Agendabundel

Bundel - Raadscommissie Ruimte van 13 januari 2026 1 2 3 4 5 6

7 8

9

10

11

Opening/Mededelingen Vaststellen agenda Agenda raadcommissie Ruimte 13 januari 2026 Spreekrecht inwoners Er hebben zich twee insprekers gemeld om in te spreken over de Fochteloerveenweg Vaststellen verslag van de vergadering van 2 december 2025 Concept verslag raadscommissie Ruimte en P&C 2 december 2025 Voortgangslijst Voortgangslijst raadcommissie Ruimte 13 januari 2026 Vragenkwartier Lijst Ter Heide en het CDA hebben vragen ingestuurd voor het vragenkwartier V-074 Lijst Ter Heide - Plaatsen Friese verkeersborden V-075 CDA - Proces romdom de weg door het Fochteloerveen Te bespreken ingekomen stukken Programma Duurzaamheid 2026-2030 Het college stelt de gemeenteraad voor om kennis te nemen van het Eindverslag inspraakreacties en in te stemmen met het Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030. RV+RB Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030 Bijlage 1. Eindverslag inspraakreacties bijlage 2. Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030 Bijlage 3. Financieel overzicht programma Duurzaamheid Uitvoeren haalbaarheidsonderzoek tijdelijke woningen Nanningaweg 46 Oosterwolde RV+RB Haalbaarheidsonderzoek flexwonen Bijlage 1. Collegeadvies Start onderzoek ontwikkelmogelijkheden Nanningaweg 46 Bijlage 2. Opdracht onderzoek ontwikkelingsmogelijkheden Nanningaweg Bijlage 3. Companen, onderzoek behoefte tijdelijke woningen Bijlage 4. Brief omwonenden Bijlage 5.

Persbericht Bijlage 6. Mededeling aan de Raad11 maart 2025 Start onderzoek ontwikkelmogelijkheden Nanningaweg 46 en tijdelijke huisvesting van Oekraïense ontheemden in de boerderij Bijlage 7. Samenvatting gesprek omwonenden Nanningaweg 46 dd 8 juli 2025 Benoeming leden gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit 2026 Het college heeft besloten om aan de gemeenteraad voor te stellen om met terugwerkende kracht per 1 januari 2026 de leden voor de gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit te benoemen, te herbenoemen of te ontslaan. De commissie heeft als taak de raad en het college te adviseren over het bereiken en in stand houden van een goede omgevingskwaliteit. Dat kan bijvoorbeeld gaan over monumenten of beeldkwaliteit (welstand). RV+RB benoeming leden gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit 2026 Sluiting

Aan de leden van de raadscommissie Ruimte Onderwerp: vergadering raadcommissie Ruimte 13 januari 2026 Oosterwolde, 17 december 2025 Hierbij nodig ik u uit voor het bijwonen van de openbare vergadering van de raadscommissie Ruimte te houden op dinsdag 13 januari 2026, ’s avonds vanaf 19:30 uur, in de raadzaal. Met vriendelijke groet, De voorzitter.

Agenda 1

Opening/Mededelingen

2

Vaststellen agenda

3

Spreekrecht inwoners

4

Vaststellen verslag van de vergadering van 2 december 2025

5

Voortgangslijst

6

Vragenkwartier

7

Te bespreken ingekomen stukken

8

Programma Duurzaamheid 2026-2030

Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken.

Komt ter besluitvorming in de raad van 27 januari 2026. 9

(Portefeuillehouder: L. Edema)

Uitvoeren haalbaarheidsonderzoek tijdelijke woningen Nanningaweg 46 Oosterwolde

Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken.

Komt ter besluitvorming in de raad van 27 januari 2026. 10

(Portefeuillehouder: J. Nijboer)

Benoeming leden gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit 2026 Voorstel voor behandeling: Richtinggevend bespreken.

Komt ter besluitvorming in de raad van 27 januari 2026. (Portefeuillehouder: J. Nijboer) 11

Sluiting

Beknopt schriftelijk verslag van openbare vergadering van de raadscommissie Ruimte en P&C van 2 december 2025 OoststellingwerfsBelang: PvdA: CDA: VVD: GroenLinks: ChristenUnie: D66: Lijst Ter Heide: Vrije Partij Ooststellingwerf: Lijst Ooststellingwerf: AANWEZIG: AFWEZIG MET KENNISGEVING: Voorzitter: Commissiegriffier:

H. Betten en H. Dongstra O. Smit en I. Meijerhof T. W. Swart (t/m agendapunt 11, vanaf agendapunt 14), J. Zwart (t/m agendapunt 13), M. Noord (vanaf agendapunt 11) B. van ’t Klooster en P. Zijlstra J. van der Veen en H. Vos B. Leistra en W. Schaaij I. Minnema S. ter Heide (t/m eerste termijn agendapunt 12) F. Heuvelman en H. Slagter N. van den Berg J. Nijboer, J. van Weperen, L. Edema (wethouders), J. Werkman (burgemeester) M. van Tellingen, J. Hilbers, B. Oostra R. Berends S. Ahmad

1. Opening / Mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.30 uur. Mevr. M. Van Tellingen/CDA, dhr. J. Hilbers/D66 en dhr. B. Oostra/VPO zijn met kennisgeving afwezig. Dhr. H. Slagter/VPO geeft aan een korte verklaring te willen afleggen. Dhr. H. Slagter komt kort terug op de afwezigheid van de fractie tijdens de begrotingsvergadering. In zijn verklaring geeft hij aan dat VPO, na het ontvangen van de brief van de provincie, zal deelnemen aan de beraadslaging over de septembercirculaire. 2. Vaststellen agenda De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 3. Spreekrecht inwoners Er hebben zich geen inwoners gemeld om in te spreken. 4. Vaststellen verslagen van raadcommissie Ruimte van 11 november en raadcommissie P&C 14 oktober 2025 De verslagen van raadcommissie Ruimte van 11 november en raadcommissie P&C van 14 oktober 2025 worden ongewijzigd vastgesteld. 5. Voortgangslijst Voorgesteld om ID-nummer 390 van de voortgangslijst te halen. De raadcommissie stemt in met het voorstel.

1

6. Vragenkwartier Er zijn geen vragen voor het vragenkwartier binnengekomen. 7. Te bespreken ingekomen stukken Er zijn geen verzoeken binnengekomen om ingekomen stukken te agenderen. 8. Nota Grondbeleid Voorgesteld besluit: 1. Het gemeentelijke grondbeleid actueel en in lijn met de Omgevingswet, BBV-richtlijnen en gemeentelijke visies te brengen. Hiervoor: 2. De geactualiseerde Nota Grondbeleid vast te stellen. 3. De Nota Grondbeleid 2022 in te trekken. Commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Het college beantwoordt de vragen in de eerste termijn. Commissieleden stellen vragen in de tweede termijn. Wethouder J. Nijboer beantwoordt de vragen in de tweede termijn. Toezegging wethouder J. Nijboer Wethouder J. Nijboer zegt toe de raad op de hoogte te houden bij de toepassing van de beslisboom tussen actief grondbeleid en passief grondbeleid. Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als bespreekpunt in één termijn te agenderen voor de raadsvergadering van 16 december 2025. 9. Nota grondprijzen 2026 Voorgesteld besluit: 1. De Nota Grondprijzen 2026 in te zetten als beleidskader voor de uitgifte en verkoop van gemeentelijke gronden, waarbij de daarin opgenomen systematiek geldt als basis voor alle vormen van gronduitgifte. Daarvoor: 2. De Nota Grondprijzen 2026 vast te stellen. 3. De Nota te laten gelden tot en met 31 december 2026.

Commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Wethouder J. Nijboer beantwoordt de vragen in de eerste termijn. Commissieleden stellen vragen in de tweede termijn. Wethouder J. Nijboer beantwoordt de vragen in de tweede termijn. Toezegging wethouder J. Nijboer Wethouder J. Nijboer zegt toe de raad op de hoogte te houden, mocht zich bij maatschappelijke en kerkelijke voorzieningen een situatie voor doen waarin onderscheid wordt gemaakt tussen commercieel en niet-commercieel, om een lager tarief te hanteren of korting te geven, om de maatschappelijke waarde te erkennen of invulling aan te geven. Toezegging wethouder J. Nijboer Wethouder J. Nijboer zegt toe terug te koppelen of er achteraf controle plaatsvindt op de projectontwikkelaar om na te gaan of hij zich aan de grondquote heeft gehouden. Toezegging wethouder J. Nijboer Wethouder J. Nijboer zegt toe uit te zoeken of er in het verleden afspraken zijn gemaakt dat er elke vier jaar evaluaties hadden moeten plaatsvinden. Hij geeft daarbij aan dat, als er in het verleden evaluaties zijn uitgevoerd, de uitkomsten daarvan met de raad te delen.

