Agendabundel

Bundel - Raadscommissie Ruimte van 10 oktober 2023 Agenda bijlagen Getekend Concept verslag raadscommissie Ruimte van 10 en 11 oktober 2023 1 Opening/Mededelingen 2 Vaststellen agenda Agenda raadscommissie Ruimte 10 oktober 2023 3 Spreekrecht inwoners 4 Vaststellen verslag van de vergadering van 12 en 13 september 2023 Concept verslag raadscommissie PC Ruimte en Samenleving 12 en 13 september 2023 5 Voortgangslijst Voortgangslijst raadscommissie Ruimte 10 oktober 2023 6 Vragenkwartier V050 D66, Evenementen in Appelscha 7 Te bespreken ingekomen stukken 7.a Ingekomen stuk 1384: Brief FMF: Positioning paper visie mono-mestvergisters Motivatie: De fractie GroenLinks wil voor de commissie van oktober ingekomen stuk 1384 graag agenderen. "Naar ons inzicht worden in deze brief een aantal logische zorgen weergegeven. We verzoeken het college graag om hierop te reflecteren in de commissie." Brief Ooststelingwerf (1) FMF - Position paper monomestvergister def (1) stuk 1404 - Mededeling aan de Raad - Behoud hertenkampen in de gemeente 7.b Ingekomen Ooststellingwerf Motivatie: Er wordt in de brief gesproken over de mogelijkheid van het "leren van wilde dieren en hun leefomgeving". GroenLinks ziet het verband niet tussen een hertenkamp en 'wilde dieren en hun leefomgeving' en verzoekt nadere uitleg over de gekozen formuleringen in deze brief.

Mededeling aan de Raad - Behoud hertenkampen in de gemeente Ooststellingwerf Bijlage 1 - Brief Behoud van hertenkampen in de gemeente Ooststellingwerf 8 Startnotitie accommodatiebeleid Dhr. Flapper komt inspreken om de ingezonden brief van de SODO toe te lichten. Op 4 juli 2023 heeft de raad een werkbijeenkomst gehad over het vervolg van het accommodatiebeleid. De raad heeft in die bijeenkomst een aantal uitgangspunten meegegeven. Zij vormen het kader waarin het accommodatiebeleid wordt ontwikkelt. Tijdens de bijeenkomst zijn drie onderwerpen besproken: (1) Wat is de reikwijdte van het accommodatiebeleid, (2) Wat zijn de uitgangspunten voor de onderwijsgebouwen en (3) Hoe willen we inwonersparticipatie over het accommodatie vormgeven. Bij de afsluiting van de bijeenkomst is toegezegd dat de raad een startnotitie accommodatiebeleid ter bespreking en vaststelling krijgt aangeboden voordat de volgende stap wordt gezet. RV Startnotitie accommodatiebeleid RB Startnotitie accommodatiebeleid Startnotitie accommodatiebeleid (2) Brief SODO - Verduurzaming dorpshuizen 2024 (1) Bijlage brief SODO 9 Circulaire Uitvoeringsstrategie Ooststellingwerf Op 9 mei 2023 is de concept Circulaire Uitvoeringsstrategie Ooststellingwerf ter consultatie besproken in de raadscommissie Ruimte.

De gemaakte opmerkingen zijn verwerkt in de voorliggende versie van de Circulaire Uitvoeringsstrategie Ooststellingwerf. RV Circulaire Uitvoeringstrategie Ooststellingwerf RB Circulaire Uitvoeringstrategie Ooststellingwerf Circulaire Uitvoeringsstrategie 2023-2030 Aanpassingen Circulaire Uitvoeringsstrategie Circulaire Uitvoeringsstrategie 2023-2030 + aanpassingen geel gearceerd 10 Startnotitie stikstof RV Startnotitie Stikstof RB Startnotitie Stikstof Startnotitie Stikstof 20230919

11

Sluiting

Aan de leden van de raadscommissie Ruimte Onderwerp: vergadering raadscommissie Ruimte 10 oktober 2023 Oosterwolde, 26 september Hierbij nodig ik u uit voor het bijwonen van de openbare vergadering van de raadscommissie Ruimte te houden op dinsdag 10 oktober 2023, ’s avonds vanaf 19.30 uur, in de raadzaal. Met vriendelijke groet, De voorzitter. AGENDA 1. Opening / Mededelingen 2. Vaststellen agenda 3. Spreekrecht inwoners 4. Verslag van de vergadering van 12 en 13 september 5. Voortgangslijst 6. Vragenkwartier 7. Te bespreken ingekomen stukken 8. Startnotitie accommodatiebeleid Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken. Komt ter besluitvorming in de raad van 31 oktober 2023 . (Portefeuillehouder: E. Verhagen) 9. Circulaire Uitvoeringsstrategie Ooststellingwerf Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken. Komt ter besluitvorming in de raad van 31 oktober 2023 . (Portefeuillehouder: G. But en J. van Weperen) 10. Startnotitie Stikstof Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken. Komt ter besluitvorming in de raad van 31 oktober 2023 . (Portefeuillehouder: J. van Weperen) 11. Sluiting

De openbare commissievergadering Ruimte wordt uitgezonden via de website www.ooststellingwerf.nl en via de Lokale Omroep Odrie.

Postadres Postbus 38, 8430 AA Oosterwolde Bezoekadres ‘t Oost 11 Telefoon 14 0516 E-mail gemeente@ooststellingwerf.nl Internet www.ooststellingwerf.nl - Wij zijn Fair Trade

Beknopt schriftelijk verslag van openbare vergadering van de raadscommissie Ruimte, Samenleving en P&C van dinsdag 12 en 13 september 2023 12 september OoststellingwerfsBelang: PvdA: CDA: VVD: GroenLinks: ChristenUnie: D66: Lokaal Sociaal Ooststellingwerf: Vrije Partij Ooststellingwerf: AANWEZIG: AFWEZIG MET KENNISGEVING: Voorzitter: Commissiegriffier: 13 september OoststellingwerfsBelang: PvdA: CDA: VVD: GroenLinks: ChristenUnie: D66: Lokaal Sociaal Ooststellingwerf: Vrije Partij Ooststellingwerf: AANWEZIG: AFWEZIG MET KENNISGEVING: Voorzitter: Commissiegriffier:

A. Broersma-Ruiter, B. Beijert en J. Elsenaar I. Meijerhof en O. Smit T.W. Swart en M. van Tellingen B. van’ t Klooster en Grytsje van der Sluis L. Edema en R. Berends B. Leistra J. Hilbers en R. van der Tempel N. van den Berg en S. ter Heide B. Oostra en E. Hartholt G. But, J. Nijboer, E. Verhagen en J. van Weperen, wethouders H. Dongstra J. Mulder A. Broersma-Ruiter, B Beijert en J. Elsenaar I. Meijerhof en O. Smit T.W. Swart en M. van Tellingen B. van’ t Klooster L. Edema B. Leistra R. van der Tempel M. Moes en N. van den Berg B. Oostra en E. Messham G. But, J. Nijboer, E. Verhagen en J. van Weperen, wethouders H. Dongstra J. Mulder

1. Opening / Mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.30 uur. 2. Vaststellen agenda Gezien de grote belangstelling voor het onderwerp en het aantal insprekers, wordt agendapunt 11 ‘Verklaring van geen bedenkingen flexwoningprojecten’ naar voren gehaald en zal na agendapunt 4 worden behandeld. Agendapunt 8 ‘Handhavingsbesluit Prikkedam’ zal met dezelfde reden na agendapunt 11 worden behandeld. De insprekers komen aan het woord aan het begin van het betreffende agendapunt. De agenda wordt gewijzigd vastgesteld. 3. Spreekrecht inwoners Mevrouw Hertz en de heer Van der Linden spreken in over De Hildenberg.

1

4. Vaststellen verslag van de vergadering van de raadscommissie Ruimte van 6 juni, Samenleving van 7 juni en P&C van 14 en 15 juni 2023 De verslagen van de vergadering van de raadscommissie Ruimte van 6 juni, Samenleving van 7 juni en P&C van 14 en 15 juni 2023 worden ongewijzigd vastgesteld. 11. Verklaring van geen bedenkingen flexwoningprojecten Mevrouw Geersing, mevrouw Kater, de heer Van Gogh en de heer Das spreken in over de flexwoningen. Voorstel: 1. Flexwoningprojecten aan te wijzen als categorie van gevallen waarvoor geen verklaring van geen bedenkingen is vereist, als bedoeld in artikel 6.5 lid 1 van het Besluit omgevingsrecht De commissieleden stellen vragen. Voorafgaand aan de beantwoording van de vragen verzoekt wethouder G. But om de vergadering te schorsen. De vergadering wordt hervat en wethouder G. But deelt mede dat op basis van de reacties en het advies van de commissieleden het college het voorliggende stuk terugtrekt. Na deze mededeling beantwoordt wethouder But nog een aantal vragen. Het college zal opnieuw in gesprek gaan met de commissie om beter in beeld te krijgen hoe de raad hiermee wenst om te gaan en zal op basis van dat gesprek met een nieuw voorstel naar de raad komen. 8. Handhavingsbesluit Prikkedam De heer Van Rossem spreekt in over de Prikkedam. De commissieleden stellen diverse vragen. Wethouder J. van Weperen beantwoordt de vragen. 5.

