Agendabundel

Bundel - Raadscommissie Ruimte van 11 november 2025 1 2 3 4 5 6 7 8 9

10

11

12

13

Opening/Mededelingen Vaststellen agenda Agenda raadcommissie Ruimte 11 november 2025 Spreekrecht inwoners Vaststellen verslag van de vergadering van 7 oktober 2025 Concept verslag raadscommissie Ruimte 7 oktober 2025 Voortgangslijst Voortgangslijst raadcommissie Ruimte 11 november 2025 Vragenkwartier Te bespreken ingekomen stukken Presentatie woonbehoefte onderzoek Presentatie resultaten Woningmarktonderzoek 11 november Verlengen looptijd woon(zorg)visie Ooststellingwerf 2022-2026 Vanuit het collegeakkoord (2022) is het uitgangspunt genoteerd dat Ooststellingwerf een duurzame en een fijne plek is om te leven en te wonen. Deze doelstellingen zijn verankerd in het lokale woonbeleid: de woon(zorg)visie 2022-2026. Deze visie loopt per 1 januari 2026 af. Het is wettelijk verplicht om geldig woonbeleid te hebben. Momenteel wordt aan het nieuwe woonbeleid, in de vorm van een volkshuisvestingsprogramma op basis van voorgenomen nieuwe wetgeving de wet versterking regie op de volkshuisvesting, gewerkt. Dit betekent dat er in 2026 aan het nieuwe beleid wordt gewerkt (zie planning bijlage 2). Voorliggend addendum zorgt voor de actualisatie van het huidige beleid en voor een overbruggingsjaar naar het opstellen van het gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma. RV + RB verlengen woonbeleid BIjlage 1. woonzorgvisie-ooststellingwerf 2022-2026 Bijlage 2.

Planning startnotitie van woon(zorg)visie naar volkshuisvestingsprogramma Bijlage 3. Addendum op woon(zorg)visie Ooststsellingwerf 2022-2026 Grondaankoop voorkeursrechtgebied Op 2 juli 2024 heeft de gemeenteraad een voorkeursrecht gevestigd op meerdere percelen in het gebied nabij het centrum van Oosterwolde, dat voorlopig wordt aangeduid als het Stationskwartier. Arriva heeft eind maart 2025 naar aanleiding van dit voorkeursrecht het terrein van de voormalige busremise aan de Moskampweg11 in Oosterwolde aan ons te koop aangeboden.Op22 april heeft het college besloten op de uitnodiging tot onderhandeling van Arriva in te gaan. Dit heeft uiteindelijk geleid tot overeenstemming van koop door gemeente van de voormalige busremise, onder voorbehoud van goedkeuring van het college en de gemeenteraad. Om de aankoop te kunnen doen is een krediet benodigd en wordt de raad voorgesteld om dit krediet beschikbaar te stellen. RV + RB Grondaankoop Voorkeursrechtgebied Huisvesting Nanningawerf 47c RV + RB gemeentewerf 2025 Bijlage 1. Stikstofuitstoot en Consequenties Bijlage 2. Vergelijking Raadsbesluit 2021 vs. 2025 Bijlage 3. Revisietekening VO-01.1 2e concept 170925 Mobiliteitsvisie Ooststellingwerf 2026-2031 - Duurzaam op weg Het college stelt de raad van de gemeente Ooststellingwerf voor de “Mobiliteitsvisie Ooststellingwerf 2026-2031 - Duurzaam op weg” vast te stellen.

In de visie staan de beleidskaders voor keuzes rondom ons verkeer- en vervoersysteem en de inrichting van de openbare ruimte. RV + RB Mobiliteitsvisie Ooststellingwerf 2026-2031 - Duurzaam op weg Bijlage 1. Mobiliteitsvisie Ooststellingwerf 2026-2031 - Duurzaam op weg Vaststelling wijziging omgevingsplan H21 Dorpsstraat Haule tussen 12 en 14

14

15

In 2022 is in Haule een dorpsinitiatief ontwikkeld voor woningbouw. Het dorp zet in om de woningbouw over het dorp te verdelen. Voor de locatie tussen Dorpsstraat 12 en 14 zijn verschillende opties verkend. Uiteindelijk is het onderhavige initiatief ontwikkeld. Het uitgewerkte concept van twee vrijstaande woningen voegt zich in de naoorlogse trend om in de open ruimten tussen de boerderijen woonhuizen te bouwen. Vanuit een agrarisch lint is het dorpslint van Haule ontstaan. Aan de noord-, west- en oostzijde van de projectlocatie zijn zo ook diverse woningen toegevoegd. Het perceel aan de Dorpsstraat tussen 12 en 14 in Haule valt in het (tijdelijk) omgevingsplan van de gemeente Ooststellingwerf in de ‘Beheersverordening Overige dorpen 2014’. De aanduiding ter plaatse van het plangebied is ‘bestaand’. Het bestaande gebruik is agrarisch (zonder bouwvlak). Daarom is de woningbouw niet toegestaan. Een wijziging van het omgevingsplan maakt dat gebruik wel mogelijk. Op 5 mei 2025 heeft het college besloten de ontwerp-wijziging omgevingsplan ter inzage te leggen. Tijdens de terinzagelegging is een zienswijze ingediend. De wijziging is nu gereed voor vaststelling. De wijziging omgevingsplan kan via de volgende link worden bekeken https://rx-base.nl/viewer/42a66a8f-62f4-49f4-af96-381c212a7217/decision 1. RV + RB vaststelling OP Dorpsstraat Haule 12-14 Bijlage 1.

Nota van zienswijzen Dorpsstraat 12-14 Haule met zienswijze Bijlage 2. Wijziging omgevingsplan Dorpsstraat Haule tussen 12-14 Oprichting Bedrijveninvesteringszone bedrijventerrein Oosterwolde (BizbO) Op 26 augustus 2025 hebben enkele ondernemers verenigd in de Defensie, Bewakings- en Beveiligings Organisatie (DBBO) het college verzocht om een Verordening Bedrijveninvesteringszone (BIZ) op de verschillende bedrijventerreinen in Oosterwolde op te richten. Met de komst van een Verordening Biz -bedrijventerrein biedt het de ondernemers kans om collectief zaken aan te pakken, zoals in dit specifieke geval de beveiliging van de (verschillende) bedrijventerreinen in Oosterwolde. Via het instrument Bedrijven Investeringzone wil men deze ambitie realiseren voor een periode van maximaal 5 jaar ( 2026- 2030). De Verordening is van toepassing op de vastgestelde gebieden zoals die zijn opgenomen in het Biz- plan. In grote lijnen gaat het daarbij om nagenoeg alle bedrijventerreinen in Oosterwolde. Binnen deze vastgestelde gebieden heeft de gemeente Ooststellingwerf de bevoegdheid om de BIZ- bijdrage te heffen van vastgoed eigenaren en gebruikers en deze minus perceptiekosten als subsidie aan de stichting te verstrekken. De betreffende subsidie zal worden ingezet voor de beveiliging van de bedrijven en bedrijventerreinen.

RV +RB Oprichting Bedrijveninvesteringszone bedrijventerrein Oosterwolde (BizbO) Bijlage 1. Bizznesplan 2025 bizbo Sluiting

Aan de leden van de raadscommissie Ruimte Onderwerp: vergadering raadcommissie Ruimte 11 november 2025 Oosterwolde, 29 oktober 2025 Hierbij nodig ik u uit voor het bijwonen van de openbare vergadering van de raadscommissie Ruimte te houden op dinsdag 11 november 2025, ’s avonds vanaf 19:30 uur, in de raadzaal. Met vriendelijke groet, De voorzitter.

Agenda 1

Opening/Mededelingen

2

Vaststellen agenda

3

Spreekrecht inwoners

4

Vaststellen verslag van de vergadering van 7 oktober 2025

5

Voortgangslijst

6

Vragenkwartier

7

Te bespreken ingekomen stukken

8

Presentatie woonbehoefte onderzoek

9

Verlengen looptijd woon(zorg)visie Ooststellingwerf 2022-2026 Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken.

Komt ter besluitvorming in de raad van 25 november2025. 10

(Portefeuillehouder: J. Nijboer)

Grondaankoop voorkeursrecht Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken.

Komt ter besluitvorming in de raad van 25 november 2025. (Portefeuillehouder: J. Nijboer) 11

Huisvesting Nanningawerf 47c Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken.

Komt ter besluitvorming in de raad van 25 november 2025. (Portefeuillehouder: L. Edema)

12

Mobiliteitsvisie Ooststellingwerf 2026-2031 – Duurzaam op weg Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken.

Komt ter besluitvorming in de raad van 25 november2025. (Portefeuillehouder: L. Edema) 13

Vaststelling Wijziging omgevingsplan H21 Dorpsstraat tussen 12 en 14 Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken.

Komt ter besluitvorming in de raad van 25 november2025. (Portefeuillehouder: J. Nijboer) 14

Oprichting Bedrijveninvesteringszone bedrijventerrein Oosterwolde (BizbO) Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken.

