Bijlage 1 - Programmabegroting 2022-2025

87

Communicatie en ICT Communicatie We spelen in op belangrijke trends en zorgen voor een eenduidige profilering van de gemeente. We zetten communicatie op verschillende manieren in om inwoners, ondernemers en stakeholders te informeren over beleid en diensten en om hen te betrekken bij het maken van beleid (participatie). We gebruiken daarvoor offline en online kanalen. Online ontwikkelen we continu door. Zo monitoren we het gebruik van onze website en social media, om op basis van die data deze kanalen zo effectief mogelijk in te zetten en zo veel mogelijk mensen te bereiken. Naast uitvoerende communicatieactiviteiten richten we ons op het stimuleren, coachen en ondersteunen van de organisatie om communicatiebewustzijn en –vaardigheden te vergroten. Want communiceren doen we allemaal. We adviseren bij de organisatieontwikkelingen en de bestuurlijke dossiers zoals in de programma’s Omgevingswet, Samenleven, Duurzaamheid en Dienstverlening. Informatie- en communicatietechnologie De informatievoorziening draagt bij aan een toekomstbestendige, wendbare lokale overheid. Dichtbij voor inwoners, bedrijven en recreanten. We creëren hiermee randvoorwaarden voor een efficiënte bedrijfsvoering en een klantgerichte en effectieve dienstverlening aan inwoners en bedrijven.

Voor 2022 hebben we een structureel budget van € 150.000 per OWO-gemeente voor de verdere doorontwikkeling van de informatievoorziening. In 2021 en 2022 worden een aantal ICT kern-applicaties Europees aanbesteed in OWO-verband. In 2021 was dat al het geval voor de financiële applicatie van de gemeente. Daarna volgen nog een aantal belangrijke applicaties. In 2021 en 2022 merken we nog steeds de gevolgen voor de informatie- en communicatietechnologie van de covid-19 pandemie. Het hybride werken is (versneld) uitgerold en dat heeft impact op het netwerk, de randapparatuur, software en werk- en vergaderruimtes. In het najaar van 2021 wordt het huidige informatiebeleidsplan dat een looptijd had tot 2020 vervangen door de OWO I-visie. De OWO I-visie helpt onze doelstellingen te realiseren en geeft een kader voor de toekomst. Harmonisatie op alle proces ondersteunende applicaties was al een speerpunt en daar wordt ook in 2022 op gestuurd. Het informatie uitvoeringsplan is hiervoor een belangrijk middel.

88

Paragraaf 6 | Verbonden partijen Paragraaf 6 | Verbonden partijen Verbonden partijen zijn organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft. Een bestuurlijk belang betekent dat de gemeente zeggenschap heeft. Een financieel belang betekent dat de gemeente financiële middelen beschikbaar heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de partij. De gemeente heeft ook een financieel belang als de verbonden partij haar financiële problemen kan verhalen op de gemeente. Elke verbonden partij draagt direct of indirect bij aan de beleidsdoelen van de gemeente. De verbonden partijen bestaan uit Gemeenschappelijke Regelingen, deelnemingen en overige verbonden partijen. Algemene beleidslijn Elke verbonden partij draagt direct of indirect bij aan de beleidsdoelen van de gemeente. In de programma’s geven we aan op welke wijze de verbonden partij aansluit op het eigen beleid, de activiteiten en welke risico’s er zijn met betrekking tot de samenwerking. Deze paragraaf is vereenvoudigd tot een totaalbeeld van participaties in verbonden partijen en van de financiële aspecten. Verbonden partijen zijn (participaties in) Gemeenschappelijke Regelingen, stichtingen en verenigingen en vennootschappen. Van bestuurlijk belang is sprake als de gemeente zeggenschap heeft door een zetel in het bestuur of door stemrecht.

Onder financieel belang verstaan we dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijtraakt in geval van faillissement van de verbonden partij. Of dat de gemeente voor een bepaald bedrag aansprakelijk wordt gesteld als de verbonden partij zijn/haar verplichtingen niet nakomt. Deelname in een verbonden partij is een alternatief voor enerzijds het zelf uitvoeren van gemeentelijke taken of anderzijds het uitbesteden van deze taken. Het uitgangspunt is dat we alleen deelnemen in een verbonden partij als we daarmee een publiek belang dienen. Er kunnen verschillende redenen zijn om deel te nemen in een verbonden partij, bijvoorbeeld:  Efficiencyvoordelen: kostenvoordeel door samenwerking  Risicospreiding: het delen van (financiële) risico’s met andere partijen  Kennisvoordeel: gebruik maken van elkaars kennis en expertise  Bestuurlijke kracht/effectiviteit: deelnemers staan samen sterker  Katalysatorfunctie: de gemeente als belangrijke initiërende factor We streven naar het efficiënt uitvoeren van gemeentelijke taken op basis van samenwerking. Waarbij de sturingselementen zoals transparantie, kaderstelling, verantwoording en controle voldoende gewaarborgd zijn.

