 1 jaar of korter
3.049
3.049
16.927
20.798
22.813
22.748
Overlopende passiva
8.229
8.229
8.229
8.229
8.229
8.229
Totaal Vlottende passiva
11.278
11.278
25.156
29.027
31.042
30.977
Totaal Passiva
89.208
104.106
109.944
108.906
107.746
105.935
Vlottende passiva
71
Paragraaf 3 | Onderhoud kapitaalgoederen Kapitaalgoederen zijn goederen waarvoor investeringen nodig zijn. Het gaat om zaken die daarna regelmatig onderhoud vergen. Bijvoorbeeld wegen, gebouwen, riolering en groen. Het onderhoud van kapitaalgoederen is van groot belang voor een goede kwalitatieve instandhouding van het openbare voorzieningenniveau. Dit onder meer op het gebied van leefbaarheid, veiligheid, vervoer en recreatie. In deze paragraaf gaan we per kapitaalgoed in op het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties. Financiële consequenties x € 1.000 Onderhoud kapitaalgoederen
Rekening
Begroting
Begroting
MJB
MJB
MJB
2023
2024
2025
2026
2027
2028
- 1.383
- 1.798
- 1.865
- 1.865
- 1.865
- 1.865
- 74
- 69
- 85
- 86
- 95
- 97
- 1.323
- 372
- 357
- 357
- 357
- 357
- 405
- 1.877
- 1.877
- 1.177
- 1.177
- 1.177
- 927
- 903
- 927
- 927
- 951
- 927
Openbaar Groen
- 1.037
- 923
- 991
- 884
- 898
- 894
Welzijn en sportaccommodaties
- 1.387
- 1.629
- 1.426
- 1.914
- 1.983
- 2.080
Rioleringen
- 1.582
- 1.541
- 1.504
- 1.503
- 1.501
- 1.498
Totaal onderhoud kapitaalgoederen
- 8.118
- 9.112
- 9.032
- 8.713
- 8.827
- 8.895
0. Bestuur en ondersteuning Automatisering
2. Vervoer Bruggen en oevervoorzieningen Verkeersvoorzieningen Verhardingen
4. Onderwijs Huisvesting Onderwijs
5. Sport, cultuur en recreatie
7. Volksgezondheid en milieu
Wegen Beleidskader De onderhouds- en vervangingswerkzaamheden aan de wegen worden op basis van de vastgestelde MOP uitgevoerd. Periodiek inspecteren we alle verhardingen voor het actualiseren van de MOP. Voor het beheer van de wegen is een beheersysteem operationeel. De gegevens die in het beheersysteem zitten actualiseren we regelmatig. Financiële gevolgen voor de begroting De werkzaamheden voeren we binnen de financiële kaders uit. Voor 2025 is er net als in 2024 een bedrag van € 700.000 beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de kwaliteit van de wegen.
72
Civieltechnische kunstwerken Beleidskader De onderhouds- en vervangingswerkzaamheden aan de civieltechnische kunstwerken worden op basis van de MOP uitgevoerd. De MOP actualiseren we periodiek, aan de hand van inspecties. Voor het beheer van de civieltechnische kunstwerken (onder andere bruggen en oevervoorzieningen) is een beheersysteem operationeel. De gegevens die in het beheersysteem zitten actualiseren we regelmatig. Financiële gevolgen voor de begroting De werkzaamheden voeren we binnen de financiële kaders uit. U heeft bij de Kaderbrief 2025-2028 besloten om vanaf 2025 krediet beschikbaar te stellen voor onderhoud van oevervoorzieningen. Provincie Fryslân heeft in 2023 de oevers inclusief de oevervoorziening van de vaarwegen toegewezen aan een beheerder. De basis hiervoor is de Waterwet die in 2009 is ingevoerd. De afspraken houden in grote lijnen in dat de gemeente aansprakelijk is voor het onderhoud van de oevervoorzieningen binnen de bebouwde kom en de provincie voor de oevervoorzieningen buiten de bebouwde kom. Door de toewijzing is nu helder wie voor welk deel van de oevervoorziening verantwoordelijk is. Openbare verlichting Beleidskader De onderhoud- en vervangingswerkzaamheden aan de openbare verlichting worden op basis van de MOP uitgevoerd. De MOP actualiseren we periodiek.
Voor het beheer en onderhoud van de openbare verlichting participeren we, samen met de meeste andere Friese gemeenten en de provincie Fryslân, in de "Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân U.A." De Coöperatie ondersteunt in het beheer en onderhoud van de openbare verlichting. Financiële gevolgen voor de begroting De werkzaamheden voeren we binnen de financiële kaders uit. Het onderhoud aan de lichtmasten voor de komende jaren kan op basis van het huidige prijspeil binnen het bestaande budget worden uitgevoerd. Voor de jaren na 2027 zal er een groter budget nodig zijn door de vervangingen die dan gepland staan. Groen Beleidskader Er is een Biodiversiteitsplan, inclusief uitvoeringsagenda, opgesteld en vastgesteld in april 2021. Het Biodiversiteitsplan vervangt op onderdelen de Notitie Groenbeleid 2011. In 2020 heeft u de notitie “Het behoud van veilige bomen" vastgesteld. Uitvoering hiervan zullen we continueren. In de Notitie Groenbeleid 2011 is aangegeven welke grond door de gemeente kan worden afgestoten (snippergroen). Voor de uitvoering van het groenbeheer gebruiken we een groenbeheersysteem. Het gemiddelde onderhoudsniveau in Ooststellingwerf is in overeenstemming met kwaliteitsniveau B van de Landelijke ‘CROW-kwaliteitscatalogus openbare ruimte’. Financiële gevolgen voor de begroting De werkzaamheden voeren we binnen de financiële kaders uit.
Voor het bestrijden van de eikenprocessierups heeft u bij de kaderbrief 2025-2028 besloten voor 2025 incidenteel € 97.000 beschikbaar te stellen (i.v.m. de gestegen lasten) en voor het vervolg de evaluatie van begin 2025 af te wachten. De afweging over structurele inzet vindt plaats bij de Kaderbrief 2026. Riolering Beleidskader Het Water en rioleringsprogramma 2025-2029 (Wrp) wordt eind 2024 vastgesteld. In het Wrp staat hoe de gemeente invulling geeft aan de afvalwater- hemelwater- en grondwaterzorgplicht.
73
Financiële gevolgen voor de begroting In het kostendekkingsplan behorende bij het Wrp is weergegeven hoe de heffing zich ontwikkelt in de periode 2025-2029. In de Verordening rioolheffing wordt jaarlijks het exacte tarief vastgesteld. Gymnastieklokalen Beleidskader Voor het groot onderhoud aan de gymnastieklokalen is een voorziening gevormd. In december 2023 heeft de raad besloten om de bestaande onderhoudsplannen van de gymnastieklokalen in Appelscha, Elsloo, Donkerbroek en Oosterwolde te handhaven. Dit betekent dat het onderhoud aan de accommodaties zoveel mogelijk uitgevoerd wordt conform bestaande onderhoudsplannen en dat de bestaande voorzieningen en dotaties hier op gebaseerd zijn. Voor een aantal accommodaties is door de raad besloten om extra onderhoud uit te voeren en dit ten laste te brengen van de voorziening. De besluitvorming over de nieuwe onderhoudsplannen van deze accommodaties is verschoven na het vaststellen van het accommodatiebeleid. Planning is dat na de zomer 2024 een voorkeursscenario accommodatiebeleid wordt vastgesteld. Besluitvorming over de uitwerking van het accommodatiebeleid inclusief de dekking staat gepland voor januari 2025. Financiële gevolgen voor de begroting Nader te bepalen na vaststelling van het accommodatiebeleid.