Komt ter besluitvorming in de raad van 25 november 2025. (Portefeuillehouder: J. van Weperen) 15

Sluiting

Beknopt schriftelijk verslag van openbare vergadering van de raadscommissie Ruimte van 7oktober 2025 OoststellingwerfsBelang: PvdA: CDA: VVD: GroenLinks: ChristenUnie: D66: Lijst Ter Heide: Vrije Partij Ooststellingwerf: Lijst Ooststellingwerf: Lijst Hoogenkamp AANWEZIG: AFWEZIG MET KENNISGEVING: Voorzitter: Commissiegriffier:

B. Beijert en A. Hertz O. Smit en I. Meijerhof J. Zwart, M. Noord (t/m agendapunt 9) en M. van Tellingen (vanaf agendapunt 9) G. van der Sluis en B. van ‘t Klooster A. Telkamp en J. van der Veen (t/m agendapunt 8) H. Vos (vanaf agendapunt 10) B. Leistra en W. Schaaij J. Hilbers S. ter Heide (t/m agendapunt 8) H. Slagter en F. Heuvelman N. van den Berg en D. van der Linden J. Nijboer, J. van Weperen, L. Edema (wethouders), J. Werkman (Burgemeester) R. Berends, B. Oostra H. Dongstra S. Ahmad

1. Opening / Mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.30 uur. Dhr. R. Berends/GroenLinks en dhr. B. Oostra/VPO zijn met kennisgeving afwezig. 2. Vaststellen agenda De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 3. Spreekrecht inwoners Er hebben zich twee insprekers gemeld om in te spreken: - Dhr. H. Valkema spreekt in namens Natuurmonumenten over Fochtelooërveen. - Dhr. S. Derks spreekt in over boerderij Fochtelooërveen. Commissieleden stellen korte verhelderende vragen aan de insprekers. De raadcommissie vraagt aan Natuurmonumenten of er ook is onderzocht of er een woning op een andere locatie geplaatst kan worden, gezien het voorstel dat er een woning wordt onttrokken. Dit in het kader van woningnood binnen de gemeente. Natuurmonumenten geeft aan op dit moment geen antwoord te kunnen geven en hier op een later moment op terug te komen. 4. Vaststellen verslag van de vergadering van 9 september 2025 Er is een wijzigingsvoorstel gedaan door dhr. S. ter Heide/Lijst Ter Heide, het verzoek is om de tekst als volgt te wijzigen bij agendapunt 2 vaststellen van de agenda:

1

Van: Dhr. B. Leistra/ChristenUnie doet een ordevoorstel om agendapunt 7.a, bespreken beantwoording schriftelijke vragen Schimmels, van de agenda te halen. Dhr. J. Vledder/PvdA vraagt een schorsing aan naar aanleiding van dit ordevoorstel. Na de schorsing trekt dhr. R. Berends/GroenLinks agendapunt 7.a in. Naar: Dhr. B. Leistra/ChristenUnie doet een ordevoorstel om agendapunt 7.a, bespreken beantwoording schriftelijke vragen Schimmels, van de agenda te halen. het verzoek van de ChristenUnie roept diverse reacties op, omdat het agenderen van dit agendapunt na een lange discussie is goedgekeurd door de agendacommissie. De verschillen van mening zijn voor de PvdA fractie aanleiding een schorsing aan te vragen voor overleg. Een door de voorzitter voorgestelde stemming na afloop van de schorsing kwam niet meer aan de orde omdat de fractie van GroenLinks, gezien de commotie, besloot het agendapunt uit onvrede terug te trekken. De raadscommissie stemt in met bovenstaande wijziging. Het verslag van raadcommissie Ruimte van 9 september 2025 wordt aldus gewijzigd vastgesteld. 5. Voortgangslijst De voorzitter stelt voor om de volgende ID-nummers 409, 404, 397, 337, 249 van de voortgangslijst te halen. Dhr. H. Slagter/VPO meldt dat ID-nummer 404 nog niet van de voortgangslijst kan, aangezien VPO hierover schriftelijke vragen heeft gesteld. Mevr. A.

Hertz/OoststellingwerfsBelang geeft aan dat ID-nummer 249 ook niet van de voortgangslijst kan, omdat het evaluatiemoment nog niet heeft plaatsgevonden. ID-nummers 409, 397, 337 worden van de voortgangslijst afgehaald. De voortgangslijst wordt hiermee vastgesteld. 6. Vragenkwartier Lijst Ooststellingwerf heeft vragen ingestuurd voor het vragenkwartier, V-071 Fochtelooërveenweg en verkeerstroom Fochteloo. Ook zijn er vragen ingestuurd door de fractie VPO, V-072 Aanpassing APV met het verzoek om deze te beantwoorden tijdens de raadcommissie. De voorzitter stelt voor om de vragen V-071 te behandelen bij aanvang van agendapunt 8, Omgevingsvergunning/verklaring van geen bedenkingen Fochtelooerveen 8-10 Fochteloo en de vragen V-072 te behandelen bij aanvang van agendapunt 10, Algemene Plaatselijke Verordening Ooststellingwerf 2025. De raadcommissie stemt in met het voorstel. 7. Te bespreken ingekomen stukken Er zijn geen verzoeken binnengekomen om ingekomen stukken te agenderen. 8. Omgevingsvergunning/Verklaring van geen bedenkingen Fochtelooërveen 8-10 Fochteloo Voorgesteld besluit: 1. De nota van zienswijzen vast te stellen; 2. Een verklaring van geen bedenkingen af te geven voor de functiewijziging van Wonen, Bedrijf en Agrarisch naar Natuur voor het perceel kadastraal bekend als gemeente Oosterwolde, sectie G, nummer 369 te Fochteloo. Dhr. N.

van den Berg/Lijst Ooststellingwerf geeft een korte toelichting op de vragen van het vragenkwartier. Wethouder L. Edema beantwoordt de vragen. 2

Commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Wethouder L. Edema beantwoordt de vragen in de eerste termijn en geeft aan schriftelijk terug te komen op de vraag van dhr. B. Leistra/ChristenUnie over de hydrologische optimalisatie en de eventuele facilitaire mogelijkheden om de woningen te beschermen. Commissieleden stellen vragen in de tweede termijn. Het college beantwoordt de vragen in de tweede termijn. Wethouder J. Nijboer geeft aan schriftelijk terug te komen op de vraag of er een mogelijkheid is om een beleidskader op te stellen ‘Wonen versus Natuur’ voor de raadsvergadering van 28 oktober. Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als bespreekpunt in twee termijnen te agenderen voor de raadsvergadering van 28 oktober 2025. 9. Meerjaren Onderhouds Plan (MOP) wegen 2026-2030 Voorgesteld besluit: 1. Het Meerjaren Onderhouds Plan (MOP) wegen 2026-2030 zoals weergegeven op de “Overzichtskaart” en “Doorkijk” vast te stellen en daarvoor; 2. Het budget voor het onderhoud aan de wegen met 5% te verhogen (€ 57.791,15) en dit structureel te verwerken. Commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Wethouder L. Edema beantwoordt de vragen in de eerste termijn. Wethouder L. Edema geeft aan de raad te voorzien van meer informatie over sociale duurzaamheid, Social Return on Investment. Commissieleden stellen vragen in de tweede termijn. Wethouder L.

Edema beantwoordt de vragen in de tweede termijn. Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als hamerstuk te agenderen voor de raadsvergadering van 28 oktober 2025. 10. Algemene plaatselijke verordening Ooststellingwerf 2025 Voorgesteld besluit: 1. De Algemene plaatselijke verordening Ooststellingwerf 2025 vast te stellen. 2. De Verordening kleinschalige verblijfsrecreatie gemeente Ooststellingwerf in te trekken. Dhr. H. Slagter/VPO geeft een korte toelichting op de vragenkwartier vragen. Portefeuillehouder J. Werkman beantwoordt de vragen. Commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Portefeuillehouder J. Werkman beantwoordt de vragen in de eerste termijn. Commissieleden stellen vragen in de tweede termijn. Portefeuillehouder J. Werkman beantwoordt de vragen in de tweede termijn. Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als bespreekpunt in één termijn te agenderen voor de raadsvergadering van 28 oktober 2025. 11. Uitvoeringsovereenkomst Stichting BizO Voorgesteld besluit: 1. De Verordening reclamebelasting 2020 in te trekken; 2. Kennis te nemen van de uitslag draagvlakmeting BizO Commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Wethouder J. Nijboer beantwoordt de vragen in de eerste termijn. Commissieleden stellen vragen in de tweede termijn. Wethouder J. Nijboer beantwoordt de vragen in de tweede termijn.

Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als hamerstuk te agenderen voor de raadsvergadering van 28 oktober 2025. 3

12. Jaarstukken 2024 Stichting Beheer Multifunctioneel Vastgoed Oosterwolde Voorgesteld besluit: 1. De Jaarstukken 2024 van de Stichting Beheer Multifunctioneel Vastgoed Oosterwolde goed te keuren. Commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Wethouder J. Nijboer beantwoordt de vragen in de eerste termijn. Commissieleden stellen vragen in de tweede termijn. Wethouder J. Nijboer beantwoordt de vragen in de tweede termijn. Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als hamerstuk te agenderen voor de raadsvergadering van 28 oktober 2025. 13. Sluiting De vergadering wordt om 22.19 uur gesloten.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 11 november 2025.

