Bijlage 1. Ontwikkelagenda toerisme en recreatie Ooststellingwerf

Gemeente, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten

Budget vanuit recreatieve voorzieningen Komend jaar wordt het initiatief verder verkend worden. Eventueel benodigd budget wordt aangevraagd via de kaderbrief.

Financiële bijdrage via kaderbrief wanneer er geen gebiedsgericht budget meer is

33

2. Ooststellingwerf op de kaart Doelstellingen Speerpunten Bijdragen aan een herkenbaar en positief imago van Ooststellingwerf Stimuleren verlengen verblijfsduur (overnachtingen!) en meer bestedingen Bijdragen aan tevreden bezoekers ten aanzien van gastheerschap en informatievoorziening Monitoren van marketinginspanningen

Eenduidig keuzes in de positionering/ verhaallijnen, promotieactivit eiten en doelgroepenkeu zes door afstemming tussen de marketingorgan isaties Breder presenteren veelzijdigheid Ooststellingwerf door voortzetting verhaallijn “Buitensport Walhalla bij Appelscha”, promotie Drents Friese Wold en nieuwe thema’s toevoegen, bv cultuurhistorie of agrotoerisme Verhaallijnen zichtbaar maken via de kanalen van Coöperatie Appelscha Regio 3.0, TIP Appelscha, TRZF en Recreatieschap

Maatregelen 2025-2027 Hierover in overleg met de betrokken (marketing) organisaties om hierover afspraken te maken.

Betrokken organisatie(s) Gemeente, CAR 3.0, Marketing Drenthe, Merk Fryslân, TRZF, TIP Appelscha

Mogelijkheden verkennen voor digitale informatieborden

2026: ontwikkelen gezamenlijk contentformat om aanbod zichtbaar te maken in regiomarketing vanuit eenduidig merk/verhaallijnen

CAR 3.0, Marketing Drenthe, Merk Fryslân, TRZF, TIP Appelscha

CAR 3.0 werkt aan een beleefroute tussen Frederiksoord en Veenhuizen via Ooststellingwerf voor bezoekers van de Koloniën

CAR 3.0, Koloniën van Weldadigheid

Benodigdhed en Bestaande bijdrage Recreatiescha p Drenthe en subsidies TRZF, Coöperatie Appelscha 3.0 (vanaf 2026 opdracht), TIP Appelscha en Merk Fryslân.

CAR 3.0 krijgt vanaf 2025 €5000 aan werkbudget voor productontwik keling voor de koloniën van weldadigheid. Hiervoor wordt een deel van het bestaande budget van de Koloniën van

34

2. Ooststellingwerf op de kaart Doelstellingen Speerpunten

Data verzamelen en marketinginsp anningen monitoren

3. Toekomstbestendige bestemming Doelstellingen: Speerpunten Bijdragen aan een toekomstbestendige vrijetijdssector die de leefomgeving en lokale tradities versterken

Duurzame ontwikkelingen stimuleren

Stimuleren spreiding van bezoekers over de regio en de seizoenen Verbeteren van recreatiemogelijkheden voor inwoners (routes, recreatieaanbod e.d.) door investeringen vanuit toerisme Beter gebruik van sectordata

Spreiding van bezoek met zowel bevorderen/be houd van toegankelijke natuur als het creëren van een aantrekkelijk landschap, met respect voor kwetsbare gebieden

Maatregelen 2025-2027

Betrokken organisatie(s)

Projectgroep Koloniën zorgt ervoor dat Ooststellingwerf wordt opgenomen in de marketing- activiteiten Koloniën van Weldadigheid via structureel overleg met CAR 3.0

Koloniën van Weldadigheid

Jaarlijks zal de gemeente met de marketingorganisaties samen zitten om de marketinginspanningen te evalueren. Daarnaast zullen de marketingorganisaties data aanleveren omtrent het aantal bezoekers van de platformen.

CAR 3.0, TRZF, Gemeente

Maatregelen 2025-2027

Betrokken organisatie(s) Gemeente, CAR 3.0, TRZF

Deelvervoer bevorderen (ebikes, deelauto’s) voor duurzame mobiliteit, inclusief oplaadpunten Stimuleren dat er lokaal ingekocht wordt om de economie en duurzaamheid te versterken Recreatieve initiatieven stimuleren die maatschappelijke vraagstukken aanpakken, zoals circulair bouwen en duurzame technologieën. Realisatie TOP aan rand Fochteloërveen

Benodigdhed en Weldadigheid ingezet.

Benodigdhed en

Gemeente, CAR 3.0, TRZF

Gemeente Natuur-monumenten

Realisatie TOP Oldeberkoop

Gemeente

Planvorming versterken kern Appelscha als toeristische entree middels 3 werkgroepen voor bebording, biketrack en speeltoestel. Actief deelname projecten duurzaam toerisme (Regionaal Landschap Drents-Friese Grensstreek en Fochteloërveen)

Stichting Boerestreek Appelscha, CAR 3.0

Financiële bijdrage via kaderbrief Onderdeel van RegioDeal ZO Friesland Eventuele financiële bijdrage via kaderbrief

Gemeente

35

3. Toekomstbestendige bestemming Doelstellingen: Speerpunten Inzet op goede aansluiting van routes en paden op woonwijken, zodat inwoners direct vanuit hun huis kunnen recreëren Regionale aanpak voor data verzameling.

Maatregelen 2025-2027 Realisatie van ommetjes of andere routes vanuit de dorpen, zoveel mogelijk via het wandel-knooppunten netwerk. Zorgdragen voor een goede aansluiting van nieuwe woonwijken op de recreatieve infrastructuur. Dit is een aandachtspunt bij het ontwerp van nieuwe woonwijken. Ontwikkelen datastrategie: gestructureerde verzameling, ordening en benutting data.

Verkennen van aansluiten bij Digitaal Nachtregister Fryslân voor registratie van overnachtingen voor meer inzicht in statistieken en data.