Multifunctionele- en welzijnsaccommodaties Beleidskader De gemeente is eigenaar van de multifunctionele accommodaties MFA Oosterwolde Zuid, MFS de Boekebeam en MFA de Samensprong en welzijnsaccommodatie de Kompaan. MFA Oosterwolde Zuid wordt nog beheerd en geëxploiteerd door de Stichting Beheer Multifunctioneel Vastgoed Oosterwolde Zuid. Voor MFS de Boekebeam en MFA de Samensprong is het beheer en exploitatie overdragen aan de gemeente. De Stichtingen Beheer voor deze accommodaties zijn opgeheven. De Kompaan wordt beheerd en geëxploiteerd door Stichting Scala. Voor het groot onderhoud aan de multifunctionele- en welzijnsaccommodaties zijn voorzieningen gevormd. In december 2023 heeft de raad besloten om de bestaande onderhoudsplannen van de multifunctionele- en welzijnsaccommodaties te handhaven. Dit betekent dat het onderhoud aan de accommodaties zoveel mogelijk uitgevoerd wordt conform bestaande onderhoudsplannen en dat de bestaande voorzieningen en dotaties hier op gebaseerd zijn. Voor een aantal accommodaties is door de raad besloten om extra onderhoud uit te voeren en dit ten laste te brengen van de voorziening. De besluitvorming over de nieuwe onderhoudsplannen van deze accommodaties is verschoven na het vaststellen van het accommodatiebeleid. Planning is dat na de zomer 2024 een voorkeursscenario accommodatiebeleid wordt vastgesteld.
Besluitvorming over de uitwerking van het accommodatiebeleid inclusief de dekking staat gepland voor januari 2025. Financiële gevolgen voor de begroting Nader te bepalen na vaststelling van het accommodatiebeleid. Gemeentelijke monumenten en museum Beleidskader Voor de gemeentelijke monumenten en molen 'De Weijert' worden in de toekomst MeerjarenOnderhoudsPlanningen vervaardigd. Totdat dit is gebeurd worden de objecten periodiek geïnspecteerd. In 2023 is het schilderwerk van de molen uitgevoerd. Financiële gevolgen voor de begroting Op dit moment zijn de reguliere onderhoudslasten opgenomen in de begroting.
74
Huisvesting gemeentelijke activiteiten Beleidskader Het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen is in verschillende meerjarenonderhoudsplannen (MOP's) opgenomen. Het gaat om de volgende gebouwen: gemeentehuis, de gemeentewerf en het overslagstation. Na vaststelling van het accommodatiebeleid wordt de MOP voor het gemeentehuis geactualiseerd. Met de actualisatie voor de gemeentewerf en het overslagstation wordt nog even gewacht. In november 2021 heeft de raad € 4.333.422 beschikbaar gesteld voor de (ver)nieuwbouw van de gemeentewerf. Op dit moment staat het project 'on hold'. De raad wordt over project regelmatig geïnformeerd. Financiële gevolgen voor de begroting Dekking van de onderhoudslasten loopt via de bestaande budgetten. Overige gebouwen Beleidskader De gemeente is eigenaar van het Biosintrum, de Bosbergtoren en de koepel en spots aan de Boerestreek. Het Biosintrum wordt verhuurd aan de stichting Biosintrum. De Bosbergtoren wordt sinds medio 2022 verhuurd aan Coöperatie Appelscha. Voor het groot onderhoud aan de Bosbergtoren is een voorziening gevormd. Het onderhoudsplan is de basis voor aanwending en dotatie aan de voorziening. Voor het Biosintrum wordt na het vaststellen van een onderhoudsplan een voorziening gevormd. Het eigendom van de tennisaccommodaties in Appelscha, Oosterwolde en Haulerwijk ligt bij de gemeente.
De gemeente is daarnaast eigenaar van de voormalige opslagruimte sportpark Ontwijk, clubgebouw voormalige vv Griffioen, voormalige Aula en voormalig schoolgebouw bbs de Peggebult. De gemeente is ook eigenaar van diverse gebouwen/faciliteiten aan de Turfroute, zoals de toiletgebouwen in Oosterwolde en Donkerbroek, de passantenhaven/toiletgebouw in Oldeberkoop, de vuilwaterpomp in Appelscha en de stroompalen en muntautomaten aan de Turfroute. Financiële gevolgen voor de begroting Dekking van de onderhoudslasten van de overige gebouwen loopt via de bestaande budgetten. Sportaccommodaties Beleidskader Voor sportcomplex de Boekhorst te Oosterwolde is vanaf 2007 Laco verantwoordelijk voor het beheer en de exploitatie. Voor sporthal de Bongerd te Haulerwijk is vanaf 2022 stichting sporthal de Bongerd verantwoordelijk voor het beheer en de exploitatie. De huidige exploitatieovereenkomsten lopen tot en met 2026. Per 2022 geldt een nieuwe termijn van 5 jaar voor de exploitatie van sportcomplex de Boekhorst te Oosterwolde en sporthal de Bongerd te Haulerwijk. Daarvoor zijn in 2021 per sportaccommodatie exploitatieovereenkomsten gesloten met elk een eigen exploitant. Voor het Bosbad is per 2017 Stichting Bosbad Appelscha (SBA) verantwoordelijk voor het beheer en de exploitatie. De gemeente en SBA hebben hiervoor een budgetovereenkomst getekend voor een periode van 10 jaar.
SBA heeft het beheer en de exploitatie uitbesteed aan een exploitant. Per 2018 geldt een nieuwe exploitatieovereenkomst voor het beheer en de exploitatie van de Steegdenhal te Appelscha voor een periode van 10 jaar.
75
Voor het groot onderhoud aan de sportaccommodaties zijn voorzieningen gevormd. De onderhoudsplannen zijn de basis voor aanwendingen en dotaties aan de voorzieningen. In december 2023 heeft de raad besloten om de bestaande onderhoudsplannen van de sportaccommodaties te handhaven. Dit betekent dat het onderhoud aan de accommodaties zoveel mogelijk uitgevoerd wordt conform bestaande onderhoudsplannen en dat de bestaande voorzieningen en dotaties hierop gebaseerd zijn. Voor een aantal accommodaties is door de raad besloten om extra onderhoud uit te voeren en dit ten laste te brengen van de voorziening. De besluitvorming over de nieuwe onderhoudsplannen van deze accommodaties is verschoven na het vaststellen van het accommodatiebeleid. Planning is dat na de zomer 2024 een voorkeursscenario accommodatiebeleid wordt vastgesteld. Besluitvorming over de uitwerking van het accommodatiebeleid inclusief de dekking staat gepland voor januari 2025. Per 1 januari 2019 is de sportvrijstelling in de Wet om de omzetbelasting verruimd. Door deze wetswijziging vervalt het recht op aftrek van BTW voor planmatig onderhoud voor gemeenten en nietwinstbeogende exploitanten van sportaccommodaties. Er is een Specifieke uitkering sport (SPUK) sport, tot en met 2025, voor gemeenten om het BTW-nadeel (grotendeels) te compenseren. Over de voortzetting van SPUK sport na 2025 is nog geen besluit genomen.