, griffier.

4

, voorzitter.

ID 418

Onderwerp

Agendapunt

motie M-115 VVD, Lijst

Raadsvergadering 01-

Ter Heide, LO, CU,

07-2025 8.o. Motie M-

PvdA, CDA, GL -

115 VVD, Lijst Ter

Compostering niet

Heide, LO, CU, pvdA,

uitbesteden

CDA, GL -

Portefeuille

Uiterste datum

houder

antwoord

Antwoord

Soort

Lisa Edema

Motie

Motie

Compostering niet uitbesteden 416

Motie M-110 GL, PvdA,

Raadsvergadering 01-

Jelke

Lijst Hoogenkamp, LO,

07-2025 8.j. Motie M-

Nijboer

VVD, CU -

110 GL, PvdA, Lijst

Inbreidingsmogelijkhed

Hoogenkamp, LO, VVD,

en

CU Inbreidingsmogelijkhed en

413

Motie M-117 CDA -

Raadsvergadering 01-

Jan van

Winkelgebied

07-2025 9. Motie

Weperen

Appelscha

vreemd M-117 CDA Winkelgebied Appelscha

Motie

410

Actualisatie MOP's na

Raadscommissie

Jan van

afronding

Ruimte 07-05-2025

Weperen

accommodatiebeleid

14. Vaststellen nieuw

01-12-2025

Toezegging

MOP's onderhoud 404

Urgentieverklaring

Raadscommissie

Jelke

De cijfers komen pas eind 2026

Ruimte 08-04-2025 8.

Nijboer

beschikbaar. Aangegeven was

Ontwerp-

dat de Wet pas op 1 januari

Huisvestingsverordenin

2026 in werking zou treden.

g urgent

Inmiddels is de Wet voorlopig

woningzoekenden

uitgesteld tot nader orde.

Toezegging

Fryslân (urgentieverordening) & ontwerp Centrumgemeenteregel ing samenwerking inzake deze verordening. 402

uitvoeringsplan

Raadsvergadering 17-

Energietransitie

12-2024 14. Uitvoeringsplan Energietransitie Ooststellingwerf 20252030

Lisa Edema

01-01-2027

Toezegging

361

Kwaliteitsafwegingskad

Raadsvergadering 27-

Jan van

ers toetsen op andere

03-2024 7. Pilotproject

Weperen

parken

“Vitale Vakantieparken”

Toezegging

op Buitenplaats De Hildenberg in Appelscha 338

249

Programmabegroting

Fochteloërveenweg

Raadsvergadering 07-

Jan van

11-2023 5.

Weperen

01-09-2025

Dit past bij de discussie over de stip op de horizon. Onderzoek

Programmabegroting

bedrijventerreinen, recreatie en

2024-2027

toerisme etc.

Gezamenlijke

Lisa Edema

Toezegging

01-04-2025

De resultaten worden naar

raadscommissie P&C,

verwachting in eerste kwartaal

Ruimte en Samenleving

van 2025 gedeeld met de raad.

07-02-2023 8.a. V024, V-028 en V-029

Het college heeft hierover een

vragen

mededeling aan de Raad

Fochteloërveenweg

gestuurd (datum B&W 15 april 2025; iBabs: ID 865) met als onderwerp: "Mededeling aan de Raad - Afsluiting weg door het Fochtelooerveen - monitoring"

Toezegging

Resultaten woningbehoefteonderzoek

Gemeente Ooststellingwerf

11 november 2025

Onderzoeksvragen • Hoe ontwikkelt de kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte zich richting 2040? Obv: demografische trends, woonwensen en verhuiskeuzes, vestigingspatronen, in relatie tot de huidige woningvoorraad en de woningmarktdynamiek

• Hoe beïnvloedt huisvestingsvraag vanuit aandachtsgroepen de jaarlijkse vraag naar sociale huur? • Wat zijn de perspectieven van tijdelijke woonconcepten/ flexwoningen vanuit vraag en vragersgroepen

Opbouw van diaset • • • • • • • • • •

Opvallende resultaten onderzoek Huidige situatie bevolking en woningvoorraad Verhuisstromen Woonkeuzes vestigers en binnenverhuizers Woonwensen Situatie op huidige woningmarkt Demografische prognoses en woningbehoefte richting 2030/ 2040 Kwalitatieve tekorten en (potentiële) overschotten Huisvestingsvraag op korte termijn Perspectieven flexwoningen

Opvallende zaken uit het onderzoek 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Gemeente OSW huisvest veel gezinnen en veel ouderen op hoge leeftijd. In OSW wonen iets meer lage inkomens dan gemiddeld in Nederland. Het aandeel vestigers in de gemeente neemt wat toe. Maar het aandeel van lokale starters onder de verhuringen en verkopen blijft hetzelfde. Druk op de woningmarkt voor iedereen (schaarste). Starters hebben het lastig in sociale huursegment. Koopstarters kunnen redelijk slagen als ze als stel iets zoeken. Doorstromende gezinnen en stellen hebben last van concurrentie van buitenaf (diepere zakken) Vestiging van buitenaf: regionale aangelegenheid (buurgemeenten, regionale steden) Toekomstige huishoudensgroei wordt voorzien. Belangrijke factoren: meer ouderen op hoge leeftijd blijven zelfstandig wonen, inlopen huidige tekorten. Regionale vestiging Doorstroming van oudere alleenstaanden is een belangrijk issue op de woningmarkt. Er zijn kwalitatieve tekorten, ook door het ontbreken van segmenten zoals koopappartementen. Sociale huuropgave kan voor een deel als flexwoningen worden ontwikkeld.

Vergelijking: Gezinnen: 75-plus:

Huishoudensopbouw (Primos, 2025)

Fryslân 31% 17%

Nederland 31% 15%

8%

8%

9%

7%

4%

7%

22%

22%

22%

25%

32%

24%

19%

18%

18%

21%

19% 21%

14%

15%

13%

15%

15% 19%

19%

17%

19%

17%

17% 13%

19%

19%

17%

14%

9%

16% 2%

Kleine(re) kernen

Buitengebied

Ooststellingwerf

2% Appelscha

Haulerwijk Jonger dan 25

1 phh 25 - 65

Oosterwolde 1 phh 65+

2 phh 25- 65

2 phh 65+

Gezinnen

Eenoudergezinnen

Inkomensgroepen in Ooststellingwerf (2023) Nederland

Ooststellingwerf 100% 90%

4% 7% 4%

80%

70%

23%

100%

90%

20% 35% 0%

52%

27%

60% 50%

9%

40% 30%

36%

8% 5%

60%

11%

50%

5%

19%

40%

6% 16% 32%

10% 0%

26%

0% Corporatie huurwoning

Particuliere huurwoning

Koopwoning

Totaal

€ 47699 - € 52671 Passend toewijzen - € 47699

20% 10%

17%

€ 52671 - € 65500

22%

30% 50%

> € 65500

70%

61%

20%

80%

Totaal

< Passend toewijzen

Woningvoorraad naar type en eigendom (Bron: WOZ-registratie 2025, CBS) Koopwoningen

24%

4%

Particuliere huur

14%

19%

Sociale huur

14%

20%

Gemeente Ooststellingwerf

20%

Nederland

13%

60%

20%

47% 64%

9%

28%

43%

37%

42%

2-1 kap

Appartement

Ooststelingwerf

64%

Fryslân (PV)

62%

Nederland

Rij-/hoekwoning

10%

20%

30%

Koopwoningen

13%

Vrijstaand

27% 26%

57% 0%

9%

12%

28% 40%

50%

Sociale huur

60%

70%

Particuliere huur

9% 14%

80%

90%

100%

Huishoudensmigratie vanuit en naar Ooststellingwerf (Bron: CBS-Microdata, 2017-2023) 600

500 400

Binnenverhuizers

35%

10%

Vestigers

32%

17%

8%

9%

9%

28%

14%

10% 4%

24%

12%

8%

300 Vertrekkers

200

100

52% 0%

20%

40%

60%

9% 3%

17%

80%

0 2017

2018

2019

2020

2021

Binnenverhuizers

Vestiger

2022

2023

1-2 phh tot 35 jaar 1-2 phh tussen de 55 en 65 jaar 1-2 phh ouder dan 75 jaar

• •

Dalende trend gemeentelijke binnenverhuizers Vanaf 2020: meer vestigers dan binnenverhuizers

•

Groei OSW 2017-2023:

• •

Groei is lager dan landelijk (+4,3% inwoners; +6,1% huishoudens) Migratiesaldo huishoudens: neutraal, maar positieve saldi bij gezinnen en (jonge) stellen

+ 300 inwoners (+ 1,2%), + 400 huishoudens (+3,7%)

1-2 phh tussen de 35 en 55 jaar 1-2 phh tussen de 65 en 75 jaar Gezinnen

100%

Vestigende huishoudens naar herkomst (Bron: CBS micro-data, 2017-2023) Aantal vestigers per herkomst gemeente