4. Organisatie op koers Doelstellingen Speerpunten Samenhang in strategie en uitvoering van de lokale en regionale uitvoeringspartijen, zodat er geen overlap of versnippering van activiteiten is Elke partij weet precies wat van hen verwacht wordt Efficiënte inzet van middelen en capaciteit bij gemeente en betrokken organisaties voor de realisatie van deze agenda Creëren lagere drempel voor

Structureel overleg gemeente, regisseur CAR 3.0 en medewerker TRZF met een vaste agenda: afstemming en taakverdeling t.a.v. gastheerschap, accountmanagement, contentbeheer, informatievoorziening en marketing Meer relatiebeheer richting ondernemers en CAR 3.0

Maatregelen 2025-2027 Va. 2025: gemeente stelt dit in, in overleg met betrokken organisaties

Betrokken organisatie(s) Gemeente, Recreatieschap Drenthe, Wandelnet, Staatsbosbeheer

Benodigdhed en Nader te bepalen

Gemeente, Wandelnet

Gemeente, in afstemming met provincie Friesland en Drenthe en Recreatieschap Drenthe Gemeente, Provincie Friesland

Inventarisatie volgt, eventueel aanvullend budget via kaderbrief

Betrokken organisatie(s) Gemeente

Benodigdheden

Gemeente

Extra ambtelijke capaciteit

Gemeente

Budget vanuit bedrijfsvoering OWO

Formuleren van SMART opdrachten aan uitvoeringspartijen marketing

Twee maandelijkse bedrijfsbezoeken (portefeuillehouder/ ambtenaar) en meer updates via gemeentelijke nieuwsbrief voor ondernemers Inrichten OWO CRM-systeem voor meer inzicht in situatie ondernemingen en overdracht Heldere communicatie over de rol en taken van de gemeente en

Gemeente

36

4. Organisatie op koers Doelstellingen Speerpunten ondernemers om contact te zoeken met gemeente, waardoor initiatieven en uitdagingen sneller bij bekend zijn Vergroten betrokkenheid gemeente bij vrijetijdssector

Samenwerking met andere organisaties intensiveren

Maatregelen 2025-2027 uitvoeringspartijen richting de vrijetijdssector De gemeente brengt jaarlijks verslag uit aan sector over investeringen in toerisme (mede in relatie tot inkomsten toeristenbelasting) Waar mogelijk gebruik maken van stimuleringsfonds Recreatieschap Drenthe en andere fondsen voor cofinanciering projecten Actief deelname projecten duurzaam toerisme (Regionaal Landschap DrentsFriese Grensstreek en Fochteloërveen) Deze uitvoeringsagenda samen met andere organisaties evalueren in 2027.

Betrokken organisatie(s)

Benodigdheden

Gemeente

Extra ambtelijke capaciteit

Gemeente Recreatieschap Drenthe

Gemeente

Financiële paragraaf Bovenstaande uitvoeringstabel betreft een dynamisch uitvoeringsprogramma welke de komende jaren aangevuld kan worden en welke medio 2027 geëvalueerd zal worden. Er is op voorhand nog niet voor ieder project bekend of en hoeveel kosten hiermee gepaard gaan. Bepaalde projecten zoals TOP Fochteloërveen en een nieuwe uitkijktoren op Drents Friese Wold is nu nog te weinig over bekend qua gevraagde investering, waardoor deze (bij doorgang) middels de kadernota aangevraagd zullen worden. Onderstaand een overzicht van de huidige structurele en incidentele budgetten en het voorgestelde nieuwe beleid.

37

Prognose Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 Opmerkingen/actiepunten Huidig structureel budget Bij de najaarsrapportage 2024 is de toeristenbelasting incidenteel verhoogd met € 40.000 op basis van het aantal overnachtingen in 2023. Op basis van de huidige informatie gaan we ervan uit dat de toeristenbelasting structureel verhoogd kan worden met circa € 40.000. Als dit beeld inderdaad bevestigd wordt door de aangiften toeristenbelasting 2024 passen we de baten toeristenbelasting bij de voorjaarsrapportage 2025 -309,000 structureel aan.

Baten toeristenbelasting

-347,375

-349,000

-309,000

-309,000

Bijdrage Recreatieschap Drenthe

87,929

92,122

94,000

94,000

94,000

Bijdrage Merk Fryslan

5,453

5,743

6,500

6,500

6,500

Subsidie TRZF

20,000

40,000

40,000

40,000

40,000

Subsidie Koloniën van Weldadigheid Subsidie VTRBO/TIP Appeslcha Recreatieve voorzieningen

Turfroute

Bosbergtoren

10,000

7,500

7,500

7,500

Voorstel is om vanaf 2025 € 5.000 van dit budget over te hevelen naar Cooperatie Appelscha voor lokale 7,500 uitvoering

10,000

10,000

10,000

10,000

10,000

24,862

22,559

22,576

22,576

22,576

108,000

Voornaamste lasten betreffen kosten bediening bruggen. We zijn in overleg met de provincie over 108,000 een nieuwe overeenkomst.

40,000

Het onderhoudsplan van de Bosbergtoren wordt in het eerste halfjaar van 2025 geactualiseerd en ter besluitvorming aan de raad 40,000 voorgelegd.

101,277

40,819

110,000

39,975

108,000

40,000

38

Gebiedsgericht beleid

21,006

21,282

25,000

25,000

25,000

Ambtelijke inzet

142,500

175,000

135,000

135,000

Naast de vaste formatie van 1,33 fte is er de afgelopen jaren voor diverse werkzaamheden tijdelijke inhuur geweest, omdat de ambtelijke capaciteit niet toereikend was om deze 135,000 werkzaamheden uit te voeren

Totaal structureel budget

116,471

175,181

179,576

179,576

179,576

200,000

50,000

Het budget 2023 is gebruikt om ambtelijke capaciteit in te huren. Het budget voor 2025 t/m 2027 is 50,000 bestemd voor handhaving (VTH).