Wel is aangegeven dat de middelen op een nog nader te bepalen manier bij de gemeente terecht komen. Vanaf 2021 is er, door aanpassing van de afspraken, duidelijkheid omtrent de winstbeogendheid van deze exploitanten en wordt de btw op het planmatig onderhoud van het betreffende onroerend goed gecompenseerd via het BTW-aangifte. Financiële gevolgen voor de begroting Nader te bepalen na vaststelling van het accommodatiebeleid. Sportterrreinen Beleidskader Het specialistische onderhoud aan de grasvelden van de gemeentelijke sportterreinen wordt in opdracht van ons uitgevoerd. De basis van de onderhoudswerkzaamheden zijn de kwaliteitscriteria van de KNVB. Op basis hiervan voeren we planmatig onderhoud aan de sportvelden uit. Dit is vastgelegd in de notitie ‘Planmatig onderhoud grassportvelden’. Per jaar renoveren we de toplaag van één veld. Het overige onderhoud voeren de sportverenigingen zelf uit. Hier krijgen de sportverenigingen een jaarlijkse vergoeding voor. Het sportcomplex Waskemeer is uitgebreid met een wetra-veld en beschikt nu over een volledig trainingsveld. Daarnaast zijn alle sportvelden voorzien van automatische beregening. In 2023 is het onderhoud opnieuw aanbesteed en gegund voor vier jaar met tweemaal de mogelijkheid om de termijn met een jaar te verlengen. Er wordt gebruik gemaakt van robotmaaiers.
Financiële gevolgen voor de begroting De aard en omvang van het planmatig onderhoud aan de grassportvelden is afgestemd op de beschikbare middelen. Per jaar renoveren we de toplaag van één veld. Elk jaar wordt er bekeken welk sportveld aan een toplaag renovatie toe is. De weersomstandigheden, bespelingsdruk, grasbezetting, vlakheid, beschikbaarheid overige velden op een complex zijn afwegingsfactoren die de basis vormen van een toplaagrenovatie. De jaarlijkse kosten voor de renovatie van 1 grassportveld wordt gedekt uit de exploitatie.
76
Overzicht beheerplannen Naam beheerplan
Vastgesteld in de
Looptijd
Lasten
raad Wegen
MOP wegen
Is er achterstallig onderhoud?
21-9-2021 MadR
2022 t/m 1.156.000
Nee
2026 Kunstwerken
MOP Civieltechnische Kunstwerken
8-9-2022 MadR
2023-2027 Gebouwen
2023 t/m
69.000
Nee
176.500
Nee
2027
MOP gemeentelijke vastgoed
2016 t/m 2025
Water
N.v.t.
Riolering
Gemeentelijk RioleringsPlan 2020-2024
nvt 1-7-2020
2020 t/m 2.983.000
Nee
2024 Openbare verlichting
MOP OV 2023-2027
28-5-2024
2024 t/m
265.000
Nee
2027
77
Paragraaf 4 | Financiering De paragraaf Financiering gaat over het aantrekken, beheren en uitzetten van gelden. Ook het garanderen en verstrekken van geldleningen aan derden valt hieronder. Deze activiteiten vormen een onderdeel van de treasuryfunctie van de gemeente. Een adequate sturing op de geldstroom is noodzakelijk. In deze paragraaf gaan we in op de vraag hoe we gelden zo optimaal mogelijk beleggen dan wel aantrekken. Algemene beleidslijn en Risicobeheer Algemene beleidslijn De financiële verordening Ooststellingwerf 2023 is door u op 26 september 2023. In artikel 19 van deze verordening is de financieringsfunctie beschreven. De verordening berust op de bepalingen in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Het uitgangspunt van de Wet Fido is het beheersen van risico's. Het doel is om doelmatig en doeltreffend om te gaan met de beschikbare financiële middelen. Risicobeheer Op grond van de Wet Fido moeten gemeenten zich houden aan de zogenaamde kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. De uitkomst van die berekening is het maximale bedrag dat rente typisch ‘kort’ gefinancierd mag worden. De kasgeldlimiet voor 2025 bedraagt €8,0 miljoen (8,5% van het begrotingstotaal 2025 van afgerond €94,5 miljoen). Renterisiconorm De renterisiconorm is gesteld op 20% van het begrotingstotaal per 1 januari.
Daar wordt het berekende renterisico op de vaste schuld tegen af gezet. Het renterisico op de vaste schuld mag de renterisiconorm niet overtreffen. Navolgend schema (in bedragen x € 1.000) laat zien dat de renterisiconorm in de jaren 2025-2028 naar verwachting niet wordt overschreden. x € 1.000 Rente risiconorm
Begroting
MJB
MJB
MJB
2025
2026
2027
2028
94.489
91.249
89.374
89.464
20%
20%
20%
20%
18.898
18.250
17.875
17.893
Reguliere aflossingen geldleningen
6.000
4.500
4.500
4.500
Geldleningen met renteherzieningen
-
-
-
-
Totaal aflossingen en renteherzieningen
6.000
4.500
4.500
4.500
Ruimte (+) / Overschrijding (-)
12.898
13.750
13.375
13.393
Renterisiconorm Lasten begroting Percentage renterisiconorm Totaal renterisiconorm
Aflossingen en renteherzieningen
Leningenportefeuille
78
Opgenomen gelden De onderstaande tabel geeft inzicht in de samenstelling, grootte en rentegevoeligheid van de opgenomen geldleningen. De leningen zijn onderverdeeld in leningen opgenomen voor onze eigen huishouding en leningen opgenomen ten behoeve van woningcorporaties. Deze leningen zijn met een renteopslag weer doorgeleend naar de corporaties (sinds 1999 zijn we hiermee gestopt). Leningenportefeuille opgenomen gelden
Eigen leningen Bedrag
Stand per 1 januari 2025 Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen Stand per 31 december 2025
Woningbouw leningen
Gemidd. rente
39.000
1,82%
Bedrag
Gemidd. rente
2.294
-
-
-6.000
-73
-
-
33.000
1,75%
2.294
4,49%
4,56%
Het gemiddelde rentepercentage begin 2025 is als volgt berekend: rente 2025 / stand 1-1-2025. Het gemiddelde rentepercentage eind 2025: rente 2026 / stand per 31-12-2025. Voor de berekening van het gemiddelde rentepercentage is geen rekening gehouden met herfinanciering. Op basis van de huidige liquiditeitsprognose is er rekening gehouden in de begroting met nieuwe (her)financiering ter hoogte van € 20 miljoen voor de periode 2025-2028. Uitgezette gelden De gemeente loopt met betrekking tot de verstrekte geldleningen beperkt risico. Veelal zijn er opstallen, installaties en dergelijke aanwezig die naar verwachting voldoende zijn om, in geval van het uitblijven van betaling, de restantschuld te voldoen. We voeren ten aanzien van overige debiteuren een actief beleid. Waar nodig nemen we tijdig de gebruikelijke invorderingsmaatregelen. Wanneer invordering niet (meer) mogelijk is, boeken we vordering af ten laste van het lopende boekjaar. x € 1.000 Leningenportefeuille uitgezette gelden Leningen aan woningcorporaties
Bedrag 2.293
MFC Oldeberkoop
197
Volkskredietbank
119
Sportverenigingen
791
Dorpshuizen
5
Vereniging toerisch recreatief belang
8
Stichting Stimuleringsfonds (verzilverleningen)
3.000
Stand per 1 januari 2025
6.413
Overig Schatkistbankieren Vanaf 1 januari 2014 zijn alle decentrale overheden verplicht om te schatkistbankieren. Dit betekent dat we alle overtollige liquide middelen, het saldo liquide middelen boven een bepaald drempelbedrag van de begroting, moeten stallen bij het Rijk. Vanaf 1 juli 2021 wordt voor gemeenten (en provincies, waterschappen en hun gemeenschappelijke regelingen) met een begrotingstotaal tot € 500 miljoen de drempel voor het verplicht schatkistbankieren verhoogd naar 2% (was 0,75%) van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miljoen. Liquiditeitsprognose Twee keer per jaar onderzoeken we aan de hand van een liquiditeitsprognose in hoeverre we de huidige leningenportefeuille nog juist is. 79
