Water- en Rioleringsplan 2017-2021 def

Gemeente Oosterhout Water- en Rioleringsplan 2017 – 2021

Titel

:

Water- en Rioleringsplan 2017-2021

Status

:

definitief rapport

Datum

:

29 augustus 2016

Opdrachtgever

:

Gemeente Oosterhout

Referentie

:

2016-STO-WRP

Auteurs

:

P.A. van Tilburg Senior Specialist Watertaken

ir. R.P.J. Houmes

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -i-

Inhoudsopgave 1

INLEIDING ..................................................................................................................... 1 1.1 1.2 1.3 1.4

2

Aanleiding............................................................................................................. 1 Inhoud WRP ......................................................................................................... 2 Procedure ............................................................................................................. 2 Leeswijzer ............................................................................................................. 3 BELEIDSKADER.............................................................................................................. 3

2.1 2.2 2.3 2.4 3

Missie ................................................................................................................... 4 Beleid andere overheden ..................................................................................... 4 Gemeentelijk beleid ............................................................................................. 4 Samenwerking ...................................................................................................... 4 EVALUATIE.................................................................................................................... 5

3.1 3.2 3.3 3.4 4

Algemeen ............................................................................................................. 5 Van ambitie naar activiteiten ............................................................................... 6 Financiële middelen ............................................................................................. 7 Personeel.............................................................................................................. 9 OVERZICHT VAN DE AANWEZIGE VOORZIENINGEN .................................................... 9

4.1 4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.2.4 4.3 4.3.1 4.3.2 4.4 4.5 5

Zuiveringskringen ................................................................................................. 9 Overzicht aanwezige voorzieningen riolering .................................................... 10 Stelsels en systemen .......................................................................................... 10 Kenmerken vrijverval riolering ........................................................................... 10 Gemalen en mechanische riolering.................................................................... 12 Overige voorzieningen ....................................................................................... 12 Overzicht gemeentelijke voorzieningen grondwater......................................... 13 Grondwateronttrekkingen ................................................................................. 13 Grondwatermetingen......................................................................................... 14 Overzicht oppervlaktewatervoorzieningen........................................................ 14 Overzicht aanwezige overeenkomsten, vergunningen en verordeningen ........ 15

TOESTAND VAN DE AANWEZIGE VOORZIENINGEN ................................................... 16 5.1 5.1.1 5.1.2 5.1.3 5.1.4 5.2 5.2.1 5.2.2 5.2.3 5.2.4 5.2.5 5.3 5.4 5.4.1

Beheer en onderhoud ........................................................................................ 16 Riolering ............................................................................................................. 16 Pompen en gemalen .......................................................................................... 17 Voorzieningen grondwater ................................................................................ 17 Oppervlaktewater .............................................................................................. 17 Functioneren van het rioleringssysteem............................................................ 18 Toestand van de voorzieningen ......................................................................... 18 Berekeningen ..................................................................................................... 19 Meten en monitoren .......................................................................................... 19 Gegevensbeheer ................................................................................................ 19 Knelpunten ......................................................................................................... 20 Functioneren grondwatervoorzieningen ...........................................................

20 Functioneren oppervlaktewatersysteem ........................................................... 21 Watersysteem .................................................................................................... 21

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -ii-

5.4.2 6

Verantwoordelijkheden ..................................................................................... 21

AMBITIE ...................................................................................................................... 21 6.1 6.1.1 6.1.2 6.1.3 6.1.4 6.2 6.2.1 6.2.2 6.2.3 6.3 6.4

7

Lange termijn visie ............................................................................................. 22 Afvalwater .......................................................................................................... 22 Hemelwater........................................................................................................ 22 Grondwater ........................................................................................................ 23 Oppervlaktewater .............................................................................................. 23 Ambitieniveau .................................................................................................... 24 Scenario ‘Minimaal’............................................................................................ 24 Scenario ‘Beheer’ ............................................................................................... 24 Scenario ’Toekomstgericht’................................................................................ 24 Scenariomatrix ................................................................................................... 25 Uitwerking voorkeursscenario ........................................................................... 25

STRATEGIE RIOLERINGSZORG .................................................................................... 31 7.1 7.2 7.2.1 7.2.2 7.3 7.3.1 7.3.2 7.3.3 7.3.4 7.4 7.4.1 7.4.2 7.5 7.5.1 7.5.2 7.6 7.6.1 7.6.2 7.6.3 7.6.4 7.6.5 7.7 7.8 7.8.1 7.8.2 7.8.3