200,000

50,000

50,000

Incidenteel budget

Vitale vakantieparken

37,500

Subsidie Coöperatie Appelscha

50,000

50,000

Totaal incidenteel budget

87,500

50,000

Voorstel nieuw beleid Bijdrage Cooperatie Appelscha (incidenteel)

50,000

Voorstel is om voor 2026 de bijdrage conform voorgaande jaren te continueren en in 2026 de lokale regiomarketing te evalueren en te besluiten over het vervolg.

50,000

Ambtelijke inzet (structureel)

85,000

165,000

Voorstel is om de ambtelijke capaciteit vanaf medio 2025 te 165,000 verhogen met 1,33 fte naar 3 fte.

Totaal voorstel nieuw beleid

135,000

215,000

165,000

Samenvatting

Prognose Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027

Huidig structureel budget

116,471

175,181

179,576

179,576

179,576

Huidig incidenteel budget

87,500

50,000

200,000

50,000

50,000

39

Voorstel nieuw incidenteel budget Voorstel nieuw structureel budget Totaal budget

203,971

225,181

50,000

50,000

85,000

165,000

165,000

429,576

279,576

229,576

Personele inzet Naast de vaste formatie van 1,33 fte is er de afgelopen jaren voor diverse werkzaamheden tijdelijke inhuur geweest, omdat de ambtelijke capaciteit niet toereikend was om deze werkzaamheden uit te voeren. Na het vertrek van een van de beleidsadviseurs recreatie & toerisme medio 2024 (24 uur, 0,67 fte) is er daarom een nieuwe beleidsadviseur aangetrokken voor 36 uur (1 fte). De huidige vaste formatie betreft hierdoor 1,6 fte. In de kaderbrief 2025 is 0,6 fte extra voorgesteld. De raad heeft bij de behandeling besloten dat besluitvorming over uitbreiding van de ambtelijke capaciteit kan plaatsvinden na oplevering van de ontwikkelagenda. Tijdens het opstellen van de Ontwikkelagenda R&T en het uitvoeringsprogramma hebben we moeten concluderen dat we met 2,2 fte nog niet voldoende personele capaciteit hebben om alle ambities waar te kunnen maken. Om alle projecten op te kunnen pakken en uit te voeren, naast de reguliere werkzaamheden, zijn we in totaal 3.0 fte nodig. In de tabel hieronder wordt de beoogde urenverdeling inzichtelijk. Door de uitbreiding van deze personele bezetting wordt een aantrekkelijke recreatieve gemeente gewaarborgd en zullen de activiteiten vanuit de gemeente zichtbaarder zijn voor de inwoners, recreanten en ondernemers.

Relatiebeheer (bedrijven) Afstemming R&T organisaties (Regio)marketing en communicatie (CAR 3.0, TRZF, Koloniën van Weldadigheid, Merk Fryslân) Vestigingsklimaat en dienstverlening optimaliseren Samenwerking met regiopartijen (Recreatieschap Drenthe, Provincie Drenthe en Fryslan en gemeenten ZO Fryslân) Beleidsafstemming Uitvoering projecten uitvoeringsprogramma Afstemming met natuur- en gebiedsbeheerders (Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten) Vitaliseren Vakantieparken (Inzet op recreatiewaarde vakantieparken behouden)

0.8 fte

Input Omgevingsplannen Beleid nieuwe Omgevingswet/ Omgevingsplan

0.4fte

1.0 fte

0.8 fte

Toeristenbelasting Bij de begroting 2024 zijn de tarieven voor toeristenbelasting verhoogd en is de leeftijd voor vrijstelling van de toeristenbelasting verhoogd van 4 naar 12 jaar. Bij de begroting 2024 is een inschatting gemaakt van de gevolgen hiervan voor de baten toeristenbelasting. Voor de jaren 2024 en verder is daarbij uitgegaan van € 309.000 aan baten toeristenbelasting. Bij de najaarsrapportage 2024 hebben wij de baten toeristenbelasting incidenteel verhoogd met € 40.000 op basis van het aantal overnachtingen in 2023. Voor de prognose 2024 en de begroting 2025/2026 hebben wij een uitvraag gedaan van het aantal overnachtingen in 2024 bij de grootste verblijfsaanbieders. Op basis daarvan lijkt de inschatting bij de najaarsrapportage redelijk goed. O.b.v. de aangiften toeristenbelasting 2024 vindt een aanvullende analyse plaats. Als dit beeld inderdaad bevestigd wordt door de aangiften toeristenbelasting 2024 passen we de baten toeristenbelasting bij de voorjaarsrapportage 2025 structureel aan. De tarieven voor de toeristenbelasting staan tot en met 2026 vast. 40

Turfroute De begroting van de Turfroute is gebaseerd op continuering van de huidige overeenkomst. Er lopen echter al langere tijd gesprekken met de provincie over de overeenkomst en bijdrage vanuit de gemeente voor de turfroute. De inzet is om minder bij te dragen en de provincie te verzoeken brugbediening te automatiseren waardoor de kosten verlaagd kunnen worden. Toeristische organisaties Alle 5 de gemeenten zijn tevreden over de regiomarketing activiteiten van TRZF en de onderlinge samenwerking. Daarom willen we als gemeente structureel blijven bijdragen hieraan. Het samengaan tussen TIP en CAR 3.0 is in 2024 niet doorgegaan. Mocht het samengaan komende 3 jaar wel doorgang vinden, dan moet de subsidie voor de TIP kantoren behouden blijven. Vanaf 2026 wordt de subsidie voor CAR 3.0 beëindigd en is er het voornemen om met een opdracht voor de lokale regiomarketing verder samen te werken. Het bedrag zal verlaagd worden naar €40.000 in 2026, €30.000 in 2027 en €25.000 vanaf 2028, gezien de verhoogde opbrengsten van de Bosbergtoren welke ook al voor regiomarketing doeleinden ingezet mogen worden en de opgebouwde reserves. Daarnaast is het voorstel om de komende jaren aangesloten te blijven bij het Recreatieschap Drenthe.