Voortgangslijst Mevrouw R. van der Tempel/D66 vraagt naar de stand van zaken omtrent nummer 278 ‘Johan Cruijff veldje Appelscha’ van de voortgangslijst en of ze hierover schriftelijk kunnen worden geïnformeerd. Wethouder J. Nijboer geeft aan dat hij dit zo spoedig mogelijk zal doen. De nummers 318, 302, 301, 299, 298 en 297 worden van de voortgangslijst gehaald. De voortgangslijst wordt hiermee vastgesteld. 6. Vragenkwartier 6.a V-046 CU, Nou en zegt de provincie Drenthe (uitbreiding Kloosterveen) Dhr. Leistra/ChristenUnie dient vragen in over de uitbreiding Kloosterveen. Wethouder J. van Weperen beantwoordt de vragen. De vergadering wordt geschorst om 22:55. De vergadering wordt de volgende avond, 13 september 2023, om 19:30 uur heropend. 6.b V-047 CDA, Jacobskruiskruid Dhr. Swart/CDA dient vragen in over ‘Jacobskruiskruid’. Wethouder G. But beantwoordt de vragen. 6.c V-048 Ooststellingwerfsbelang groene schoolpleinen Mevr. Broersma/OoststellingwerfsBelang dient vragen in over ‘Groene schoolpleinen’. Wethouder G. But beantwoordt de vragen. 7. Te bespreken ingekomen stukken Op verzoek van de fracties GroenLinks en VPO is het rapport ‘Veteranen-ombudsman’ geagendeerd. De heer B. Oostra/VPO stelt vragen aan het college. Wethouder E. Verhagen beantwoordt de vragen. 2

9. Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 Voorgesteld besluit: 1. Het Integraal Veiligheidsbeleid 2023 – 2026 vast te stellen Door: 2. De genoemde beleidsprioriteiten vast te stellen: • Een veilige en prettige woon- en leefomgeving voor onze inwoners • Inzetten op digitale veiligheid • Aanpakken van ondermijnende criminaliteit 3. De uitbreiding in team Openbare Orde en Veiligheid met een Adviseur Openbare Orde en Veiligheid (1fte, tegen kosten van €90.000 per jaar) conform voorstel kadernota 2024 vast te stellen Commissieleden stellen diverse vragen. Burgemeester J. Werkman beantwoordt de vragen. Burgemeester J. Werkman geeft aan de suggestie van de VVD om te kijken naar een ‘sloopregeling’ voor oude agrarische gebouwen in overweging te nemen. Dit houdt in het slopen van leegstaande agrarische gebouwen te stimuleren, om ondermijning tegen te gaan en misschien ruimte te creëren voor iets anders. Op verzoek van de commissie zal het college het voorstel aanpassen voor de raadsvergadering. Het gaan niet meer om de jaren ’23 t/m ’26, maar om de jaren ’24 t/m ’27. Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp (aangepast advies) als bespreekpunt in één termijn te agenderen voor de raadsvergadering van 26 september 2023. 10.

Voorzieningen nieuwe MOP's Voorgesteld besluit: Zorgen voor voldoende middelen om in de toekomstige onderhoudsbehoefte van diverse sport-, welzijns- en multifunctionele accommodaties (MFA’s) te voorzien. Daarvoor de volgende besluiten te nemen: 1. In te stemmen met de nieuwe meerjarenonderhoudsplannen van sportcomplex Boekhorst, buitenbad het Bosbad, sporthal de Bongerd, sporthal de Steegdenhal, MFA de Kompaan en MFA Haulerwijk en MFS de Boekebeam. 2. Voor het toekomstige onderhoud van de betreffende accommodaties uit te gaan van conditie redelijk 3. Eenmalig in 2023 een bedrag van € 1,6 miljoen en structureel vanaf 2023 een extra bedrag van € 85.000 te doteren aan de voorziening Bosbad/Boekhorst 4. Structureel vanaf 2023 een extra bedrag van € 55.000 te doteren aan de voorziening Bongerd 5. Structureel vanaf 2023 een extra bedrag van € 40.000 te doteren aan de voorziening Kompaan 6. Structureel vanaf 2023 een extra bedrag van € 29.500 te doteren aan de voorziening Steegdenhal 7. Structureel vanaf 2023 een extra bedrag van € 24.000 te doteren aan de voorziening Boekebeam 8. Structureel vanaf 2023 een extra bedrag van € 20.000 te doteren aan de voorziening MFA Haulerwijk (Samensprong) 9. De extra dotaties in 2023 te verwerken bij de najaarsrapportage 2023 en de extra dotaties vanaf 2024 te verwerken in de begroting. Commissieleden stellen diverse vragen. Wethouder J.

Nijboer beantwoordt de vragen. Op verzoek van wethouder J. Nijboer wordt de vergadering geschorst. Commissieleden stellen vragen. Wethouder J. Nijboer en E. Verhagen beantwoorden de vragen.

3

Advies: De commissieleden adviseren de raad om het onderwerp niet te behandelen bij de raadsvergadering. Het stuk wordt als één termijn stuk op de agenda van de raadsvergadering van 26 september 2023 geplaatst. 12. Verordeningen ex artikel 212, 213 en 213a gemeentewet Voorgesteld besluit: De volgende verordeningen vast te stellen: 1. Financiële verordening (artikel 212 Gemeentewet) Ooststellingwerf 2023 2. Controleverordening (artikel 213 Gemeentewet) Ooststellingwerf 2023 3. Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid bestuur (artikel 213a Gemeentewet) Ooststellingwerf 2023 Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als hamerstuk te agenderen voor de raadsvergadering van 26 september 2023. 13. Begrotingswijziging FUMO 2024 Voorgesteld besluit: 1. De gemeenteraad voor te stellen om geen zienswijze in te dienen tegen de begrotingswijziging FUMO 2024; 2. De structurele lasten van € 102.000 te verwerken in de begroting 2024 en de incidentele lasten van € 68.000 te dekken via het budget omgevingswet; 3. De gemeenteraad voor te stellen om de bijgevoegde brief aan de FUMO te versturen 4. Na implementatie van de overgedragen taken jaarlijks te monitoren of verrekening met formatie OWOVTH mogelijk is. Commissieleden stellen diverse vragen. Wethouder But beantwoordt de vragen.

Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als bespreekpunt in één termijn te agenderen voor de raadsvergadering van 26 september 2023. 14. Sluiting De vergadering wordt om 22:35 uur gesloten. Vastgesteld in de openbare vergadering van dinsdag 10 oktober 2023.

, griffier.

4

, voorzitter.

ID

Onderwerp

Agendapunt

Portefeuillehoud

Toezegging

Antwoord

Soort

er 300

Circulaire

Gezamenlijke

Gerben But

Wethouder G. But zegt

Uitvoeringsstrategie

raadscommissie P&C,

toe

Ooststellingwerf

Ruimte en Samenleving

onderwijsinstellingen

09-05-2023 1.

uit de Gemeente

Opening/Mededelingen

Ooststellingwerf te

Toezegging

betrekken bij dit onderwerp. 297

De Wolf

Gezamenlijke

Jan van Weperen

Wethouder Van Weperen

op donderdag 1 juni

raadscommissie P&C,

zegt toe een

heeft onder grote

Ruimte en Samenleving

bijeenkomst te plannen

belangstelling in het

04-04-2023 6.c. V-

met het college en deze

Biosintrum de

038 CDA, De wolf

commissie.

bijeenkomst met de

Toezegging

Wolvencommissie Fryslan , vertegenwoordigers van de Provincie en Bij12 plaatsgevonden. 287

Convenant Fryske

Raadscommissie

Jan van Weperen

Wethouder Van Weperen

Marren

Ruimte 07-03-2023

zegt toe de

6.f. V-035 GL,

ontwikkelingen rondom

Pesticieden

pesticiden en het opstellen van een

Toezegging

convenant met de Fryske Marren dit jaar nog terug te koppelen in een commissievergadering of een themabijeenkomst aan de raad. 285