2

Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als bespreekpunt in één termijn te agenderen voor de raadsvergadering van 16 december 2025. 10. Ontwerp-omgevingsvergunning/Ontwerp-verklaring van geen bedenkingen Abbendijk 2 Nijeberkoop Voorgesteld besluit: 1. Een ontwerp-verklaring van geen bedenkingen af te geven voor de bouw en het gebruik van een pluimveestal op het perceel behorende bij Abbendijk 2 Nijeberkoop. Commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Wethouder L. Edema beantwoordt de vragen in de eerste termijn. Commissieleden stellen vragen in de tweede termijn. Wethouder L. Edema beantwoordt de vragen in de tweede termijn. Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als bespreekpunt in één termijn te agenderen voor de raadsvergadering van 16 december 2025. 11. Legesverordening Voorgesteld besluit: 1. Verordening op de heffing en de invordering van leges Ooststellingwerf 2026 vast te stellen. Commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Wethouder J. van Weperen beantwoordt de vragen in de eerste termijn. Commissieleden stellen vragen in de tweede termijn. Wethouder J. van Weperen beantwoordt de vragen in de tweede termijn. Toezegging wethouder J. van Weperen Wethouder J. van Weperen zegt toe uit te zoeken welke criteria er zijn voor het college om af te wijken van de hardheidsclausule en deze informatie met de raad te delen.

Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als bespreekpunt in één termijn te agenderen voor de raadsvergadering van 16 december 2025. 12. Verordening op de heffing en invordering van Afvalstoffenheffing 2026 Voorgesteld besluit: 1. De Verordening Afvalstoffenheffing 2026 (inclusief tarieven milieustraat) vast te stellen en daarmee 2. Het bedrag per kilo te verhogen naar € 0,32 en de tarieven voor een één- en meerpersoonshuishouden evenredig mee te laten stijgen; 3. De slagboomtarieven voor de milieustraat voor 2026 te verhogen met 5%. Commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Wethouder L. Edema beantwoordt de vragen in de eerste termijn. Commissieleden stellen vragen in de tweede termijn. Wethouder L. Edema beantwoordt de vragen in de tweede termijn. Toezegging wethouder L. Edema Wethouder L. Edema zegt toe voor de raadsvergadering van 16 december 2025 een overzicht te leveren waarin inzichtelijk wordt gemaakt wat de opbrengsten zijn van de ingeleverde producten/afval. De voorzitter legt aan de raadcommissie, conform artikel 17 RvO, de vraag voor of er behoefte is om de technische wijziging in het raadsvoorstel te laten plaatsvinden. De raadcommissie stemt unaniem in met het aanpassen van het raadsvoorstel.

3

Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als bespreekpunt in één termijn te agenderen voor de raadsvergadering van 16 december 2025. 13. Tweede wijziging financiële verordening Ooststellingwerf 2023 Voorgesteld besluit: 1. De 2e wijziging van de Financiële verordening Ooststellingwerf 2023 vast te stellen De voorzitter stelt voor om het advies van de auditcommissie op te volgen en de verordening door te geleiden naar de raadsvergadering van 16 december als hamerstuk. De raadcommissie stemt in met dit voorstel. Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als hamerstuk te agenderen voor de raadsvergadering van 16 december 2025. 14. Begrotingswijziging septembercirculaire 2025 Voorgesteld besluit: De gevolgen van de septembercirculaire 2025, via onderstaande begrotingswijziging vast te stellen:

Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als hamerstuk te agenderen voor de raadsvergadering van 16 december 2025. 15. Verordening Rioolheffing 2026 Voorgesteld besluit: 1. De verordening rioolheffing 2026 vast te stellen. Commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Wethouder J. van Weperen beantwoordt de vragen in de eerste termijn. Commissieleden stellen vragen in de tweede termijn. Wethouder J. van Weperen beantwoordt de vragen in de tweede termijn. Toezegging wethouder J. van Weperen Wethouder J. van Weperen zegt toe te onderzoeken of de staffel doorgetrokken kan worden voor meerpersoonshuishouden. In de loop van volgend jaar, 2026, komt de er een reactie naar de raad. 4

Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als hamerstuk te agenderen voor de raadsvergadering van 16 december 2025. 16. Verordening eenmalig rioolaansluitrecht 2026 Voorgesteld besluit: 1. De Verordening eenmalig aansluitrecht 2026 vast te stellen. Commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Wethouder L. Edema beantwoordt de vragen in de eerste termijn. Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als hamerstuk te agenderen voor de raadsvergadering van 16 december 2025. 17. Verordeningen ozb en forensen 2026 Voorgesteld besluit: De volgende verordeningen, inclusief de tarieven, vast te stellen: 1. Onroerendezaakbelasting 2026 2. Forensenbelasting 2026 Commissieleden stellen vragen in de eerste termijn. Wethouder J. van Weperen beantwoordt de vragen in de eerste termijn. Advies: De commissie adviseert de raad om het onderwerp als hamerstuk te agenderen voor de raadsvergadering van 16 december 2025. 18. Sluiting De vergadering wordt om 22.25 uur gesloten.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 13 januari 2026.

, griffier.

5

, voorzitter.

ID 436

Onderwerp Evaluaties

Agendapunt

Portefeuille

Uiterste datum

houder

antwoord

Raadscommissie

Jelke

Ruimte 02-12-2025 9.

Nijboer

Antwoord

Soort Toezegging

Nota Grondprijzen 2026 435

Controle

Raadscommissie

Jelke

grondqoute

Ruimte 02-12-2025 9.

Nijboer

Toezegging

Nota Grondprijzen 2026 434

433

onderscheid

Raadscommissie

Jelke

tussen

Ruimte 02-12-2025 9.

Nijboer

commercieel en

Nota Grondprijzen

niet-commercieel

2026

Actief en Passief

Raadscommissie

Jelke

grondbeleid

Ruimte 02-12-2025 8.

Nijboer

Toezegging

Toezegging

Nota Grondbeleid 432

Ervaring nieuwe

Raadsvergadering 25-

Jan van

verordening

11-2025 11. Algemene

Weperen

Toezegging

subsidieverordening Ooststellingwerf 2026 431

Compostering

Raadscommissie Ruimte 11-11-2025

Lisa Edema

Toezegging

11. Huisvesting Nanningawerf 47c 430

Zonnepanelen

Raadscommissie

Jelke

Ruimte 11-11-2025

Nijboer

Toezegging

10. Grondaankoop voorkeursrechtgebied 418

motie M-115

Raadsvergadering 01-

VVD, Lijst Ter

07-2025 8.o. Motie M-

Heide, LO, CU,

115 VVD, Lijst Ter

PvdA, CDA, GL -

Heide, LO, CU, pvdA,

Compostering

CDA, GL -

niet uitbesteden

Compostering niet

Lisa Edema

30-11-2025

Motie

uitbesteden 416

Motie M-110 GL,

Raadsvergadering 01-

Jelke

PvdA, Lijst

07-2025 8.j. Motie M-

Nijboer

Hoogenkamp, LO,

110 GL, PvdA, Lijst

VVD, CU -

Hoogenkamp, LO, VVD,

Inbreidingsmogeli

CU -

jkheden

Inbreidingsmogelijkhed

Motie

en 413

Motie M-117 CDA

Raadsvergadering 01-

Jan van

- Winkelgebied

07-2025 9. Motie

Weperen

Appelscha

vreemd M-117 CDA -

Motie

Winkelgebied Appelscha 410

Actualisatie

Raadscommissie

Jan van

MOP's na

Ruimte 07-05-2025

Weperen

afronding

14. Vaststellen nieuw

accommodatiebel

MOP's onderhoud

01-12-2025

Toezegging

eid 404

Urgentieverklarin

Raadscommissie

Jelke

De cijfers komen

g

Ruimte 08-04-2025 8.

Nijboer

pas eind 2026

Ontwerp-

beschikbaar.