Als onderdeel van dit uitvoeringsprogramma is er een gesprek geweest met Marrekrite om te horen wat hun toekomstplannen zijn en welke services zij ons kunnen bieden. De gemeente is (nog) niet overtuigd van hun inzet op landrecreatie en de toegevoegde waarden ten opzichte van Recreatieschap Drenthe. Daarom is het voorstel om de samenwerking met Recreatieschap Drenthe voor te zetten. Daarnaast is het voorstel om de bijdrage aan Merk Fryslân voor de promotie van Friesland als bestemming te continueren. Bosbergtoren Het onderhoudsplan van de Bosbergtoren wordt in het eerste halfjaar van 2025 geactualiseerd en ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. We gaan ervan uit dat er een hogere dotatie nodig is voor de onderhoudsvoorziening. We verwachten dat de extra lasten gedekt kunnen worden uit het bestaande budget van € 40.000, omdat er mede door het nieuwe onderhoudsplan in de toekomst minder onvoorziene lasten zijn voor de lift en het toegangssysteem. Daarnaast zullen in 2025 gesprekken gevoerd worden met Coöperatie Appelscha 3.0 omtrent de exploitatie van de bosbergtoren. Een nieuwe overeenkomst zal in 2027 ingaan. Vitale vakantieparken In 2024 heeft de raad besloten voor het vitaliseren van vakantieparken in 2025 € 200.000 en in 2026 en 2027 € 50.000 beschikbaar te stellen.

Dit gehele budget is bedoeld om op te treden tegen permanente bewoning waarvoor inzet van handhaving essentieel is. Gezien de recente ontwikkelingen waarbij er het voornemen is om een instructieregel in het besluit kwaliteit leefomgeving op te nemen, is handhaving op dit moment gepauzeerd. Een deel van de opdracht komt hierdoor voorlopig te vervallen. De impact hiervan op het budget 2025 wordt meegenomen in de najaarsrapportage 2025. Ondanks de instructieregel blijft het noodzakelijk om te werken aan het vitaal maken en houden van vakantieparken middels aantrekkelijkheid qua omgeving en voldoende promotie. Binnen de huidige ambtelijke bezetting bij recreatie & toerisme is hier geen ruimte voor. Inschatting is dat er de komende jaren 0,8 fte nodig is om in te zetten op het behouden van de recreatieve waarde qua aantrekkelijkheid van de (nog nader te bepalen) vakantieparken. Daarnaast zal de inzet gebruikt worden om als contactpersoon te fungeren voor vakantieparken en bewoners en de afhandeling van binnenkomende brieven omtrent permanente bewoning.

41

Bijlage 5 Organisatiekoers en rollen In het figuur hieronder worden de organisaties weergegeven die nodig zijn om de beleidsdoelen te behalen, inclusief hun taken en reikwijdte. De gemeente is niet opgenomen in dit figuur, omdat zij als opdrachtgever optreedt en een regierol vervult. Hoewel het Recreatieschap Drenthe ook een uitvoeringsorganisatie is, voert het geen marketingactiviteiten uit (wel informatievoorziening) en is het daarom niet in het figuur opgenomen. Deze organisatie komt wel terug in de te volgen organisatiekoers. Deze organisatiekoers richt zich op de lokale en regionale partijen. De TRZF heeft een goede samenwerking en uitwisseling met Merk Fryslân. Het NBTC en Marketing Drenthe laten we buiten beschouwing omdat de gemeente geen financiële afspraken met deze organisaties heeft. Echter kunnen we via Recreatieschap Drenthe en Koloniën van Weldadigheid wel af en toe gebruik maken van marketingpromoties door Marketing Drenthe.

Figuur 7. Overzicht marketingorganisaties en hun beoogde taak inclusief de invloedsfeer van de gemeente

Lokaal Coöperatie Appelscha Regio 3.0 (CAR 3.0) Een toekomstbestendige vrijetijdssector heeft een stevige lokale basis nodig. Uit de analyse van de interviews en de bijeenkomsten blijkt dat de CAR 3.0 sinds 2018 aan deze basis gewerkt heeft met onder meer: • Merkontwikkeling (Buitensport Walhalla bij Appelscha); • Marketing en promotie (website, magazine, app, social media); • Benaderen doelgroepen (Nederland, Vlamingen en plannen voor Duitsland); • Aanbodontwikkeling (bv. 100 km wandelroute door de gemeente); • Netwerkbeheer (leden, bijeenkomsten); • Exploitatie Bosbergtoren. Deze organisatie is geworteld in de gemeente en heeft voornemens om in 2025 met Vereniging Toeristisch Recreatief Belang Ooststellingwerf (VTRBO) samen te gaan. Daarmee worden het gastheerschap en de lokale marketing-, netwerk en accountmanagementactiviteiten door één organisatie uitgevoerd. CAR 3.0 krijgt haar opdracht direct van de gemeente. 42

Beoogde aanpak 1. Organisatie: instellen personele unie 2. Uitvoeringsactiviteiten structureel afstemmen 3. Data verzamelen als onderbouwing van besluiten en acties 4. Verkennen en uitwerken nieuwe verhaallijnen 5. Signalen uit het lokale netwerk oppakken 6. Gezamenlijke database en uitwisseling content Organisatie: instellen ‘personele unie’ In 2024 is een eerste start gemaakt om het organiserend vermogen van de gemeente en CAR 3.0 te vergroten. De toeristisch regisseur van CAR 3.0 en de ambtenaar recreatie en toerisme hebben meer structureel afgestemd. Deze samenwerking moet worden omgezet in een soort ‘personele unie’, zodat de beschikbare capaciteit van beide personen optimaal worden ingezet voor deelname aan de regionale samenwerkingsverbanden en de bijbehorende activiteiten. Uitvoeringsactiviteiten structureel afstemmen TRZF en CAR 3.0 voeren zowel online als offline marketingactiviteiten uit, maar er is overlap. Beide organisaties brengen bijvoorbeeld een fysiek magazine uit dat zowel lokale als regionale highlights bevat, en ze richten zich op de Nederlandse en Vlaamse markt. CAR 3.0 wil uitbreiden naar de Duitse markt, terwijl TRZF deze doelgroep al actief benadert.