Gemeentewerf

Raadscommissie

Gerben But

Wethouder But zegt toe

Ruimte 07-03-2023

elk kwartaal de

6.d. V-033 OB,

ontwikkelingen omtrent

Gemeentewerf, stand

de Gemeentewerf te

van zaken

rapporteren aan de

Toezegging

raad. 280

M-025 OB, VPO, LSO

Raadsvergadering 21-

Jan van Weperen

Verzoeken het college

en PvdA - behoud

02-2023 9. Motie

er bij de minister van

van de

vreemd - Behoud van

Landbouw, Natuur en

hertenkampen in de

de hertenkampen in de

Voedselkwaliteit, het

gemeente

gemeente

kabinet en bij de leden

Ooststellingwerf

Ooststellingwerf

van de Tweede Kamer op aan te dringen het besluit te heroverwegen en de (dam)herten alsnog te plaatsen op

Motie

de positieflijst met dieren welke op 1 januari 2024 ingaat. 278

M-008 - Johan

Raadsvergadering 27-

Jelke Nijboer

Verzoeken het college

Cruijff veldje in

09-2022 12. Motie

Te onderzoeken of en

Appelscha

vreemd aan de orde

waar een Johan Cruijff

van de dag Johan

veldje kan worden

Cruijff veldje Appelscha

aangelegd en hiervoor

Motie

geld vrij te maken. 277

M-019 - Klaar voor

Raadsvergadering 08-

Gerben But

Verzoeken het college:

klimaatverandering

11-2022 5.

- In het jaar 2023 een

Programmabegroting

klimaatadaptatieplan op

2023-2026

te stellen, met daarin aandacht voor de agrarische sector en de inwoners van onze gemeente - Het benodigde budget uit het ‘extra budget duurzaamheid’ van 250.000 euro te halen - Dit klimaatadaptatieplan

Motie

voor te leggen aan de raad. 275

M-020b -

Raadsvergadering 08-

Gerben But

Verzoeken het college

Duurzaamheid door

11-2022 5.

- Te onderzoeken of er

waterbesparing

Programmabegroting

een pilot kan worden

2023-2026

gestart of deze

Motie

installaties mee kunnen worden genomen in de duurzaamheidsdoelstell ing - De mogelijkheid te onderzoeken van het verstrekken van subsidies om een dergelijke installatie te kunnen plaatsen bij zowel nieuwbouw dan wel bestaande bouw Te onderzoeken of door middel van lagere leges de kosten gecompenseerd kunnen worden. 249

Fochteloërveenweg

Gezamenlijke raadscommissie P&C,

Gerben But

Wethouder But zegt toe

De resultaten worden

de meetgegevens van

naar verwachting in

Toezegging

Ruimte en Samenleving

de afsluiting per jaar te

eerste kwartaal van

07-02-2023 8.a. V-

delen met de raad en

2025 gedeeld met de

024, V-028 en V-029

aan het einde na

raad.

vragen

evaluatie de uitkomst te

Fochteloërveenweg

delen met de raad en als de uitkomst daartoe aanleiding geeft een nieuw verkeersbesluit te nemen.

248

Nulmeting

Gezamenlijke

Fochteloërveenweg

Wethouder But zegt toe

De resultaten worden

raadscommissie P&C,

de meetgegevens van

in het eerste kwartaal

Ruimte en Samenleving

de nulmeting aan het

van 2024 gedeeld met

07-02-2023 8.a. V-

einde van de nulmeting

de raad.

024, V-028 en V-029

te delen met de raad.

vragen Fochteloërveenweg

Gerben But

Toezegging

VRAGENKWARTIER

#050 De raadscommissie Ruimte van de gemeente Ooststellingwerf in vergadering bijeen d.d. 10 oktober 2023 Steller vragen: Ignas Minnema, D66 Ooststellingwerf Onderwerp: Evenementen in Appelscha Aanleiding:

D66 heeft eerder met verbazing kennisgenomen van een toezegging van het college. De muziek-vierdaagse in Appelscha afgelopen jaar kon alleen maar doorgang vinden, na de toezegging van het college aan enkele omwonenden dat er geen (muziek)evenementen meer zullen plaatsvinden in de Steegdenhal in Appelscha. D66 wil meer weten over de gevolgen van deze toezegging. Vragen: 1. In hoeverre zijn er in de Steegdenhal te Appelscha nog meerdaagse evenementen mogelijk? 2. In hoeverre is er in de Steegdenhal te Appelscha nog een muziekevenement mogelijk? 3. Kan een organisatie bijvoorbeeld nog een ‘Oud en nieuwfeest’ in de Steegdenhal organiseren? 4. Heeft de toezegging ook gevolgen voor andere locaties in Appelscha, of zelfs andere locaties in de gemeente Ooststellingwerf? Ondertekening, D66 Ooststellingwerf, Ignas Minnema

Agora 6 8934 CJ Leeuwarden (058) 7600760 info@fmf.frl www.fmf.frl

Kvknr: 41000343 Btwnr: NL0035.14.092B01 IBAN: NL60TRIO0212485121

College van B&W en gemeenteraad van Ooststellingwerf Postbus 38 8430 AA Oosterwolde Datum Ons kenmerk Betreft

: 31-08-2023 : 90-23/HvdW/HP : Positioning paper visie mono-mestvergisters FMF

Geacht college van B&W, De FMF constateert dat er momenteel veel aandacht is voor monovergisters. De monovergister wordt vaak gezien als een goede oplossing voor de transitie naar duurzame energie en zou een bijdrage moeten leveren aan een duurzame landbouw. Omdat wij zien dat er momenteel veel vergunningen worden aangevraagd vinden wij het belangrijk dat er een helder toetsingskader komt voor gemeenten om deze vergunningen goed te kunnen beoordelen. Daarom hebben wij een aantal zaken op een rij gezet die naar ons idee bij de beoordeling van de vergunningen meegenomen moeten worden. Dit doen wij u bij deze graag toekomen. Om tot een goed afgewogen beoordeling te komen zal de gemeente diverse zaken met elkaar moeten afwegen en onderzoeken. Het gaat zowel om omgevingskwaliteit, landschap, duurzame energie als wel om de landbouwtransitie. En uiteraard gaat het om de impact op het milieu. Dit geheel aan invalshoeken, de verscheidenheid aan terreinen waarop deze ontwikkeling betrekking heeft én de beperkte mate van kennis over deze nieuwe technieken, maakt het tot een complex vraagstuk. Met deze positioning paper sporen wij vanuit de FMF gemeenten aan om bij de beoordeling van de vergunningen alle aspecten mee te nemen. Mocht u vragen hebben over deze position paper dan kunt u contact opnemen met Hendrik Pries, projectleider omgevingskwaliteit.

Met vriendelijk groet, Friese Milieu Federatie

Hans van der Werf Directeur

Agora 6 8934 CJ Leeuwarden (058) 7600760 info@fmf.frl www.fmf.frl

Kvknr: 41000343 Btwnr: NL0035.14.092B01 IBAN: NL60TRIO0212485121

Positioning paper monomestvergisting In Nederland werkt men hard aan de energietransitie. Dit is nodig zodat we fossiele energie steeds vervangen door duurzame, hernieuwbare energie. Belangrijk om klimaatverandering tegen te gaan, en niet meer te zijn van fossiele brandstoffen. De inzet is er op gericht Nederland CO2-neutraal te krijgen vòòr 2050. Er ontstaan veelvuldig nieuwe ideeën voor duurzame opwekking van energie. Sommige vormen van duurzame energie hebben zich bewezen, andere zijn in opkomst. De Friese Milieu Federatie (FMF) jaagt de transitie naar een duurzame samenleving aan, waarbij ze zoekt naar een zorgvuldige balans tussen duurzame energieopwekking, het herstel van biodiversiteit en een zo goed mogelijke landschappelijke inpassing. Nieuwe vormen van duurzame energie wordt langs deze maatlat gelegd. Een nieuwe vorm van duurzame energie is groen gas en in het bijzonder monomestvergisting. In deze visie geeft de FMF haar standpunt weer met betrekking tot monomestvergisting als vorm van energieopwekking.