8

Niet aangesloten bebouwing ............................................................................. 31 Nieuw te realiseren bebouwing ......................................................................... 31 Incidentele nieuwbouw in landelijk gebied ....................................................... 31 Watertoets ......................................................................................................... 31 Onderzoek riolering............................................................................................ 32 Inventarisatie en gegevensbeheer ..................................................................... 32 Inspectie ............................................................................................................. 32 Berekeningen ..................................................................................................... 33 Meten en monitoren .......................................................................................... 33 Maatregelen in stand houden riolering ............................................................. 33 Onderhoud en reparatie .................................................................................... 33 Renovatie en vervanging ....................................................................................

34 Vervangingsplanning .......................................................................................... 34 Uitgangspunten .................................................................................................. 34 Concretisering planperiode ................................................................................ 35 Verbeteringswerken ........................................................................................... 35 Waterkwaliteitsspoor ......................................................................................... 35 Diffuse bronnen ................................................................................................. 35 Duurzaamheid .................................................................................................... 36 Afkoppelen ......................................................................................................... 36 Klimaatadaptatie ................................................................................................ 36 Verordeningen en regelingen ............................................................................ 37 Hemelwater........................................................................................................ 38 Hemelwaterzorgplicht........................................................................................

38 Verantwoordelijkheden ..................................................................................... 38 Voorkomen van wateroverlast........................................................................... 39

STRATEGIE GRONDWATER ......................................................................................... 40 8.1 8.2 8.3

Grondwaterzorgplicht ........................................................................................ 40 Grondwateroverlast ........................................................................................... 41 Maatregelen grondwater ................................................................................... 42

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -iii-

9

STRATEGIE OPPERVLAKTEWATER .............................................................................. 42 9.1 9.2

10

Overzicht oppervlaktewatersysteem ................................................................. 42 Maatregelen oppervlaktewater ......................................................................... 43 COMMUNICATIE......................................................................................................... 43

10.1 10.1.1 10.1.2 10.2 11

Communicatiesporen ......................................................................................... 44 Communicatie op natuurlijke momenten .......................................................... 44 Projectcommunicatie ......................................................................................... 44 Doelgroepen ....................................................................................................... 44

MIDDELEN EN KOSTENDEKKING ................................................................................ 45 11.1 11.2 11.3

Personele middelen ........................................................................................... 45 Kosten................................................................................................................. 46 Kostendekking .................................................................................................... 46

BIJLAGEN Bijlage 1:

verklarende woordenlijst

Bijlage 2:

wet- en regelgeving

Bijlage 3:

evaluatie projecten vGRP 2012-2016

Bijlage 4:

overzicht aanwezige riooloverstorten

Bijlage 5:

voorwaarden en ontwerpeisen

Bijlage 6:

personele middelen

Bijlage 7:

financiële middelen

Bijlage 8:

Overzichtskaart rioolstelsels

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -iv-

1

Inleiding Riolering draagt bij aan een duurzame bescherming van de volksgezondheid, maar ook van natuur en milieu. Riolering is daarmee een voorziening die doorgaans niet zichtbaar is, maar wel noodzakelijk. Daarnaast zorgt de riolering op meerdere locaties voor de afvoer van overtollige neerslag. Door menselijk handelen en het veranderende klimaat kan riolering niet meer los gezien worden van andere waterstromen. Zo geeft de afvoer van neerslag minder aanvulling van grondwater maar extra belasting van oppervlaktewater. In de onderstaande figuur zijn de relaties weergegeven tussen de diverse waterstromen. De rode lijnen geven de vervuilende waterstromen weer. De stippellijn ontstaat alleen bij schade aan de riolering. Hemelwater

Oppervlaktewater

overstort

Afvalwater

Grondwater

In dit Water- en Rioleringsplan wordt daarom een integrale benadering gehanteerd van beleidsmatige aspecten tot uitvoeringsprojecten. Hemelwater is daarbij het belangrijkste aspect omdat dit invloed heeft op alle overige waterstromen en omdat hierbij de grootste wijzigingen in hoeveelheid aanstaande zijn. 1.1