Ondanks hun verschillende opdrachten en doelen is het essentieel om inzet en middelen efficiënt op elkaar af te stemmen, zodat dubbelingen worden voorkomen, synergie ontstaat en een multipliereffect mogelijk is. Data verzamelen als onderbouwing van besluiten en acties Om weloverwogen beleidskeuzes te maken, is zowel kwalitatieve als kwantitatieve informatie essentieel. Daarom willen we in de opdracht van CAR 3.0/VTRBO het verzamelen van data opnemen. Dit betreft zowel fysieke gegevens van de toeristische informatievoorziening als gegevens van offline en online activiteiten (zoals bereik en reikwijdte) en bereik van bedrijven met activiteiten. Door dit structureel onderdeel te maken van de verantwoording van de financiering, kunnen trends worden geïdentificeerd en kan monitoring plaatsvinden.

Verkennen en uitwerken verhaallijnen ‘Buitensport Walhalla bij Appelscha’ blijft de overkoepelende positionering en nieuwe verhaallijnen worden toegevoegd in samenspraak met ondernemers en inwoners. Signalen uit het lokale netwerk oppakken CAR 3.0 kan via haar achterban signalen uit de markt opvangen, duiden en delen met de gemeente en regionale uitvoeringsorganisaties. Aan de hand van deze signalen kan actie ondernomen worden om kansen te verzilveren of bedreigingen af te wenden (bijvoorbeeld aanscherpen doelgroepen, ontwikkelen aanbod, andere thematisering). Gezamenlijke database en uitwisseling content Zichtbaarheid van bedrijven, routes, unieke locaties en evenementen op veelgebruikte websites is cruciaal voor een bestemming. Door als CAR 3.0 hetzelfde dataplatform te gebruiken als Merk Fryslân, Het Andere Friesland, Koloniën van Weldadigheid en Drenthe.nl, kan de zichtbaarheid op 43

lokale en regionale kanalen worden verbeterd met minder inspanning. Het gebruik van één dataplatform maakt het eenvoudig om toeristische data te delen en zorgt ervoor dat de informatie slechts op één plek hoeft te worden bijgehouden. Verder zorgt contentbeheer en uitwisseling ervan voor actuele informatie voor eigen kanalen en voor die van de (boven)regionale organisaties. Dit vereist actieve inzet van C.A.R. 3.0 en deze organisaties. Regionaal Toeristische Regiomarketing Zuidoost-Friesland (TRZF)

De regionale samenwerking 1van de gemeenten in Zuidoost-Friesland richt zich op twee pijlers: vitale kernen en veerkrachtig landschap en heeft verbindende thema’s waaronder de uitvoering van de regiomarketing onder de naam ‘Het Andere Friesland’. Deze positionering sluit aan op de campagne ‘Friesland Style’ van Merk Fryslân. De TRZF voert de regiomarketing uit door te verbinden, ontwikkelen en vermarkten en vormt de schakel tussen Merk Fryslân en de lokale toeristische verenigingen/stichtingen. TRZF werkt aan de hand van een jaarplan dat goedgekeurd wordt door de bestuurders van de vijf deelnemende gemeenten. Beoogde aanpak 1. Structureel overleg tussen CAR 3.0 en TRZF 2. Verhaallijnen Ooststellingwerf en buitensport meer zichtbaar maken in kanalen en uitingen TRZF Structureel overleg tussen CAR 3.0 en TRZF Het is belangrijk dat de gemeente en CAR 3.0 nog nauwer samenwerken met Zuidoost-Friesland (en TRZF). Beide partijen hebben belang bij de zichtbaarheid van Ooststellingwerf. TRZF promoot Zuidoost-Friesland en heeft lokaal aanbod uit Ooststellingwerf nodig om de regio aantrekkelijker te maken. Door samenwerking kan Ooststellingwerf beter profiteren van de marketing van TRZF, wat de zichtbaarheid en aantrekkingskracht vergroot. Structureel overleg helpt bij een betere afstemming en taakverdeling.

Verhaallijnen Ooststellingwerf meer zichtbaar maken in kanalen en uitingen TRZF Het is belangrijk dat de verhaallijnen ook in regionaal verband inhoud krijgen. De wijze waarop moet samen met TRZF worden bepaald in aansluiting op de verhaallijnen van Het Andere Friesland. Koloniën van Weldadigheid Marketing Drenthe voert de marketing en promotie van de vijf Koloniën van Weldadigheid uit en Marketing Drenthe onderhoudt het contact met de vrijetijdssector. Gemeente Ooststellingwerf draagt bij aan de kosten van de uitvoering en door actief de samenwerking te bevorderen, content aan te leveren en door aanbod te ontwikkelen kan het aanbod beter profiteren van de marketinginzet.

44

Beoogde aanpak 1. Structureel overleg CAR 3.0 en Koloniën van Weldadigheid voor afstemming uitvoering 2. Ooststellingwerf als verbinding van de regio Koloniën van Weldadigheid Structureel overleg CAR 3.0 en Koloniën van Weldadigheid voor afstemming uitvoering Beide organisaties hebben belang bij het uitdragen van de koloniën als aantrekkingskracht voor de regio. In een structureel overleg kan afgestemd worden waar beide organisaties elkaar kunnen versterken op het gebied van aanbodontwikkeling en marketing. Ooststellingwerf gepositioneerd als onderdeel van de regio rond de Koloniën van Weldadigheid Om de aandacht van koloniebezoekers te krijgen en vast te houden is het wenselijk lokale verhalen uit Ooststellingwerf passend bij de koloniethema’s armoedebestrijding en bestaanszekerheid, beleefbaar te maken. Zo kunnen we de gemeente beter positioneren in de regio van de koloniën waar Appelscha strategisch is gelegen tussen Fredriksoord en Veenhuizen. In het Fochteloerveen kunnen bezoekers het landschap ervaren zoals de oprichter Johannes van den Bosch dat aantrof toen hij destijds de koloniën stichtte. Ook moeten we zorgen dat Ooststellingwerf als bezoekpunt of uitvalsbasis onderdeel is van routes langs de koloniën en in marketingactiviteiten van Koloniën van Weldadigheid opgenomen wordt.