Huisvestingsverordenin

Aangegeven was

g urgent

dat de Wet pas op

woningzoekenden

1 januari 2026 in

Fryslân

werking zou

(urgentieverordening) &

treden. Inmiddels

ontwerp

is de Wet

Centrumgemeenteregel

voorlopig

ing samenwerking

uitgesteld tot

inzake deze

nader orde.

Toezegging

verordening. 402

uitvoeringsplan

Raadsvergadering 17-

Energietransitie

12-2024 14. Uitvoeringsplan Energietransitie

Lisa Edema

01-01-2027

Toezegging

Ooststellingwerf 20252030 361

Kwaliteitsafwegin

Raadsvergadering 27-

Jan van

gskaders toetsen

03-2024 7. Pilotproject

Weperen

op andere parken

“Vitale Vakantieparken”

Toezegging

op Buitenplaats De Hildenberg in Appelscha 338

Programmabegrot

Raadsvergadering 07-

Jan van

ing

11-2023 5.

Weperen

01-09-2025

Dit past bij de

Toezegging

discussie over de

Programmabegroting

stip op de

2024-2027

horizon. Onderzoek bedrijventerreinen , recreatie en toerisme etc.

249

Fochteloërveenwe

Gezamenlijke

Lisa Edema

01-04-2025

Het college heeft

g

raadscommissie P&C,

hierover een

Ruimte en Samenleving

mededeling aan

07-02-2023 8.a. V-

de Raad gestuurd

024, V-028 en V-029

(datum B&W 15

vragen

april 2025; iBabs:

Fochteloërveenweg

ID 865) met als

Toezegging

onderwerp: "Mededeling aan de Raad Afsluiting weg door het Fochtelooerveen monitoring"

VRAGENKWARTIER

#074 De raadscommissie Ruimte van de gemeente Ooststellingwerf in vergadering bijeen d.d. 13 januari 2026 Steller vragen: Simon ter Heide, Lijst Ter Heide Onderwerp: Plaatsen Friese verkeersborden Aanleiding: De vragen gaan over het voornemen om Friese verkeersborden te plaatsen, naar ik aanneem ook in onze gemeente. Vragen: 1. Hoe kijkt het college in zijn algemeenheid aan tegen deze provinciale voornemens? 2. Heeft de provincie met de gemeenten overlegd? 3. Kan de provincie haar plannen uitvoeren zonder toestemming van gemeenten? 4. Hoe is de juridische positie van de gemeenten? 5. Staat deze materie volledig los van het taalbeleid en gaat de provincie er van uit dat alle Friese gemeenten het voornemen een goed idee vinden? Ondertekening, Lijst Ter Heide, Simon ter Heide

VRAGENKWARTIER

#075 De raadscommissie Ruimte van de gemeente Ooststellingwerf in vergadering bijeen d.d. 13 januari 2026 Steller vragen: Thomas Wiebe Swart, CDA Onderwerp: Proces rondom de weg door het Fochtelooërveen Aanleiding: In de afgelopen jaren is er een Pilot gehouden rondom het afsluiten van de weg. Er zijn verkeerstellingen gehouden en er zijn tellingen gehouden over het aantal doodgereden dieren op deze weg. Ook de veranderingen in verkeersbewegingen rondom het gebied werden in de gaten gehouden en gemonitord. Tot zover niks aan de hand. Dat was afgesproken. De pilot in zijn geheel zou worden geëvalueerd met de gemeenteraad. Hier gaat het mis. Want deze evaluatie is er niet geweest. Wel is de gemeente gestart met participatiebijeenkomsten met “omwonenden”. Deze bijeenkomsten hebben vaak meer vragen opgeleverd dan dat ze hebben beantwoord en veel mensen hebben zich niet gehoord gevoeld. Vandaar dat wij als CDA de volgende vragen hebben aan het college waarop we graag een eerlijk en volledig antwoord willen. Naar aanleiding van deze antwoorden gaan we ons beraden over wat voor stappen we nog willen of kunnen zetten. Vragen: 1. Proces en afspraken Hoe kijkt het college in zijn geheel terug op het proces rondom het Fochteloërveen, inclusief de participatie.

Zijn volgens het college alle gemaakte afspraken nagekomen, en wat zou het college – terugkijkend – een volgende keer anders doen bij een vergelijkbaar gevoelig dossier? 2. Inhoud en opzet van de participatie Waarom zijn tijdens de participatiebijeenkomsten uitsluitend scenario’s gepresenteerd waarbij de weg afgesloten bleef. Is het college bereid om de gemaakte keuzes alsnog uitgebreider en inhoudelijk te onderbouwen en deze toelichting actief te delen met omwonenden, bijvoorbeeld via een aanvullende informatie- of vragenavond? 3. Betrokkenheid van externe partijen en waterhuishouding Tijdens een themabijeenkomst werd aangegeven dat mogelijke wateroverlast in Ravenswoud een verantwoordelijkheid van it Wetterskip zou zijn. In hoeverre is it Wetterskip daadwerkelijk betrokken geweest bij dit proces, zeker gezien mogelijke

wijzigingen in de waterhuishouding, en hoe beoordeelt het college die betrokkenheid? 4. Rol van de gemeenteraad en inzet van MadR Waarom heeft het college er in eerste instantie voor gekozen om raadsleden via een MadR te laten reageren op dit onderwerp, waarom is deze MadR twee dagen later weer ingetrokken, en wat was de afweging om een MadR over zo’n gevoelig onderwerp vlak voor de kerstperiode te organiseren? 5. Verloop van bijeenkomsten en rol van de procesbegeleiding Waarom ging de presentatie over de weg in Appelscha tijdens de PB-vergadering niet door. Waarom werden zowel deze avond als de themabijeenkomst niet begeleid door de vaste participatiebegeleider, en hoe kijkt de wethouder terug op het overnemen van deze rol tijdens de betreffende bijeenkomst? Ondertekening, CDA, Thomas Wiebe Swart

Raadsvoorstel Commissievergadering Titel Portefeuillehouder/Teamleider Extern zaak ID (zaakcode)

: : : :

Ruimte Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030 Lisa Edema/Walter Buijs 0085252055

Datum collegevergadering 2 december 2025.

Voorgesteld besluit 1. Kennis te nemen van het Eindverslag Inspraakreacties en de daarin opgenomen reactie op de ontvangen inspraakreacties en de ambtelijke aanpassingen. 2. In te stemmen met het Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030.

Openbaar Ja, passief via openbaar verslag.

Inleiding Voor het onderwerp duurzaamheid werken we met een programma en een programmaplan. Het Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030 (hierna programma Duurzaamheid) is het eerste (vrijwillige1) programma onder de Omgevingswet binnen de gemeente Ooststellingwerf. Op 23 september 2025 heeft uw raad besloten om het concept programma Duurzaamheid zes weken ter inzage te leggen voor inspraak. De inspraakreacties hebben geleid tot wijzigingen in het programmaplan en er zijn een aantal ambtelijke aanpassingen doorgevoerd. Wij vragen u om kennis te nemen van het Eindverslag Inspraakreacties (bijlage 1) en in te stemmen met het gewijzigde Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030 (bijlage 2).

Argumenten 1.1. Er zijn inspraakreacties ingediend waarop het college een reactie geeft. Van 30 september 2025 tot en met 10 november 2025 lag het programma Duurzaamheid ter inzage voor inspraak. In deze periode had iedereen de mogelijkheid om op het programma te reageren. Er zijn tien reacties binnengekomen die in het Eindverslag inspraakreacties zijn beantwoord. De inspraakreacties hebben geleid tot wijzigingen in het programma Duurzaamheid. Een overzicht van de inspraakreacties en de daaruit volgende aanpassingen leest u terug in het Eindverslag inspraakreacties, paragraaf 4.

1 Een programma onder de Omgevingswet bevat voor een of meerdere onderdelen van de fysieke leefomgeving:

a.

een uitwerking van het te voeren beleid voor de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming of het behoud daarvan, b. maatregelen om aan een of meer omgevingswaarden te voldoen of een of meer andere doelstellingen voor de fysieke leefomgeving te bereiken. Elke uitwerking van beleid, die voldoet aan deze inhoudelijke voorwaarden is een programma onder de Omgevingswet. Onder de Omgevingswet zijn er verplichte en niet-verplichte programma’s. Het Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030 is een niet-verplicht programma, ook wel vrijwillig programma genoemd.