Daarbij gaan we vooral in op kleinschalige monomestvergisting, waarbij de installatie op het boerenerf wordt geplaatst, de installatie vaak niet groter is dan een zeecontainer en de omvang vaak is beperkt tot de verwerking van enkele honderden tot zo’n 25.000 kubieke meter mest per jaar (zie: https://www.infomil.nl/onderwerpen/landbouw/activiteitenbesluit/activiteiten/kleinschalig/) voor kleinschalige monomestvergistingsinstallaties. Grootschalige installaties horen naar de mening van de FMF op een industrieterrein. Daar gaan we hier niet op in. Voor informatie over de werking van monovergisters verwijzen we naar de vele rapporten die er inmiddels zijn verschenen. In deze memo wordt ingegaan op de voor- en nadelen en gaat zij in op de voorwaarden waaronder monomestvergisting mogelijk is wat haar betreft. Meerdere belangen moeten tegen elkaar worden afgewogen en er moet integraal naar gekeken worden. Daarnaast doet de FMF een voorstel hoe er afgewogen kan worden in welke situatie we een voorstander zouden zijn van de monomestvergister en wanneer we dat niet zijn. Voor of tegen In het kader van de vermindering van de CO2-uitstoot kan de monovergister worden gezien als kans om klimaatverandering tegen te gaan, als we het puur zien als vervanging van aardgas. In het beginsel is de FMF niet tegen monomestvergisters.

Na een goede, integrale afweging kunnen mestvergisters wellicht op bepaalde plekken in Friesland. We zien de volgende voordelen: • Mestvergisters kunnen een bijdrage leveren aan de energietransitie ter vervanging van aardgas of als een vorm van elektriciteitsopwekking. • In sommige gevallen zou monomestvergisting een impuls kunnen geven naar de transitie naar een duurzame, natuurinclusieve landbouw door het in te zetten als (tijdelijk) verdienmodel. Toch zijn er ook belangrijke tegenargumenten te benoemen.

Agora 6 8934 CJ Leeuwarden (058) 7600760 info@fmf.frl www.fmf.frl

Kvknr: 41000343 Btwnr: NL0035.14.092B01 IBAN: NL60TRIO0212485121

De FMF is voor het verkleinen en al dan niet extensiveren van de veestapel in bepaalde gebieden zoals veenweidegebieden. Indirect is de FMF daarmee ook een tegenstander van de productie van mest. Een monomestvergister bestaat feitelijk bij de gratie van de aanwezigheid van een overschot aan mest. Monomestvergisters zijn daarmee een bijproduct van de intensieve landbouw zoals we het kennen. • De impact op de bodem en het bodemleven van het digestaat is nog niet duidelijk. Alhoewel uit de eerste onderzoeken blijkt dat de impact anders (minder negatief) is dan eerder gedacht, zijn er nog veel vragen. Daarbij zal er per situatie bekeken moeten worden wat de impact op de bodem is (zie https://lc.nl/economie/OnderzoekersWetsus-digestaat-uit-vergisters-lijkt-positieve-invloed-te-hebben-op-bodem28083941.html) • Monomestvergisters worden gepresenteerd als mogelijkheid om de stikstofuitstoot te verminderen. Op dat gebied moet nog meer onderzoek verricht worden, kijkend naar de kennis op het gebied van de gehele stikstofemissie vanuit de landbouw • Vaak is er lokaal weerstand, met name omdat vergisting afgelopen jaren een slechte naam heeft opgebouwd vanwege (stank)overlast, veel vervoersbewegingen en om de vergistingsinstallaties rendabel te laten zijn er ook andere producten dan mest werden toegevoegd. Dit zijn co-vergisters. •

Duidelijk is dat niet alles overal kan. Er zal er in samenhang c.q. integraal naar het vraagstuk mestvergisting gekeken moeten worden. De voor- en nadelen zullen van geval tot geval moeten worden afgewogen. Hieronder gaan we hier verder op in. Actualiteit De ontwikkeling van monovergisters manifesteert zich in een grote vraag naar de plaatsing van monomestvergisters. Uit een inventarisatie van het Friesch Dagblad bleek dat na rondvraag bij een aantal gemeenten al bijna 80 aanvragen te zijn ingediend. Mede vanwege een gunstige SDE is de verwachting dat dit aantal de komende maanden stevig zal oplopen. Zo zijn er in de gemeente Fryske Marren al zestien monomestvergisters in ontwikkeling. De provincie Fryslân is al enige tijd bezig met het onderzoek naar mogelijkheden van beleid voor groen gas. Zo is er in 2021 het rapport verschenen ‘’Groen gas en haar bijdrage aan de Friese energietransitie’’. Daarin wordt in elk van de mogelijke scenario’s rekening gehouden met het bestaan van de monovergisters en de bijdrage aan de energievoorziening. In het rapport wordt niet ingegaan op de impact van de vergisters en de bijdrage aan het verduurzamen van de landbouw. Naast kleinschalige vergisters zijn ook grootschalige monomestvergisters in opkomst. In Leeuwarden is bij de Energiecampus Leeuwarden een BioLNG installatie om mest en andere biogrondstoffen te verwerken tot Bio-LNG.

Grootschalige verwerking is vanuit het oogpunt van een sluitende businesscase vaak interessanter, maar zoals aangegeven: daar gaan we hier niet op in. Maatwerk Zoals bij meerdere complexe opgaven waarvoor we tegenwoordig staan, gaat het wat FMF betreft om maatwerk. Niet alles kan overal. Om op bepaalde plekken met mestvergisting aan de slag te

Agora 6 8934 CJ Leeuwarden (058) 7600760 info@fmf.frl www.fmf.frl

Kvknr: 41000343 Btwnr: NL0035.14.092B01 IBAN: NL60TRIO0212485121

kunnen, zal een integrale afweging gemaakt moeten worden waarin naar de volgende punten gekeken moet worden. 1. Locatie De plaats waar de monomestvergister komt moet in verhouding staan tot de landschappelijke en ruimtelijke kwaliteit in de omgeving. Hierbij moet gekeken worden naar de overlast voor omwonenden en de impact op ecologie en landschap. Ook moet de vergister passen bij het toekomstperspectief van de landbouw in het betreffende gebied. Het perspectief van de landbouw in de veenweide, is een andere dan die in kleigebieden of zand. In de visie hebben de Friese natuur en landschapsorganisaties beschreven hoe het perspectief van Fryslân voor de lange termijn is. Daarbij is water en bodem uitgangspunt voor de ruimtelijke keuzes die gemaakt worden. 2. Opstelling Naast de locatie is de opstelling van belang. Wordt een vergistingsinstallatie, bijvoorbeeld bij ieder veehouderijbedrijf op het erf geplaatst, of wordt deze gerealiseerd bij één bedrijf waarna de andere bedrijven in de omgeving hun mest hier kunnen verzamelen. Een grote factor hierbij zijn de transportbewegingen. Gaat dit voor meer CO2-uitstoot zorgen of ligt de opstelling zo dicht bij een kern dat een boer voor zichzelf en het dorp kan produceren? Een grotere opstelling levert meer transportbewegingen op dan kleinere. Het is logisch dat een grote opstelling op een industrieterrein wordt geplaatst.

De FMF stelt dat een monovergister enkel voor het individuele bedrijf bedoeld moet zijn waarvan het digestaat ook lokaal wordt verwerkt. 3. Participatie Wij vinden het belangrijk dat er gekeken wordt naar wat er met de energie en warmte gebeurt. En ook dat de omwonenden worden meegenomen in het proces van de ontwikkeling. Zorg ervoor dat participatie standaard onderdeel uitmaakt van de productie van groengas en dat er draagvlak voor is. Het moet zoveel mogelijk lokaal worden toegepast. Volgens ons zou het verdienmodel zorgvuldig moeten worden ingericht waarbij 50% van het geproduceerd gas lokaal eigendom is. Van tevoren zijn er nu nog veel vragen van omwonenden over de mogelijke consequenties van de monomestvergister. Daarom is het belangrijk om vooraf de omgeving mee te nemen in de beslissingen en te laten participeren. Niet alleen procesmatig, maar ook financieel. Indien mogelijk vanuit het perspectief van een lokale (energie)coöperatie. 4. Landbouwtransitie Houd rekening met de landbouwtransitie en het perspectief van de landbouw op de lange termijn. Maak geen keuzes waar je later spijt van krijgt. Ook dat is maatwerk. Stel hierbij kritische vragen: • Wat doe je wanneer er te weinig mest is.

Wordt dit van elders aangevoerd? Is het een circulair geheel? • Past een mestvergister bij de behoefte aan vaste mest, bijvoorbeeld wanneer je meedoet aan weidevogelbeheer • Wat vragen boeren ‘in return’ als we veel overheidsgeld in deze opstellingen stoppen? • Hoe borgt men dat vergisters er tijdelijk staan?