Renteschema Met ingang van 2017 is het Besluit Begroting en Verantwoording gewijzigd. Eén van de onderdelen is de gewijzigde rentetoerekening en de aanbeveling om onderstaand renteschema op te nemen. x € 1.000 Renteschema 2024
Bedrag
a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering
787
b. De externe rentebaten (idem)
-112
Saldo rentelasten en rentebaten
675
c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorgerekend c2. De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden
-105
toegerekend c3. De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor
105
is aangetrokken (=projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend 1 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
676
d1. Rente over eigen vermogen
-
d2. Rente over voorzieningen
-
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
676
e. De aan taakvelden toegerekende rente (rente-omslag)
-134
Renteresultaat op het taakveld Treasury
542
80
Paragraaf 5 | Bedrijfsvoering De gemeente Ooststellingwerf is een benaderbare, lokale overheid. Wij weten wat er speelt en bieden oplossingen die ertoe doen. We zijn een mooie, groene gemeente. We bieden onze inwoners, ondernemers en bezoekers een aantrekkelijke, veilige en bereikbare leefomgeving. Inwoners en ondernemers kunnen bij ons rekenen op een goede service onder alle omstandigheden. Veel voorkomende verzoeken worden snel en adequaat afgehandeld. We weten wat er speelt in onze samenleving en omgeving. Dit betekent dat wij reageren op signalen en meedenken met initiatieven. Wij faciliteren zelfredzaamheid en bieden hulp en zorg waar nodig. Wij zoeken naar integrale oplossingen voor complexe onderwerpen waar verschillende belangen bij elkaar komen. Wij zijn trots op de OWO-samenwerking en onze OWO-partners kunnen rekenen op een proactieve inzet in de samenwerking. Interbestuurlijk toezicht We geven uitvoering aan de Wet revitalisering generiek toezicht. Deze wet zorgt voor een vereenvoudiging van het toezicht tussen de verschillende bestuurslagen, het zogenoemde ‘interbestuurlijk toezicht’. Het belangrijkste uitgangspunt van de wet is dat het interbestuurlijk toezicht verschuift van verticaal toezicht (provincie - raad) naar horizontale verantwoording (college - raad).
De provinciale toetsing vindt plaats op de volgende domeinen: Omgevingsrecht, Ruimtelijke Ordening, Water en Riolering, Fries, Archief en Informatiestromen, Monumenten en Archeologie. In samenspraak met de gemeente wordt per domein een toezichtsplan opgesteld. Human Resource Management De krapte op de arbeidsmarkt is nog steeds reden tot zorg. De uitstroom van medewerkers is veel groter dan voorheen. Daarom vraagt het vinden, binden en boeien van medewerkers blijvende aandacht en steeds nieuwe impulsen. Dat doen we o.a. door goede begeleiding van medewerkers, het bieden van kansen voor ontwikkeling, door te laten zien waar we voor staan en het actief uitdragen van onze kernwaarden Betrokken, Open, Eenvoud en Focus. In 2025 is de aanpassing van de inrichting van het gemeentehuis aan hybride werken afgerond. In 2025 ligt de focus op het stimuleren van het juiste, flexibele gebruik van de verschillende werkplekken en ruimtes. Door samen met Weststellingwerf over te gaan op het gemeentelijke functiewaarderingssysteem HR21 harmoniseren we onze functiehuizen en komen we in 2025 tot 1 functieboek en conversietabel. Daarmee zorgen we ervoor dat we met ons loon- en functiegebouw up-to-date zijn en in de pas lopen met gemeenten van vergelijkbare grootte.
Financiën, Planning & Control De financiële functie voorziet de gemeenteraad, het college en de organisatie van actuele en volledige financiële informatie voor de ondersteuning van de gemeentelijke beleidsontwikkeling en uitvoering. Deze functie is gericht op een duurzame en gezonde financiële positie van de gemeente. Kwaliteit, snelheid en toegankelijkheid spelen in deze processen een belangrijke rol. Juridische kwaliteitszorg De juridische functie in de vak afdelingen en het cluster Bestuurlijk Juridische Zaken (BJZ) zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de juridische kwaliteit van het gemeentelijk handelen. Zij ondersteunen daarnaast het bestuur en de organisatie met juridisch advies. Juridische control is de taak van BJZ. We investeren in kennis en kunde (door beschikbaar stellen van informatie en standaard formats, casusanalyse, opleidingen en trainingen) en vroegtijdige betrokkenheid van de juridisch adviseurs van BJZ bij dossiers. We stimuleren de 'informele aanpak': eerst het goede gesprek (premediation). 81
Rechtmatigheid Vanaf boekjaar 2023 is de wetgeving met betrekking tot de accountantscontrole van gemeenten gewijzigd. In 2023 is in de Jaarstukken voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de mate waarin de gemeente de wet- en regelgeving naleeft, voor zover dit financiële gevolgen heeft. Om verantwoording af te kunnen leggen vormt de verbijzonderde interne controle een belangrijke basis. Jaarlijks leggen we de uitvoering hiervan vast in het Interne Controleplan. De gemeente blijft zichtbaar werken aan de verbetering van processen zodanig dat afwijkingen gesignaleerd en gecorrigeerd worden. Informatiebeveiliging en Privacy Inwoners, ondernemingen en instellingen moeten erop kunnen vertrouwen dat we zorgvuldig omgaan met (persoons)gegevens. Het is daarom van groot belang dat gegevens alleen onder strikte voorwaarden gebruikt worden en goed beveiligd zijn tegen onbevoegd gebruik. Ons informatiebeveiligingsbeleid dient volledig gebaseerd te zijn op het treffen van passende technische en organisatorische beveiligingsmaatregelen in het kader van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), het normenkader geldend voor de gemeenten, provincies, waterschappen en Rijk. Jaarlijks leggen we volgens dit normenkader verantwoording af aan de gemeenteraad en verschillende toezichthouders.
De beveiligingsfunctionaris (CISO) zorgt voor de coördinatie en toezicht op de naleving van beveiligingsmaatregelen en -procedures, voor elk onderdeel van het informatiebeveiligingsbeleid. Jaarlijks toetsen we door middel van zelfevaluatie en externe audits de specifieke maatregelen voor de BRP en de waardedocumenten, de BAG, BGT, BRO, DigiD en Suwinet. Burgers hebben op grond van de AVG in bepaalde voorwaarden ook op grond van de Wpg het recht te weten welke gegevens van hen worden verwerkt, voor welk doel en met wie deze worden gedeeld. De gemeente beschikt over een register van verwerkingsactiviteiten en houdt deze actueel om daarmee te kunnen voldoen aan de verantwoordingsplicht en inzicht te kunnen geven aan burgers wanneer zij hun privacyrechten uitoefenen. Gegevensbescherming en privacy dringen door in alle processen binnen onze gemeentelijke organisatie. In 2025 zullen we verder werken aan de inrichting van onze processen, systemen en interne organisatie conform de privacywetgeving. De Functionaris Gegevensbescherming houdt onafhankelijk toezicht op de naleving van de privacyregels. Privacy heeft een direct raakvlak met informatiebeveiliging en vraagt continue aandacht en investeringen. De gemeente zet diverse instrumenten in om het informatiebeveiligings- en privacybewustzijn te optimaliseren.