•

250 200 150 100 50 0

75145 85 395

Friesland Drenthe 1.025

Groningen Noord-Holland Overijssel

760

Rest van NL

Vestigers komen uit directe omgeving en uit regiosteden

Schaarste op de sociale huurmarkt Ooststellingwerf (Bron: Actium, 2025) Verhuringen

300

Actief woningzoekenden

200

4.830

4.050 3.205

3.015

100 0 2021

2022 Appartement

2023

2024

2021

2022

2023

2024

Grondgebonden

Slaagkansen per groep Gemiddeld aantal reacties op een woning 300

23%

Slaagkansen 14%

200

8%

9%

7% 4%

100 0 2020

2021

2022

Appartement

2023

2024

Grondgebonden

2025

2021

2022

2023

2024

3%

5%

5%

6%

Verdringing? Trend: bij wie komen beschikbare woningen terecht? 60% 50%

44%

40% 41%

46%

•

34%

•

30% 20%

11%

10% 10% 5%

9%

0% 2017

2018

2019

2020

2021

2022

Binnen-Starter

Binnen-Doorstromer

Vestig-Starter

Vestig-Doorstromer

2023

Starters behouden hun aandeel (ook de lokale jongeren) Vooral lokale doorstromers hebben last van toenemende concurrentie -

In koopsector door “diepere zakken”.

-

In huursector: door toewijzing aan regionaal woningzoekenden

Kwantitatieve opgave: trendraming (Bron: Primos, 2025) 12.400

• • •

12.200 12.000 11.800

Groei vlakt na 2035 af. Van 2025 tot en met 2030: +330 Van 2031 tot en met 2035: + 210

11.600 11.400 11.200 2025

Huishoudensgroei

2030

2035

1-1 2025

1-1 2031

1-1 2036

1-1 2040

T/m 2030

11.640

11.970

12.180

12.300

+ 330

2040 2031 tot 2040 + 330

Tot 2040 + 660

Nog exclusief: • inhalen huidige tekorten (!) • Boventrendmatige vraag (extra huisvesting aandachtsgroepen – boventrendmatig/ onvoorzien) • Beleidsbepaalde groei (aantrekken extra huishoudens)

Huishoudensprognose; vergrijzing (Bron: Primos, 2025) 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 1-2 phh tot 35 jaar

1-2 phh tussen de 35 en 1-2 phh tussen de 55 en 1-2 phh tussen de 65 en 55 jaar 65 jaar 75 jaar 2025

2030

2035

2040

1-2 phh ouder dan 75 jaar

Gezinnen

Verdieping aantal 75+ huishoudens (Bron: Primos, 2025) 3.500 3.000

Toename 2025 – 2040: + 1.075 75-plus huishoudens Aandeel 75-plus op het totaal aantal huishoudens (2025) 18% Aandeel 75-plus op het totaal aantal huishoudens (2040) 26%

2.500

Alleenstaand 85 jaar en ouder

2.000

Alleenstaand 75-84 jaar

1.500

Piek verwacht rond 2050: Aandeel 75-plus (2050):

Paar 85 jaar en ouder

30% 1.000

Paar 75-84 jaar

500 0

2025

2030

2035

2040

Kwalitatieve woningvraag huishoudensgroepen (Bron: WoON2024, CBS-Microdata 2025 periode 2017-2023) 5% 6%

6%

10% 5%

9%

25%

7%

14% 6% 2% 7%

22%

19%

Starters

16%

1-2 phh tussen de 65 en 75 jaar

27%

Koop grondgebonden 405.000+

Geen voorkeur 25% 17%

18%

Koop grondgebonden < 300.000

26%

Middenhuur appartement 25%

12%

21%

Koop grondgebonden 300.000-405.000

12%

15%

28%

Koop appartement < 300.000

15% 26%

Koop appartement 300.000+

11%

23%

Gezinnen

Middenhuur grondgebonden Sociale huur appartement Sociale huur grondgebonden

35%

20%

In landelijk gebied

Verder weg van het centrum / aan de rand van de woonplaats Maximaal 15 minuten lopen vanaf het centrum

25%

22% 22%

7% Starters

6%

1-2 phh tussen de 65 en 75 jaar

Gezinnen

In het centrum

Betaalbaarheid koopsector voor jonge mensen Referentie huishouden

Alleenstaande thuiswonende jongere, in zijn eentje op zoek naar een eerste woning Alleenstaande jongere, 30 jaar woonachtig in een huurwoning op zoek naar een betaalbare koopwoning

Jong stel dat voor het eerst gaat samenwonen

(Jong) stel dat zich wil gaat settelen in een eengezinswoning

Inkomen (referentie)

Gemiddelde WOZ-waarde per kern

Max. leencapaciteit*

Appelscha

Laag inkomen/ startersinkomen: €32.500

€ 154.000

Donkerbroek

Net boven corporatie doelgroep grens 1p.: € 50.000 Bovengrens laag middeninkomen 1p.: € 57.143 Bovengrens middeninkomen 1p.: €67.366 Net boven grens corporatiedoelgroep 2p.: € 55.000 Bovengrens laag middeninkomen 2p.: € 66.126 Bovengrens middeninkomen 2p.: 2x modaal/ € 89.821

€ 232.500

Elsloo Fochteloo Haule Haulerwijk

€ 263.500

Langedijke

€ 313.750

Nijeberkoop

Makkinga

€ 237.250 €291.250 € 428.500

Oldeberkoop Oosterwolde Ravenswoud Waskemeer Gem. Ooststellingwerf €0

€ 100.000 € 200.000 € 300.000 € 400.000 € 500.000

Bron: WOZ-bestand 2025 gemeente OSW

*Bron: Rabobank.nl (16-6-2025)

48% van de koopwoningen heeft een WOZ-waarde onder de € 300.000

Kwalitatieve behoefte 2025-2030 1000

800 600 400 200 0 -200 Soc. huur ggb

Soc. huur app

Middenhuur ggb Middenhuur app Potentieel aanbod

Koop ggb < 300.000

Koop ggb 300.000-405.000

Potentiële vraag

Koop ggb 405.000+

Koop app < 300.000

Koop app 300.000+

Saldo

Netto nodig van 2025 t/m 2030: +410 woningen

Kwalitatieve woningbehoefte t/m 2035 (Bron: WoON2024, CBS-Microdata, behoeftemodel Companen) Sociale huur grondgebonden

Netto nodig van 2025 t/m 2035: +695 woningen. Hiervan: +155 voor inlopen huidige woningtekorten

Sociale huur appartement Middenhuur grondgebonden Middenhuur appartement Koop grondgebonden < 300.000

Van de 695 kunnen 106-150 woningen als flexwoningen worden gerealiseerd (sociale huur).

Koop grondgebonden 300.000-405.000 Koop grondgebonden 405.000+

Koop appartement < 300.000 Koop appartement 300.000+ -300 2025 t/m 2030

-200

-100

2031 t/m 2035

0

100

2036 t/m 2040

200

300

400

T/m 2030 gaat het om 410 woningen, dit vraagt om bijna 70 netto toevoegingen per jaar. Van 2021 t/m 2024 zijn er in totaal 87 woningen netto toegevoegd.

Huisvestingsvraag aandachtsgroepen Aandachtsgroep

Mantelzorgers Medisch urgenten Huisvesting dakloze personen/ uitstroom Maatschappelijke opvang Uitstroom Vrouwenopvang Uitstroom Bschermd wonen Uitstroom Jeugdzorg Ex--gedetineerden Uittredende sekswerkers Herstructureringsurgenten Totaal

Statushouders (taakstelling: ca. 50 pers. p.j.) Bron: Uitgangspuntennotitie Friese urgentieverordening.

Indicatie jaarlijks potentiële urgentie-beschikkingen (huisvesting) <5 <5 Max. 20 <5 <5 10 10 <5 5 35-45 Indicatie huisvestingsvraag per jaar 25-35

Groep

Prognose (groei) 2025- 2030

Groei woningbehoefte (2025-2030)

Groei jaarlijkse behoefte sociale huur

Short-mid stay arbeidsmigranten

+50 pers.

5-10 (tijdelijke woonverblijven)

1-2 flexibele woonverblijven

Long stay arbeidsmigranten

+95 pers.

25 – 35 reguliere woningen

5-7 reguliere woningen*

Bron: CBS Migrantenmonitor 2023; Decisio & Companen, Onderzoek Flexwonen Provincie Fryslan, 2020, bewerking Companen 2025

*voor longstay-arbeidsmigranten (permanente vestigers) zijn reguliere woningen nodig. Doorgaans hebben zij een sociale huurwoning nodig.

