Agendabundel

2

1

3

4

Een uitgebreidere beschrijving van de kwadranten is te vinden in bijlage 1. Ook zijn hier de indicatoren te vinden die positie van een bedrijf in het vitaliteitsmodel bepaalt.

23

3.1 Vitaliteitsanalyse verblijfssector Ooststellingwerf 0% van de bedrijven

46% van de bedrijven

31% van de bedrijven

23% van de bedrijven

Het Vitaliteitsmodel Ooststellingwerf: In figuur 5 is het vitaliteitsmodel Ooststellingwerf weergegeven. Alle 13 geselecteerde parken zijn hierin opgenomen. Ook de parken die niet meehebben gedaan aan de enquête, maar wel bezocht zijn door ZKA. Dit brengt grote verschillen met zich met ten opzichte van de hiervoor beschreven productiviteitsanalyse. De vitaliteitsdiagnose van Ooststellingwerf is dat 31% van de onderzochte bedrijven in Ooststellingwerf vitaal is. Deze bedrijven komen uit in het groene kwadrant. Deze bedrijven staan in goede verbinding met hun toeristisch-recreatieve gasten. 46% komt uit in het rode niet-vitale kwadrant waar zowel het perspectief als de kwaliteit te laag is. 23% van de bedrijven heeft (redelijke) kwaliteit maar te weinig toekomstperspectief in verblijfsrecreatie (gele kwadrant). Er vallen geen bedrijven in het blauwe segment met een (redelijk) toekomstperspectief, maar weinig kwaliteit.

Figuur 5: Het vitaliteitsmodel Ooststellingwerf

24

3.1 Vitaliteitsanalyse verblijfssector Ooststellingwerf

0%

76%

15%

9%

Het Vitaliteitsmodel Ooststellingwerf: Wanneer gekeken wordt naar de verdeling van de capaciteit (aantal slaapplaatsen) over de vitaliteitssegmenten, ontstaat een genuanceerder beeld. Circa 76% van het aantal slaapplaatsen valt binnen het groene vitale kwadrant. 15% komt uit in het rode niet-vitale kwadrant waar zowel het perspectief als de kwaliteit te laag is. 9% van de slaapplaatsen hebben (redelijke) kwaliteit maar te weinig toekomstperspectief in verblijfsrecreatie (gele kwadrant). In Ooststellingwerf vallen er geen een heden in het blauwe kwadrant. Dit inzicht nuanceert het kwadrant als er alleen naar bedrijven gekeken wordt.

Figuur 5: Het vitaliteitsmodel Ooststellingwerf, capaciteit

25

3.1 Vitaliteitsanalyse verblijfsrecreatie Ooststellingwerf

Het Vitaliteitsmodel Ooststellingwerf: twee clusters In het Vitaliteitsmodel Ooststellingwerf vallen twee clusters te ontdekken.

Subtoppers 31%

Remmende voorsprong 62%

Figuur 6: Het vitaliteitsmodel Ooststellingwerf: twee clusters

Subtoppers Verblijfsrecreatiebedrijven die als subtoppers functioneren zijn goed vertegenwoordigd. Dit zijn bedrijven die geleid worden door ondernemers met een visie en concept. De locatie is aantrekkelijk en ligt dichtbij een toeristische hotspots. Tot op de dag van vandaag wordt er veel geïnvesteerd in de bedrijven en ook voor de toekomst zijn er plannen. Dit zijn met name de grotere verblijfsrecreatiebedrijven in Ooststellingwerf. Opvallend is dat echte excellentie ontbreekt in Ooststellingwerf. Wet van de Remmende voorsprong Vijf parken van dit aanbodsegment vallen in het rode kwadrant en drie parken vallen in het gele kwadrant. De parken scoren negatief op hun toekomstperspectief in verblijfsrecreatie. Ze hebben de afgelopen jaren niet meer geïnvesteerd en zijn daardoor zichtbaar afgegleden. Het lijkt erop dat de parken in het verleden een voorsprong hadden ten opzichte van andere regio’s en hierdoor was er geen noodzaak verder te investeren. Ook is er tegenwoordig sprake van versnipperd eigendom op deze parken. Er is geen duidelijke verantwoordelijke ondernemer op deze parken; de kapitein op het schip ontbreekt. De kwaliteit is matig tot slecht. Sociale problematiek onder langverblijfsgasten lijkt hier nu niet aan de orde. Desalniettemin zijn deze parken momenteel aan het ‘wegzakken’. In een aantal gevallen wordt er ook illegaal permanent gewoond op de parken.