1.2. We stellen een aantal ambtelijke aanpassingen voor. Er zijn ambtelijke aanpassingen (technische en/of redactionele aanpassingen of actualisatie van gegevens) in het programma Duurzaamheid doorgevoerd. Een overzicht van de ambtelijke aanpassingen is opgenomen in paragraaf 5 van het Eindverslag Inspraakreacties. 2.1. Op deze manier kan uw raad invloed uitoefenen op het programma en heeft u de mogelijkheid tot het indienen van moties en/of amendementen. De Omgevingswet schrijft voor dat het college van burgemeester en wethouders programma’s vaststelt. Het college moet bij de uitoefening van haar taken en bevoegdheden rekening houden met de taken en bevoegdheden van de gemeenteraad. Zo nodig stemt het college af met de raad. Voordat wij het programma Duurzaamheid vaststellen, willen wij het programma Duurzaamheid graag met u bespreken. Wij vinden het belangrijk om de wensen van uw raad te verwerken in het programma voordat het wordt vastgesteld. Daarom leggen wij het programma Duurzaamheid ter instemming aan u voor. Zo kan uw raad het programmaplan met het college bespreken, met de mogelijkheid om moties en/of amendementen in te dienen. Eventueel door uw raad gewenste aanpassingen aan het programma, worden voor de vaststelling van het programma door het college verwerkt.

Kanttekeningen 2.1. Het programma Duurzaamheid staat niet op zichzelf en om de doelstellingen te halen is samenwerking met verschillende teams van de gemeente nodig. Duurzaamheid is een breed onderwerp dat verschillende beleidsvelden raakt. In het programma hebben we inzichtelijk gemaakt met welke beleidsvelden we samenwerken in de uitvoering. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de acties is dus over meerdere beleidsvelden en budgetten verdeeld. Een integrale en gezamenlijke aanpak is daarom belangrijk. Vanuit het programma Duurzaamheid sturen, coördineren en bewaken we de uitvoering. We zoeken de samenwerking en verbinding met de andere teams van de gemeente. Via de planning en control cyclus monitoren we de voortgang van de uitvoering. 2.2. Voor de uitvoering van de plannen binnen het programma Duurzaamheid is meer budget nodig dan het beschikbare gemeentelijke structurele en incidentele budget. Naast een gemeentelijk structureel budget (€ 170.000 per jaar) en een incidenteel budget (€ 250.000 per jaar tot en met 2026), wordt voor het programma Duurzaamheid gebruik gemaakt van diverse specifieke uitkeringen van het Rijk. Zo wordt een groot deel van de personele inzet voor het programma Duurzaamheid gedekt uit de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE).

Wij kunnen nu nog niet voorzien welke eventuele aanvullende specifieke uitkeringen er de komende jaren beschikbaar komen. We blijven de berichtgeving volgen, zodat we op tijd kunnen anticiperen op eventuele financiële consequenties voor de uitvoering van het programma Duurzaamheid.

Financiële toelichting Alle op dit moment beschikbare budgetten voor de komende jaren voor de uitvoering van het programma Duurzaamheid zijn verwerkt in het financieel overzicht in bijlage 3. Het structurele budget voor het totale programma Duurzaamheid bedraagt € 170.000 per jaar. Voor de korte termijn is er een aanvullend incidenteel budget van € 250.000 per jaar (tot en met 2026) en zijn er diverse specifieke uitkeringen vanuit het Rijk beschikbaar. Voor een verdere toelichting verwijzen wij u naar het hoofdstuk Financieel kader en risico’s in bijlage 2en het daarbij behorende financieel overzicht in bijlage 3 (ook toegevoegd in de bijlagen van het programma Duurzaamheid).

Sustainable Development Goals (SDG’s) SDG 13 Klimaatactie staat centraal in het programma Duurzaamheid. SDG 13 gaat over actie nemen om klimaatverandering en haar impact te bestrijden. Met de thema’s in het programmaplan 2026-2030 werken we aan dit doel. Daarnaast werken we ook aan andere SDG’s. In het hoofdstuk SDG’s en uitgangspunten lange termijn staat een totaaloverzicht van de SDG’s per thema.

Inwonersparticipatie •

De Adviesraad Sociaal Domein heeft meegedacht in het proces van totstandkoming van het programmaplan, specifiek voor het thema Sociale duurzaamheid, en is om een formeel advies gevraagd. Op 19 juni is een positief advies van de Adviesraad ontvangen. De Adviesraad staat positief tegenover het geschetste beleid voor het thema Sociale duurzaamheid in het programma en zij geven een aantal aandachtspunten mee. In bijlage 9 van het programmaplan leest u het advies van de Adviesraad en onze reactie daarop terug. • Naast de Adviesraad Sociaal Domein is aan een aantal samenwerkingsorganisaties in mei 2025 de mogelijkheid gegeven om te reageren op het conceptplan. ELAN Zuidoost Friesland en energiecoöperatie De Eendracht hebben hier gebruik van gemaakt. De reacties zijn verwerkt in bijlage 9 van het programmaplan. • Tijdens de open dag van de gemeente op 24 mei 2025 is aan inwoners gevraagd welke van de zes thema’s als eerste opgepakt moet worden. In totaal hebben 43 inwoners gestemd, waarvan de meerderheid (22 stemmen) op het thema Sociale duurzaamheid. Daarnaast is tijdens de open dag aan inwoners gevraagd wat zij belangrijk vinden voor de toekomst van de kinderen in Ooststellingwerf. In totaal hebben 66 inwoners (waaronder ook een groot aantal kinderen) de vraag beantwoord. In bijlage 10 van het programmaplan zijn alle wensen terug te vinden.

Wat opvalt is dat buitenspelen, groen/natuur en naar school kunnen het vaakst worden genoemd. • Op 23 september 2025 heeft uw raad besloten om het programmaplan zes weken ter inzage te leggen voor inspraak. De inspraakperiode liep van 30 september 2025 tot en met 10 november 2025. De mogelijkheid tot inspraak is (herhaaldelijk) gecommuniceerd via de publicatiepagina van de Nieuw Ooststellingwerver, de gemeentelijke sociale media kanalen en website. Daarnaast zijn keten/samenwerkingspartners actief gemaild om hen te attenderen op de inspraakmogelijkheid. De inspraakreacties en onze reactie daarop zijn verwerkt in het Eindverslag Inspraakreacties (bijlage 1). • In de uitvoering van het programmaplan betrekken we onze inwoners en keten-/samenwerkingspartners. In het programmaplan hebben we in de tabellen onder het kopje ‘wat gaan we doen’ een kolom opgenomen ‘samenwerking extern’. In deze kolom staan de samenwerkingspartners die we willen betrekken bij de uitwerking van de acties. Naar aanleiding van reacties in de inspraakperiode is dit verder aangescherpt. Een volledig overzicht van de totstandkoming van het programmaplan inclusief de participatie is opgenomen in bijlage 2 van het programmaplan.

Publicatie voor bekendmaking De gemeenteraad van gemeente Ooststellingwerf neemt kennis van het Eindverslag Inspraakreacties en stemt in met het Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030.

Vervolg Planning & communicatie • Na besluitvorming door uw raad wordt het programma Duurzaamheid ter vaststelling voorgelegd aan het college. • Na vaststelling door het college wordt uw raad door middel van een raadsmededeling geïnformeerd. • Na vaststelling door het college ontvangen de insprekers een schriftelijke inhoudelijke reactie en een afschrift van het Eindverslag inspraakreacties. • Na vaststelling van het programma Duurzaamheid stellen we voor de drie nieuwe thema’s uitvoeringsplannen op: Biodiversiteit, Sociale duurzaamheid en Duurzaam landelijk gebied. Voor de drie bestaande thema’s Energietransitie, Klimaatadaptatie en Circulaire samenleving gaan we verder met de uitvoering van de eerder vastgestelde uitvoeringsplannen. Evaluatie De voortgang van de uitvoering van het programma Duurzaamheid monitoren we via de planning en control cyclus. Aan het einde van de beleidsperiode stellen we op basis van de meetbare doelen een evaluatie van het programma op.

Burgemeester en wethouders van Ooststellingwerf, , secretaris

Bijlagen 1. Eindverslag inspraakreacties 2. Programma Duurzaam Oostststellingwerf 2026-2030 3. Financieel overzicht

Geheime stukken Niet van toepassing.

, burgemeester.