Aanleiding De zorgplicht voor stedelijk afvalwater is een gemeentelijke taak die is vastgelegd in de Wet milieubeheer. In deze wet is verder vastgelegd dat gemeenten verplicht zijn om een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) op te stellen, waarin zij hun beleid voor de rioleringszorg vaststellen. In de Waterwet (december 2009) is de gemeentelijke zorgplicht voor de riolering verbreed naar een zorgplicht die ook het hemelwater en het grondwater omvat. Deze wettelijke verplichtingen en het aflopen van de planperiode van het vigerende GRP zijn voor de gemeente Oosterhout aanleiding om een nieuw Water- en Rioleringsplan Oosterhout op te stellen. Dit is een beleidsdocument voor zowel het afvalwater als het hemelwater en het grondwater. Ook het oppervlaktewater krijgt hierin een plaats. Het bestaande verbreed GRP (vGRP) wordt door middel van dit nieuwe Water- en Rioleringsplan (WRP) geactualiseerd. Het voorliggende WRP geldt voor de planperiode 2017 tot en met 2021.

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -1-

1.2

Inhoud WRP In dit WRP geeft de gemeente Oosterhout onder meer weer hoe zij invulling geeft aan haar zorgplichten voor de betreffende waterstromen. Concreet betekent dit een overzicht op hoofdlijnen van alle aanwezige gemeentelijke voorzieningen en de activiteiten die in de planperiode worden ontplooid om deze voorzieningen te onderhouden en te beheren of te vervangen. Het WRP is een beleidsmatig en strategisch plan op hoofdlijnen en daarnaast een werkdocument als leidraad voor de uitvoering. De technische uitwerking van het beleid naar de aspecten aanleg, onderzoek en maatregelen vindt plaats in operationele programma’s die jaarlijks worden opgesteld. In de financiële paragraaf van dit WRP zijn de financiële gevolgen van de geplande activiteiten in beeld gebracht en de consequenties die dit heeft voor de rioolheffing. Een belangrijk aspect in dit WRP is het terugdringen van kosten. Door de investeringen van de afgelopen jaren zijn de water- en rioleringsvoorzieningen grotendeels op orde gebracht waardoor ze voldoen aan de normen van deze tijd. Door het beter monitoren van de bestaande voorzieningen kunnen deze nog beter benut worden en het beheer efficiënter ingericht. Het gebruik van technische hulpmiddelen kan daarmee ingezet worden om onderhoud beter af te stemmen op het gebruik. Cyclisch onderhoud kan daardoor deels omgevormd worden naar meer risico gestuurd onderhoud

1.3

Procedure Het Water- en Rioleringsplan wordt opgesteld aan de hand van een regionaal gehanteerde blauwdruk en conform de richtlijnen van de Leidraad Riolering van de stichting Rioned. Deze methodiek wordt algemeen toegepast in Nederland. De inhoud van dit WRP is het resultaat van een gezamenlijk proces van interne gemeentelijke partners en de verschillende externe waterpartners (Rijkswaterstaat, waterschap Brabantse Delta en de provincie NoordBrabant). Vanuit een gezamenlijke beschouwing door de diverse betrokken disciplines en waterpartners is lokaal maatwerk geleverd in de vorm van een concrete strategie voor de gemeente Oosterhout. Het gezamenlijke proces levert uitwisseling van kennis en efficiëntiewinst op en resulteert in gezamenlijke (onderzoeks)opgave voor de komende planperiode. Binnen de gemeente is een stuurgroep geformeerd waarin de directeur Realisatie en Ontwikkeling en de manager van de afdeling Stadsontwikkeling zijn vertegenwoordigd. Deze stuurgroep is geïnformeerd over de voortgang en betrokken bij belangrijke beslispunten. Voor het bestuurlijk traject is een ontwerp WRP opgesteld, dat voorlopig wordt vastgesteld door het college van Burgemeester en Wethouders. Hierna wordt het ontwerp WRP formeel ter beoordeling toegezonden aan waterschap Brabantse Delta, Rijkswaterstaat en de provincie Noord-Brabant.