89

SDF Verband

Gemeenschappelijke Regeling Centrumregeling samenwerking sociaal domein Friese gemeenten te Leeuwarden

Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Alle 18 Friese gemeenten nemen deel in deze GR. Er vindt ambtelijk en bestuurlijk overleg plaats tussen gemeenten over (de uitvoer van) deze regeling in het portefeuillehouders overleg.

Gemeentelijk Binnen de Centrumregeling Sociaal Domein Friese Gemeenten (uitvoeringsorganisatie Sociaal Domein Friesland (SDF) belang en openbaar werken de Friese gemeenten samen aan de inkoop van specialistische jeugdhulp en het bijbehorende contractbeheer. belang Het algemene doel van de regeling is specialistische zorg en ondersteuning leveren aan inwoners van alle Friese gemeenten. Financieel belang

De centrumgemeente berekent de integrale kosten voor haar dienstverlening door aan gemeenten. De kosten voor de dienstverlening bestaan uit kosten voor instandhouding en kosten voor taakuitvoering. De kosten voor instandhouding worden onder gemeenten verdeeld op basis van inwoneraantal van elke gemeente met peildatum 1 januari van jaar t-1. De kosten voor uitvoering van taken worden verdeeld onder gemeenten op basis van het percentuele aandeel dat een gemeente toekomt in het totaal van aantallen cliënten op basis van de Jeugdwet. Onze bijdrage voor 2021 bedraagt € 113.000.

Verwachte omvang Het resultaat wordt verrekend met de bijdragen van de gemeente. Er is daarom geen sprake van vermogen. van het vermogen x € 1.000 Verwachte resultaat € 0 (2022) x € 1.000 Risico's

Als het SDF de afspraken over de begroting niet haalt, krijgen de gemeenten achteraf alsnog de rekening gepresenteerd. Dit risico beheersen we intern door periodiek de uitgaven te monitoren en bij bestuurlijk en ambtelijk overleg input te leveren. Daarnaast bespreken we de begroting van het SDF in de planning- en controlcyclus van het SDF.

VRF Verband

Veiligheidsregio Fryslân te Leeuwarden

Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Een gemeenschappelijke regeling met de 18 Friese gemeenten. Zowel bestuurlijk als ambtelijk bestaan er gremia waarin (één van de) OWO-gemeente(n) vertegenwoordigd is/zijn: ·

Deelname in Algemeen Bestuur (AB) van de VRF (drie burgemeesters);

·

Deelname in Dagelijks Bestuur (DB) van de VRF (burgemeester Oosterman);

·

Deelname in Bestuurscommissie Veiligheid van de VRF (drie burgemeesters);

·

Deelname in Agendacommissie Veiligheid van de VRF (burgemeester Oosterman);

·

Deelname in Bestuurscommissie Gezondheid (drie pfh’s);

·

Deelname in Agendacommissie Gezondheid (Heerenveen);

·

Deelname in POOK (Plenair Overleg Oranje Kolom) drie gemeentesecretarissen;

· Deelname in ambtelijk regionaal overleg (zowel VRF-breed als in district Zuidoost) (3 Ambtenaren Openbare Orde en Veiligheid (AOV’ers). Gemeentelijk belang Veiligheidsregio Fryslân (VRF) is een samenwerkingsverband van de Friese gemeenten, Brandweer Fryslân, GGD en openbaar belang Fryslân en andere partners. In de VRF werken zij samen aan brandweerzorg, publieke gezondheidszorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. Zo willen we (gezondheids)risico’s zo veel mogelijk beperken. En het beleid van gemeenten op het gebied van gezondheid en veiligheid bevorderen Financieel belang

Bijdrage 2022 € 2.726.316:

90

1. Gezondheid € 1.069.430 2. Veiligheid € 103.686 3. Brandweer € 1.553.200 Verwachte omvang Eigen vermogen: van het vermogen x € 1-1-2022 € 3.874 1.000 31-12-2022 € 3.913

Vreemd vermogen: 1-1-2022 € 70.200 31-12-2022 € 79.028

Verwachte resultaat x € 0 (2022) € 1.000 Risico's

Als de VRF zich niet houdt aan afspraken over de begroting, krijgen de gemeenten achteraf alsnog de rekening gepresenteerd. Dit risico beheersen we intern door periodiek de uitgaven te monitoren en bij bestuurlijk en ambtelijk overleg input te leveren. Daarnaast bespreken we de begroting en de jaarrekening van de VRF in de planning- en controlcyclus van de VRF.