Extern zaak ID (zaakcode) : 0085252055 De raad van de gemeente Ooststellingwerf; nr. gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 2 december 2025; gelet op artikel 3.4 Omgevingswet, artikel 10.8 Omgevingsbesluit en de Verordening inwonersparticipatie en inspraak Ooststellingwerf 2023;

Besluit 1. Kennis te nemen van het Eindverslag Inspraakreacties en de daarin opgenomen reactie op de ontvangen inspraakreacties en de ambtelijke aanpassingen. 2. In te stemmen met het Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030.

Besloten in de openbare vergadering van 27 januari 2026 , griffier.

, voorzitter.

Gemeente Ooststellingwerf Afdeling: Mens & Omgeving Team: Ruimte & Economie Postbus 38 8430 AA Oosterwolde Gemeentehuis ’t Oost 11 8431 LE Oosterwolde T: 14 0516 W: www.ooststellingwerf.nl

Eindverslag inspraakreacties Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030

25 november 2025

Gemeentelijke reactie op de inspraakreacties en ambtelijke aanpassingen

Inhoudsopgave 1. 2. 3. 4. 5.

Inleiding Gevolgde inspraakprocedure Overzicht inspraakreacties Inhoud inspraakreacties en reactie gemeente Lijst van wijzigingen

1. Inleiding In dit Eindverslag inspraakreacties behandelen we de inspraakreacties die naar aanleiding van de terinzagelegging van het Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030 zijn ingediend. Paragraaf 2 geeft een overzicht van de publicaties en in paragraaf 3 is een overzicht van de ontvangen inspraakreacties opgenomen. Paragraaf 4 beschrijft de inhoud van de inspraakreacties en beantwoording ervan. Paragraaf 5 geeft een overzicht van de wijzigingen en/of aanpassingen vergeleken met het concept programma.

2. Gevolgde inspraakprocedure De bekendmaking van het Programma Duurzaamheid is op 29 september 2025 gepubliceerd in het Gemeenteblad. Het Programma Duurzaamheid heeft zes weken ter inzage gelegen voor inspraak: van 30 september 2025 tot en met 10 november 2025. De mogelijkheid tot inspraak is (herhaaldelijk) gecommuniceerd via de publicatiepagina van de Nieuw Ooststellingwerver, de gemeentelijke sociale media kanalen en website. Daarnaast zijn keten-/samenwerkingspartners actief gemaild om hen te attenderen op de terinzagelegging.

3. Overzicht inspraakreacties Tijdens de inspraakperiode zijn er tien inspraakreacties ontvangen. De inspraakreacties zijn binnen de gestelde termijn ontvangen en daarom ontvankelijk. Van de volgende partijen is binnen de inspraakperiode een inspraakreactie ontvangen: Nr. naam Datum ingekomen 1 ELAN Zuidoost Friesland 7-10-2025 2

Plaatselijk belang Waskemeer

14-10-2025

3

Indiener 1

26-10-2025

4

Gebiedscoöperatie Zuidoost Friesland

27-10-2025

5

Stichting De Kleine Boerderij

5-11-2025

6

Vitens

5-11-2025

7

Indiener 2

7-11-2025

8

GGD Fryslân

10-11-2025

9

Liander

10-11-2025

10

Nederlandse Melkveehouders Vakbond afdeling Friesland

10-11-2025

2

4. Inhoud inspraakreacties en reactie gemeente In deze paragraaf worden de inspraakreacties weergegeven en beantwoord. In de beantwoording geven we ook aan of de inspraakreactie wel of niet heeft geleid tot aanpassingen in het concept programma Duurzaamheid. In paragraaf 5 staan de aanpassingen woordelijk beschreven. Inspraakreacties zijn openbaar, maar op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) moeten de namen en adressen van indieners, als het geen bedrijven of instellingen zijn, in vrij toegankelijke digitale documenten worden geanonimiseerd. Nr. 1

ELAN Zuidoost Friesland Inhoudelijk geen aandachtspunten of opmerkingen over het programmaplan. Wel in het kader van verwachtingsmanagement een opmerking; ELAN wordt in het document een aantal malen (terecht) genoemd als partij en ELAN heeft ook ambities op deze thema’s. Maar, ELAN heeft in haar eigen begroting maar beperkte mogelijkheden en middelen om een rol te spelen. Het is dus niet zo dat wij geen rol willen spelen, maar wij worden beperkt door de eigen begroting. Waar ruimte is om inzet te faciliteren zijn binnen ELAN wel mogelijkheden om dat in te vullen en zullen dan ook graag een actieve rol spelen

Reactie gemeente Hartelijk dank voor uw reactie op het programmaplan duurzaamheid. Voor de zomer heeft u de tijd genomen om met ons mee te lezen in het concept programmaplan voordat dit bestuurlijk werd behandeld. Dit hebben wij erg gewaardeerd en uw zienswijze van juni 2025 heeft ons geholpen om het programmaplan aan te scherpen voor de inspraakperiode. Wij vinden het fijn dat u laat weten dat u geen inhoudelijke aandachtspunten of opmerkingen meer over het programmaplan heeft. Bedankt voor uw aandachtspunt wat betreft verwachtingsmanagement. Wij waarderen dat ELAN een actieve rol wil spelen als samenwerkingspartij in de uitvoering van het programmaplan. Het belangrijkste is wat ons betreft dat we elkaar weten te vinden in de uitvoering van het programmaplan. ELAN staat nu op meerdere plaatsen in het programmaplan benoemd als samenwerkingspartij. Hiermee is ELAN in beeld wanneer we met een actie aan de slag gaan. Dat lijkt ons ook het juiste moment om met elkaar te bespreken wat er wel/niet mogelijk is qua inzet binnen uw eigen begroting. Aanpassingen Geen aanpassingen.

Nr. 2

Plaatselijk belang Waskemeer Wat fijn dat de gemeente Ooststellingwerf groene ambities heeft. Wij hebben het programma globaal gelezen en constateren dat ook in dit stuk wordt aangegeven dat de gemeente wil blijven anticiperen op de duurzaamheid (en verbeteringen wil doorvoeren). Daarnaast is het fijn om te lezen dat dit integraal met andere programma's wordt opgepakt.

Reactie gemeente Hartelijk dank voor uw reactie op het programmaplan duurzaamheid. Wij waarderen dat u de tijd heeft genomen om het programmaplan globaal te lezen en uw reactie aan ons door te geven. Wij stellen dit zeer op prijs. Ook vinden wij het mooi om te lezen dat Plaatselijk belang Waskemeer ook groene ambities heeft en dat u de samenwerking heeft gezocht met Landschapsbeheer Friesland voor het buitengebied van Waskemeer voor meer houtsingels. 3

Nr. 3

In het buitengebied van Waskemeer hebben we (DES) eerder de samenwerking gezocht met Landschapsbeheer Friesland. Waarbij Landschapsbeheer Friesland vanuit hun ambities (door hun ontvangen subsidie hiervoor) voor meer houtsingels een aantal gesprekken heeft gevoerd met plaatselijke agrariërs voor het planten van meer houtsingels. Daar zijn volgens ons (maar dit gaat nu buiten ons om) afspraken gemaakt voor ten minste 1 extra houtsingel.

Aanpassingen Geen aanpassingen.

Indiener 1 In het duurzaamheidsplan staat een plattegrondje opgenomen met de kernen, waar pictogrammen bij staan.

Reactie gemeente Hartelijk dank voor uw reactie op het programmaplan duurzaamheid. Wij waarderen dat u de tijd heeft genomen om het programmaplan door te lezen en uw input aan ons mee te geven.

Wat ik mis bij Makkinga, is biodiversiteit en groenherstel. De biodiversiteit is daar niet onder druk gekomen door het klimaat o.i.d., maar door menselijk ingrijpen. Op het Muldersveld is vorig jaar een hele rij bomen gekapt, in de laan ernaast zit op de hoek een groot gat omdat daar bomen zijn gekapt, en een hele grote monumentale eik? Is gekapt langs de Wemerweg. Alles voor de nieuwbouw. Er zou in het najaar begonnen worden met beplanting langs de verbreedde sloot, kant Van Brederodeweg, zodat het sneller een groene wijk wordt. Dit zou vóór de bouw plaatsvinden, is afgesproken op de vergaderingen in het dorpshuis, zodat we vanuit onze tuin eerder weer kunnen uitkijken op groen ipv huizen. Hoe zit het met die aanplanting en de biodiversiteit? Dit is toch een uitgelezen kans om er een mooie en voor insecten aantrekkelijke groenstrook van te maken.