Perspectieven voor flexwoningen Woningbehoefte (2025 t/m 2035)

Waarvan: reguliere woningen

Waarvan: Tijdelijke woonconcepten Evt. als substitutie voor reguliere woningen:

Extra bovenop reguliere woningen

Totaal ruimte voor tijdelijke woonconcepten

Trendmatige behoefteraming

540

540 [496*]

[44*]

[44*]

Inhaalvraag huidige tekorten

155

49

36

70

106

(Sub)totalen

695

589 [545*]

36 [80]

70

106 [150]

* Een deel van de huidige woningbehoefte is in plaats van reguliere woningen ook te realiseren als flexwoningen, gelet op de tijdelijkheid van de huisvestingsvraag / verwachte woonduur • •

Naast de trendraming voor woningbehoefte (huishoudensgroei) is er een extra woningbehoefte om huidige tekorten weg te werken (155). Zowel binnen de reguliere vraag als bij de inhaalvraag zijn groepen voor wie flexwonen een prima woonalternatief kan zijn: 106 – 150 flexwoningen zijn nodig om de jaarlijkse vraag te kunnen huisvesten.

Bijlage dia’s

Woningvoorraadontwikkeling Ooststellingwerf (Bron: CBS-statline 2025) •

200 150 100

•

50 0 -50 -100 -150 2015

2016

2017

2018

Nieuwbouw

2019

2020

Sloop

2021

2022

Woningsaldo

2023

2024

Ooststellingwerf kende een sterke piek van nieuwbouw in 2020 en 2021. Dit had in 2021 sterk te maken met een grote hoeveelheid sloop-nieuwbouw Jaarlijks werden in de gemeente gemiddeld 47 woningen nieuw gebouwd en 23 gesloopt. Inclusief overige onttrekkingen en toevoegingen is het jaarlijkse saldo (voorraadtoename): +35

Prijsontwikkeling koopmarkt Ooststellingwerf (Bron: CBS, 2025) € 500.000

•

Gemiddelde transactieprijs 2024 van €364.000 in Ooststellingwerf. Vergelijkbaar met gemiddelde in Fryslân. Wel lager dan gemiddeld in Nederland

•

Gemiddelde transactieprijs de afgelopen 5 jaar in Ooststellingwerf met +43% gestegen. Dat is meer dan in Nederland(+35%) en in Fryslân (+38%).

€ 450.000 € 400.000 € 350.000 € 300.000 € 250.000 € 200.000 € 150.000 2015

2016

2017

Nederland

2018

2019 Fryslân (PV)

2020

2021

2022

2023

Ooststellingwerf

2024

Migratie naar prijssegmenten Ooststellingwerf (Bron: CBS-Microdata 2025, periode 2017-2023) • Binnenverhuizers

33%

17%

23%

Vestigers

34%

17%

17%

Vertrekkers

24%

0%

Sociale huur

40%

20%

Vrije sector huur

15%

13%

13%

14%

19%

11%

40%

60%

80%

Koop tot 300

Koop 300-405

• •

11%

100%

Koop 405+

Eenderde van de binnenverhuizers en vestigers richt zich op de sociale huur Huur is 50% van de verhuizingen, dit heeft deels te maken met de hogere doorstroming in huurhuizen Vestigers richten zich op een iets duurder koopsegment dan de binnenverhuizers

Welke woningen zijn in trek in Ooststellingwerf? (Bron: CBS-Microdata 2025, periode 2017-2023) • Binnenverhuizers

18%

14%

11% 6% 11%

11%

25%

4%

• Vestigers

24%

10%

13% 4% 8%

8%

32%

3%

• •

Vertrekkers

11%

14%

0%

14%

20%

25%

40%

11% 5%

60%

15%

80%

Sociale huur grondgebonden

Sociale huur appartement

Vrije sector huur grondgebonden

Vrije sector huur appartement

Koop rijwoning

Koop 2-1 kap

Koop vrijstaand

Koop appartement

6%

100%

Vestigers komen meer terecht in de grondgebonden sociale huur. Vestigers richten zich ook meer op het vrijstaande aanbod Binnenverhuizers komen vaker terecht in huurappartementen (ouderen) Vertrekkers verhuizen vaker op vrije sector huurwoningen, vooral appartementen (trek naar de stad).

Raadsvoorstel Commissievergadering Titel Portefeuillehouder/Teamleider Extern zaak ID (zaakcode)

: : : :

Ruimte Verlengen looptijd woon(zorg)visie Ooststellingwerf 2022-2026

J. Nijboer/ W. Buijs 0085251670

Datum collegevergadering 13 oktober 2025

Voorgesteld besluit 1. De looptijd van huidige woon(zorg)visie 2022-2026 te verlengen tot 1 januari 2027 en hiervoor het addendum vast te stellen

Openbaar Ja, passief via openbaar verslag

Inleiding Vanuit het collegeakkoord (2022) is het uitgangspunt genoteerd dat Ooststellingwerf een duurzame en een fijne plek is om te leven en te wonen. Deze doelstellingen zijn verankerd in het lokale woonbeleid: de woon(zorg)visie 2022-2026. Deze visie loopt per 1 januari 2026 af. Het is wettelijk verplicht om geldig woonbeleid te hebben. Momenteel wordt aan het nieuwe woonbeleid, in de vorm van een volkshuisvestingsprogramma op basis van voorgenomen nieuwe wetgeving de wet versterking regie op de volkshuisvesting, gewerkt. Dit betekent dat er in 2026 aan het nieuwe beleid wordt gewerkt (zie planning bijlage 2). Voorliggend addendum zorgt voor de actualisatie van het huidige beleid en voor een overbruggingsjaar naar het opstellen van het gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma

Argumenten 1.1. Het hebben van woonbeleid is een wettelijke verplichting Op grond van de Woningwet 2014 (art. 42) is de gemeente verplicht om woonbeleid te hebben. Via het verlengen van de looptijd van de huidige woon(zorg)visie 2022-2026 zorgen we ervoor dat we tijdens het proces om te komen tot het gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma geldig woonbeleid hebben. Op deze wijze voldoen we dus aan onze wettelijke verplichting. 1.2. Duidelijkheid in de samenwerking met stakeholders is gewenst Als gemeente werken we op het gebied van wonen intensief samen met stakeholders, o.a. woningcorporaties, huurdersverenigingen en marktpartijen. Voor deze samenwerking is beleidsmatige uniformiteit, bestuurlijke consistentie en heldere communicatie nodig. Dit addendum verwerkt recente (rijks)afspraken en -kaders in het lokale beleid en zorgt zodoende voor de gewenste duidelijkheid in de samenwerking. 1.3. Via het addendum wordt de actualisatie van de woningbouwaantallen en betaalbaarheidsdoelen op basis van de eerste herijking regionale woondeal opgenomen De rechtsgeldigheid van het addendum omvat het overgangsjaar 2026. In het addendum zelf worden onderdelen van de bestaande visie geactualiseerd op basis van recente (rijks)afspraken en -kaders. Het addendum heeft de meest recente woningbouwafspraken (woondeal, 3 juli 2025) met provincie en rijk opgenomen: 820.

De huidige woon(zorg)visie gaat uit van de 520, dit verschil van 300 woningbouwaantallen wordt door dit addendum gecorrigeerd. Ook is de afspraak om 30% sociale huur en het realiseren van twee derde betaalbare woningen in het addendum opgenomen. 1.4. Woonbeleid is de juridische verankering van de prestatieafspraken Woningcorporaties doen op basis van de woonvisie een passend bod voor de prestatieafspraken. Huurdersorganisaties zijn hier nauw bij betrokken. Omdat de huidige visie met ingang van 1 januari 2026 geen juridische rechtsgeldigheid meer heeft, is het noodzakelijk om een tussentijdse actualisatie en verlenging in de vorm van dit addendum door te voeren. Op deze wijze hebben we in 2026 geldig woonbeleid.

Kanttekeningen 1.1 Wet versterking regie op de Volkshuisvesting is nog niet in werking getreden Vanaf 1 januari 2026 zal naar verwachting de Wet versterking regie op de Volkshuisvesting in werking treden. Hierdoor zijn gemeenten verplicht om binnen twee jaar na inwerkingtreding de bestaande woon(zorg)visie om te zetten naar een volkshuisvestingsprogramma. Momenteel wordt dit wetsvoorstel nog door de kamer behandeld en is het niet zeker wanneer deze in werking zal treden. 1.2 Het provinciale volkshuisvestingsprogramma is nog in ontwikkeling Het gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma dient aan te sluiten bij het provinciale volkshuisvestingsprogramma doordat het de lokale uitvoering van de gestelde provinciale richting is. De planning van de provincie is om in 2026 het provinciale volkshuisvestingsprogramma op te stellen. Hier sluiten we via deze parallelle planning bij aan. Mocht het proces van de provincie vertraging oplopen, kan dit mogelijk tot gevolg hebben dat ons lokale volkshuisvestingsprogramma ook vertraging oploopt.

Financiële toelichting n.v.t.

Sustainable Development Goals (SDG’s)

SDG 11 – Duurzame steden en gemeenschappen: Door het actualiseren van woningbouwaantallen en betaalbaarheidsdoelen wordt ingezet op voldoende, betaalbare en kwalitatieve huisvesting voor alle inwoners van Ooststellingwerf. SDG 3 – Goede gezondheid en welzijn: De integratie van zorgaspecten in het woonbeleid bevordert een gezonde leefomgeving, met aandacht voor kwetsbare groepen zoals ouderen en mensen met een zorgvraag. SDG 10 – Ongelijkheid verminderen: Door het opnemen van afspraken over sociale huur en betaalbare woningen wordt gestreefd naar een inclusieve woonomgeving waarin iedereen mee kan doen.