Fraude Jaarlijks stellen we vast of we binnen onze algehele bedrijfsvoering in voldoende mate effectieve technische en organisatorische maatregelen hebben getroffen om misbruik, oneigenlijk gebruik en fraude te voorkomen, dan wel op te sporen. Hierbij houden we ook rekening met invloeden van buiten de organisatie, zoals corruptie, omkoping, bedreiging en cybercrime. We werken aan een overkoepelende nota over misbruik en oneigenlijk gebruik. Communicatie We gebruiken verschillende kanalen en middelen om inwoners, ondernemers en relaties te betrekken en te vertellen over ons beleid en onze diensten. Hiervoor gebruiken we offline en online kanalen. Online ontwikkelen we door. Zo houden we het gebruik van onze website en social media scherp in de gaten en werken we steeds aan gebruikersgemak en bereik. We letten op belangrijke trends in communicatie en (online) media en zorgen dat iedereen de gemeente kent, herkent en weet wat de gemeente voor inwoners, ondernemers en andere relaties kan betekenen. We adviseren bij de organisatieontwikkelingen en de bestuurlijke dossiers. Daarnaast richten we ons op het stimuleren, coachen en ondersteunen van de organisatie om communicatiebewustzijn en – vaardigheden te vergroten. Schrijven in heldere taal (B1) is daarbij een belangrijk aandachtspunt. Communiceren doen we allemaal in ons dagelijks werk.
82
Paragraaf 6 | Verbonden partijen Verbonden partijen zijn organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft. Een bestuurlijk belang betekent dat de gemeente zeggenschap heeft. Een financieel belang betekent dat de gemeente financiële middelen beschikbaar heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de partij. De gemeente heeft ook een financieel belang als de verbonden partij haar financiële problemen kan verhalen op de gemeente. Elke verbonden partij draagt direct of indirect bij aan de beleidsdoelen van de gemeente. De verbonden partijen bestaan uit Gemeenschappelijke Regelingen, deelnemingen en overige verbonden partijen. Algemene beleidslijn Elke verbonden partij draagt direct of indirect bij aan de beleidsdoelen van de gemeente. In de programma’s geven we aan op welke wijze de verbonden partij aansluit op het eigen beleid, de activiteiten en welke risico’s er zijn met betrekking tot de samenwerking. Deze paragraaf is vereenvoudigd tot een totaalbeeld van participaties in verbonden partijen en van de financiële aspecten. Verbonden partijen zijn (participaties in) Gemeenschappelijke Regelingen, stichtingen en verenigingen en vennootschappen. Van bestuurlijk belang is sprake als de gemeente zeggenschap heeft door een zetel in het bestuur of door stemrecht.
Onder financieel belang verstaan we dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijtraakt in geval van faillissement van de verbonden partij. Of dat de gemeente voor een bepaald bedrag aansprakelijk wordt gesteld als de verbonden partij zijn/haar verplichtingen niet nakomt. Deelname in een verbonden partij is een alternatief voor enerzijds het zelf uitvoeren van gemeentelijke taken of anderzijds het uitbesteden van deze taken. Het uitgangspunt is dat we alleen deelnemen in een verbonden partij als we daarmee een publiek belang dienen. Er kunnen verschillende redenen zijn om deel te nemen in een verbonden partij, bijvoorbeeld: • Efficiencyvoordelen: kostenvoordeel door samenwerking • Risicospreiding: het delen van (financiële) risico’s met andere partijen • Kennisvoordeel: gebruik maken van elkaars kennis en expertise • Bestuurlijke kracht/effectiviteit: deelnemers staan samen sterker • Katalysatorfunctie: de gemeente als belangrijke initiërende factor We streven naar het efficiënt uitvoeren van gemeentelijke taken op basis van samenwerking. Waarbij de sturingselementen zoals transparantie, kaderstelling, verantwoording en controle voldoende gewaarborgd zijn.
83
Verband
Gemeenschappelijke Regeling Centrumregeling samenwerking sociaal domein Friese gemeenten te Leeuwarden
Gemeenschappelijke regeling Deelnemers
Alle 18 Friese gemeenten nemen deel in deze GR. Er vindt ambtelijk en bestuurlijk overleg plaats tussen gemeenten over (de uitvoer van) deze regeling.
Gemeentelijk
Binnen de Centrumregeling Sociaal Domein Friese Gemeenten (uitvoeringsorganisatie Sociaal Domein Friesland
belang en openbaar (SDF)) werken de Friese gemeenten samen aan de inkoop van specialistische jeugdhulp en het bijbehorende belang
contractbeheer. Het algemene doel van de regeling is specialistische zorg en ondersteuning leveren aan inwoners van alle Friese gemeenten.
Financieel belang
De centrumgemeente berekent de integrale kosten voor haar dienstverlening door aan gemeenten. De kosten voor de dienstverlening bestaan uit kosten voor instandhouding en kosten voor taakuitvoering. De kosten voor instandhouding worden onder gemeenten verdeeld op basis van inwoneraantal van elke gemeente met peildatum 1 januari van jaar t1. De kosten voor uitvoering van taken worden verdeeld onder gemeenten op basis van het percentuele aandeel dat een gemeente toekomt in het totaal van aantallen cliënten op basis van de Jeugdwet. Onze bijdrage voor 2025 bedraagt € 192.000.
Verwachte omvang Het resultaat wordt verrekend met de bijdragen van de gemeente. Er is daarom geen sprake van vermogen. van het vermogen x € 1.000 Verwachte resultaat € 0 (2025) x € 1.000 Risico's
Als het SDF de afspraken over de begroting niet haalt, krijgen de gemeenten achteraf alsnog de rekening gepresenteerd. Dit risico beheersen we intern door periodiek de uitgaven te monitoren en bij bestuurlijk en ambtelijk overleg input te leveren. Daarnaast bespreken we de begroting van het SDF in de planning- en controlcyclus van het SDF.
84
Verband
Veiligheidsregio Fryslân te Leeuwarden
Gemeenschappelijke regeling Deelnemers
Een gemeenschappelijke regeling met de 18 Friese gemeenten. Zowel bestuurlijk als ambtelijk bestaan er gremia waarin (één van de) OWO-gemeente(n) vertegenwoordigd is/zijn: ·
Deelname in Algemeen Bestuur (AB) van de VRF (drie burgemeesters);
·
Deelname in Dagelijks Bestuur (DB) van de VRF (burgemeester Werkman);
·
Deelname in Bestuurscommissie Veiligheid van de VRF (drie burgemeesters);
·
Deelname in Agendacommissie Veiligheid van de VRF (burgemeester Werkman);
·
Deelname in Bestuurscommissie Gezondheid (drie portefeuillehouders);
·
Deelname in Agendacommissie Gezondheid (Heerenveen);
·
Deelname in POOK (Plenair Overleg Oranje Kolom) drie gemeentesecretarissen;
·
Deelname in ambtelijk regionaal overleg (zowel VRF-breed als in district Zuidoost) (3 Ambtenaren Openbare
Orde en Veiligheid (AOV’ers). Gemeentelijk
Veiligheidsregio Fryslân (VRF) is een samenwerkingsverband van de Friese gemeenten, Brandweer Fryslân, GGD
belang en openbaar Fryslân en andere partners. In de VRF werken zij samen aan brandweerzorg, publieke gezondheidszorg, belang
rampenbestrijding en crisisbeheersing. Zo willen we (gezondheids)risico’s zo veel mogelijk beperken en het beleid van gemeenten op het gebied van gezondheid en veiligheid bevorderen.