Provinciaal Recreatieschap Drenthe Het Recreatieschap ondersteunt de twaalf Drentse gemeenten en Ooststellingwerf bij de vitalisering en groei van de vrijetijdssector door middel van projecten, beleidsadvies, kennisdeling, netwerkvorming en het inzetten van het stimuleringsfonds voor recreatie en toerisme. Daarnaast speelt het Recreatieschap een rol in de toeristische informatievoorziening en is het verantwoordelijk voor de ontwikkeling en het onderhoud van recreatieve routes en knooppuntennetwerken. Beoogde aanpak 1. Gemeente Ooststellingwerf blijft verbonden aan Recreatieschap 2. Recreatieschap en het stimuleringsfonds optimaal benutten Gemeente Ooststellingwerf blijft verbonden aan Recreatieschap Drenthe De gemeente blijft de komende jaren verbonden aan Recreatieschap. Het opheffen van een gemeenschappelijke regeling is kostbaar. Marrekrite moet zich naast water nog bewijzen op het gebied van landrecreatie. Tevens krijgt Ooststellingwerf door onderdeel te zijn van Recreatieschap zichtbaarheid op website Drenthe.nl. Recreatieschap en het stimuleringsfonds optimaal benutten We willen de komende jaren optimaal gebruikmaken van het Recreatieschap en het stimuleringsfonds door actief te participeren in recreatief-toeristische projecten die de concurrentiepositie van Ooststellingwerf versterken.

Daarnaast is het essentieel om flexibel in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en aanspraak te maken op het fonds voor optimale ondersteuning. Merk Fryslân Stichting Merk Fryslân is verantwoordelijk voor de promotie en marketing van Friesland en de Wadden als toeristische bestemming. Hierbij worden activiteiten en doelstellingen verbonden aan de Sustainable Development Goals (SDG’s). Merk Fryslân richt zich op bestemmingsontwikkeling, het aantrekken van (inter)nationale toeristen en werkt intensief samen met de verschillende regio’s in Friesland, waaronder Zuidoost Friesland.

45

Beoogde aanpak 1. Ooststellingwerf als integraal onderdeel van bestemming Zuidoost Friesland. 2. Versterken van de samenwerking op het gebied van promotie door regelmatige afstemming CAR 3.0, TRZF en Merk Fryslân Ooststellingwerf gepositioneerd als onderdeel van bestemming Zuidoost Friesland Ooststellingwerf speelt een belangrijke rol binnen de positionering van Zuidoost Friesland als toeristische bestemming. De gemeente biedt unieke natuurgebieden, cultureel erfgoed en recreatieve mogelijkheden die bijdragen aan het onderscheidende karakter van de regio. Door nauwe samenwerking met regionale en provinciale partners kan deze meerwaarde effectief worden ingezet om de zichtbaarheid en aantrekkingskracht van Ooststellingwerf te vergroten. Via de netwerken en middelen van Merk Fryslân kan Ooststellingwerf haar toeristisch aanbod gericht promoten bij doelgroepen die passen bij het duurzame, authentieke en kleinschalige karakter van de regio. Deze aanpak versterkt niet alleen de lokale economie, maar draagt ook bij aan de bredere positionering van Zuidoost Friesland als aantrekkelijke bestemming. Regelmatige afstemming tussen CAR 3.0, TRZF en Merk Fryslân Het is belangrijk dat de gemeente, CAR 3.0 en TRZF regelmatig afstemmen met Merk Fryslân.

Dit bevordert niet alleen de afstemming van promotionele activiteiten, maar zorgt er ook voor dat Ooststellingwerf optimaal profiteert van de overkoepelende marketingstrategie van Zuidoost Friesland. Alle partijen hebben belang bij de zichtbaarheid van Ooststellingwerf als onderdeel van de regio Zuidoost Friesland. Door samenwerking kan Ooststellingwerf beter profiteren van de marketing van Merk Fryslân, wat de zichtbaarheid en aantrekkingskracht vergroot.

46

Bijlage 6 Ontwikkelkader, afwegingskader en proceswijzer Ontwikkelkader

Het kader biedt inspiratie en houvast voor initiatiefnemers en een afwegingskader voor de gemeente. Recreatie en toerisme is een sector die niet op zichzelf staat, maar ook op vele andere sectoren invloed heeft zoals natuur, mobiliteit en wonen. Om effectief met uitdagingen en kansen om te gaan is het belangrijk om integraal te werken. Betrek de verschillende sectoren en beleidsterreinen in het afwegen van nieuwe recreatieve ontwikkelingen. Door integraal te werken kunnen we verschillende vormen van recreatie inpassen in de leefomgeving, zodat zowel de gemeente en de regio als geheel vooruitgang boeken. Deze aanpak sluit aan op de manier van werken onder de Omgevingswet. We zien enige marktruimte om verschillende soorten verblijfsrecreatie in Ooststellingwerf uit te breiden, gebaseerd op landelijke prognoses en de regionale analyse van het verblijfsaanbod. In Nederland is het toerisme in 2023 sterk hersteld na de coronaperiode, met een recordaantal van 50 miljoen (inter)nationale gasten1. Dit aantal ligt 9% hoger dan in 2019. Toch wordt verwacht dat de groei afneemt, met een lichte daling van binnenlandse bezoeken en meer buitenlandse reizen. Dit wijst op een verandering in de vraag, maar de behoefte aan recreatie blijft groot, ook al is de financiële situatie moeilijker.