Agora 6 8934 CJ Leeuwarden (058) 7600760 info@fmf.frl www.fmf.frl

Kvknr: 41000343 Btwnr: NL0035.14.092B01 IBAN: NL60TRIO0212485121

Vooral in die gebieden waar ingezet wordt op extensivering van de landbouw moet je kritisch zijn op investeringen in technologische oplossingen zoals vergisters. Mogelijk zou het daar een kortetermijnoplossing kunnen zijn, ter overbrugging fungeren in de transitie naar natuurinclusieve landbouw en kan potentieel een deeloplossing zijn de transitie naar een CO2-neutraal Fryslân. Voor de agrariër en omgeving moet er perspectief zijn voor de korte termijn, maar ook voor de lange termijn. 5. Kwaliteit digestaat Let goed op de kwaliteit van het digestaat en of dit past bij het uitgangspunt van een gezonde bodem. Uit een onderzoek van Wetsus is gebleken dat de kwaliteit van de bodem niet afneemt na bemesting van digestaat en in sommige gevallen zelfs toeneemt. Er moet echter meer, breder onderzoek gedaan worden naar de monomestvergisters en de potentie. Vanuit de provincie wordt er over gesproken om een onderzoeksagenda op te stellen waarbij de focus ligt op de impact van digestaat op de bodem en het bodemleven. De Wageningen University is momenteel bezig met een onderzoek naar monomestvergisters. Namelijk om te kijken hoe mest gebruikt kan worden voor groen gas en daarmee ter vervanging van aardgas, plus ter vermindering van de stikstofuitstoot. Aanname is dat dit een oplossing kan zijn, maar het moet in de praktijk nog worden uitgezocht. 6.

Uitvoering Geef aandacht aan de exploitatie van de monomestvergister. Er wordt veel geschreven over minder ammoniakuitstoot, maar dit is met name afhankelijk van hoe boeren hier mee om gaan. Bij de covergisters hebben we daar slechte ervaringen mee opgedaan. Bijvoorbeeld omdat de mest uit de stallen moet worden gehaald, moeten stalvloeren dus zo zijn aangelegd dat het mest eraf geschoven worden kan. De vraag is of dat overal kan. Overleg met provincie Er is bij de provincie aangegeven dat we de monomestvergisters graag zouden willen agenderen als onderdeel van de discussie over de landbouwtransitie. Het zou logisch zijn om dit mee te nemen in de (gebiedsgerichte) uitwerking van het Fries programma landelijk gebied (FPLG). Ons voorstel is om een breed, gebiedsgericht afwegingskader te ontwikkelen voordat er vergunningen voor mestvergisters worden afgegeven. Daarbij zouden we willen inzetten op een nog te ontwikkelen routekaart (zie hieronder). Hierbij hebben we aangegeven dat er een onderzoeksagenda moet worden opgesteld zodat er een duidelijk inzicht komt in de projecten en hier leer uit getrokken kan worden voor de toekomst. Voorstel voor de nog te ontwikkelen routekaart voor monomestvergisters Vanuit de FMF stellen wij een routekaart voor.

Gezien de vorderingen in het onderzoek en de gebiedsspecifieke kenmerken is het lastig om te bepalen of wij als milieufederatie voor of tegen de ontwikkeling van monomestvergisters zijn. Om toch stapsgewijs te bepalen of een monomestvergister wenselijk is of niet stellen wij voor om de volgende vragen en zaken door te nemen:

Agora 6 8934 CJ Leeuwarden (058) 7600760 info@fmf.frl www.fmf.frl

Kvknr: 41000343 Btwnr: NL0035.14.092B01 IBAN: NL60TRIO0212485121

Stap 1: Locatiekeuze. Is de locatie passend bij gebiedskenmerken? Vanuit de groene organisaties hebben wij toekomstperspectieven geschetst: Natuerlik Fryslân 2050. Het document kan als vertrekpunt gebruikt worden om te kijken of de locatie passend is. Te denken aan het behoud van het veenweidegebied en de natuur daaromheen in het westen van het Lage Midden, maar ook het landschap met cultuurhistorische eigenschappen van de kleigronden. Stap 2: Positionering kringlooplandbouw. Is het passend bij het type landbouw dat we als toekomstbeeld hebben? Voor de kringlooplandbouw is het belangrijk dat het een gesloten systeem blijft. En dat er geen verkeersbewegingen tot ver buiten het gebied van de agrariër plaatsvinden. Stap 3: Ruimtelijke inpassing. Wat is de impact op de directe omgeving (stank, geluid, landschappelijke inpassing). Is er gelet op de omgevingskwaliteit en de inpassing in het gebied? Stap 4: Participatie. Wordt de omgeving meegenomen en profiteert de omgeving er ook weer van? Vanuit de praktijk blijkt dat er nog weinig bekend is over de mogelijke overlast van een mono-mestvergister. Te denken aan stank en geluid of verkeersbewegingen. Te meer omdat er nog niet veel voorbeelden bekend zijn. Neem omwonenden mee en leg uit wat dit betekent voor de omgeving. Stap 5: Uitvoering.

Zijn de stallen zo ingericht dat de stikstofdepositie zoveel mogelijk wordt verlaagd? Er is inmiddels meer techniek rondom de stallen bekend. Om de vermindering van stikstofdepositie zo groot mogelijk te maken moet er slim gebruik worden gemaakt van de vloeren. Ook is er bekend dat er meer stikstofdepositie is als de mest langer ligt.

Agora 6 8934 CJ Leeuwarden (058) 7600760 info@fmf.frl www.fmf.frl

Kvknr: 41000343 Btwnr: NL0035.14.092B01 IBAN: NL60TRIO0212485121

Bronnen: groen-gas-en-haar-bijdrage-aan-de-friese-energietransities.pdf (fryslan.frl) Natuerlik Fryslân 2050 - FMF Onrust over mogelijke komst van mono-mestvergister naar Wijnjewoude - Friesch Dagblad 215431 (wur.nl) https://www.infomil.nl/onderwerpen/landbouw/activiteitenbesluit/activiteiten/kleinschalig/ https://lc.nl/economie/Onderzoekers-Wetsus-digestaat-uit-vergisters-lijkt-positieve-invloed-tehebben-op-bodem-28083941.html)

Mededeling aan de raad Van Datum B&W Onderwerp Portefeuillehouder Domein

: : : : :

Burgemeester en wethouders 26 september 2023 Behoud hertenkampen in de gemeente Ooststellingwerf Jan van Weperen Ruimte

Kennis te nemen van Een uitgaande brief aan het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over het behoud van hertenkampen in de gemeente Ooststellingwerf.

Inleiding Op 21 februari 2023 hebben OoststellingwerfsBelang, Vrije Partij Ooststellingwerf, Lokaal Sociaal Ooststellingwerf en Partij van de Arbeid een motie ingediend over het behoud van de hertenkampen in de Gemeente Ooststellingwerf. Dit is naar aanleiding van het besluit van de Tweede Kamer op 26 januari 2023 dat (dam)herten vanaf 2024 niet meer op de vrijstellingenlijst van huis- en hobbydieren komen te staan.

Kernboodschap Naar aanleiding van de motie is een brief opgesteld met argumenten om de hertenkampen in de gemeente Ooststellingwerf te behouden en dringend verzocht het besluit, om het (dam)hert niet meer op de vrijstellingenlijst van huis- en hobbydieren te plaatsen, te heroverwegen.

Vervolg Bij reactie van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit op de brief wordt de raad hiervan op de hoogte gesteld.

Bijlagen 1.

Brief Behoud van hertenkampen in de gemeente Ooststellingwerf

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit t.a.v. Minister P. Adema Postbus 20401 2500 EK Den Haag

Contactpersoon Telefoonnummer Ons kenmerk

: : :

P. de Haan 14 0516

Onderwerp: Behoud van hertenkampen in de gemeente Ooststellingwerf Oosterwolde, 27 september 2023 Geachte heer Adema, Tot ons kwam het nieuws dat de tweede kamer op 26 januari 2023 heeft besloten dat (dam)herten vanaf 2024 niet meer op de vrijstellingenlijst van huis- en hobbydieren komen te staan. Dit betreuren wij ontzettend. In de gemeente Ooststellingwerf zijn er al gedurende tientallenjaren vier hertenkampen aanwezig, die geliefd zijn bij onze inwoners. Geen incidenten bekend In het advies wordt het (dam)hert als risicoklasse F geclassificeerd omdat het ernstig letsel aan de mens kan veroorzaken, wanneer deze een mens zou aanvallen. Echter zijn er in Nederland geen meldingen van ongevallen in hertenkampen waar een damhert een persoon aanvalt. Sociale en maatschappelijke rol Daarnaast worden onze hertenkampen veelal beheerd door vrijwilligers, zij zetten zich met veel toewijding in voor het welzijn van de dieren en onderhoud van het hertenkamp. Dit zorgt niet alleen voor een positieve bijdrage aan de gemeenschap, maar ook voor een persoonlijke voldoening voor de vrijwilligers zelf en de vrijwilligers hebben aan het werk in een hertenkamp een goede dagbesteding. Educatieve waarde Ook heeft een hertenkamp een belangrijke educatieve waarde. Door een hertenkamp te bezoeken, krijgen mensen de kans om het gedrag van de dieren te leren kennen en te onderscheiden.