Financieel belang
Bijdrage 2025 € 3.449.073: 1. Gezondheid € 211.952 2. Jeugdgezondheidszorg € 1.131.386 3. Veiligheid € 154.310 4. Brandweer € 1.951.425
Verwachte omvang Eigen vermogen:
Vreemd vermogen:
van het vermogen x
1-1-2025 € 6.973
1-1-2025 € 93.559
31-12-2025 € 6.493
31-12-2025 € 102.023
€ 1.000
Verwacht resultaat x € 0 (2025) € 1.000 Risico's
Als de VRF afwijkt van afspraken over de begroting, krijgen de gemeenten achteraf alsnog de rekening gepresenteerd. Dit risico beheersen we intern door periodiek de uitgaven te monitoren en bij bestuurlijk en ambtelijk overleg input te leveren. Daarnaast bespreken we de begroting en de jaarrekening van de VRF in de planning- en controlcyclus van de VRF. Daarnaast is zien we jaarlijks een verder toenemende gemeentelijke bijdrage, veelal veroorzaakt door autonome ontwikkelingen die ook de VRF raken. De prijsstijgingen gecombineerd met een takendiscussie blijven onderwerp van gesprek.
85
Verband
Gemeenschappelijke Regeling Sociale Werkvoorziening Fryslân te Drachten
Gemeenschappelijke regeling Deelnemers
Er nemen naast Ooststellingwerf nog 7 gemeenten deel. Vertegenwoordiging in dagelijks en algemeen bestuur: wethouder Nijboer
Gemeentelijk
De taken vanuit de voormalige Wet sociale werkvoorziening (WSW) moeten door ons als gemeente worden uitgevoerd.
belang en
Op basis van efficiency en financiële redenen zijn deze taken uitbesteed aan de GR. Vanaf 1 januari 2015 is nieuwe
openbaar belang
instroom in de WSW niet meer mogelijk. Dit heeft tot gevolg dat de WSW alleen nog van kracht blijft voor de huidige werknemers met een vaste aanstelling. Voor de toekomst heeft de GR besloten de WSW verantwoord en versneld af te bouwen, met aandacht voor de positie van de huidige werknemers. Dit doen we door een gezamenlijk beschutwerkbedrijf (met 8 deelnemende gemeenten) in stand te houden.
Vanaf 1-1-2020 zijn de activiteiten van de GR veranderd waarbij geen sprake meer is van de uitvoering van de WSW. Door de gemeente is een DVO (dienstverleningsovereenkomst) afgesloten met Caparis voor de uitvoering van deze activiteiten. Vanaf 2020 is daarom de bijdrage aan de GR gering. Financieel belang
Vanaf 2020 is sprake van een geringe exploitatiebijdrage.
Verwachte omvang Eigen vermogen:
Vreemd vermogen:
van het vermogen x
01-01-2025 € 0
01-01-2025 € 3.420
31-12-2025 € 0
31-12-2025 € 4.000
€ 1.000
Resultaat x € 1.000 € 0 (2025) Risico's
Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor uitstaande geldleningen van de GR.
Verband
Recreatieschap Drenthe te Diever
Gemeenschappelijke regeling Deelnemers
Alle 12 Drentse gemeenten en de gemeente Ooststellingwerf nemen deel. Vertegenwoordiging in algemeen bestuur door wethouder van Weperen
Gemeentelijk
Het samenwerkingsverband heeft tot taak de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten te
belang en openbaar behartigen op het gebied van recreatie & toerisme. Het Recreatieschap heeft primair een ondersteunende en belang
verbindende taak. Het is het instrument waarmee gezamenlijke acties kunnen worden ondernomen, beleidszaken kunnen worden afgestemd en gemeentegrens-overschrijdende zaken kunnen worden opgepakt. Individuele vraagstukken kunnen bovengemeentelijk (en daardoor in breder verband) worden opgepakt. “Samen is meer dan de som der delen”.
Financieel belang
Bijdrage 2025: € 94.069
Verwachte omvang Eigen vermogen:
Vreemd vermogen:
van het vermogen x
1-1-2025 € 1.614
1-1-2025 € 1.286
31-12-2025 € 1.621
31-12-2025 € 867
€ 1.000
Verwacht resultaat x € 0 (2025) € 1.000 Risico's
De financiële risico’s voor de Gemeenschappelijke Regeling zijn gering. De regeling heeft een financieel gezonde positie.
86
Verband
Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) te Grouw
Gemeenschappelijke regeling Deelnemers
Alle Friese gemeenten, de provincie Fryslân en het Wetterskip Fryslân. Vertegenwoordiging in algemeen bestuur door wethouder But.
Gemeentelijk
Deelname aan de FUMO is wettelijk verplicht gesteld voor alle Friese gemeenten. Hiermee wordt beoogd de uitvoering
belang en openbaar van de milieuregelgeving te professionaliseren, te uniformeren en de afstemming met andere handhavingspartners belang
(Justitie) te verbeteren. In het basistakenpakket is vastgelegd voor welke activiteiten (van bedrijven en instellingen) de FUMO haar werkzaamheden moet uitvoeren. De gemeente blijft het bevoegd gezag. De FUMO voert voor de gemeente gedeeltelijk het omgevingsrecht uit: de vergunningverlening en het toezicht van het milieucomponent van grote en complexe bedrijven en instellingen.
Financieel belang
Bijdrage 2025: € 798.982
Verwachte omvang Eigen vermogen:
Vreemd vermogen:
van het vermogen x
1-1-2025 € 1.200
1-1-2025 € 3.200
31-12-2025 € 1.200
31-12-2025 € 3.200
€ 1.000
Verwacht resultaat x € 0 (2025) € 1.000 Risico's
De Gemeenschappelijke Regeling brengt een inherent risico mee, dat alle deelnemers moeten bijspringen bij eventuele tekorten. We voeren toezicht op de uitvoering van de taken door de FUMO. Op bestuurlijk niveau in het Algemeen Bestuur. Op ambtelijk niveau door deelname aan de Controllersgroep en het Opdrachtgeversoverleg. We hebben enkel de wettelijk verplichte basistaken in de FUMO ondergebracht. Niet de plustaken. Daarmee zijn we niet aansprakelijk voor de risico’s die met de uitvoering van plustaken gepaard gaan. Dat er risico's kleven aan een dergelijke regeling blijkt uit de laatste wijziging van de regeling. Er wordt vanaf 2022 door de deelnemers betaald voor de verkregen diensten in plaats van het huidige abonnementstarief per aantal bedrijven. Hiermee wordt er dus alleen betaald als er ook daadwerkelijk een dienst van de FUMO wordt verkregen. Deze wijziging in de financieringssystematiek heeft voor onze gemeente een forse verhoging van de bijdrage betekend.
87
Verband
Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit (voorheen Hûs en Hiem) te Leeuwarden
Gemeenschappelijke regeling Deelnemers
Een Gemeenschappelijke Regeling van deelnemende gemeenten op het gebied van de bouwkundige, stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Fryslân. Vertegenwoordiging in het dagelijks bestuur door wethouder Nijboer.