In Zuidoost-Friesland, waar Ooststellingwerf deel van uitmaakt, zijn er mogelijkheden voor de ontwikkeling van toeristische gebieden. De regio kan sterker worden door bestaande vakantieplekken meer bekendheid te geven. Door samenwerking met Drenthe en Overijssel kan de regio aantrekkelijker worden voor een breder publiek, zoals de (inter)nationale cultuurtoerist, ook wel de ‘inzichtzoeker’. De analyse van het verblijfsaanbod in Zuidoost-Friesland uit 2020 laat mogelijkheden zien voor vernieuwing2. De regio heeft waardevolle logieslocaties, maar is er ook sprake van veroudering van bepaalde toeristische plekken. Dit vraagt om een impuls voor het toeristisch aanbod, waaronder het verblijfsproduct. Niet alleen door nieuwvestiging, maar ook door initiatieven zoals het Drentse transformatieprogramma voor vakantieparken te volgen, waarbij niet-vitale accommodaties worden omgebouwd naar vitale, recreatieve bedrijven. Over de grens in Drenthe is er veel verblijfsrecreatie, wat de marktruimte voor nieuwe initiatieven kleiner maakt3. Daarom moeten nieuwe projecten zowel commercieel als maatschappelijk een duidelijke meerwaarde hebben en onderscheidend zijn. Initiatiefnemers moeten echter altijd zelf aantonen dat er voldoende marktruimte is voor hun concept.

Altijd een afweging per initiatief De gebiedsindeling kent geen harde grenzen en het afwegingskader voor de deelgebieden is niet geheel rigide. Dit betekent dat er altijd een afzonderlijke afweging plaatsvindt voor een nieuwe recreatieve ontwikkeling waarbij het in het bestemmingsplan of omgevingsplan moet passen. Een recreatiepark met een volledig aanbod van verblijf en vermaak op eigen terrein (zoals wellness) kan bijvoorbeeld op bepaalde locaties passend zijn. Dit terwijl op diezelfde locaties een recreatiepark, dat voor de exploitatie sterk afhankelijk is van de nabije omgeving voor landschappelijke uitstraling en vermaak niet passend is, omdat de nabije omgeving onvoldoende aantrekkelijke uitstraling en vermaak te bieden heeft. 47

Algemeen afwegingskader

Voor elk dag- en verblijfsrecreatie initiatief en/of ontwikkeling, ongeacht in welk gebied, gelden de volgende leidende principes. Deze principes gelden als een handreiking voor de gemeente en recreatieondernemers en zijn belangrijk bij nieuwe ontwikkelingen. Deze principes zijn; 1. Bijdragen aan uitgangspunten van het toeristisch-recreatieve beleid van de gemeente Bij het realiseren van een nieuwe recreatieve ontwikkeling is het belangrijk dat deze ontwikkeling past bij de ambities en doelen van de gemeente. Centraal staat: kwalitatief en divers aanbod dat beleefbaar is, past bij de kernwaarden van de bestemming, aan de marktvraag voldoet en met elkaar verbonden is. Bij voorkeur ziet de gemeente recreatief aanbod dat jaarrond draait. Inzet op kwaliteit betekent dat we er met de sector naar willen streven dat bedrijven in Ooststellingwerf uitblinken in hun eigen segment. 2. Toekomstbestendige en vitale ontwikkeling Het initiatief is vitaal wanneer aangetoond kan worden dat de exploitatie en het beheer langjarig gegarandeerd kunnen worden. Het beheer moet centraal georganiseerd worden vanuit één organisatie en hoofdzakelijk gericht zijn op toeristische verhuur met wisselende gasten. Bij nieuwe initiatieven zal dit worden vastgelegd in een anterieure overeenkomst met kettingbeding.

Daarnaast moet aangetoond worden dat de ontwikkeling economisch haalbaar is voor langjarige bedrijfsuitvoering. 3. Bijdrage aan maatschappelijke opgaven Nieuwe recreatieve ontwikkelingen dienen bij voorkeur meer dan één doel en dragen bij aan maatschappelijke opgaven. Deze ontwikkelingen bevorderen de regionale economie en een goede fysieke leefomgeving. Het is belangrijk dat recreatieondernemers de lokale bevolking betrekken bij ontwikkelingen. Recreatie is een hulpmiddel dat hier gebruikt kan worden om brede welvaart te creëren. 4. Landschappelijke inpassing Een nieuwe recreatieve ontwikkeling moet landschappelijk ingepast worden. De landschappelijke inpassing moet in het plan toegelicht worden. De ontwikkeling is naar aard en schaal inpasbaar. Landschappelijke waarden en elementen blijven behouden en waar mogelijk versterkt. 5. Aandacht voor duurzaamheid De gemeente Ooststellingwerf hecht veel waarde aan duurzaamheid en wil in 2030 C02 neutraal zijn. Dit wil de gemeente samen doen met inwoners en ondernemers. Nieuwe recreatie ontwikkelingen dienen bij te dragen aan de duurzaamheidsdoelstelling van de gemeente.

Aanvullende voorwaarden kansrijk voor recreatie

Voor initiatieven die onder de ‘kansrijk voor recreatie’ gebieden vallen geldt naast bovenstaand afwegingskader bovendien: • Voor de dorpskernen: Versterken vitaliteit en leefbaarheid; Een ontwikkeling in de dorpskernen moet een positieve impact hebben op de vitaliteit en leefbaarheid van het gebied. • Voor het landelijk gebied: multifunctioneel en toekomstbestendig; Een ontwikkeling in het landelijk gebied is bij voorkeur multifunctioneel. Hiermee wordt bedoeld dat de ontwikkeling slim wordt ingezet voor meerde functies. Hierdoor is de ontwikkeling toekomstbestendiger.

48

• •

•

Een andere voorwaarde van ontwikkelingen in het landelijk gebied is dat de ontwikkeling een economische impuls moet geven en de lokale economie versterkt. Voor natuur zonder status: kleinschalig; Een ontwikkeling in de natuurgebieden zonder status is kleinschalig om de impact op de natuur te beperken. Voor natuur met status: behouden en/of versterken natuurlijke waarden.