SW Fryslân Verband

Gemeenschappelijke Regeling Sociale Werkvoorziening Fryslân te Drachten

Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Er nemen naast Ooststellingwerf nog 7 gemeenten deel. Vertegenwoordiging in dagelijks en algemeen bestuur: wethouder Bos

Gemeentelijk De taken vanuit de voormalige Wet sociale werkvoorziening (WSW) moeten door ons als gemeente worden uitgevoerd. belang en openbaar Op basis van efficiency en financiële redenen zijn deze taken uitbesteed aan de GR. Vanaf 1 januari 2015 is nieuwe belang instroom in de WSW niet meer mogelijk. Dit heeft tot gevolg dat de WSW alleen nog van kracht blijft voor de huidige werknemers met een vaste aanstelling. Voor de toekomst heeft de GR besloten de WSW verantwoord en versneld af te bouwen, met aandacht voor de positie van de huidige werknemers. Dit doen we door een gezamenlijk beschutwerkbedrijf (met 8 deelnemende gemeenten) in stand te houden. Nieuwe activiteiten van Caparis N.V. komen niet voor rekening van de aandeelhouders. Verder streeft de GR naar het terugdringen van het subsidie- en exploitatietekort bij Caparis N.V. Vanaf 1-1-2020 zijn de activiteiten van de GR veranderd waarbij geen sprake meer is van de uitvoering van de WSW. Door de gemeente is een DVO (dienstverleningsovereenkomst) afgesloten met Caparis voor de uitvoering van deze activiteiten. Vanaf 2020 is daarom de bijdrage aan de GR gering. Financieel belang

Vanaf 2020 is sprake van een geringe exploitatiebijdrage.

Verwachte omvang Eigen vermogen: van het vermogen x 01-01-2022 € 0 € 1.000 31-12-2022 € 0

Vreemd vermogen: 01-01-2022 € 4.254 31-12-2022 € 4.024

Verwachte resultaat € 0 (2022) x € 1.000 Risico's

Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor uitstaande geldleningen van de GR.

Recreatieschap Verband

Recreatieschap Drenthe te Diever

Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Alle 12 Drentse gemeenten nemen deel. Vertegenwoordiging in algemeen bestuur door wethouder Hijlkema

Gemeentelijk Het samenwerkingsverband heeft tot taak de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten te belang en openbaar behartigen op het gebied van recreatie & toerisme. Het Recreatieschap heeft primair een ondersteunende en

91

belang

verbindende taak. Het is het instrument waarmee gezamenlijke acties kunnen worden ondernomen, beleidszaken kunnen worden afgestemd en gemeentegrens-overschrijdende zaken kunnen worden opgepakt. Individuele vraagstukken kunnen bovengemeentelijk (en daardoor in breder verband) worden opgepakt. “Samen is meer dan de som der delen”.

Financieel belang

Bijdrage 2022: € 80.895

Verwachte omvang Eigen vermogen: van het vermogen x 1-1-2022 € 822 € 1.000 31-12-2022 € 829

Vreemd vermogen: 1-1-2022 € 810 31-12-2022 € 805

Verwachte resultaat € 0 (2022) x € 1.000 Risico's

De financiële risico’s voor de Gemeenschappelijke Regeling zijn gering. De bijdrage is beperkt en de regeling heeft een financieel gezonde positie.

FUMO Verband

Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) te Grouw

Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Alle Friese gemeenten, de provincie Fryslân en het Wetterskip Fryslân. Vertegenwoordiging in algemeen bestuur door wethouder Hijlkema.

Gemeentelijk Deelname aan de FUMO is wettelijk verplicht gesteld voor alle Friese gemeenten. Hiermee wordt beoogd de uitvoering belang en openbaar van de milieuregelgeving te professionaliseren, te uniformeren en de afstemming met andere handhavingspartners belang (Justitie) te verbeteren. In het basistakenpakket is vastgelegd voor welke activiteiten (van bedrijven en instellingen) de FUMO haar werkzaamheden moet uitvoeren. De gemeente blijft het bevoegd gezag. De FUMO voert voor de gemeente gedeeltelijk het omgevingsrecht uit: de vergunningverlening en het toezicht van het milieucomponent van grote en complexe bedrijven en instellingen. Financieel belang

Bijdrage 2022 € 467.027

Verwachte omvang Eigen vermogen: van het vermogen x 1-1-2022 € 1.300 € 1.000 31-12-2022 € 1.300

Vreemd vermogen: 1-1-2022 € 3.000 31-12-2022 € 3.000

Verwachte resultaat € 0 (2022) x € 1.000 Risico's

De Gemeenschappelijke Regeling brengt een inherent risico mee, dat alle deelnemers moeten bijspringen bij eventuele tekorten. We voeren toezicht op de uitvoering van de taken door de FUMO. Op bestuurlijk niveau in het Algemeen Bestuur. Op ambtelijk niveau door deelname aan de Controllersgroep en het Opdrachtgeversoverleg. We hebben enkel de wettelijk verplichte basistaken in de FUMO ondergebracht. Niet de plustaken. Daarmee zijn we niet aansprakelijk voor de risico’s die met de uitvoering van plustaken gepaard gaan. Dat er risico's kleven aan een dergelijke regeling blijkt uit de laatste wijziging van de regeling. Er wordt vanaf 2022 door de deelnemers betaald voor de verkregen diensten in plaats van het huidige abonnementstarief per aantal bedrijven. Hiermee wordt er dus alleen betaald als er ook daadwerkelijk een dienst van de FUMO wordt verkregen. Deze wijziging in de financieringssystematiek betekent voor de gemeente een forse verhoging van de bijdrage voor het jaar 2022.