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -2-

Eventuele opmerkingen van deze instanties worden verwerkt, waarna een definitief Wateren Rioleringsplan Oosterhout 2017-2021 wordt opgesteld. Dit definitieve WRP wordt aan de gemeenteraad aangeboden, waarna het kan worden vastgesteld. De vaststelling wordt door het college van Burgemeester en Wethouders bekend gemaakt. 1.4

Leeswijzer Het WRP bestaat in hoofdlijnen uit de onderstaande aspecten. Het eerste hoofdstuk betreft deze inleiding en de procedure om te komen tot het nieuwe Water- en Rioleringsplan Oosterhout 2017-2021. In hoofdstuk 2 wordt het beleidskader beschreven waarbinnen het WRP wordt opgesteld: welke relaties kent het WRP met andere beleidsvelden binnen de gemeente en op welk beleid van andere overheden is het WRP afgestemd? Een evaluatie van het bestaande vGRP 2012-2016 is weergegeven in hoofdstuk 3. Hierin wordt aangegeven op welke wijze invulling is gegeven aan de rioleringszorg in de afgelopen periode en in hoeverre de gestelde doelen zijn gerealiseerd. De hoofdstukken 4 en 5 geven een overzicht van de aanwezige voorzieningen en een beschrijving van het huidige functioneren van het rioolstelsel en de andere voorzieningen. De beschrijving van het ambitieniveau waar de gemeente Oosterhout de komende planperiode op aanstuurt is weergegeven in hoofdstuk 6. De daarop volgende hoofdstukken 7, 8 en 9 beschrijven de strategie van het WRP: een overzicht van de wijze waarop het rioolstelsel, de grondwatervoorzieningen en het stedelijk oppervlaktewatersysteem beheerd worden, zodanig dat het goed blijft functioneren. Verder bevat de strategie een overzicht van de maatregelen die zullen worden uitgevoerd om de gekozen ambitie van het WRP te realiseren.

Het WRP eindigt in hoofdstuk 10 met de financiële paragraaf waarin een overzicht wordt gegeven van de financiële en personele consequenties van het beleid dat in de strategie beschreven is en de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de kostendekking. Omdat dit WRP enkele technische begrippen kent is een verklarende woordenlijst als bijlage 1 bijgevoegd.

2

Beleidskader In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de relaties die het Water- en Rioleringsplan Oosterhout 2017-2021 heeft met andere gemeentelijke beleidsplannen en met beleidsplannen van andere overheden. Het beleid voor stedelijk (afval)water dient afgestemd te zijn op het beleid van andere disciplines en op het richtinggevende beleid van andere overheden.

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -3-

2.1

Missie De gemeente Oosterhout streeft een duurzame, doelmatige en toekomstgerichte invulling van de rioleringszorg na, waarin de bescherming van de volksgezondheid, behoud van droge voeten en een goede kwaliteit van grond- en oppervlaktewater gewaarborgd zijn.

2.2

Beleid andere overheden Door verschillende overheden is beleid geformuleerd dat zijn uitwerking heeft op de zorgplichten en het beleid van de gemeente Oosterhout. De belangrijkste verplichtingen die voortvloeien uit wet- en regelgeving en het beleid van andere overheden zijn in bijlage 2 opgenomen. Waterschap Brabantse Delta is de waterkwaliteit- en kwantiteitsbeheerder voor de gemeente Oosterhout en de zuiveringsbeheerder. Rijkswaterstaat is de waterbeheerder voor het Wilhelminakanaal. De invulling van het gemeentelijke beleid voor stedelijk (afval)water is afgestemd op het beleid van het waterschap. Het waterschap heeft haar beleid vastgelegd in diverse beleidsdocumenten, waarvan het waterbeheersplan 2016-2021 en het Emissiebeleid 2015-2021 de belangrijkste zijn. Hierbij is een belangrijk doel het beschermen en verbeteren van de kwaliteit van oppervlaktewateren. En het duurzaam gebruik van water te bevorderen door een gevarieerde planten- en dierenwereld en een natuurlijke inrichting te realiseren.

2.3

Gemeentelijk beleid Binnen de gemeentelijke organisatie dient het WRP afgestemd te worden op diverse andere beleidsplannen. De belangrijkste daarvan zijn:  Waterplan Oosterhout (2005) Het waterplan bevat een visie op het oppervlaktewater vanuit een integrale watersysteembenadering met een doorkijk naar 2030. De nog actueel zijn de visie evenals de nog niet uitgevoerde maatregelen worden voor zover nodig ondergebracht in dit WRP. Daarmee komt het Waterplan Oosterhout uit 2005 te vervallen.  Basisrioleringsplannen Oosterhout (2008) De basisrioleringsplannen van alle gemengde rioolstelsels in Oosterhout zijn opgesteld in de periode 2007 en 2008. Hierin is het functioneren van de riolering beschreven vanuit hydraulisch en milieutechnisch oogpunt. Voorts bevat het plan maatregelen om de toestand van de riolering te verbeteren. Deze maatregelen zijn in de afgelopen planperiode ter hand genomen en nagenoeg allemaal uitgevoerd. Het actualiseren van de basisrioleringsplannen is voorzien in 2019.  Diverse gemeentelijke beleidsplannen zoals het Gemeentelijk Verkeer en Vervoerplan, Structuurvisie, groenstructuurplan, etc.