Inwonersparticipatie N.v.t.

Publicatie voor bekendmaking De gemeenteraad verlengt de looptijd van de woon(zorg)visie Ooststellingwerf 2022–2026 met één jaar, tot 1 januari 2027. Dit gebeurt via een addendum dat recente afspraken over woningbouw en betaalbaarheid verwerkt. Hiermee blijft het woonbeleid geldig in 2026 en wordt aangesloten op de toekomstige invoering van het volkshuisvestingsprogramma.

Vervolg In 2026 wordt het volkshuisvestingsprogramma opgesteld

Burgemeester en wethouders van Ooststellingwerf, , secretaris

, burgemeester.

Bijlagen 1. Woon(zorg)visie Ooststellingwerf 2022-2026 2. Planning startnotitie van woon(zorg)visie naar volkshuisvestingsprogramma 3. Addendum op de woon(zorg)visie Ooststellingwerf 2022-2026

Extern zaak ID (zaakcode) : 0085251670 De raad van de gemeente Ooststellingwerf; nr. gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van ; 13 oktober 2025

Besluit 1.

De looptijd van huidige woon(zorg)visie 2022-2026 te verlengen tot 1 januari 2027 en hiervoor het addendum vast te stellen

Besloten in de openbare vergadering van 25 november 2025 , griffier.

, voorzitter.

Woon(zorg)visie 2022-2026 Gemeente Ooststellingwerf

14 december 2021 Rapportage

DATUM

14 december 2021

TITEL

Woon(zorg)visie 2022-2026

OPDRACHTGEVER

Gemeente Ooststellingwerf

AUTEUR(S)

Bram Klouwen Jan van Deursen

PROJECTNUMMER

085.106/G

STATUS

Rapportage

Inhoud 1

Inleiding

2

2

Thema 1: Groeiscenario’s

7

3

Thema 2: Mismatch tussen vraag en aanbod

12

4

Thema 3 Wonen en zorg

22

5

Thema 4: Leefbaarheid en duurzaamheid

33

Bijlage 1: Toetsingskader woningbouw

39

Bijlage 2: woningmarktonderzoek

42

Bijlage 3: Cijferbijlage woningmarktonderzoek

49

085.106/G | Woon(zorg)visie 2022-2026

1

1 Inleiding Ooststellingwerf wil een fijne plek zijn voor iedereen, jong en oud. Een plek om te zijn en te blijven. Dat is nu niet altijd mogelijk. De druk op de woningmarkt neemt ook in Ooststellingwerf toe. De sterk gestegen huizenprijzen maken het voor bepaalde groepen steeds lastiger om een betaalbare en passende woning te vinden. Bovendien verandert de woningvraag. De gemeente heeft te maken met nieuwe woningmarktopgaven. Zo vinden jongeren met vaak een beperkt inkomen door de gestegen huizenprijzen steeds moeilijker een woning. Tegelijkertijd is Ooststellingwerf steeds meer in trek bij mensen van buiten de gemeente vanwege de verbeterde bereikbaarheid en de kwaliteit van het landschap. Hierdoor neemt de schaarste aan woningen verder toe. Ook wonen meer mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag langer of weer zelfstandig thuis. Dit vraagt levensloopgeschikte woningen, dorpen waar mensen er voor elkaar zijn, (ontmoetings-)voorzieningen en zorgaanbod. Verder ligt er een belangrijke opgave om de woningvoorraad te verduurzamen, voldoende standplaatsen te bieden aan woonwagenbewoners, adequate huisvesting te realiseren voor arbeidsmigranten, en voor het toenemend aantal statushouders. De gemeente Ooststellingwerf wil deze opgaven aanpakken. Hiertoe heeft zij een nieuwe woon(zorg)visie uitgewerkt.

In deze visie benoemt zij de ambities rond het wonen in de kernen van Ooststellingwerf, evenals op het onderwerp wonen en zorg. Deze visie kan worden gezien als een uitwerking en verdieping van de Omgevingsvisie (na vaststelling).

Figuur 1: Essentieschets Ooststellingwerf - Omgevingsvisie

De Omgevingsvisie omschrijft Ooststellingwerf als “een prachtige gemeente in het hart van het noorden met grote landschappelijke variatie van zand tot veen en een sterke sociale samenhang waar Drentse trekjes en Friese

085.106/G | Woon(zorg)visie 2022-2026

2

invloeden harmonieus met elkaar samengaan.” Vanuit de Omgevingsvisie stuurt de gemeente actief op het behouden van dit karakter. Tegelijkertijd ligt er het aanbod vanuit Fryslân, Groningen, Drenthe en Flevoland om extra woningen te realiseren boven de eigen behoefte (Deltaplan van het Noorden) om zo het landelijke woningtekort te verminderen. Dit is een groei die moet passen bij het karakter van Ooststellingwerf. Hoe de gemeente Ooststellingwerf hiermee omgaat, is onderwerp van deze woonvisie.

Proces totstandkoming woon(zorg)visie De woon(zorg)visie is in vier stappen uitgewerkt.

stap 1

•analyse van het gevoerde beleid door de gemeente Ooststellingwerf, zoals Omgevingsvisie, het Programma duurzaam Ooststellingwerf 20212025, etc. Om aan te sluiten bij de actualiteit zijn ook plannen betrokken die nog niet volledig zijn vastgesteld door de raad.

stap 2

•het uitvoeren van een woningmarktonderzoek waarmee de woon(zorg)behoefte in kaart is gebracht. Dit is samen met de huurdersorganisaties en de corporaties gedaan. In bijlage 2 zijn de resultaten weergegeven.

stap 3

stap 4

•ophalen van input bij marktkenners, zorgpartijen en inwoners. Via een enquête onder de inwoners van Ooststellingwerf hebben 436 mensen uit alle dorpen hun mening gegeven over het wonen. In online bewonersavonden hebben inwoners de uitkomsten van de enquête nader geduid. Onze partners namen deel via enkele themabijeenkomsten.

•uitwerken van de visie. De conceptvisie is afgestemd met verschillende beleidsvelden, marktkenners en zorgpartijen. In een inwonersavond is dit besproken.

085.106/G | Woon(zorg)visie 2022-2026

Wonen centraal - verbindingen met andere thema’s en beleid De huidige woonvisie loopt in januari 2022 af. Sinds het wijzigen van de Woningwet (2021) zijn gemeenten verplicht hun woonbeleid in een woonvisie vast te leggen. De druk op de markt is groot. Daarom is het naast de wettelijke verplichting van belang om het beleid tijdig te actualiseren. Daarnaast heeft de Taskforce Wonen en De Taskforce is een samenwerking Zorg de ambitie gesteld dat alle van het Ministerie van gemeenten in 2021 een visie op wonen Volksgezondheid, Welzijn en en zorg hebben. In deze visie werkt de Sport, het Ministerie van gemeente het woon- en woonzorgbeleid Binnenlandse Zaken, Aedes, VNG, tot 2026 uit met een doorkijk naar 2030. Actiz en zorgverzekeraars Nederland. De gemeente legt in deze visie de noodzakelijke verbindingen met relevante thema’s rond wonen in de brede zin: • Aansluiting en aanvullen op de regionale woningbouwplannen: Vanuit de Regio ligt er een aanbod om 45.000 woningen in te bouwen als onderdeel van het “Deltaplan van het Noorden”. Deze extra groei moet nog een vertaling krijgen naar de verschillende gemeenten. Door scenario’s in beeld te brengen kan de gemeente zich in deze discussie goed positioneren. • Verbinding met economie, mobiliteit, duurzaamheid, leefbaarheid, sociaal domein.

De woon(zorg)visie legt waar nodig relaties met andere beleidsvelden en agendeert de gewenste uitwerking op die velden. • Dorpsgericht werken: Wonen is voor inwoners een belangrijk onderwerp. Inwoners beleven het wonen niet op gemeentelijk niveau, maar binnen hun wijk of dorp. Een prettig woon- en leefklimaat in de wijken en dorpen is essentieel. De woon(zorg)visie geeft de aan op richting op clusters binnen de deelgebieden zoals benoemd in de Omgevingsvisie. Daarnaast geeft de visie waar nodig richting op kernniveau.