Gemeentelijk
De commissie Ruimtelijke Kwaliteit Hûs en Hiem, welstandadvisering en monumentenzorg heeft als doel de
belang en
gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeente te behartigen op het gebied van de bouwkunstige,
openbaar belang
stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Friesland. Betrokken gemeenten moeten op grond van de nieuwe Omgevingswet een onafhankelijke commissie benoemen die zich uitspreekt over verbouwingen, sloop of verplaatsing van rijksmonumenten. Daarnaast adviseert deze commissie ook over meer kwaliteitsvragen dan monumenten alleen.
Financieel belang
Voor de dienstverlening biedt de gemeente geen vergoeding aan deze GR. Leges die de GR - Hûs en Hiem bij de gemeente in rekening brengt worden één op één doorberekend naar de aanvrager. De Gemeenschappelijke Regeling is budgetneutraal.
Omvang van het vermogen x € 1.000 Resultaat x €
Eigen vermogen:
Vreemd vermogen:
1-1-2025 € 257
1-1-2025 € 453
31-12-2025 € 257
31-12-2025 € 423
€ 0 (2025)
1.000 Risico's
In feite loopt de gemeente geen risico. Kosten gemaakt door de commissie worden één-op-één in rekening gebracht bij de aanvrager. Daarnaast is de financiële positie van de regeling gezond. Wel is het zaak alert te blijven bij maatschappelijke ontwikkelingen.
88
Verband
Omrin: a. Afvalsturing Friesland N.V. (OMRIN) te Leeuwarden b. N.V. Fryslân Miljeu te Leeuwarden
Vennootschappen en Coöperaties Invloed
Gemeente is vertegenwoordigd in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders door wethouder But.
Gemeentelijk belang Omrin (Afvalsturing en Fryslân Miljeu) is het bedrijf van en voor gemeenten voor de reinigingstaken. Zij verwerkt het en openbaar belang ingezamelde huishoudelijke afval en exploiteert de gemeentelijke milieustraat. Het bedrijf wil als totaaloplosser de gehele afvalketen bestrijken (van kringloop tot storten). Samen met de aandeelhouders wordt het beleid bepaald. Financieel belang
Aandelenkapitaal: a. € 54.457 b. € 46.807 Het bruto dividend over 2023 bedroeg € 61.000 (Afvalsturing). Uitkering NV Fryslan Miljeu is nog niet bekend.
Omvang van het vermogen x € 1.000 *
Resultaat x € 1.000
a. Eigen vermogen:
a. Vreemd vermogen
1-1-2023 € 70.303
1-1-2023 € 119.141
31-12-2023 € 78.528
31-12-2023 € 106.366
b. Eigen vermogen:
b. Vreemd vermogen
1-1-2023 € 11.303
1-1-2023 € 23.497
31-12-2023 € 11.572
31-12-2023 € 26.299
a. € 10.322 (2023) b. € 1.007 (2023)
Risico's
De risico’s zijn beperkt. Op beleidsniveau is voor ons voldoende vertegenwoordiging en beslissingsbevoegdheid aanwezig. De onderneming heeft een gezonde financiële positie.
* Geen geprognosticeerde balans aanwezig
Verband
N.V. Bank Nederlandse gemeenten te Den Haag
Vennootschappen en Coöperaties Gemeentelijk
De kerntaak van de BNG is om tegen lage tarieven krediet te verstrekken aan of onder garantie van Nederlandse
belang en
overheden. Daarmee speelt de bank een essentiële rol in de financiering van door overheden gewenste
openbaar belang
maatschappelijke investeringen. De aandeelhouders van de BNG zijn uitsluitend overheden. De Staat is houder van de helft van de aandelen. De andere helft is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap. De burgemeester van Ooststellingwerf vertegenwoordigt de gemeente.
Financieel belang
18.720 aandelen a € 2,50 nominaal. Het dividend over 2023 was € 34.370
Omvang van het
Eigen vermogen:
Vreemd vermogen:
1-1-2023 € 4.615.000
1-1-2023 € 107.459.000
31-12-2023 € 4.721.000
31-12-2023 € 110.819.000
vermogen x € 1.000 * Resultaat x €
€ 254.000 (2023)
1.000 Risico's
De onderkende risico’s voor de verbonden partij zijn minimaal. BNG publiceert op hun website het risicoprofiel. Daaruit blijkt dat door de topratings de bank in staat is tegen lage prijzen geld aan te trekken op de geld- en kapitaalmarkt. De BNG hanteert een strak kapitalisatiebeleid. De bank heeft een gezonde financiële positie.
* Geen geprognosticeerde balans aanwezig
89
Verband
Stichting Beheer Multifunctioneel Vastgoed Oosterwolde
Stichtingen en Verenigingen Gemeentelijk
De stichting Beheer Multifunctioneel Vastgoed beheert en exploiteert en houdt de voorziening (= de Kampus) in stand
belang en
voor de huidige gebruikers (= het Stellingwerf College, Kunst & COO en de Openbare Bibliotheek). Maar ook voor
openbaar belang
culturele evenementen en overige activiteiten in het openbaar belang en voor de inwoners van Ooststellingwerf. De Stichting is volle eigenaar en is verantwoordelijk voor de meerjarige instandhouding van de Kampus.
Financieel belang
De gemeente staat garant voor een lening van € 1 miljoen.
Omvang van het
Eigen vermogen:
Vreemd vermogen:
1-1-2022 € 68
1-1-2022 € 1.029
31-12-2022 € 65
31-12-2022 € 1.061
vermogen x € 1.000 * Resultaat x €
€ -3 (2022)
1.000 Risico's
Een risico is dat de Stichting door onvoorziene omstandigheden zijn taak niet meer kan uitvoeren (bijvoorbeeld als een van de huidige gebruikers ophoudt te bestaan). Dit risico wordt beperkt doordat indien nodig bestuurlijk overleg plaatsvindt. Daarnaast ontvangen wij als gemeente jaarlijks het jaarverslag van de Stichting, dat we aan de gemeenteraad ter decharge voorleggen. Ooststellingwerf staat garant voor de lening van € 1.000.000. Uit de jaarrekening van de Stichting blijkt dat de stand van de liquide middelen samen met de activa ongeveer 1,7 keer de hoogte van de lening is. Daarom is het financiële risico voor ons gering.
* Geen geprognosticeerde balans aanwezig
90
Paragraaf 7 | Grondbeleid Paragraaf 7 | Grondbeleid Door de druk op de woningmarkt heeft de gemeenteraad al in 2022 besloten om actief regie te voeren op en beleid te maken over (haar eigen) grond ten behoeve van woningbouw. De gemeenteraad heeft hiervoor een verhoogd strategisch aankoopbudget beschikbaar gesteld. Zodoende zijn wij druk bezig met het doen van strategische aankopen. De ambtelijke Taskforce Wonen is druk bezig met de woningbouwopgave. Het grondbeleid is gericht op, en voldoet aan, de wettelijke taken: volkshuisvesting en ruimtelijke ordening (RO). Ook staat het grondbeleid ten dienste van algemene maatschappelijke taken op het gebied van economie, werkgelegenheid, natuur, cultuur, zorg en onderwijs. Het geeft sturing aan de inzet en het gebruik van grond om zodoende de door de gemeente nagestreefde doelen te realiseren. Grondbeleid is daarmee een middel en geen doel op zich. Naast de gemeentelijke plannen zijn er woningbouwontwikkelingen die volledig door private ontwikkelaars worden uitgevoerd. Ook zijn er ontwikkelingen waarbij de gemeente regie voert op het gewenste woningbouwprogramma en de ontwikkeling/realisatie hiervan door een private partij laat uitvoeren. De kosten hiervan verhalen we vervolgens op de ontwikkelende partij (Afdeling 13.6 Omgevingswet). Dit doen we door het sluiten van een anterieure overeenkomst.