De plattegrond waar u op doelt staat als bijlage opgenomen in het programmaplan en komt uit het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie Ooststellingwerf 2025-2030. Voor het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie is inzichtelijk gemaakt wat klimaatverandering betekent voor Ooststellingwerf. De pictogrammen in de plattegrond geven aan wat voor gevolgen klimaatverandering heeft per dorp/gebied in de gemeente. Woningbouwplannen zijn niet in deze plattegrond meegenomen. Voor het woningbouwplan in Makkinga moesten inderdaad een aantal bomen en de boomsingel verwijderd worden. Er wordt gewerkt aan een beplantingsplan om de groenstructuren te herstellen en te verbeteren. Wanneer het beplantingsplan er is, nodigen wij de buurt uit voor een informatiebijeenkomst. Op 30 oktober 2025 hebben wij deze informatie per mail met u gedeeld. Aanpassingen Geen aanpassingen.

Hoe zit het met de herbeplanting van de gekapte bomen? Gezien de grote kale oppervlakte die nu ontstaan is, en het ontbreken nu van de hazen en buizerds, lijkt het me toch een uitgelezen kans om de plannen voor duurzaamheid vorm te geven in Makkinga zodat er 4

tenminste weer iets van een natuurlijk en landschappelijk karakter kan ontstaan. Tenslotte neemt het Muldersveld een belangrijk gedeelte in van het dorp. Nr. 4

Gebiedscoöperatie Zuidoost Friesland Graag maken wij gebruik om te reageren op uw concept Programma Duurzaamheid 2026-2030. Het programma biedt een breed scala aan thema’s waaraan de komende tijd gewerkt gaat worden. De integrale aanpak die daarbij wordt voorgestaan spreekt ons zeer aan. Bij al deze thema’s spelen bewustwording, participatie en educatie een wezenlijke rol. Dat wordt in de nota ook als de rode draad gezien en als sleutel tot succes. Wij kunnen dat alleen maar van harte onderschrijven. Precies voor dat doel is in 2021 de Gebiedscoöperatie Zuidoost Friesland opgericht. Wij willen de partijen die actief zijn het buitengebied verbinden en inwoners bewust maken van ontwikkelingen in hun fysieke leefomgeving. Voor de doelstelling van de Gebiedscoöperatie zie de website www.gebiedscooperatiezof.nl. De afgelopen periode heeft de Gebiedscoöperatie succesvolle programma’s en (deel)projecten uitgevoerd in het kader van Biodivers Cultuurland en het Ontwikkelperspectief Ooststellingwerf. Momenteel participeert de Gebiedscoöperatie in de werkgroep landbouw van het Overlegorgaan Drents-Friese Grensstreek en is ze in gesprek met Wetterskip Fryslân over mogelijke gebiedsontwikkeling in het Tjonger gebied.

Daarnaast zijn er publieksbijeenkomsten georganiseerd over het Watersysteem en de Drinkwatervoorziening in Friesland, een avond over gemeentelijk groenbeheer in samenwerking met uw gemeente en een avond over lokale initiatieven op het terrein van voedselproductie. Op deze avonden - onder de noemer van Streekcafés - zijn wij erin geslaagd “gewone” inwoners voor deze thema’s te interesseren, door een programma aan te bieden voor mensen die niet dagelijks met deze materie te maken hebben. We hebben deze lezingen dankzij fondsen kunnen financieren.

Reactie gemeente Hartelijk dank voor uw reactie op het programmaplan duurzaamheid. Wij waarderen dat u de tijd heeft genomen om het programmaplan door te lezen en uw input aan ons mee te geven. Uw onderschrijving van de integrale aanpak van het programmaplan en het belang van bewustwording, participatie en educatie, stellen wij zeer op prijs. In uw reactie lezen wij terug dat u veel kansen ziet om samen te werken aan de thema’s. Wij stellen dit zeer op prijs en werken graag met u samen in de uitvoering. In het definitieve programmaplan hebben wij Gebiedscoöperatie Zuidoost Friesland als samenwerkingspartner toegevoegd bij: • Thema Sociale Duurzaamheid, tabel wat gaan we daarvoor doen, speerpunt 2, kolom samenwerking extern; • Thema Biodiversiteit, tabel wat gaan we daarvoor doen, actie Uitvoeringsplan Biodiversiteit, kolom samenwerking extern; • Thema Biodiversiteit, tabel wat gaan we daarvoor doen, actie Uitvoeringsplan Educatie en bewustwording, kolom samenwerking extern. In de bijlage van het nieuwe programmaplan is een terugblik op de behaalde resultaten van het vorige programmaplan duurzaamheid 20212025 opgenomen. Hierin stond als actie het faciliteren van het opzetten van een platform lokale biodiversiteit. Deze actie is met het oprichten van het platform Biodivers Cultuurland afgerond.

Het hoofdstuk Participatie beschrijft hoe wij de participatie voor de totstandkoming van het programmaplan hebben vormgegeven en hoe wij de participatie in de uitvoering verder vormgeven. Hier stonden een aantal samenwerkingspartners met naam genoemd als onderdeel van het proces totstandkoming van het programmaplan. In het definitieve programmaplan hebben we dit hoofdstuk meer op hoofdlijnen geformuleerd en noemen we hier geen organisaties meer bij naam. In de 5

Gelet op onze bovengenoemde inzet voor het buitengebied van en de al lopende samenwerking met de gemeente Ooststellingwerf, kijken wij ervan op dat de Gebiedscoöperatie bij de uitvoering van de diverse speerpunten niet als samenwerkingspartner wordt genoemd terwijl je zou verwachten dat juist een integraal opererende partij zonder deelbelang hiervoor in beeld zou zijn. Het platform ‘Biodivers Cultuurland’ wordt wel genoemd als zijnde ‘afgerond’, maar hierin zouden we graag als partners willen blijven werken. Wij constateren dat de Gebiedscoöperatie wel genoemd wordt onder speerpunt 1, Duurzaam Landelijk Gebied. Naar onze mening kunnen we bij de uitwerking van andere speerpunten ook een rol spelen. We doelen dan vooral op de uitwerking van de speerpunten bij de thema’s Sociale Duurzaamheid, Biodiversiteit en Participatie.

tabellen in de themahoofdstukken onder het kopje ‘wat gaan we doen’ staan in de kolom ‘samenwerking extern’ de samenwerkingspartners die we willen betrekken bij de uitvoering van een actie. Gebiedscoöperatie Zuidoost Friesland is hier nu op meerdere plaatsen aan toegevoegd en wij betrekken u wanneer wij aan de slag gaan met de uitvoering. Aanpassingen Gebiedscoöperatie Zuidoost Friesland is op drie plaatsen in het programmaplan toegevoegd als samenwerkingspartner. Het hoofdstuk Participatie is op hoofdlijnen geformuleerd.

Concreet stellen wij voor de Gebiedscoöperatie Zuidoost Friesland als samenwerkingspartner toe te voegen bij speerpunt 2 van het thema Sociale Duurzaamheid, speerpunt 3 bewustwording en educatie van het thema Biodiversiteit en tot slot de uitwerking van het thema Participatie. Wij trekken graag samen met de gemeente Ooststellingwerf op rondom het Programma Duurzaamheid 2026-2030. Nr. 5

Stichting De Kleine Boerderij Mijn reactie is geheel positief, en dat geldt ook voor het bestuur van sociale voedseltuin De Kleine Boerderij: we zien veel aanknopingspunten met onze activiteiten en met onze ambitie. Vooral onderstaande passages raken aan onze missie: gezond eten toegankelijk maken voor iedereen. En inderdaad: als je beseft dat wij met 5000m2 teeltoppervlak al 200 huishoudens van lente tot en met de herfst wekelijks kunnen voorzien van groenten, fruit, aardappels en kruiden, dan is het heel goed mogelijk om alle inwoners van Ooststellingwerf (72% landbouwgrond) toegang te geven tot lokaal verbouwd, onbespoten eten. Maar, dan moet er ook flink worden ingezet op een verandering van eetgedrag: eten met de seizoenen, minder bewerkt / gemaksvoedsel en meer kennis van hoe je gemakkelijk en goedkoop een gezonde maaltijd maakt voor je gezin. En ook dat is ons doel: mensen handvatten geven om gezonde maaltijden te bereiden. Bijvoorbeeld door meal prep