In de komende slides geven we een naderende toelichting per kwadrant, waarin de bedrijven vallen. 26

3.1 Vitaliteitsanalyse verblijfssector Ooststellingwerf De ‘groene’ bedrijven in Ooststellingwerf • 4 van de 10 bedrijven bevinden zich in dit kwadrant. • Opvallend is dat de bedrijven allemaal vrij stevig in het groene kwadrant staan. De kwaliteit en het perspectief is goed. Deze bedrijven vormen samen het toeristisch-recreatieve hart van Ooststellingwerf wanneer het gaan om verblijfsrecreatie. • De echte excellentie ontbreekt weliswaar in Ooststellingwerf. Excellente parken scoren zowel op kwaliteit als perspectief boven de 4. Deze parken kunnen een hele regio mee opstuwen. De groene parken in Ooststellingwerf moeten daarom gestimuleerd worden om door te ontwikkelen.

3.1 Vitaliteitsanalyse verblijfssector Ooststellingwerf De ‘gele’ parken in Ooststellingwerf • 3 van de 13 parken staan gepositioneerd in het gele kwadrant. • Al deze parken scoren nog net positief op kwaliteit, maar het perspectief met het oog op de toekomst is matig tot slecht. Dit zijn parken met versnipperd eigendom en in diverse woningen vindt illegale permanente bewoning plaats. Op de lange termijn zal verblijfsrecreatieve exploitatie in hier moeilijk blijken. • Deze parken moeten flink recreatief gestimuleerd worden. Er moet een plan van aanpak opgesteld worden om deze bedrijven parken naar een hoger niveau te brengen. Dit zal de bestedingen en werkgelegenheid in de gemeente een boost geven. Onderscheidende concepten met de juiste voorzieningenmix is nodig om deze stijgende lijn in te zetten. Dit zal het recreatieve perspectief verhogen en het zal ook de kwaliteit van de parken ten goede komen.

3.1 Vitaliteitsanalyse verblijfssector Ooststellingwerf De ‘rode’ parken in Ooststellingwerf • De 6 parken in de gemeente Ooststellingwerf die in het rode kwadrant gepositioneerd staan (score op zowel toeristisch-recreatief perspectief als kwaliteit is laag) vallen onder de categorieën bungalowbedrijven. Het gaat in de meeste gevallen om (bungalow)parken met versnipperd eigendom. • Op ieder park is sprake van illegale permanente bewoning. Voor deze parken zou een transformatieplan opgesteld moeten worden.

3.2 Conclusies vitaliteitsanalyse verblijfssector Ooststellingwerf Conclusies vitaliteitsdiagnose en aanbevelingen Bij het analyseren van de bedrijven zijn enkele algemene bevindingen naar voren gekomen. Het belangrijkste punt is dat de vitaliteit van de verblijfsrecreatie onder druk staat in vergelijking met andere regio’s/gemeenten. Vooral het toekomstperspectief in verblijfsrecreatie van veel parken is te laag. Daardoor wordt hun voortbestaan bedreigd. Deze vitaliteitsdiagnose geeft de ‘sense of urgency’ aan om hier beleid op te maken. Uit de vitaliteitsdiagnose van de verblijfsrecreatie in de gemeente Ooststellingwerf blijkt dat de vitaliteit laag is ten opzichte van andere regio’s en gemeente in den lande. De opvallende zaken: 1. Ooststellingwerf: wet van de remmende voorsprong Van origine is Ooststellingwerf met de kern Appelscha een recreatieve hotspot. Er is een hoge mate van clustering van verblijfsrecreatie, hotels, dagrecreatie, natuurbeleving en horeca. Appelscha lijkt zoekende naar een nieuwe Product Levens Cyclus (PLC). Dat is nodig om de komende decennia een vitale toeristische bestemming te blijven. Dit vitaliteitsonderzoek bevestigt het beeld dat verblijfsrecreatie over het hoogtepunt heen is.

Er is sprake van de zogenaamde ‘wet op de remmende voorsprong’: door voorsprong in het verleden was er lange tijd geen stimulans om verder te verbeteren en vooruitgang te boeken. Innovatie is veronachtzaamd. Daardoor zijn andere ondernemers en regio’s Appelscha voorbijgestreefd. Er moet worden gewaakt dat de verblijfsrecreatie en het hele vrijetijdscluster afglijdt. Herpositionering en forse productontwikkeling waarbij intensief wordt samengewerkt, is aan de orde. Positief is dan ook de ondernemerssamenwerking Appelscha 3.0. Dit zal verder kracht moeten worden bijgezet. 2. Bewuste doelgroep-keuzes De doelgroep voor de meeste bedrijven bestaat uit senioren (rustig groen) en de kinderen met jonge gezinnen (gezellig lime en rustig groen). Het is de vraag of dit een bewuste keuze is. Het is cruciaal dat ondernemers een bewuste keuze voor doelgroepen en leefstijlen maken en dat ze zich bewust zijn van de implicaties van hun doelgroep-keuze.