3

Onze prioriteiten De woonvisie beschrijft de visie van de gemeente Ooststellingwerf op de gewenste ontwikkeling van de woningmarkt in de kernen. De gemeente wil een belangrijke sturende en regisserende rol spelen op de woningmarkt, zeker omdat zij op dit moment voor een aantal grote opgaven staan. Als gemeente betekent dit dat we op verschillende manieren invloed uitoefenen: vaak regisserend en stimulerend, soms meer faciliterend (waarmee we aansluiten bij onze roldefinitie in onze Visie op de samenleving). Deze inzet moet eraan bijdragen dat Ooststellingwerf een fijne plek blijft om te wonen voor iedereen. Deze woon(zorg)visie geeft voor de komende jaren hiervoor de kaders aan. De noodzaak en urgentie om deze rol op te pakken, komt terug onder een viertal thema’s met prioriteit: Thema 1: Inzetten op een passend groeiscenario De druk op de woningmarkt is momenteel zeer hoog. Dat zorgt voor krapte en drijft prijzen op. Ook laat het woningmarktonderzoek zien dat tot 2030 de snelle groei van het aantal huishoudens waarschijnlijk door zal zetten. Daarom gaan we als eerste werken aan een versnelling van de woningbouwopgave. Zo willen we adequaat inspelen op de vraag vanuit de dorpen en van elders. Thema 2: Mismatch tussen vraag en aanbod De prijzen van woningen zijn de afgelopen jaren flink gestegen. Hierdoor zijn woningen voor mensen met een laag of middeninkomen soms te duur.

Woningzoekenden uit Ooststellingwerf hebben hier extra last van, door de gemiddeld lage sociaal-economische status van inwoners van Ooststellingwerf. Wij willen voorkomen dat zij niet in onze gemeente kunnen wonen. Met name (koop)starters komen in de knel, maar ook jonge gezinnen die uit hun starterswoning zijn gegroeid. Voor ouderen is er beperkt aanbod aan levensloopgeschikte woningen waar zij naartoe kunnen doorstromen. We

085.106/G | Woon(zorg)visie 2022-2026

zien een verschuiving in de vraag van traditionele gezinswoningen naar kleinere levensloopgeschikte woningen. De komende jaren stimuleren we een betere afstemming van het woningaanbod op de vraag; ook door realisatie van betaalbaar woningaanbod. Daarbij bieden we ruimte aan innovatieve woonvormen die deze afstemming dichterbij brengt. Thema 3: Organiseren van wonen en zorg We willen dat mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag wonen in een ‘gewone woning’ in een ‘gewone woonwijk’ kunnen wonen. In onze woonzorgvisie geven we hier aandacht aan; vanwege de groeiende opgave door de vergrijzing enerzijds, en het weer thuis wonen van mensen die nu in instellingen wonen anderzijds. Vanuit deze woonzorgvisie bevorderen we aanbod toegankelijke woningen, met in nabijheid burenhulp, ontmoeting, en / of ondersteuning en zorg. Dat alles liefst zo dicht mogelijk in de vertrouwde omgeving bij mensen thuis, zodat mensen ook met een zorgvraag prettig en veilig thuis kunnen (blijven) wonen. En als dit door de intensiteit niet meer in de vertrouwde omgeving kan, zo dichtbij mogelijk elders in Ooststellingwerf. Thema 4: Werken aan leefbaarheid en duurzaamheid Ooststellingwerf is een landelijke gemeente waar landschappelijke kwaliteiten, gemeenschapszin en duurzaamheid belangrijk zijn.

Wij stimuleren prettig wonen in Ooststellingwerf door mee te werken aan een leefbare omgeving en verduurzaamde woningen. Let op: bij de uitwerking van deze thema’s benoemen we oplossingen die bij het schrijven van deze woonvisie actueel zijn en aansluiten bij de vraagstukken die spelen in Ooststellingwerf. Denk bijvoorbeeld aan “tiny houses”, “demontabel bouwen” of “knarrenhoven”. Initiatieven op de woningmarkt volgen elkaar snel op. Nieuwe ideeën dienen zich constant aan. De benoemde

4

Figuur 3: Cirkels van invloed

concepten in deze visie dienen als voorbeeld / illustratie en sluiten andere initiatieven die zich in de toekomst aandienen niet uit. Onze rol Bij de uitwerking van het woonbeleid werkt de gemeente samen met inwoners, corporaties, bouwbedrijven. Zij zijn primair de investeerders in een goed woonklimaat. De gemeente faciliteert hun zo nodig. De woonvisie vormt de basis waarop we met woningcorporaties en huurdersorganisaties (meer)jaarlijkse prestatieafspraken maken. We sturen via toetsing van woningbouwplannen het gewenste programma en ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente. We kiezen daarbij waar nodig een sturende of regisserende rol. We richten ons daarbij op die thema’s en opgaven waar we invloed op kunnen uitoefenen. We onderscheiden de invloed van de gemeente op drie niveaus: wat kan de gemeente zelf doen, wat kan de gemeente in samenwerking met partners doen en wat kan de gemeente beïnvloeden? Op al deze niveaus speelt de gemeente een rol.

Actiegericht: Van visie naar concrete uitvoeringsafspraken De woonvisie kan gezien worden als een uitwerking van de Omgevingsvisie (na vaststelling) en bevat daartoe een deel ‘visievorming’. In de Omgevingsvisie is een aantal ambities en opgaven ten aanzien van wonen (en zorg) benoemd. Deze worden in de woon(zorg)visie op basis van de hiervoor beschreven thema’s nader uitgewerkt.

Figuur 2: Structuur van de Woon(zorg)visie

De woonvisie is daarnaast vooral actiegericht met concrete opgaven voor de komende jaren (looptijd tot en met 2026, met een doorkijk naar 2030). Aan deze opgaven wordt in de woonvisie een uitvoeringsprogramma gekoppeld (zie figuur 3).

085.106/G | Woon(zorg)visie 2022-2026

5

085.106/G | Woon(zorg)visie 2022-2026

6

2 Thema 1: Groeiscenario’s Uit het woningmarktonderzoek blijkt dat het aantal huishoudens tot 2030 sneller lijkt te groeien dan werd aangenomen. Door de snelle huishoudensgroei in de afgelopen jaren is de druk op de woningmarkt sterk toegenomen. Dit vraagt om een versnelling in de woningbouw.

Ambitie: Het aantal huishoudens in Ooststellingwerf zal blijven groeien. Daarom werken we aan een versnelling van de woningbouw. Tot 2030 zetten we in op een groeiscenario van 520 woningen om de druk op de huidige markt te verlichten en kansen van economische voorspoed te verzilveren. We zoeken mogelijkheden voor versnelling in productie op korte termijn. Vervolgens voegen we woningen gefaseerd toe zodat we tijdig kunnen op- en afschalen, afhankelijk van de behoefte. Planmatige nieuwbouw vindt vooral plaats in de kerndorpen (Oosterwolde, Appelscha, Haulerwijk), Donkerbroek en Oldeberkoop. Met de overige dorpen zoeken we kansen voor toevoegingen aansluitend bij de ruimtelijke mogelijkheden en aard en schaal van het dorp.

Opgaven groeiscenario’s Om deze ambities waar te maken wil de gemeente de komende jaren samen met corporaties, ontwikkelaars en particulieren werken aan onderstaande opgaven. Opgave 1: Groeien naar onze capaciteit De druk op de woningmarkt in Ooststellingwerf is flink toegenomen de afgelopen jaren. Het woningmarktonderzoek, de enquête en de gevoerde gesprekken met bewoners en marktkenners bevestigen dit beeld. Tot 2030

085.106/G | Woon(zorg)visie 2022-2026

verwacht de gemeente een extra behoefte van 320 tot 520 woningen. Dit is een stuk meer dan de 190 extra woningen waar vanuit de provinciale prognose rekening mee wordt gehouden. De sterkere huishoudensgroei komt vooral door de huidige periode van economische voorspoed die de afgelopen 5 jaar heeft gezorgd voor een hogere migratie vanuit binnen- en buitenland naar Ooststellingwerf. We gaan aan de bovenkant van de bandbreedte zitten en richten ons op toevoeging van 520 woningen. Zo houden we rekening met de verhoogde instroom vanuit binnen- en buitenland, maar ook met mensen die met spoed een woning zoeken en nu wonen op (bijvoorbeeld) vakantieparken. Het bouwen van voldoende woningen is niet alleen belangrijk om de druk op de woningmarkt te verlichten en de voorraad aan te passen op een veranderende vraag. Het is ook een belangrijk middel om de groei van de lokale economie te ondersteunen. De gemeente ligt centraal in Noord Nederland en heeft via de N381 en N919 snelle verbindingen met omliggende grotere kernen zoals Drachten en Assen. Via de N351 is er goede aansluiting met het Zuiden en Westen van Nederland. Een goede beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen kan ervoor zorgen dat gezinnen uit deze gemeenten die op zoek zijn naar meer ruimte in een landelijke omgeving, zich zullen vestigen in Ooststellingwerf.

Daarnaast helpt woningbouw de gemeente in haar doel om een goed vestigingsklimaat te creëren voor bedrijven. Dit is een groot voordeel in sectoren waar arbeidskrachten schaars zijn.