In de gemeentelijke plannen worden de kosten verdisconteerd in de grondprijs. Echter, door kostenverhogende factoren en de volkshuisvestelijke opgaven (2/3 betaalbaar en 30% sociale woningbouw) komt de financiële haalbaarheid van de gemeentelijke plannen onder druk te staan. De kans dat de gemeente eigen middelen zal moeten inzetten om plannen haalbaar te maken is niet ondenkbaar. Algemene beleidslijn Het grondbeleid wordt uitgevoerd aan de hand van de Nota Grondbeleid 2022: De Nota Grondbeleid schetst de uitgangspunten van het te voeren grondbeleid van de gemeente Ooststellingwerf. Het beschrijft onder andere de diverse grondbeleidsinstrumenten die de gemeente tot haar beschikking heeft en er worden concrete grondbeleidskeuzes gemaakt. Ook geeft het richtlijnen voor het “in de markt zetten” van in exploitatie te brengen gronden. De methoden van prijsbepaling voor de toekomstige functie van de te verkopen grond staan beschreven, met als doel een zo marktconform mogelijke prijs. Voor de uitgifte van grond hanteren wij een uitgifteprotocol, overeenkomstig de juridische Didam-richtlijnen.
Het grondbeleid vindt de grondslag in de volgende wettelijke landelijke/internationale regelgeving: • Omgevingswet • Omgevingsplan • Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) • Voorkeursrecht Gemeenten (Hfd 9 Omgevingswet) • Wet Markt en Overheid • Aangepaste Huisvestingswet 2014 • Gemeentewet (Gemw) • Staatssteunregeling Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU). Het ontwikkelen en realiseren van woningbouw in relatie tot onze volkshuisvestelijke opgave vraagt om een op maat gesneden aanpak. Deze aanpak sluit aan bij de Woon(zorg)visie. Daarnaast zijn in de Regiodeal Wonen afspraken gemaakt met Rijk, Provincie en regio over de woningbouwopgave voor de gemeente Ooststellingwerf.
91
Doelstelling Het gemeentelijk grondbeleid heeft tot doel de bestuurlijke en maatschappelijk gewenste ruimtelijke ontwikkelingen van de gemeente Ooststellingwerf mogelijk te maken door aankoop, exploitatie en uitgifte van gronden dan wel door medewerking te verlenen aan ontwikkeling van plannen door private personen, bedrijven en instellingen. Daarbij willen wij voldoen aan de door het Rijk en Provincie Fryslân gestelde volkshuisvestelijke opgaven. De wijze waarop we het grondbeleid uitvoeren Extern: het grondbeleid is gericht op: • Ruimtelijke kwaliteit. • Het stimuleren van plaatselijke economie. • Het inzetten op duurzaamheid. • Het opstellen van economisch beleid. • Het verbeteren van veiligheid en leefbaarheid. • Vraaggerichte aansluiting bij lokale initiatieven. Intern: Het grondbeleid aanpassen aan de trends en ontwikkelingen in de samenleving. • Richt grondzaken zich primair op de volkshuisvestelijke en wettelijke taken uit de Omgevingswet. • Voldoet grondzaken aan de kwaliteitscriteria van het BBV. • Heeft grondzaken een interne bezetting (fte) met voldoende kennis en kunde (functies) om de regie goed uit te kunnen voeren. • Is grondzaken robuust, toekomstbestendig, gericht op continuïteit en in staat om te anticiperen op conjuncturele ontwikkelingen. • Is grondzaken financieel transparant en gezond (inzet op terugverdiencapaciteit en kostenverhaal).
• Heeft grondzaken dwarsverbanden met de leefbaarheid. Uitvoering Met de komst van de Omgevingswet is de Nota Grondbeleid 2022 aangepast. In de Omgevingswet worden de instrumenten voor grondbeleid geïntegreerd in het stelsel van het omgevingsrecht. Het gaat om de volgende instrumenten: voorkeursrecht en onteigening. Herverkaveling en kavelruil in landelijk en stedelijk gebied worden toegevoegd aan het instrumentarium. Ook het kostenverhaal bij gebiedsontwikkeling is in de Omgevingswet opgenomen. Woningbouwopgave Wonen in Ooststellingwerf De Woon(zorg)visie 2022-2026 is door de raad vastgesteld. Als input hiervoor is onder andere woningmarktonderzoek gedaan. Wonen en zorg is een belangrijk thema voor het wonen de komende jaren, evenals betaalbaarheid en de beschikbaarheid van zowel koop als huurwoningen. We gaan voor een kwalitatieve toekomstbestendige woningvoorraad. Nieuwbouw De gemeente heeft in de Regiodeal Zuid-Oost Fryslân de opgave gekregen om 700 woningen bij te bouwen. Het Rijk wil dat de provincie nog meer woningen gaat realiseren dan in de Woondeal is afgesproken. Dit betekent dat het zeer waarschijnlijk is dat de gemeente Ooststellingwerf meer dan 700 moet realiseren. Met de regio moeten hier nog afspraken over worden gemaakt. De Taskforce wonen is in gesprek met initiatiefnemers, corporaties, bouwers en de provincie om alle mogelijkheden te benutten.
We hebben hierbij speciale aandacht voor betaalbare woningen en innovatieve woningbouw. Daarnaast zetten we in op intensievere samenwerking met en tussen zorgpartijen om ervoor te zorgen dat ouderen zo lang mogelijk thuis kunnen wonen. Ook hebben we aandacht voor de huisvesting van speciale doelgroepen (per 1-1-2024 door het Rijk aangewezen).
92
Complexen grondexploitatie Woningbouw • Langedijke: het plan is woonrijp. • uitbreiding Elsloo: het plan is woonrijp gemaakt. • Donkerbroek-West: het plan is woonrijp gemaakt • De Kromten, Waskemeer: woonrijp maken in procedure • Boekhorsterweg, Oosterwolde: woonrijp maken in procedure • Muldersveld, Makkinga: in procedure gebracht • 't Hooge 2, Oldeberkoop: in procedure gebracht Bedrijventerreinen • Oosterwolde Venekoten: geen uitgeefbare grond meer beschikbaar • Uitbreiding Venekoten in voorbereiding • Haulerwijk De Turfsteker: 1 perceel in voorraad, procedurele aanpassing noodzakelijk Grondexploitatie Winstnemingen grondexploitatie Voor de lopende complexen hebben we geen risico. In overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn de winsten die genomen konden worden toegevoegd aan de Algemene Reserve Grondexploitatie (ARG). Dit overeenkomstig het in het BBV dwingend voorgeschreven systeem van de POC (percentage of completion). Bij verkoop van gronden (kaveluitgifte) wordt de gemeente ook geconfronteerd met de vennootschapsbelasting. Voor de toekomstige woningbouw complexen lopen we wel risico. Bij de totaliteit aan nieuwbouw dient 30% van de woningen sociaal te zijn. In de nieuwe wetgeving moet de nieuwbouw zelfs 2/3 betaalbaar zijn. Deze plannen zijn doorgaans financieel niet sluitend.