30

3.2 Conclusies vitaliteitsanalyse verblijfssector Ooststellingwerf 3. Bewuste aanbodmix In Ooststellingwerf zijn veel kampeerplaatsen (45% van het aanbod). Vakantiewoningen en accommodatieverhuur nemen minder dan 20% van het aanbod in beslag. Juist in deze accommodatietypen zit de meeste groei. Dus ook wat betreft hun aanbodmix en de productiviteit ervan geldt dat ondernemers zich hiervan bewust moeten zijn. Dat vormt de basis voor toekomstige bedrijfskeuzes. 4. Een echte trekker ontbreekt Appelscha is zoals veel gehoord het ‘Mooiste stukje Drenthe in Friesland’, maar buiten het Drents-Friese Wold als trekker, ontbreekt een toeristisch-recreatieve icoon. We hebben geen cross-overs waargenomen tussen verblijfsrecreatie en cultuur/natuur (bijv. met het Drents-Friese Wold). De meeste verblijfsrecreatiebedrijven zijn weinig vernieuwend en ze versterken het toeristische product van Ooststellingwerf niet (bijv. met unieke accommodaties gericht op een toeristisch-recreatief marktsegment). 5. Decentrale horeca We hebben niet een echt dorpshart waargenomen in Appelscha. Uiteraard bruist en leeft Appelscha op een mooie zonnige dag. Maar een echte kern waarin wordt samengewerkt tussen horeca, detailhandel, recreatieve dienstverlening en verblijfsrecreatie zou de verblijfsduur, marktomvang en bestedingen kunnen versterken.

Een verklaring voor deze conclusies zien wij in het samengesteld product. Dit wordt hierna nader beschreven.

31

3.2 Conclusies vitaliteitsanalyse verblijfssector Ooststellingwerf Werken aan het samengestelde product Een verklaring voor de hiervoor genoemde conclusies zit in het samengestelde product van toerisme in Ooststellingwerf: omgeving, accommodatie en organisatie). Het samengestelde product wordt gevormd door heel veel partijen: variërend van natuurbeheerders en eigenaren van horeca tot campingexploitanten en winkeliers. Dit inzicht is cruciaal om te snappen hoe de accommodaties in het samengestelde product functioneren. In een vitale toeristische regio vormen de omgeving, accommodaties en dagrecreatie-organisaties een organische eenheid. Ze versterken elkaar. Samen vormen zij de waarde voor de toerist. Dit samengestelde product is de laatste jaren afgegleden en de basis lijkt op onderdelen niet meer op orde. Vanuit dit oogpunt zou gekeken moeten worden hoe de waarde van het toeristische product verbeterd kan worden aan de hand van de 3 factoren; 1. Omgeving (landschap, water, cultuur, natuur en beschermde dorpsgezichten) Het Drents-Friese Wold is een trekker, maar een echt dorpshart en een icoon die recreanten trekt, ontbreekt. Door het creëren van een gemoedelijk dorpshart met gezellige horeca, dagrecreatie, boetiekjes en winkels met streekproducten wordt hierin een eerste stap gezet. 2.

Accommodaties (vakantiebedrijven, B&B’s, hotels, etc.) Door het versnipperde eigendom van meerdere bedrijven en door slecht ondernemerschap (wet van de remmende voorsprong) is Appelscha de laatste jaren afgegleden. Wanneer ondernemerschap wordt versterkt en verblijfsrecreatie zich meer richt op een specifieke doelgroep en bewust hier het aanbod op afstelt, zullen meerdere toeristische-recreatieve marktsegmenten worden aangesproken. 3. Organisatie (culturele evenement, musea, zwembaden, detailhandel, de TI etc. ) Een goede organisatiegraad tussen de verschillende bedrijven en evenementen is belangrijk om meer toeristen te trekken. Appelscha heeft potentie en door een betere samenwerking kan de concurrentiepositie van heel Ooststellingwerf verbeterd worden. Positief hiervoor is de ontwikkeling van Appelscha 3.0.

Figuur 7: Toerisme is een samengesteld product 32

Ooststellingwerf

JULI 2017

33