Proceswijzer

Heeft u een plan dat u wilt realiseren in de gemeente Ooststellingwerf? Met deze proceswijzer helpen we u op weg. Plannen zijn er in vele soorten en maten. Voor kleinere ontwikkelingen kunt u meestal eenvoudig in het omgevingsplan lezen waaraan uw plan moet voldoen en hoe u de aanvraag kunt indienen. In het kader hieronder kunt u zien welke regels er onder andere gelden in Ooststellingwerf.

Grotere en complexe plannen die directe gevolgen hebben voor de omgeving passen vaak niet binnen het omgevingsplan. In dergelijke gevallen is extra voorbereiding noodzakelijk. Dit is belangrijk voor de beoordeling van uw plan door de gemeente en om draagvlak te creëren bij de directe omgeving. Deze proceswijzer ondersteunt u bij het formuleren en uitwerken van een plan dat niet binnen het bestemmings- of omgevingsplan past. Het goedkeuringsproces voor een initiatief is hierbij opgedeeld in drie fasen. Fase 1: Vooroverleg Belangrijk is dat u met uw plan in een relatief vroeg stadium met de gemeente contact opneemt. Dan kunnen we al in een vroeg stadium met u bespreken of uw plan zou passen binnen de visie van de gemeente en wat er eventueel nodig is om dit nog verder te brengen. Dat voorkomt mogelijke

49

teleurstellingen op een later moment. De gemeente heeft een ondernemersloket en daarbinnen een contactpersoon voor recreatie en toerisme. De gemeente vindt het belangrijk dat het plan: • Kwaliteit heeft en voorziet in een divers aanbod in de gemeente • Uitblinkt in het eigen segment • Past bij de kernwaarden van de omgeving • Aansluit bij de marktvraag • Jaarrond verblijfsaanbod biedt • Economisch haalbaar is en aantoonbaar gericht op een duurzame langjarige bedrijfsmatige exploitatie • Centraal beheerd wordt • Een stimulans voor de lokale economie vormt • Een versterking van de fysieke leefomgeving is • De lokale bevolking betrekt of laat meeprofiteren (zie participatiewijzer gemeente) • Landschappelijk goed is ingepast • Bijdraagt aan de duurzaamheidsdoelen van de gemeente

Fase 2: verkenning leidend tot een quick scan Bij een positieve uitkomst van het vooroverleg wordt van u verwacht dat u een quick scan maakt van het plan. Dat bestaat uit: • Algemene informatie (o.a. adres, kadastrale gegevens, bestemming, aantal en type eenheden). • Een analyse die aantoont dat uw initiatief onderscheidend is en aanvullend op het reeds bestaande aanbod. • Een suggestie hierbij is om gebruik te maken van de segmentatie van de Leefstijlvinder. • De gemeente staat met name open voor initiatieven die inspringen op het versterken van het aanbod • Voor de harmoniezoeker of verbindingszoeker of nieuw aanbod creëert voor de inzichtzoeker en de avontuurzoeker. • Een inrichtingsplan waarmee u laat zien dat u heeft nagedacht over de ruimtelijke inpassing en hoe u de ruimtelijke kwaliteiten versterkt. Bij het inrichtingsplan heeft u bij voorkeur nagedacht over: o Beschrijving van de locatie, historie en omgeving ondersteund met beeldmateriaal o Wat zijn volgens u de ruimtelijke kwaliteiten van het landschap? • Geef aan hoe uw initiatief de ruimtelijke kwaliteit versterkt? Bijvoorbeeld: 1. Beeldkwaliteit bebouwing (ligging, massa, vorm, 2. kleur en materiaalgebruik) 3. Beeldkwaliteit buitenruimte (meubilair, verlichting, 4. verharding, beplanting); 5. Ecologie/biodiversiteit; 6. Waterhuishouding. 50

Fase 3: uitwerking naar een uitgewerkt plan In de derde fase moeten de plannen verder uitgewerkt worden aan de hand van: • Een haalbaarheidsstudie die aangeeft dat het plan financieel haalbaar is. Specifiek moet hierin aandacht worden gegeven aan de levensvatbare langjarige bedrijfsmatige exploitatie en de aanbodmix met bijbehorende prijs-, bezetting- en omzetprognose per accommodatie type; • Om de kans van slagen te vergroten, doet u er goed aan in een vroeg stadium andere partijen te betrekken bij uw plan. Denk aan omwonenden en anderen die gevolgen kunnen ervaren. De gemeente heeft een participatiewijzer opgesteld en neemt de uitkomsten van deze stap mee bij de beoordeling van uw plan; • Een doelgroep analyse waarin wordt aangegeven op welke doelgroep(en) er zal worden gefocust. Ook is het belangrijk dat in deze analyse aangegeven wordt waarom er voor deze doelgroep gekozen is; • Een SWOT-analyse waarmee u aantoont op de hoogte te zijn van kansen en bedreigingen en de eigen sterktes en zwaktes. Hierop kan later worden ingespeeld; • Een risico-analyse met daarin de grootste risico’s voor het bedrijf en de manier waarop hier mee omgegaan zal worden (mitigeren, overzetten, accepteren) en waarom. De gemeente bespreekt dit plan graag nog een keer met u.

Dit gesprek geeft u de gelegenheid om het plan op onderdelen nog aan te passen of aan te scherpen, als dat de haalbaarheid van uw initiatief vergroot. Daarna kunt u het plan officieel indienen en volgen de gangbare ruimtelijke procedures. De gemeente kan u vertellen welke procedures doorlopen dienen te worden. Houdt u er daarbij rekening mee dat er mogelijk onderzoeken nodig zijn naar omgevingsaspecten (onder andere bodem, geluid, ecologie, archeologie, cultuurhistorie, luchtkwaliteit, externe veiligheid, milieuzonering en water). Daarnaast moet ook rekening worden gehouden met de kans op planschade met bijbehorende risicoanalyse

51

Bijlage 7 Infographic

52

53