92

Lokale Adviescommissie Ruimtelij ke Kwaliteit Verband

Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit (voorheen Hûs en Hiem) te Leeuwarden

Gemeenschappelijke regeling Deelnemers

Een Gemeenschappelijke Regeling van deelnemende gemeenten op het gebied van de bouwkundige, stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Fryslân. Vertegenwoordiging in het dagelijks bestuur door wethouder Hijlkema.

Gemeentelijk belang en openbaar belang

De commissie Ruimtelijke Kwaliteit Hûs en Hiem, welstandadvisering en monumentenzorg heeft als doel de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeente te behartigen op het gebied van de bouwkunstige, stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Friesland. Betrokken gemeenten moeten op grond van de nieuwe Omgevingswet een onafhankelijke commissie benoemen die zich uitspreekt over verbouwingen, sloop of verplaatsing van rijksmonumenten. Daarnaast adviseert deze commissie ook over meer kwaliteitsvragen dan monumenten alleen.

Financieel belang

Voor de dienstverlening biedt de gemeente geen vergoeding aan deze GR. Leges die de GR - Hûs en Hiem bij de gemeente in rekening brengt worden één op één doorberekend naar de aanvrager. De Gemeenschappelijke Regeling is budgetneutraal.

Omvang van het vermogen x € 1.000 *

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

1-1-2020 € 334

1-1-2020 € 82

31-12-2020 € 350

31-12-2020 € 80

Verwachte € 0 (2022) resultaat x € 1.000 Risico's

In feite loopt de gemeente geen risico. Kosten gemaakt door de commissie worden één-op-één in rekening gebracht bij de aanvrager. Daarnaast is de financiële positie van de regeling gezond. Wel is het zaak alert te blijven bij maatschappelijke ontwikkelingen. Bijvoorbeeld het teruglopen van de bouwactiviteiten in relatie tot de financiële crisis zoals we die in de afgelopen jaren hebben ervaren. Dit risico kunnen we verminderen door in te spelen en actief te reageren op ontwikkelingen en toekomstprognoses in de begroting. Zo kunnen we daar waar nodig bijsturen of zelfs maatregelen afdwingen om de kosten dekkend te maken voor de komende jaren. Dit alles conform de eisen en voorschriften zoals die zijn gesteld in de Gemeenschappelijke Regeling Hûs en Hiem.

* Geen geprognosticeerde balans aanwezig

Omrin Verband

Omrin: a.

Afvalsturing Friesland N.V. (OMRIN) te Leeuwarden

b. N.V. Fryslân Miljeu te Leeuwarden Vennootschappen en Coöperaties Invloed

Gemeente is vertegenwoordigd in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders door wethouder Hijlkema.

Gemeentelijk belang Omrin (Afvalsturing en Fryslân Miljeu) is het bedrijf van en voor gemeenten voor de reinigingstaken. Zij verwerkt het en openbaar belang ingezamelde huishoudelijke afval en exploiteert de gemeentelijke milieustraat. Het bedrijf wil als totaaloplosser de gehele afvalketen bestrijken (van kringloop tot storten). Samen met de aandeelhouders wordt het beleid bepaald. Financieel belang

Aandelenkapitaal: a. € 54.457 b. € 46.807 Het bruto dividend over 2019 bedraagt € 35.030 (Afvalsturing) en € 8.264 (NV Fryslan Miljeu)

Omvang van het a. Eigen vermogen: vermogen x € 1.000 * 1-1-2020 € 57.000

a. Vreemd vermogen 1-1-2020 € 142.008

93

31-12-2020 € 61.055

31-12-2020 € 132.770

b. Eigen vermogen:

b. Vreemd vermogen

1-1-2020 € 8.286

1-1-2020 € 17.289

31-12-2020 € 9.426

31-12-2020 € 20.976

Resultaat x € 1.000 * a. € 5.176 (2020) b. € 1.348 (2020) Risico's

De risico’s zijn beperkt. Op beleidsniveau is voor ons voldoende vertegenwoordiging en beslissingsbevoegdheid aanwezig. De onderneming heeft een gezonde financiële positie.