Reactie gemeente Hartelijk dank voor uw positieve reactie op het programmaplan duurzaamheid. Wij waarderen dat u de tijd heeft genomen om het programmaplan door te lezen en uw reactie aan ons door te geven. In uw reactie lezen wij terug dat u veel aanknopingspunten ziet tussen uw activiteiten en ambitie en speerpunt 3 van het thema Sociale Duurzaamheid uit het programmaplan. En dat u graag partner wilt zijn in de uitvoering van het programmaplan. Wij stellen dit zeer op prijs en werken graag met u samen in de uitvoering. In het definitieve programmaplan hebben wij stichting De Kleine Boerderij toegevoegd als samenwerkingspartner extern bij: • Thema Sociale Duurzaamheid, tabel wat gaan we daarvoor doen, speerpunt 3, actie Uitvoeringsplan Sociale duurzaamheid, kolom samenwerking extern;

6

café's (start deze maand) Heerlijk Happen Haerenkwartier en workshops die we geven op de tuin. Dit past goed bij onder andere jullie kennis- en inspiratiesessie over voeding/educatie en bewustwording. Wij geloven niet in folders of 'droge' voorlichting, maar laagdrempelig samen met mensen aan de slag! Als iets leuk en lekker is, willen mensen dat vanzelf weer doen. Kortom: we staan te trappelen om partner te worden! We horen graag hoe we kunnen aansluiten bij de ontwikkeling van het uitvoeringsprogramma.

•

Thema Sociale duurzaamheid, tabel wat gaan we daarvoor doen, speerpunt 3, actie Uitvoeringsplan Educatie en bewustwording, kolom samenwerking extern. Wanneer wij aan de slag gaan met de ontwikkeling van de uitvoeringsplannen, betrekken wij u als samenwerkingspartner. Aanpassingen Stichting De Kleine Boerderij is op twee plaatsen in het programmaplan toegevoegd als samenwerkingspartner.

7

Nr. 6

Vitens Met belangstelling hebben we jullie concept Programma Duurzaamheid doorgenomen, waarin een realistisch maar ook uitdagend ambitienivo wordt aangehouden. We hebben ons met name op het onderdeel Klimaatadaptatie gericht. Vitens realiseert zich dat alle 6 thema’s bijdragen aan een duurzame toekomst, maar vanuit de relatie met drink-, regen-, grond- en oppervlaktewater komt dit concreet samen in het onderdeel Klimaatadaptatie. De 3 genoemde speerpunten op pagina 26 nl leefbare dorpen, regenwater vasthouden en klimaatbestendige nieuwbouw ondersteunen ook onze visie op klimaatadaptatie. Inzet op klimaatmitigatie is natuurlijk het beste, maar de realiteit is dat de klimaatverandering al is ingezet, dus we zullen ons ook moeten aanpassen aan klimaat.

Thema’s (op pagina 29) • De leefbare dorpen met oa aandacht voor voldoende groen, koelte en waterberging zullen ook een positief effect hebben op het waterverbruik: in een koelere omgeving verdampt minder water uit de bodem/gewas en ook in een koelere omgeving zal de consument/burger/ bedrijf minder water verbruiken; meer waterberging en daarmee meer infiltratie zorgt voor aanvulling van de voorraden aan grondwater en daarmee aan de continuïteit voor het kunnen winnen van drinkwater; Vitens ondersteunt daarom dit thema volledig • Het langer vasthouden van regenwater ook in het landelijk gebied, sluit aan op bovenstaande opmerking in het bebouwde gebied; aangezien 72% van het oppervlak van de gemeente Ooststellingwerf een agrarische bestemming heeft, heeft het vasthouden en bergen van water op dit grote oppervlak uiteindelijk meer resultaat voor de aanvulling van de grondwatervoorraad door infiltratie dan de 3% aan oppervlak voor wonen/bebouwing. Ook voor de 20% aan oppervlakte voor bos en natuur is het vasthouden van water essentieel, zeker om droge periodes te kunnen weerstaan. Voor de continuïteit van het kunnen leveren van drinkwater is dit thema erg belangrijk voor Vitens. Samen met onder meer het waterschap zal dit, zo nodig en zo mogelijk, verder uitgewerkt kunnen/moeten worden en waar nodig via gebiedsprocessen worden gerealiseerd

Reactie gemeente Hartelijk dank voor uw reactie op het programmaplan duurzaamheid. Wij waarderen dat u de tijd heeft genomen om het programmaplan door te lezen en uw input mee te geven voor het onderdeel Klimaatadaptatie. In uw inspraakreactie lezen wij terug dat de drie genoemde speerpunten onder het thema Klimaatadaptatie de visie van Vitens op klimaatadaptatie ondersteunen. In uw inspraakreactie onderbouwt u waarom deze speerpunten ook voor (drink)water van belang zijn. Wij hebben uw onderbouwing opgenomen in het definitieve programmaplan als voetnoot bij de speerpunten van het thema Klimaatadaptatie. Dit benadrukt voor ons ook het belang van een goede samenwerking in de uitvoering van het programmaplan. Wij werken daarin graag met u samen. In de bijlage van het programmaplan is een plattegrond opgenomen van gemeente Ooststellingwerf waarin inzichtelijk is gemaakt wat klimaatverandering betekent voor Ooststellingwerf. In uw inspraakreactie geeft u een toelichting op een aantal onderdelen in deze plattegrond (‘In het schema op pagina 46…..’). Hieronder reageren wij op uw punten: 1. Afkoppelen en gescheiden rioolstelsel heeft ook onze aandacht en we werken hieraan vanuit het Water- en Rioleringsprogramma 20252029 en het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie Ooststellingwerf 20252030. De gemeente is betrokken bij het opstellen van het gebiedsdossier Terwisscha.

Binnen en nabij het grondwaterbeschermingsgebied Terwisscha ligt weinig vrijverval riolering en er zijn geen overstorten. In het gebiedsdossier staat dat het risico op vervuiling van grondwater vanuit de riolering zeer klein is. Met het vaststellen van het Water- en rioleringsprogramma 2025 – 2029 heeft de gemeente ervoor gekozen om bij vervangingen van de riolering altijd het regenwater af te koppelen. Bij nieuwbouw worden tegenwoordig alleen nog maar gescheiden systemen aangebracht. 2. Wij erkennen de samenhang tussen de thema’s Klimaatadaptatie en Biodiversiteit. Vanuit het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie willen we met een subsidieregeling inwoners stimuleren om zelf klimaatadaptatieve maatregelen te nemen op het gebied van bijvoorbeeld waterbesparing, wateropslag en vergroenen. Vanuit het thema Biodiversiteit werken we aan duurzaam groenbeheer, minder verstening en een groene leefomgeving. Hier ligt een raakvlak met het thema Klimaatadaptatie. Het raakvlak met dit thema staat nog 8

•

De klimaatbestendige nieuwbouw volgens de landelijke maatlat, waarbij rekening wordt gehouden met het bodem- en watersysteem, heeft volgens Vitens uiteindelijk ook een positief effect op de waterbalans; meer infiltratie van regenwater door afkoppeling van het riool en oa aanleg van gescheiden rioolstelsels dragen ook bij aan een vergrote infiltratie van water in de bodem en vullen daardoor de grondwatervoorraad weer aan. Aanpassingen in nieuwbouw die zorgen voor meer koelte, dragen, hoe gering ook, naast een gezonder leefklimaat voor de bewoners ook voor een iets lager waterverbruik, wat weer gunstig is en zorgt voor een lager waterverbruik.

In het schema op pagina 46 van het concept programma duurzaamheid willen we de volgende onderdelen nog toelichten: 1. Overlast vuil rioolwater: het is voor Vitens erg van belang, zoals ook gemeld en opgemerkt bij het opstellen van de gebiedsdossiers van onze winningen in Friesland, waarbij jullie gemeente ook is betrokken en waar we momenteel mee bezig zijn samen met de provincie Fryslan (tav winning Terwisscha), dat waar mogelijk afgekoppeld gaat worden en gescheiden rioolstelsel worden aangelegd voor vuil water, resp. regenwater. Daarmee is de kans dat riooloverstorten bij piekbuien in werking treden, veel kleiner geworden. Daarmee neemt voor onze winning in Terwisscha op termijn de kans af dat er vervuild water bij in onze winputten gaat komen 2.