Hiermee krijgen ze de kans om meer te leren over wilde dieren en hun leefomgeving. Het observeren van een wild dier zoals een (dam)hert draagt bij aan het vergroten van het bewustzijn en belang van natuurbehoud/ bescherming. Wij vragen u dringend, het besluit om het damhert niet op huis- en hobbydierenlijst te plaatsen, te heroverwegen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders

J. Werkman Burgemeester

W. Mutter Gemeentesecretaris

Postadres Postbus 38, 8430 AA Oosterwolde Bezoekadres ‘t Oost 11 Telefoon 14 0516 E-mail gemeente@ooststellingwerf.nl Internet www.ooststellingwerf.nl - Wij zijn Fair Trade

Raadsvoorstel Commissievergadering Titel Onderwerp Portefeuillehouder/Teamleider Extern zaak ID (zaakcode)

: : : : :

Samenleving Accommodatiebeleid Startnotitie accommodatiebeleid Verhagen/Buijs 0085175663

Datum collegevergadering 12 september 2023.

Voorgesteld besluit Het borgen van het proces om te komen tot een Accommodatiebeleid. Daarvoor: 1. De startnotitie accommodatiebeleid vast te stellen.

Openbaar Ja, passief via openbaar verslag.

Inleiding Op 4 juli 2023 heeft de raad een werkbijeenkomst gehad over het vervolg van het accommodatiebeleid. De raad heeft in die bijeenkomst een aantal uitgangspunten meegegeven. Zij vormen het kader waarin het accommodatiebeleid wordt ontwikkelt. Tijdens de bijeenkomst zijn drie onderwerpen besproken: (1) Wat is de reikwijdte van het accommodatiebeleid, (2) Wat zijn de uitgangspunten voor de onderwijsgebouwen en (3) Hoe willen we inwonersparticipatie over het accommodatie vormgeven. Bij de afsluiting van de bijeenkomst is toegezegd dat de raad een startnotitie accommodatiebeleid ter bespreking en vaststelling krijgt aangeboden voordat de volgende stap wordt gezet.

Argumenten 1.1. Waarom accommodatiebeleid? We willen dat Ooststellingwerf leefbaar blijft. We willen een gemeente zijn waar mensen naar elkaar omkijken en waar iets te beleven valt. Goede en toegankelijke gebouwen en buitenfaciliteiten zijn daarvoor een voorwaarde. Daar gaat accommodatiebeleid over. Om het accommodatiebeleid voor onze gemeente op te stellen is het nodig dat via de startnotitie het speelveld wordt bepaald c.q. de kaders worden meegegeven, namelijk: 1.1.1. De reikwijdte van het accommodatiebeleid (over welke accommodaties gaat het)? We richten ons in het accommodatiebeleid op maatschappelijk vastgoed en het overige vastgoed waar de gemeente juridisch eigenaar van is. Daarnaast stellen we parallel aan het accommodatiebeleid een Integraal Huisvesting Plan op voor het onderwijs. 1.1.2. Doel van het accommodatiebeleid Doel van het accommodatiebeleid is om te komen tot een aanbod van accommodaties dat aansluit bij onze maatschappelijke doelen. Het accommodatiebeleid geeft ons een afwegingskader op grond waarvan we transparante keuzes kunnen maken.

1.1.3. Uitgangspunten en inhoud van het accommodatiebeleid De uitgangspunten zijn als volgt: (1) Maatschappelijke doelen staan voorop; (2) Keuzes maken over investeringen op basis van (toekomstige) bezetting en (toekomstige) behoefte van de gebruikers: (3) Er wordt geprioriteerd op basis van de grootste CO2-reductie (klimaatwinst) per euro investering; (4) De ambities over duurzaamheid en binnenklimaat zijn hoog, maar betaalbaarheid staat centraal; (5) Het streven is om in elk dorp passende basisvoorzieningen te behouden. In het accommodatiebeleid wordt omschreven wat er onder wordt verstaan. Daarnaast moet het uiteraard passen binnen de wettelijke verplichtingen. Het accommodatiebeleid bestaat in ieder geval uit de volgende onderdelen (= inhoud): (1) De uitkomst van het participatietraject over de maatschappelijke accommodaties. (2) Wat is een basisniveau per dorp en wat bovenlokaal? Huidig kader is in elk dorp minimaal 1 overdekte plek. (3) Welke criteria worden gehanteerd om te investeren in o.a.

renovatie, verduurzaming, nieuwbouw als eigenaar of op accommodaties waar ons economisch claimrecht op rust? (4) Welke criteria worden gehanteerd om mee te betalen als de gemeente geen eigenaar is of economisch claimrecht heeft? Hoeveel wordt bijgedragen en op basis waarvan wordt besloten welk verzoek prioriteit heeft? (5) Voor welke periode geldt het accommodatiebeleid? (6) Op basis waarvan wordt het beleid geëvalueerd (wanneer is het geslaagd)? (7) Een concrete planning voor investeringen van de accommodaties onder punt (3) voor de korte termijn (< 5 jaar), de middellange termijn (= 5 tot < 15 jaar) en een doorkijk naar de lange termijn (> 15 jaar). (8) Wat is het financiële kader (meerjarige investeringsagenda) met daarin aangegeven de in te zetten investeringsmiddelen (financiering + kostenverdeling)? (9) Welke stappen worden gezet waardoor we voldoen aan het Klimaatakkoord? 1.1.3.1. Het uitgangspunt bij participatie i.r.t. accommodatiebeleid Participatie schept betrokkenheid. Daarom moeten organisatoren van activiteiten en degenen die verantwoordelijk zijn voor beheer/exploitatie betrokken worden bij het accommodatiebeleid. Maar de raad bepaalt de kaders: niet alleen financieel (budget) maar ook qua duurzaamheid en eventueel ook: wat willen we minimaal in een dorp hebben qua ontmoetingsmogelijkheden-bewegen.

Participatie rondom het Integraal Huisvesting Plan voor het onderwijs valt niet onder participatie; het Plan wordt opgesteld in samenwerking met de betrokken schoolbesturen. 1.1.4. De te nemen stappen i.r.t. het accommodatiebeleid De stappen (1) Inventarisatie vastgoed, (2) Actualiseren informatie en (3) Werksessie met de raad zijn gezet. Als uitkomst van de werksessie is deze startnotitie accommodatiebeleid opgesteld om daarna te worden vastgesteld. Hierna worden de volgende stappen gezet: (4) Participatie accommodatiebeleid per dorp en terugkoppeling via de regio’s, (5) Uitwerking scenario’s op hoofdlijnen, (6) Voorkeurscenario kiezen door de raad, (7) Uitwerken voorkeursscenario (accommodatiebeleid en IHP), (8) Besluitvorming en (9) Terugkoppeling naar de dorpen en implementatie.

Kanttekeningen Niet van toepassing.

Financiële toelichting In de vergadering van 23 mei 2023 heeft het college besloten om de opdracht voor het accommodatiebeleid en IHP te gunnen van RYSE (voorheen: abcnova) en de aanvullende verwachte lasten van € 17.000 te verwerken in de najaarsrapportage 2023.

Publicatie voor bekendmaking De raad stelt de startnotitie accommodatiebeleid vast.

Vervolg Het participatietraject wordt opgestart. Planning & communicatie Start participatietraject (oktober – november 2023) Opstellen knelpunten per dorp IHP (oktober – november 2023) Opstellen scenario’s (december 2023 – januari 2024) Keuze voorkeursscenario door de raad (maart 2024) Opstellen accommodatiebeleid (april 2024) Opstellen IHP (april 2024) Bespreken en vaststellen accommodatiebeleid door commissie en raad (mei– juni 2024). Evaluatie Via de PenC-cyclus.

Burgemeester en wethouders van Ooststellingwerf, , secretaris

Bijlagen 1.

Startnotitie accommodatiebeleid

, burgemeester.

Extern zaak ID (zaakcode) : 0085175663 De raad van de gemeente Ooststellingwerf; nr. gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 12 september 2023 gelet op punt 3 B Accommodatiebeleid van de Samenwerkingsagenda 2022-2026 en Amendement A-019 “Gas erop van het aardgas af voor slim en toekomstgericht accommodatiebeleid”

Besluit De Startnotitie accommodatiebeleid vast te stellen.