* Geen geprognosticeerde balans aanwezig

BNG Verband

N.V. Bank Nederlandse gemeenten te Den Haag

Vennootschappen en Coöperaties Gemeentelijk belang en openbaar belang

De kerntaak van de BNG is om tegen lage tarieven krediet te verstrekken aan of onder garantie van Nederlandse overheden. Daarmee speelt de bank een essentiële rol in de financiering van door overheden gewenste maatschappelijke investeringen. De aandeelhouders van de BNG zijn uitsluitend overheden. De Staat is houder van de helft van de aandelen. De andere helft is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap. De burgemeester van Ooststellingwerf vertegenwoordigt de gemeente.

Financieel belang

18.720 aandelen a € 2,50 nominaal. Het uitbetaalde dividend over 2019 was € 23.774. In 2020 is obv ECB richtlijnen geen dividend uitgekeerd vanwege de onzekerheden mbt Covid-19.

Vermogen x € 1.000 *

Eigen vermogen:

Vreemd vermogen:

1-1-2020 € 4.887.000

1-1-2020 € 144.802.000

31-12-2020 € 5.097.000

31-12-2020 € 155.262.000

Resultaat x € 1.000 € 221.000 (2020) * Risico's

De onderkende risico’s voor de verbonden partij zijn minimaal. BNG publiceert op hun website het risicoprofiel. Daaruit blijkt dat door de topratings de bank in staat is tegen lage prijzen geld aan te trekken op de geld- en kapitaalmarkt. De BNG hanteert een strak kapitalisatiebeleid. De bank heeft een gezonde financiële positie.

* Geen geprognosticeerde balans aanwezig

SBMVO Verband

Stichting Beheer Multifunctioneel Vastgoed Oosterwolde

Stichtingen en Verenigingen Gemeentelijk De stichting Beheer Multifunctioneel Vastgoed beheert en exploiteert en houdt de voorziening (= de Kampus) in stand belang en openbaar voor de huidige gebruikers (= het Stellingwerf College, Kunst & COO en de Openbare Bibliotheek). Maar ook voor belang culturele evenementen en overige activiteiten in het openbaar belang en voor de inwoners van Ooststellingwerf. De Stichting is volle eigenaar en is verantwoordelijk voor de meerjarige instandhouding van de Kampus.

94

Paragraaf 7 | Grondbeleid Paragraaf 7 | Grondbeleid Nu de druk op de woningmarkt zeer hoog is gaat de gemeente weer actief regie voeren op, en beleid maken over, (haar eigen) grond ten behoeve van woningbouw. Om hier nader inhoud en vorm aan te geven is ambtelijk de Taskforce Wonen in het leven geroepen. Verder zal het grondbeleid gericht zijn, en voldoen aan, de wettelijke taken: volkshuisvesting en ruimtelijke ordening (RO). Ook zal het grondbeleid ten dienste van algemene maatschappelijke taken staan op het gebied van economie, werkgelegenheid, natuur, cultuur, zorg en onderwijs. Het grondbeleid dient sturing te geven aan de inzet en het gebruik van grond om zodoende de door de gemeente nagestreefde doelen te realiseren. Grondbeleid is daarmee een middel en geen doel op zich. Actief grondbeleid betekent het op- en inrichten van nieuwe grondexploitaties waarbij de uitgifte van de grond als ook het bouw- en woonrijp maken door de gemeente gedaan wordt, maar het kan eveneens betekenen dat woningbouwontwikkelingen volledig door private ontwikkelaars worden uitgevoerd of waarbij de gemeente regie voert op het gewenste woningbouwprogramma en de ontwikkeling/realisatie hiervan door een private partij laten uitvoeren. In die gevallen faciliteren wij dan door het uitvoeren van onze wettelijke taken, zoals het maken van een nieuw bestemmingsplan.

Maar we kunnen ook faciliteren door het treffen van voorzieningen in de openbare ruimte of het aanleggen van nutsvoorzieningen. De kosten hiervan moeten we vervolgens op de ontwikkelende partij verhalen (Hfd 6.4 Wro). Dit doen we door het sluiten van een anterieure overeenkomst. Als dat niet lukt dient er een exploitatieplan opgesteld te worden. Algemene beleid slijn Het grondbeleid wordt uitgevoerd aan de hand van de nieuw op te stellen Nota Grondbeleid: De Nota Grondbeleid schetst de uitgangspunten van het te voeren grondbeleid van de gemeente Ooststellingwerf. Het beschrijft onder andere de diverse grondbeleidsinstrumenten die de gemeente tot haar beschikking heeft en er worden concrete grondbeleidskeuzes gemaakt. Ook geeft het richtlijnen voor het “in de markt zetten” van in exploitatie te brengen gronden. De methoden van prijsbepaling voor de toekomstige functie van de te verkopen grond staan beschreven, met als doel een zo marktconform mogelijke prijs. U stelt jaarlijks een notitie vast waarin de grondprijzen en de parameters staan.