De effecten van de droogte in de kernen kan worden gemitigeerd door het regenwater uit eerdere perioden te bergen via wadi’s, regentonnen, vijvers ed; de regengoten zijn dan niet aangesloten op het rioolstelsel maar komen uit in de tuin of het gemeentelijk plantsoen en vullen zo de bodem voorraad aan water aan; bovendien zorgt het water voor een afkoelend effect in de bebouwde omgeving; ook aanleg van meer groen draagt bij aan een beter en koeler leefklimaat; voor het tegengaan van leidingopwarming is Vitens ook gebaat bij groen en schaduw boven haar waterleidingen; het plaatsen van bomen die diep wortelen en de waterleidingen kunnen beschadigen, moet worden voorkomen. Struikgewas en laag groen in de buurt van waterleidingen aanleggen is daarmee een betere oplossing; het drinkwater mag in de leidingen niet warmer worden dan 25 graden ivm het mogelijk ontstaan van legionella; maar in de

3. 4.

5. 6.

niet in de tabel ‘wat gaan we daarvoor doen’ onder het thema Biodiversiteit. We voegen het thema Klimaatadaptatie in de kolom raakvlakken thema’s, toe. Hier nemen we kennis van. Wij ondersteunen uw punt. Bij het thema Biodiversiteit, speerpunt 3 staat het belang van een gezonde bodem en de relatie met water beschreven. In het themahoofdstuk Biodiversiteit is het raakvlak met het thema Klimaatadaptatie opgenomen (zie onze reactie bij punt 2). De invloed van droogte en wateroverlast op het drinkwatersysteem erkennen wij. Onze aanpak klimaatadaptatie past daar bij. Zo hopen we ook een positieve bijdrage aan het drinkwatersysteem te leveren. Hier nemen we kennis van.

Aanpassingen In het themahoofdstuk Klimaatadaptatie is de onderbouwing van Vitens toegevoegd met voetnoten. In het themahoofdstuk Biodiversiteit is het raakvlak met het thema Klimaatadaptatie toegevoegd.

9

3.

4.

5.

6.

praktijk gaat dat tot nu toe nog goed, maar is wel een aandachtspunt als de klimaatopwarming verder doorzet De afname van de waterkwaliteit van oppervlaktewater door hitte en droogte is ook voor Vitens een aandachtspunt; naast de gezondheidseffecten voor mens en dier kan het vervuilde oppervlaktewater bij infiltratie mogelijk op lange termijn leiden tot een verminderde waterkwaliteit van het grondwater wat Vitens weer op gaat pompen om er drinkwater van te maken Voldoende biodiversiteit zorgt voor een gezonde(re) bodem dan het ontstaan van monoculturen, zoals in de landbouw vaak aan de orde is; vandaar dat Vitens het belang van biodiversiteit inziet en ondersteunt, om daarmee ook te zorgen voor een kwalitatief goed bodemfilter (filter nul, zoals wij dat noemen, voordat het bij onze zuivering bij de winningen terecht komt); het bodemleven is vaak beter ontwikkeld bij meer biodiversiteit, waardoor de micro organismen ook beter de eventueel aanwezige vervuilende stoffen kunnen afbreken De droogte en wateroverlast in het landelijk gebied heeft uiteindelijk en op termijn ook invloed op het drinkwatersysteem: belangrijk is om in natte tijden zoveel mogelijk water te bergen en vast te houden voor infiltratie om de bodemvoorraden aan te vullen, om hiervan in droge tijden weer gebruik te kunnen maken Natuurbranden: voor het blussen hiervan is het gebruik van oppervlaktewater waar

mogelijk, de beste optie vanuit Vitens gezien, omdat hiermee het drinkwaterverbruik wordt beperkt.

We hopen dat onze opmerkingen in jullie programma Duurzaamheid opgenomen gaan worden en daarmee volgens ons bijdragen aan een goed overzicht van de gevolgen van het veranderende klimaat voor de gehele waterketen en een beter inzicht in de te nemen maatregelen.

10

Nr. 7

Indiener 2

Reactie gemeente Hartelijk dank voor uw reactie op het programmaplan duurzaamheid. Wij waarderen dat u de tijd heeft genomen om met ons mee te lezen en te reageren. U verzoekt ons om nadrukkelijk aandacht te besteden aan de mogelijke negatieve neveneffecten van bepaalde programma’s. En heeft een aantal suggesties voor ons om in overweging te nemen. Hieronder reageren wij op uw inspraakreactie en suggesties. Energietransitie Wij vinden het vervelend voor u dat u door een defect aan een naburige windturbine geluidsoverlast ervaart. Wij begrijpen dat u op basis van deze ervaring zorgen heeft over geluidsoverlast in uw leefomgeving als gevolg van het thema Energietransitie. Het Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030 is een programma op hoofdlijnen. Het geeft kaders voor de komende beleidsperiode. In de inleiding van het programma Duurzaamheid beschrijven wij de uitdagingen gerelateerd aan duurzaamheid. Eén van deze uitdagingen is dat er grote opgaven liggen in de gedeelde ruimte. Bijvoorbeeld de overgang naar een duurzaam energiesysteem, opgaven in de landbouw, het vergroten van de biodiversiteit en het klimaatbestendig maken van de leefomgeving. Daarnaast liggen er ook vanuit andere beleidsvelden opgaven, bijvoorbeeld voor wonen, verkeer en vervoer, water, riolering, recreatie en toerisme.

We hebben dus te maken met een complexe ruimtelijke puzzel met verschillende opgaven die impact hebben op onze ruimte. Deze uitdaging vraagt van ons dat we opgaven integraal bekijken. Het betekent ook dat negatieve neveneffecten van deze complexe ruimtelijke puzzel niet volledig uit te sluiten zijn. Ook moet voldaan worden aan de geldende normen voor bijvoorbeeld geur, geluid, stof en dergelijke. De Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) houdt hier toezicht op. Alle belangen moeten dus worden meegewogen, waarbij we in elke situatie naar de juiste balans zoeken. Dit geldt ook voor de uitvoering van het programma Duurzaamheid. Elektrische landbouwvoertuigen Als onderdeel van speerpunt 1 van het thema Duurzaam landelijk gebied, willen we jaarlijks een kennisbijeenkomst organiseren over mogelijkheden 11

om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen in het landelijk gebied. Wij nemen uw suggestie hierin mee door de uitstoot van landbouwvoertuigen als onderwerp te agenderen. Duurzaam landelijk gebied Aanplant en herstel boomsingels Onder het speerpunt 1 van het themahoofdstuk Duurzaam landelijk gebied benoemen wij dat wij het terugbrengen van boomsingels en heggen willen stimuleren. Vanuit dit thema doen we dit in de vorm van het organiseren van kennisbijeenkomsten. Dit onderwerp hangt ook samen met het thema Energietransitie, waarbij we vanuit speerpunt 4 door middel van de aanplant van bomen en organische (bouw) materialen CO₂-uitstoot willen vastleggen. Het terugbrengen van boomsingels is hier onderdeel van. Samen met de provincie Fryslân zetten we in op het versterken van de natuur- en landschapselementen (Groenblauwe dooradering) in onze gemeente. Aanpassingen Geen aanpassingen.

Nr. 8

GGD Fryslân Mooi om te lezen hoe de gemeente de komende jaren wil inzetten op dit belangrijke thema. We hebben hier vanuit o.a. onze advisering op het vlak van Gezonde leefomgeving en publieke gezondheid, nog enkele aanvullingen op. Die vindt u hieronder puntsgewijs met verwijzing naar de desbetreffende pagina: •

Duurzaam landelijk gebied (p.12) o In het landelijk gebied ligt een mooie kans om naast broeikasgasreductie ook andere emissies mee te nemen die

Reactie gemeente Hartelijk dank voor uw reactie op het programmaplan duurzaamheid. Wij waarderen dat u de tijd heeft genomen om met ons mee te lezen en uw advies aan ons door te geven. Hieronder reageren wij puntsgewijs op uw punten: • Duurzaam landelijk gebied Wij erkennen dat er in het landelijk gebied, naast broeikasgasreductie, ook andere emissies zijn om mee te nemen. Omdat we naast het programma Duurzaamheid ook aan een nog op te stellen programma Landelijk gebied werken, hebben we ervoor gekozen om de programma’s 12