Besloten in de openbare vergadering van 31 oktober 2023. , griffier.

, voorzitter.

Startnotitie Accommodatiebeleid Gemeente Ooststellingwerf 07-09-2023 1

1. INLEIDING We willen dat Ooststellingwerf leefbaar blijft. We willen een gemeente zijn waar mensen naar elkaar omkijken en waar iets te beleven valt. Goede en toegankelijke openbare gebouwen en buitenfaciliteiten zijn daarvoor een voorwaarde. Daar gaat accommodatiebeleid over. Waar ontmoeten inwoners elkaar, waar ontstaan sociale contacten, waar bewegen inwoners, waar leren kinderen? En hoe blijven we rekening houden met grote maatschappelijke ontwikkelingen zoals individualisering, vergrijzing en digitalisering? Passen de beschikbare accommodaties bij de toekomstige vraag? De exploitatie moet bovendien duurzaam zijn en betaalbaar blijven. De uitdaging is een toekomstbestendig accommodatiebeleid ontwikkelen met duurzaam (gebruik van de) accommodaties op het gebied van ontmoeten, welzijn, bewegen, cultuur, recreëren, gezondheid en leren. Met het ontwikkelen van accommodatiebeleid geven we invulling aan de samenwerkingsagenda en uitvoering aan Amendement A-019 “Gas erop van het aardgas af voor slim en toekomstgericht accommodatiebeleid”. De gemeenteraad heeft de wens geuit om vroegtijdig te worden betrokken. Doel van deze startnotitie is het beschrijven van de uitgangspunten voor het accommodatiebeleid en de te volgen procedure. Daarmee vormt deze startnotitie de basis voor de ontwikkeling van dat accommodatiebeleid. In deze notitie gaan we in op: •

De reikwijdte van het accommodatiebeleid (over welke accommodaties gaat het)? Hoofdstuk 2.

•

De context van het nieuwe beleid. Hoofdstuk 3.

•

Ons doel met het op te stellen accommodatiebeleid. Hoofdstuk 4.

•

Onze uitgangspunten bij het opstellen van accommodatiebeleid en de inhoud van het beleid. Hoofdstuk 4.

•

Het proces om te komen tot het accommodatiebeleid (inclusief inwonersparticipatie). Hoofdstuk 5.

•

De planning. Hoofdstuk 6.

2

2. MAATSCHAPPELIJKE ACCOMMODATIES ‘Maatschappelijke accommodaties’ is een breed begrip. Inwoners ontmoeten elkaar en ervaren saamhorigheid op veel plekken. In het dorpshuis, op school, op het sportveld. Maar ook bij festiviteiten en evenementen, bij het speeltuintje, op het terras van een café of in de kerk. Wat verstaan we onder ‘accommodaties’ in ons beleid? We richten ons in het accommodatiebeleid op ‘maatschappelijk vastgoed’ en het overige vastgoed waar de gemeente juridisch eigenaar van is. Onder maatschappelijk vastgoed verstaan we onder andere: •

Dorpshuizen en multifunctionele accommodaties

•

Jeugdsozen of -hangplekken die worden beheerd door een vereniging of Scala Welzijn

•

Culturele instellingen als het museum, de bibliotheken of de molen

•

Zwembaden

•

Binnensport (gymlokalen, sporthallen)

•

Buitensport (velden of banen, kantine, was- en kleedruimtes).

2.1 INTEGRAAL HUISVESTINGSPLAN Parallel aan het accommodatiebeleid stellen we een apart plan op voor de scholen. Dit heet het Integraal huisvestingsplan (IHP) en richt zich specifiek op onderwijsgebouwen. We doen dit tegelijk met en in samenhang met het accommodatiebeleid. De reden is dat we scholen niet los kunnen zien van andere accommodaties in onze dorpen. Ze hebben bijvoorbeeld ook een ontmoetingsfunctie. En de gemeente heeft de wettelijke plicht om te zorgen voor de huisvesting van het onderwijs. Zie ook hoofdstuk 3. De voorlopige uitkomsten van het IHP bepalen de opgave per dorp/buurt zodat we tot een slimmer accommodatiebeleid kunnen komen. De besluitvorming over het IHP en accommodatiebeleid zal gelijktijdig plaatsvinden.

2.2 OVERZICHT ACCOMMODATIES

3

Er zijn drie soorten accommodaties. In de eerste plaats zijn er accommodaties waar de gemeente zeggenschap over heeft omdat de gemeente juridisch eigenaar is. Zie bijlage A. In de tweede plaats zijn er accommodaties waar een economisch claimrecht1 op rust. Hier vallen ook de scholen in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs en de gymlokalen onder. Hiervoor hebben we wettelijke taken (zie hoofdstuk 3). Zie bijlage A. In bijlage B zijn bovenstaande accommodaties (1 + 2) inclusief schoolgebouwen gerangschikt per dorp. Het gaat in totaal om 57 accommodaties van in totaal ruim 50.000 vierkante meter. In de derde plaats gaat het om accommodaties waar de gemeente geen zeggenschap of economisch claimrecht over heeft, maar die wel een maatschappelijk nut dienen. Denk aan het Ketelhuis in het Haerenkwartier, een jeugdsoos of een kerk. Deze inventariseren we, zodat we in het accommodatiebeleid een voorstel kunnen doen of en zo ja hoe we hier rekening mee houden. NB: ‘Commerciële’ plekken (bv horecagelegenheden met bijbehorende terrassen, een pretpark of een sportschool) en speelvoorzieningen in de openbare ruimte laten we in ons accommodatiebeleid buiten beschouwing2.

1 Het economisch claimrecht is geregeld in artikel 110 WPO, 108 WEC en 76u WVO en betekent dat een schoolgebouw op het

moment dat het schoolbestuur besluit hierin het onderwijs te beëindigen ‘om niet’ terugvalt aan de gemeente. Het economisch claimrecht voor de andere accommodaties is geregeld via Aktes/Overeenkomsten die via de notaris zijn gepasseerd en opgenomen in de Openbare Registers. 2 Dit is in lijn met de wens van de gemeenteraad (werkvergadering gemeenteraad over accommodatiebeleid dd 4 juli 2023).

4

3. CONTEXT VAN HET NIEUWE BELEID 3.1 WETTELIJKE KADERS

De wettelijke taken van de gemeente liggen vooral op het terrein van onderwijshuisvesting en bewegingsonderwijs. Daarnaast zijn er enkele andere wettelijke taken relevant in relatie tot accommodaties. Onderwijshuisvesting. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de huisvesting van scholen in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs. Dit betekent dat we verantwoordelijk zijn voor nieuwbouw, uitbreidingen (als een school groeit), vervangende nieuwbouw, verbouw, medegebruik, constructiefouten en herstel in geval van bijzondere omstandigheden. Zoals genoemd stellen we hiervoor een apart plan op (Integraal Huisvestings Plan (IHP)). Dit doen we tegelijk en in samenhang met het accommodatiebeleid. Voor het op te stellen IHP moeten gemeente en schoolbesturen samen optrekken. Samen staan ze voor de opgave schoolgebouwen te verduurzamen, in te spelen op de gewenste flexibiliteit in voorzieningen en verbinding te maken met maatschappelijke vraagstukken. Bewegingsonderwijs. De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van het bewegingsonderwijs. In een aantal dorpen is het bewegingsonderwijs verplaatst van een gymlokaal naar een sporthal. Dit betekent dat deze sporthallen dan in een ander perspectief komen te staan (namelijk essentieel in het kader van onze wettelijke taken). Duurzaamheid. Er is een wettelijke taak voor de gemeente wat betreft duurzaamheid.