Het grondbeleid vindt de grondslag in de volgende wettelijke landelijke/internationale regelgeving:  Wet ruimtelijke ordening (Wro)  Besluit ruimtelijke ordening (Bro)  Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)  Wet voorkeursrecht Gemeenten (Wvg)  Wet Markt en Overheid  Gemeentewet (Gemw)  Staatssteunregeling Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie (VWEU). Het ontwikkelen en realiseren van woningbouw in relatie tot onze volkshuisvestelijke opgave vraagt om een op maat gesneden aanpak. Deze aanpak sluit aan bij de nieuwe woonvisie. Hierbij gaan we onze strategische grondposities, welke niet zijn ingevuld met zonnepaneelvelden, heroverwegen.

95

Doelstelling Het gemeentelijk grondbeleid heeft tot doel de bestuurlijke en maatschappelijk gewenste ruimtelijke ontwikkelingen van de gemeente Ooststellingwerf mogelijk te maken door aankoop, exploitatie en uitgifte van gronden dan wel door medewerking te verlenen aan ontwikkeling van plannen door private personen, bedrijven en instellingen. De wijze waarop we het grondbeleid uitvoeren Extern: het grondbeleid is gericht op:  Ruimtelijke kwaliteit.  Het stimuleren van plaatselijke economie.  Het inzetten op duurzaamheid.  Het opstellen van economisch beleid.  Het verbeteren van veiligheid en leefbaarheid.  Vraaggerichte aansluiting bij lokale initiatieven. Intern: Het grondbeleid aanpassen aan de trends en ontwikkelingen in de samenleving.  Richt het grondbedrijf zich primair op de volkshuisvestelijke en wettelijke taken uit de Wro.  Voldoet het grondbedrijf aan de kwaliteitscriteria van het BBV.  Heeft het grondbedrijf een interne bezetting (fte) met voldoende kennis en kunde (functies) om de regie goed uit te kunnen voeren.  Is het grondbedrijf robuust, toekomstbestendig, gericht op continuïteit en in staat om te anticiperen op conjuncturele ontwikkelingen.  Is het grondbedrijf financieel transparant en gezond (inzet op maximale terugverdiencapaciteit).  Heeft het grondbedrijf nieuwe dwarsverbanden met de leefbaarheid.

Uitvoering Met de komst van de Omgevingswet (beoogde inwerkingtredingdatum 1 juli 2022) moet de nota grondbeleid worden aangepast. De consequenties voor het grondbeleid vloeien met name voort uit de Aanvullingswet Grondeigendom van de Omgevingswet. In de Aanvullingswet worden de instrumenten voor grondbeleid geïntegreerd in het stelsel van het omgevingsrecht. Het gaat om de volgende instrumenten: voorkeursrecht, onteigening. Herverkaveling en kavelruil in landelijk en stedelijk gebied worden toegevoegd aan het instrumentarium. Verder wordt de bestaande regeling voor het kostenverhaal bij gebiedsontwikkeling gewijzigd. Woningbouwopgave Wonen in Ooststellingwerf In 2021 is gewerkt aan een nieuwe woonvisie. Deze visie wordt begin 2022 voorgelegd aan de raad. Als input hiervoor in onder andere woningmarktonderzoek gedaan. Wonen en zorg is een belangrijk thema voor het wonen de komende jaren, evenals betaalbaarheid en de beschikbaarheid van zowel koop als huurwoningen. We gaan voor een kwalitatieve toekomstbestendige woningvoorraad. Nieuwbouw De druk op de woningvoorraad is groot en vraagt om creatief denken en handelen om de voorraad (tijdelijk) te vergroten. Er wordt al volop gebouwd en panden worden herbestemd tot woningen, maar er mag een versnelling bij. We blijven in gesprek met initiatiefnemers, corporaties, bouwers en de provincie om alle mogelijkheden te benutten.

We hebben hierbij aandacht voor innovatieve woningbouw. Daarnaast zetten we in op intensievere samenwerking met en tussen zorgpartijen om ervoor te zorgen dat ouderen zo lang mogelijk thuis kunnen wonen.

96

Complexen grondexploitatie Woningbouw  Langedijke: alle kavels zijn verkocht  Elsloo: de laatste 2 kavels zijn in optie, beoogde looptijd: 2022  Donkerbroek-West: de laatste 2 kavels zijn onder voorbehoud verkocht, de verwachting is dat deze eind 2021 dan wel begin 2022 kunnen worden geleverd, beoogde looptijd is dus 2022  De Kromten Waskemeer: fase 1 afgesloten 2018; fase 2 zal bestaan uit drie (3) kavels, looptijd 10 jaar na start exploitatie en vastgesteld bestemmingsplan fase 2. Bedrijventerreinen  Oosterwolde Venekoten: prognose € 270.000 per jaar aan verkopen. Resterende looptijd 2035.  Haulerwijk De Turfsteker: uitgifte prognose: 1 kavel per jaar, resterende looptijd 2023. Grondexploitatie Winstnemingen grondexploitatie Voor de lopende complexen hebben we geen hoog risico. In overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn de winsten die genomen konden worden toegevoegd aan de Algemene Reserve Grondexploitatie (ARG). Dit overeenkomstig het in het BBV dwingend voorgeschreven systeem van de POC (percentage of completion). Bij verkoop van gronden (kaveluitgifte) is de gemeente ook geconfronteerd met de vennootschapsbelasting. Tot dusver hebben we nog geen vennootschapsbelasting hoeven te betalen.