7

De groei helpt ook om variatie in de bevolkingsopbouw te behouden, door het aantrekken van gezinnen die in Ooststellingwerf werken. Dit zal ook effect hebben op zo veel mogelijk behoud van het huidige voorzieningenniveau (basisscholen en verenigingen). Om de druk op de woningmarkt op de korte termijn te verzachten zetten we in op het versneld beschikbaar krijgen van ontwikkellocaties. Met deze locaties ontstaat ruimte voor de toevoeging van 520 woningen tot 2030. Hiermee kunnen we anticiperen op de verwachte extra huishoudensgroei. Wel is het belangrijk om bij de realisatie van deze plannen de vinger aan de pols te houden. De demografische analyse laat zien dat binnenlandse en buitenlandse migratie van en naar Ooststellingwerf afhankelijk is van de actuele economische situatie. Ofwel, de woningmarkt in Ooststellingwerf is conjunctuurgevoelig. Het is dus belangrijk dat de gemeente periodiek kan opof afschalen afhankelijk van hoe de economie en de huishoudensgroei zich ontwikkelt. Het vastgestelde uitvoeringsprogramma woningbouw van Ooststellingwerf is inmiddels grotendeels gerealiseerd. Van dit uitvoeringsprogramma resteren nog ongeveer 150 woningen om te bouwen. Dit aantal is veel lager dan de 520 geambieerde woningen. Daarom zal op korte termijn de uitvoering van de resterende plannen uit het uitvoeringsprogramma gestalte moeten krijgen.

Daarnaast moeten we nieuwe plannen toevoegen. Hier ligt een rol voor de gemeente om actief op zoek te gaan naar nieuwe locaties voor woningbouw met behulp van ontwikkelaars en inwoners zodat nieuwe woonmilieus kunnen worden aangewezen. Opgave 2: Verdeling van de opgave over de dorpen Naast het bepalen van het aantal woningen, is het belangrijk te kiezen waar nieuwe woningen gebouwd kunnen worden. Vanuit het

085.106/G | Woon(zorg)visie 2022-2026

8

woningmarktonderzoek zien we dat ruimte voor planmatige nieuwbouw vooral ligt in kerndorpen Oosterwolde, Appelscha en Haulerwijk, maar ook in Donkerbroek en Oldeberkoop. Naast de vijf dorpen die hiervoor genoemd zijn, is er ook in de overige dorpen behoefte aan nieuwe woningen. Hier is het van belang om in te spelen op ruimtelijke kansen passend bij de behoefte en de aard en schaal van het dorp. Hierbij zoeken we actief de samenwerking met de kleinere dorpen door in gesprek te gaan met inwoners en plaatselijke belangen om zo tot geschikte locaties voor woningbouw te komen. Ook geven bewoners tijdens bijeenkomsten aan dat zij zoeken naar mogelijkheden om eigen initiatieven te ontplooien. Dit stimuleren we aan de hand van het toetsingskader woningbouw en het verstrekken van informatie over en begeleiding bij het doorlopen van gemeentelijke procedures.

Beleidsrichtingen groeiscenario’s Om deze twee opgaven binnen Thema 1: Groeiscenario's te realiseren heeft de gemeente het volgende actieplan opgesteld. Dit plan is geordend op basis van de drie niveaus van de cirkels van invloed. Per activiteit geven we met een kleur weer aan welke opgave die bijdraagt. Soms is dat een van beide opgaven onder dit thema, soms beide opgaven tegelijkertijd.

085.106/G | Woon(zorg)visie 2022-2026

9

Uitvoeringsagenda thema 1: Groeien naar onze capaciteit Zelf doen 1.

We stimuleren en faciliteren in de toevoeging van 520 woningen tot 2030. We doen dit door actief nieuwe plannen toe te voegen en bestaande plannen hard te maken. We evalueren de resultaten elke twee jaar en stellen indien nodig de planning naar boven of naar beneden bij.

Opgaven 1 2

2.

De gemeente is momenteel bezig met het opzetten van een Taskforce woningbouw. Als eerste taak inventariseert de taskforce in de kerndorpen (Oosterwolde, Appelscha en Haulerwijk) geschikte plekken voor inbreiding of uitbreiding die geschikt zijn om een groot aantal woningen tegelijk te bouwen.

Opgaven 1 2

3.

Naast het toevoegen van grotere planlocaties in de kerndorpen, is het belangrijk actief met de overige dorpen in gesprek te gaan over mogelijke bouwlocaties die passen bij de aard en schaal van deze dorpen. Daarnaast stimuleren we eigen initiatief. Vanuit gesprekken met bewoners komt naar voren dat er vaak al veel ideeën zijn hoe woningbouw op een creatieve manier gerealiseerd kan worden (denk aan splitsing of een meergeneratiewoning). Door bewoners te informeren en te faciliteren bij het aanvragen van vergunningen en doorlopen van procedures komen we ook in deze dorpen tot maatwerk.

4.

De gemeente heeft momenteel een Afwegingskader woningbouw. Dit kader is vrij technisch van aard en niet altijd even makkelijk te doorgronden voor initiatiefnemers. Daarom vervangen we dit door een toetsingskader voor nieuwbouwplannen. Zo kan de gemeente een actievere sturende rol nemen op de gewenste projecten. Het toetsingskader is opgenomen in bijlage 1.

5.

We monitoren de woningbehoefte periodiek en plannen flexibel om aan de nieuwbouwbehoefte te voldoen. We maken daarbij gebruik van de mogelijkheid om voorzienbaarheid te creëren, zodat we zo nodig afscheid kunnen nemen van plannen die niet (meer) passen of die in een vroeg stadium niet haalbaar blijken. Zo blijft de focus op het hard maken van realistische en gewenste plannen.

Opgaven 1 2

Opgaven 1 2

Opgaven 1 2

Samenwerking 1.

We blijven samenwerken als regio Zuidoost Fryslân bij woningbouwafspraken en actuele ontwikkelingen die van invloed zijn op de woningmarkt. Zo zetten we gezamenlijk in op het realiseren van voldoende woningbouw. Hierbij treden we in overleg met de provincie Fryslân, zodat de provincie in goed overleg de behoefteontwikkeling planologisch kan faciliteren.

085.106/G | Woon(zorg)visie 2022-2026

Opgaven 1 2

10

2.

Jaarlijks maken we prestatieafspraken met corporaties en huurdersorganisaties. We maken afspraken over het aantal te bouwen of te vervangen woningen per dorp. Voor meer details over het aantal sociale huurwoningen dat gerealiseerd moet worden, zie hoofdstuk 3: mismatch tussen vraag en aanbod.

3.

Er zijn momenteel plannen voor ongeveer 150 woningen. Omdat dit aantal te weinig is om aan de bouwopgave te voldoen, is het van belang bestaande plannen hard te maken en nieuwe plannen toe te voegen. Naast afspraken met corporaties is het ook belangrijk samenwerking te zoeken en afspraken te maken met ontwikkelaars in de regio om dit te realiseren. Dit kan bijvoorbeeld via de taskforce woningbouw (actie 2 zelf doen) worden opgepakt en vormgegeven.

Opgaven 1 2

Opgaven 1 2

Beïnvloeding 1.

Er staat een aantal panden leeg in de gemeente. Vanuit de gesprekken met inwoners en marktkenners komt naar voren dat daar mogelijkheden zijn voor wonen. Denk bijvoorbeeld aan winkelpanden in de kernen van dorpen. Waar ruimtelijk passend, faciliteren we bij deze leegstand transformatie naar woningen. Wel houden we hierbij rekening met de kwaliteit van de herontwikkeling. Zo komt de leefbaarheid rondom deze locaties niet in het geding en zorgen we voor een goede woonkwaliteit.

085.106/G | Woon(zorg)visie 2022-2026

Opgaven 1 2

11

3 Thema 2: Mismatch tussen vraag en aanbod Door stijgende prijzen en een veranderende vraag naar woningen hebben bepaalde groepen in Ooststellingwerf steeds meer moeite om een geschikte en betaalbare woning te vinden. Toch vinden mensen van elders in onze gemeente nog altijd een woning met een relatief gunstige prijs-kwaliteitverhouding. Voor mensen met een laag inkomen uit Ooststellingwerf betekenen stijgende woningprijzen dat deze woningen voor hen te duur worden. Het is daarom belangrijk dat vraag en aanbod van woningen op elkaar aansluit, zodat starter, doorstromer en vestiger in Ooststellingwerf een woning kan vinden.

Ambitie: We zetten in op de ontbrekende schakels op de woningmarkt. Zo stimuleren we doorstroom en benutten we de huidige voorraad optimaal. Dit betekent dat we nieuwbouw vooral inzetten om doorstroom op gang te krijgen. Denk hierbij aan het toevoegen van koopwoningen tot de NHG grens1, middenhuur tot €1.000 en woningen voor senioren. Aanvullend op het inspelen op de behoefte vanuit vooral starters en doorstromers, voegen we kleinschalig woonmilieus toe die in trek zijn bij vestigers (landschappelijk wonen in een groene omgeving), zodat er meer variatie komt in het woningaanbod in de gemeente en we een kapitaalkrachtige groep aan Ooststellingwerf binden. Om snel in te kunnen spelen op de veranderende woningvraag stimuleren en ondersteunen we initiatieven uit de gemeenschap, vanuit het principe ‘ja mits’2. We gaan experimenteren met versnelling in ruimtelijke procedures en het actief begeleiden van initiatieven. We ondersteunen in het bijzonder concepten die bijdragen aan snelle realisatie van woningen.