In het Klimaatakkoord (2019) is afgesproken om in 2030 voor de gebouwde omgeving (waaronder onderwijsgebouwen) een CO2-reductie van 49% vergeleken met 1990 te gaan realiseren. Einddoel van het klimaatakkoord is 95% CO2 reductie en los van het gas in 2050. Ontmoetingen en activiteiten. Op het gebied van ontmoetingen en activiteiten heeft de gemeente geen wettelijke verplichtingen. Maar accommodaties zijn wel een essentiële randvoorwaarde in het licht van onze wettelijke taken op het gebied van de

5

Wmo, de Participatiewet en de Jeugdwet3. Voor het welzijn van inwoners zijn preventie van mentale en lichamelijke beperkingen, onderlinge hulp, en ontmoetingen en activiteiten van en voor inwoners immers erg belangrijk. En daarvoor zijn goede en passende accommodaties een essentiële randvoorwaarde. Bibliotheek. De gemeente heeft op basis van de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen (WSOB) de wettelijke taak om te zorgen dat de inwoners binnen een redelijke afstand toegang hebben tot een volwaardige bibliotheek. Omgevingswet. Per 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. De Omgevingswet regelt alles voor de ruimte waarin we wonen en werken. Deze nieuwe wet bundelt en maakt regels eenvoudiger. Overheden moeten bij plannen voor de omgeving omwonenden, bedrijven en organisaties betrekken; bijvoorbeeld bij een Omgevingsvisie (onze Omgevingsvisie is in 2022 vastgesteld). In de Omgevingswet staan regels voor overheden over deze participatie. Ook initiatiefnemers, zoals omwonenden en ondernemers en de gemeente zelf, moeten bij het aanvragen van een omgevingsvergunning (bijv. voor een nieuwe accommodatie) aangeven wat zij aan participatie hebben gedaan. En wat daar de resultaten van zijn.

3.2 HET BESTAANDE BELEID In 2020 is een analyse uitgevoerd in hoeverre het accommodatie aanbod aansloot bij staand beleid. Hierbij was de conclusie dat het huidige aanbod ondersteund werd door staand beleid en geen sprake is van overmaat aan accommodaties.

3 Gemeenten hebben op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) de wettelijke taak om inwoners die dat nodig

hebben te helpen om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven en actief mee te doen aan de samenleving. Dat doet de gemeente door voorzieningen te verstrekken die de zelfredzaamheid en participatie bevorderen. Denk aan begeleiding en dagbesteding of ondersteuning om mantelzorgers te ontlasten of een plaats in een beschermde woonomgeving voor mensen met een psychische stoornis. Iedereen die kan werken maar het op de arbeidsmarkt zonder ondersteuning niet redt, valt onder de Participatiewet. De wet moet ervoor zorgen dat meer mensen werk vinden, ook mensen met een arbeidsbeperking. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van alle vormen van jeugdhulp. Bijvoorbeeld hulp aan huis bij problemen in het gezin, maar ook bij psychische en gedragsproblemen van kinderen en jongeren.

6

3.3 NOODZAAK NIEUW ACCOMMODATIEBELEID Er is behoefte om ons accommodatiebeleid meer vanuit onze maatschappelijke doelen te ontwikkelen. Accommodaties zijn immers géén doel op zich, maar een middel om maatschappelijke doelen te bereiken op het gebied van ontmoeten, sociale cohesie, gemeenschapszin, bewegen, zingeving, persoonlijke ontwikkeling van inwoners, ontspanning et cetera. Accommodaties zijn belangrijk voor leefbare en levendige dorpen en buurten. Om toekomstbestendig en integraal accommodatiebeleid te maken moeten we weten welke functies/activiteiten in de toekomst gewenst zijn en welk aanbod van accommodaties daarvoor nodig is. Er is behoefte om te kijken waar het slimmer kan. In het in 2015 opgestelde beleid is uitgangspunt dat we alle gebouwen waar de gemeente juridisch eigenaar is of economisch claimrecht op heeft in stand houden. Er zijn echter accommodaties met een lage bezetting. Er zijn ook accommodaties met veel (oplopende) leegstand (normatieve overschot)4. Voor sport geldt dat op één gymlokaal na, alles een slechte bezetting heeft. Dit betekent een gemiddelde bezetting onder de 50%. Voor onderwijs geldt dat dat er op dit moment een normatief overschot is van 16% van het totale bruto vloeroppervlak en de verwachting is dat dit zal stijgen naar 24,5% in 2030-2031. Om de kwetsbaarheid in de toekomst tegen te gaan ligt een efficiencyslag voor de hand.

Wat betreft de sport- en onderwijsaccommodaties moet nader onderzoek uitwijzen of het mogelijk is multifunctioneler en/of met een hogere bezetting gebruik te maken van de accommodaties. Hierbij moet voor het primair onderwijs rekening gehouden worden met de afstand van maximaal zes kilometer over de weg voor scholieren en de aanwezigheid van een locatie voor het uitoefenen van gymnastiek in de directe omgeving van het primair onderwijs. We willen verduurzamen. In 2015 was dit minder in beeld. Rekening houdend met de verduurzamingsopgave valt op dat relatief veel accommodaties zijn verzelfstandigd.5 Hierdoor is de invloed van de gemeente beperkt en de exploitatie meer op afstand. Hier schuilt een risico in, omdat het relatief vaak gaat om oudere gebouwen die nog

4 Dit betekent dat een gebouw groter is dan volgens het aantal leerlingen aan ruimte nodig zou zijn. Dit kan per schooljaar dus

verschillen. 5 Bijvoorbeeld de dorpshuizen en was- en kleedruimtes in de dorpen zijn geen eigendom van de gemeente. Bij sporthallen en

zwembaden verschilt het; soms zijn we eigenaar en soms zijn we dat niet.

7

niet zijn verduurzaamd. Dit brengt met zich mee dat we de komende jaren verzoeken kunnen verwachten om mee te betalen aan (groot) onderhoud en verduurzaming. Hier willen we op anticiperen. Het slim combineren van activiteiten binnen gebouwen kan de investeringen voor verduurzaming beperken en haalbaar maken. We willen dat accommodaties beter toegankelijk zijn, zowel fysiek (mensen met een beperking) als mentaal. Het accommodatiebeleid moet richting geven waar een locatie aan moet voldoen op dit gebied. Bovenstaande vraagt om een duidelijke keuze voor kwaliteit in plaats van kwantiteit. Het is overigens niet de verwachting dat op basis van een slimmer accommodatiebeleid de kosten voor accommodaties zullen afnemen. Dit enerzijds door de grote verduurzamingsopgave maar ook de ambitie om tot kwalitatief goede locaties te komen. Het optimaliseren draagt er wel aan bij dat we de oplopende kosten remmen en de gemeente voor langere tijd in control komt/blijft.

8

4. DOEL ACCOMMODATIEBELEID Doel van het accommodatiebeleid is om te komen tot een aanbod van accommodaties dat aansluit bij onze maatschappelijke doelen. Het accommodatiebeleid geeft ons een afwegingskader op grond waarvan we transparante keuzes kunnen maken. In dit hoofdstuk lichten we dit toe. Accommodaties zijn een middel om bestaande maatschappelijke doelen te bereiken op het gebied van ontmoeten, sociale cohesie, gemeenschapszin, bewegen, zingeving, persoonlijke ontwikkeling van inwoners, ontspanning, onderlinge hulp, gezondheid et cetera. Accommodaties vormen een belangrijke randvoorwaarde voor leefbare en levendige dorpen en buurten waar inwoners zich thuis voelen en mogelijkheden hebben om dingen te organiseren. We zien dit onder andere terug in: •

het College akkoord;

•

de Samenwerkingsagenda;

•

de Visie op Samenleven (meedoen, gemeenschapskracht, zelfsturing door inwoners, positieve gezondheid, goed opgroeien);

•

de Woonzorgvisie (ontmoeten);

•

de Omgevingsvisie;

•

subsidieregeling sportaccommodaties en sportvoorzieningen Ooststellingwerf 2023 (met toepassing van de 1/3- regeling);

•

het besluit van de Raad om vanaf 2023 meerjarig te investeren in OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving), waarin vrije tijdsbesteding voor jongeren een belangrijke pijler is.

Ook in de Burgerpeiling van eind 2022, het tweejaarlijkse onderzoek dat we doen onder inwoners, zien we terug dat ontmoetingsplekken en activiteiten erg belangrijk zijn voor inwoners. Verder willen we dat ons accommodatiebeleid past bij de door ons onderschreven Global Goals zoals ‘duurzame gemeenschappen’ en ‘goede gezondheid en welzijn’.

9

Door het opstellen van nieuw accommodatiebeleid dragen we bij aan bovenstaande maatschappelijke doelen. We willen komen tot een passend aanbod van accommodaties, zowel in kwaliteit, kwantiteit, bereikbaarheid, duurzaamheid als in betaalbaarheid. Het accommodatiebeleid geeft ons daarnaast een afwegingskader op grond waarvan we transparante keuzes kunnen maken. Nu en in de toekomst. En dat inwoners duidelijkheid geeft hoe we omgaan met eventuele nieuwe verzoeken rondom accommodaties vanuit de samenleving. Verder willen we op basis van het accommodatiebeleid proactief, integraal en planmatig gaan investeren. Hierdoor kunnen we onderhoudsactiviteiten daarop afstemmen en kunnen desinvesteringen en ad-hoc beslissingen voorkomen.