2.4

Samenwerking De gemeente Oosterhout participeert in het samenwerkingsverband ‘Werkeenheid 4’. Dit samenwerkingsverband bestaat uit de gemeenten Aalburg, Drimmelen, Geertruidenberg, Oosterhout, Werkendam en Woudrichem samen met de waterschappen Brabantse Delta en Rivierenland. Het doel van de samenwerking is kostenbesparing, kwaliteitsverbetering en het beperken van de kwetsbaarheid van de betrokken organisaties (3K’s).

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -4-

Werkeenheid 4 (WE4) maakt onderdeel uit van de Samenwerking Water West Brabant (SWWB)en geeft uitvoering aan hetgeen is vastgelegd in het Nationaal Bestuursakkoord Water (2011). Bij de toetsing door de Visitatiecommissie in 2014 van de voortgang in relatie tot het landelijk beeld is Werkeenheid 4 beoordeeld als binnen de landelijke groep ‘koplopers’ (goed op schema). Communicatie met bedrijven en/of bewoners staat in een hoog vaandel, waar mogelijk zal burgerparticipatie plaatsvinden. Burgers en belangengroeperingen worden in de komende planperiode actief benaderd om de bewustwording van wateraspecten te vergroten. Hierdoor kunnen ook deze groepen een steentje bijdragen aan de toekomstige opgaven.

3

Evaluatie In dit hoofdstuk vindt de evaluatie plaats van het vigerende verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Oosterhout 2012-2016 (vGRP). Daarbij wordt teruggekeken naar de afgelopen planperiode. Vastgesteld wordt welke geplande werkzaamheden daadwerkelijk zijn uitgevoerd, wat de resultaten daarvan zijn en welke financiële consequenties dit heeft gehad.

3.1

Algemeen Terugkijkend op het vigerende vGRP wordt geconstateerd dat het plan zijn doel heeft gediend. Het is een document dat de gemeente voldoende leidraad en richting heeft gegeven in de afgelopen planperiode. Het plan is wat te gedetailleerd gebleken ten aanzien van de ambitieniveaus, maar wel gebruikt als concrete leidraad voor wat betreft planning, kosten en investeringen. Er is, naast het voldoen aan alle wet- en regelgeving, ingezet op het uitvoeren van klimaatbestendige maatregelen en het terugdringen van wateroverlast (water in panden) voor bekende probleemlocaties. Voor zover bekend zijn er nu geen locaties meer binnen Oosterhout waar wateroverlast leidt tot schade of verkeerstremming bij de huidige normbuien. Het blijft echter een continu punt van aandacht om dit te waarborgen aangezien er nog wel de nodige locaties zijn waar water op straat (waterhinder) voorkomt bij hevige regenval. Over het geheel genomen zijn de voorgestelde investeringen gerealiseerd. Het oppervlaktewater bij de Burgemeester van Oerslaan is voor wat betreft de waterkwaliteit nog steeds een probleemlocatie. De daar aanwezige riooloverstort geeft bij hevige regenval te veel vervuild water waardoor vissen sterven en stankoverlast ontstaat bij omwonenden.

In de planperiode is een start gemaakt met het verbeteren van de beheer- en onderhoudsprocessen met als gevolg een nog betere benutting van de bestaande middelen

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -5-

en systemen. Deze procesverbeteringen moeten leiden tot een verdere kwaliteitsverbetering en een besparing van de totale kosten van het beheer en onderhoud van de water- en rioleringsobjecten. Van ambitie naar activiteiten In het vigerende plan is een ambitie vastgelegd waaruit de benodigde activiteiten voortkomen. In het onderstaande overzicht zijn de werkzaamheden opgenomen die moeten worden verricht om aan de wet- en regelgeving te voldoen (▪) en de aanvullende activiteiten die moeten plaatsvinden om de vastgestelde ambitie te realiseren (+). Daarnaast is in de laatste kolom aangegeven of de ambitie is gerealiseerd. Waar nodig is een korte toelichting opgenomen. ▪

Bekende foutieve aansluitingen worden opgeheven.