Algemene reserve grondexploitatie Het doel van de ARG is om de winsten van de complexen toe te voegen en over deze reserve te beschikken indien een complex niet kostendekkend is (een soort vereveningsfonds). Ook renteverliezen ten gevolge van een langere looptijd van een complex komen ten laste van de reserve. Om nu en in de toekomst verzekerd te zijn van een gezonde basis voor grondexploitatie is het op peil houden van de reserve van essentieel belang. We hebben sinds 2017 na het aanscherpen van de regels van het BBV de POC-methodiek moeten toepassen. Er wordt nu gekeken naar het "percentage of completion". De stand van de reserve is per 1-1-2021 € 1.055.000. Naast een bedrag van € 474.000 als ARG, is voor Masterplan ‘Oosterwolde Centrum – Venekoten Noord’ € 581.000 beschikbaar. Budget strategische aankopen Het budget strategische aankopen is feitelijk een jaarlijks mandaat van de gemeenteraad aan het college om snel strategische aankopen te kunnen doen. Het college kan strategische aankopen verrichten tot een bedrag van € 1.000.000 per jaar. De voorwaarden om het krediet aan te mogen spreken staan in de ‘Nota Grondbeleid’. (zie financiële verordening 2020 Ooststellingwerf ex artikel 212 Gemeentewet, artikel 16, derde lid).

Meerjarenbegroting grondexploitatie Per complex (woningbouwgronden en industriegrond) houdt de gemeente een exploitatie bij waarin de huidige stand van zaken is opgenomen en een prognose wordt gegeven over de verdere looptijd van de exploitatie (doorgaans 10 jaar).

97

PAS en PFAS PAS Het kabinet heeft als doel geformuleerd om voor het jaar 2030 de hoeveelheid stikstof op minimaal de helft van de hectares met stikstofgevoelige natuur in Natura 2000-gebieden te verminderen, tot een voor de natuur veilig niveau. Hiervoor is een wetsvoorstel ingediend. Tot op heden zijn er in onze gemeente geen bouwprojecten als gevolg van de PAS komen te vervallen, wat niet wegneemt dat we de ontwikkelingen aandachtig blijven volgen. PFAS De gemeente Ooststellingwerf heeft zich inmiddels aangesloten bij de tijdelijke PFAS regeling (1 juli 2020). Hierdoor kunnen bouwprojecten getoetst worden aan de tijdelijke regeling. In 2021 voldoen we aan de wettelijke verplichting om een recente bodemkwaliteitskaart inclusief PFAS voor het grondgebied van de gemeente Ooststellingwerf te hebben. Deze bodemkwaliteitskaart zal dan als toetsingskader dienen bij grondverzet. Verschillende lidstaten, met Nederland als koploper, willen dat alle schadelijke PFAS-stoffen worden verboden. Er is hiervoor een Europese verordening in voorbereiding die in de komende 5 jaar van kracht zou moeten worden. Wat de impact van het verbod op onder andere de bouw heeft wordt uitgezocht door de Europese wetenschappelijke comités.

Particuliere ontwikkelingen Particuliere ontwikkeling woningbouw Onder meer:  Aan de Meester van Ekstraat in Haulerwijk is halverwege 2021 gestart met de bouw van 7 rijwoningen in de koopsector.  In Oosterwolde is op het terrein waar voorheen de coöperatieve zuivelindustrie “De Zuid-Oost-Hoek” was gelegen, het woningbouwproject De Wrongel in ontwikkeling. Er komen vrijstaande, half vrijstaande, rijwoningen en ook zorgappartementen voor ouderen. Het zorgcomplex op een gedeelte van het plangebied is in ontwikkeling.  Het plan aan de Dertien Aprilstraat in Oosterwolde is onherroepelijk. Daar zullen 55 appartementen gerealiseerd worden.  Er wordt een bestemmingsplanprocedure doorlopen voor een woon(zorg)complex aan het Oost 60 in Oosterwolde. Het gaat om een plan met 6 koopappartementen die geschikt zijn voor wonen met zorg.  Aan de Vaart ZZ 41 in Appelscha wordt een ruimtelijke procedure doorlopen voor de realisatie van 12 woningen (een 2^1 kap woning en een appartementengebouw)  Wolvegasterweg 10 (Willinghe prinsstraat) in Oldeberkoop. Het bestemmingsplan biedt de mogelijkheid voor 6 appartementen en twee vrijstaande woningen (8 in totaal), hiervan is de eerste vrijstaande woning reeds in aanbouw.