▪

Jaarlijks wordt ongeveer 25 kilometer riolering gereinigd en geïnspecteerd.

▪

Wanneer de werking van de riolering onder de maat is door slijtage of schades wordt deze gerepareerd of vervangen. Eindriolen verstoppen sneller, daarom worden deze jaarlijks gereinigd. Eindriolen worden niet meer structureel gereinigd. Er zijn verschillende bronmaatregelen getroffen waardoor problemen voorkomen worden. Er worden aanvullende maatregelen genomen om te voorkomen dat oppervlaktewater via de overstorten het rioolstelsel inloopt. De verblijftijden van het afvalwater in de riolering wordt, indien mogelijk verkort om stankoverlast en aantasting van het riool te voorkomen. De verblijftijden worden alleen op probleemlocaties voor stankoverlast beschouwd. Stankoverlast wordt onderzocht en indien mogelijk verholpen.

▪

▪

Stedelijk afvalwater

▪

▪ ▪

+

+ +

Hemelwater

3.2

▪ ▪

Maatregelen treffen om te voldoen aan het Waterkwaliteitsspoor. Locatie overstort Burgemeester Van Oerslaan voldoet nog niet geheel aan de eisen van het Waterkwaliteitsspoor. Hier is wel (afstudeer)onderzoek naar gedaan en er wordt in 2016 monitoring gerealiseerd. De visie op deze locaties is dat door afkoppelen van verharding de aanleg van een randvoorziening (BBB) voorkomen moet worden. Dit alles gebeurd in overleg met het Waterschap. In de grondwaterbeschermingsgebieden worden extra strenge eisen gesteld aan de waterdichtheid van de riolering. Om vervuiling van het grondwater te voorkomen moeten de schades sneller verholpen worden. Het sneller repareren van riolering in grondwaterbeschermingsgebieden is nog niet doorgevoerd. Er vindt met Provincie overleg plaats over de doelmatigheid van maatregelen(kosten) in relatie tot grondwaterwinning voor drinkwaterproductie. Er wordt preventief onderhoud aan pompen en gemalen uitgevoerd. Hiermee wordt het aantal storingen verkleind. Er wordt onderzocht of het aantal overstortlocaties verminderd kan worden. Risico’s (hoe klein ook) voor de volksgezondheid zullen daardoor afnemen. Het terugdringen van het aantal overstorten is nog niet gerealiseerd. Wel wordt door het uitvoeren van grootschalige afkoppelwerkzaamheden minder rioolwater geloosd.

Ook in verband met de klimaatsverandering worden het aantal locaties in stand gehouden voor situaties met extreme regenval. Bij nieuwbouwlocaties worden bij aanleg meteen duurzame systemen toegepast, waarbij

afval- en hemelwater zoveel mogelijk gescheiden blijven. Een deel van de overstorten wordt gemonitord. Deze meetgegevens worden vergeleken met de uitkomsten van de gemaakte theoretische berekening. Zo ontstaat een goed beeld van het werkelijk functioneren van het rioolstelsel. Er loopt een monitoringsprogramma op Weststad met als doel de theoretische berekeningen beter aan te laten sluiten bij de werkelijkheid.

   X    X

X

 X

 

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -6-

Kolken worden twee keer per jaar gereinigd. Dit is meestal voldoende om de afvoer van hemelwater naar de riolering te waarborgen. In 2015 is over gegaan naar reiniging van 1 keer per jaar. De ervaringen leren dat dit voor 90% van de kolken voldoende is. Voor de overige 10 % (met name hoofdverkeerswegen) is een extra reinigingsronde noodzakelijk. De sloten en vijvers worden regelmatig gebaggerd en kunnen het water eenvoudig verwerken. De in gemeentelijk beheer zijnde duikers en oevervoorzieningen worden geïnventariseerd en frequent geïnspecteerd. Duikers en dergelijke die in gemeentelijk beheer zijn, zijn voor een deel geïnventariseerd. Samen met het waterschap wordt overleg gevoerd over een gezamenlijk beheer van het oppervlaktewater en/of het actualiseren van bestaande gegevens. De gemeente voert wel onderhoud uit, maar het beheer door de gemeente kan op verschillende locaties worden verbeterd. Er worden voorzieningen aangelegd die voorkomen dat bij zwaardere buien (bui 10) overlast ontstaat, waarbij verkeershinder op hoofdwegen of (financiële) schade optreed. In gebieden waar regenwater geïnfiltreerd wordt in de bodem zal extra aandacht besteed worden aan verontreiniging van de bodem of grondwater. Zo zal bijvoorbeeld met de brandweer gekeken moeten worden naar de verontreiniging door bluswater. Er zijn geen gesprekken gevoerd met de brandweer.