 Aan de Boekhorsterweg in Oosterwolde worden in totaal 6 rijwoningen, type drie-onder-één-kap, gerealiseerd Particuliere ontwikkeling niet-woningbouw  Oosterwolde Venekoten Noord; In 2020 heeft een grote brand een groot terrein verwoest in de kop Venekoten-Noord. Dit particuliere terrein zal heringericht worden.  Oosterwolde Ecomunity: dit is een particulier initiatief, gericht op de realisatie van een hoogwaardig duurzaam bedrijvenpark met een kenniscentrum.

98

Paragraaf 9 | Duurzaamheid Paragraaf 9 | Duurzaamheid In september 2017 heeft u de Versnellingsagenda Duurzaam Ooststellingwerf 2030 vastgesteld. Voor de periode 2021 – 2025 zijn de ambities van de Versnellingsagenda Duurzaam Ooststellingwerf 2030 vertaald in het Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2021 - 2025. Met dit programma gaan we verder met de lijn die we hebben ingezet met de Versnellingsagenda duurzaam Ooststellingwerf 2030 en het Uitvoeringsprogramma Biobased Economy 2016 – 2020. De focus ligt op drie thema’s: 1. Energietransitie 2. Klimaatadaptatie 3. Circulaire economie Voor de opgaven binnen deze thema’s hebben we de samenleving nodig. Door middel van participatie betrekken we onze inwoners en geven we ze een grote rol geven in het bedenken en uitvoeren van projecten en acties die bijdragen aan de opgaven. Hiervoor willen we aansluiten bij wat er leeft en speelt in de wijken en dorpen in onze gemeente. De uitvoeringsagenda van het Programma Duurzaamheid bevat concrete projecten en een financiële onderbouwing die aan is voorgelegd ter besluitvorming. De voortgang wordt gerapporteerd via de P&C-cyclus. Energietransitie Doel: Ooststellingwerf energieneutraal in 2030 Opgaven:  Energiebesparing  Duurzame energieopwekking  Duurzame mobiliteit Om energieneutraal te zijn mogen we in 2030 niet meer energie gebruiken dan we zelf duurzaam opwekken.

Om dit te bereiken gebruiken we zo weinig mogelijk energie door energiebesparing. Als we energie gebruiken doen we dat zo efficiënt mogelijk. Het opwekken van energie doen we duurzaam en met zo laag mogelijk uitstoot van CO2. Hiervoor stellen we onder andere in 2021 een Warmtetransitieplan op. Daarnaast zetten we in op duurzame vormen van mobiliteit. Klimaatadaptatie Doel: klimaatbestendig Ooststellingwerf in 2030 Opgaven:  Vergroten klimaatbestendigheid  Verbeteren van bodemgezondheid  Vergroten van de biodiversiteit Door de klimaatverandering is er meer kans op weersextremen met wateroverlast, hitte en droogte. Eén van de risico’s hiervan is een afname van de biodiversiteit. We zetten in op het afkoppelen van hemelwaterafvoer van het riool en het verminderen van de hoeveelheid verhard oppervlakte. We willen het regenwater langer vasthouden zodat het de tijd krijgt om te infiltreren in de bodem. Dit komt ten goede aan het grondwater en daarmee aan de watervoorraad voor de natuur, de biodiversiteit en de landbouw. Circulaire economie Doel: meer gesloten kringlopen in Ooststellingwerf in 2030 Opgaven:  Biobased produceren  Afvalstoffen en grondstoffen  Kringlooplandbouw en voedsel In een circulaire economie zetten we in op hergebruik van: allereerst producten, vervolgens materialen en ten slotte grondstoffen.

In een circulaire economie worden producten zo gemaakt dat ze gemakkelijk zijn te hergebruiken en de samenstelling van producten zoveel mogelijk biologisch afbreekbaar is.

99

Financiën

x € 1.000

Financiën paragraaf 9 Duurzaamheid

Incidentele middelen

Thema Energietransitie Resterend budget Reductie Regeling Energiegebruik Woningen (RREW)

n.t.b.

Resterend budget transitievisie warmte

n.t.b.

Thema Klimaatadaptatie Resterend budget Leer- en onderzoekscentrum Bodem (rijksbijdrage Regio Deal t/m 2023)

n.t.b.

Roekenbeheer (2022 t/m 2024)

64

Thema Circulaire economie Resterend budget BBE

n.t.b.

Structurele middelen (beschikbaar voor alle thema's) Budget milieubeleid

70

Uitvoeringsbudget programma duurzaamheid

100

100