Wel is er in het algemeen aandacht voor het voorkomen van verontreiniging bij infiltratie. Watergangen worden vergroot of aangelegd om zo meer ruimte voor waterberging te creëren.



▪

Bij aanhoudende meldingen van grondwateroverlast wordt lokaal onderzoek verricht



▪

naar aard en omvang van de overlast. Maatregelen worden genomen om structurele overlast te verminderen.

▪

▪ ▪

+ +

+

Grondwater

▪

▪ +

+

Periodiek worden infiltratievoorzieningen gemonitord op vervuiling van de bodem of grondwater. Periodieke monitoring vindt niet plaats. Indien monitoring noodzakelijk is, gebeurt dit altijd op ad hoc basis. Er vind met Provincie overleg plaats over de doelmatigheid van maatregelen(kosten) in relatie tot grondwaterwinning voor drinkwaterproductie. Hierbij zal monitoring vermoedelijk wel een prominentere rol gaan spelen. De aanwezige peilbuizen worden periodiek bemeten om de grondwaterstand vast te stellen. De aanwezige meetdata wordt jaarlijks geanalyseerd. Jaarlijkse analyse van de meetgegevens wordt niet uitgevoerd omdat er gezien het geringe aantal klachten geen aanleiding was om hier tijd in te steken. Er wordt onderzoek gedaan om inzicht te verkrijgen in het functioneren van het grondwatersysteem.

 X

 

  X

 X 

Voor het vervangen of repareren van de riolering maakt de gemeente Oosterhout gebruik van inspectiegegevens. De afweging tot vervanging of renovatie vindt plaats op basis van de technische kwaliteit van de leidingen, de leeftijd speelt daarbij een ondergeschikte rol. Hierdoor wordt een riool alleen vervangen omdat de kwaliteit niet meer voldoet aan de gestelde norm, voortijdige vervangingen (op leeftijd) worden daarmee voorkomen. 3.3

Financiële middelen In het vigerende vGRP is inzichtelijk gemaakt welke kosten gemoeid zijn met het ten uitvoer brengen van de gekozen ambitie. Dit zijn directe kosten, zoals de kosten voor het beheer en onderhoud van de objecten en de apparaatskosten (personeel, overhead). Daarnaast zijn er investeringen voor het vervangen van bestaande riolering en voor de aanleg van nieuwe voorzieningen. Deze investeringen worden langjarig afgeschreven.

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -7-

In onderstaande tabel staat een vergelijking van de geraamde kosten uit het vigerende vGRP met de werkelijke gemaakte kosten van 2012 tot en met 2015 en de geraamde bedragen uit de begroting van 2016. Hieruit blijkt dat de uitgegeven gelden in lijn liggen van de aangegeven geraamde bedragen uit het vGRP. Tabel 3.1: overzicht uitgaven vigerend vGRP

Jaar 2012 2013 2014 2015 2016 totaal

Onderhoud vGRP € 1.064.811 € 914.811 € 914.811 € 929.811 € 1.014.811 € 4.839.055

werkelijk € 711.617 € 903.479 € 901.129 € 1.182.825 € 1.028.339 € 4.727.389

Investeringen vGRP werkelijk € 3.569.000 € 3.726.188 € 4.205.000 € 5.083.521 € 3.990.000 € 4.649.000 € 2.846.000 € 1.778.202 € 2.050.000 € 1.308.901 € 16.660.000 € 16.545.812

De totale werkelijke investeringskosten over de periode van 2012 tot en met 2015 zijn ruim € 625.000,- hoger uitgevallen. Reden hiervoor is dat een aantal projecten eerder uitgevoerd is door werk met werk te maken. Vandaar dat er minder investeringsgeld opgenomen is in de begroting van 2016. Over de gehele planperiode 2012-2016 zijn de uitgegeven kosten dan nagenoeg gelijk aan de geraamde bedragen uit het vGRP. Een overzicht van de uitgevoerde of uitgestelde projecten is opgenomen in bijlage 3. Voor de dekking van de kosten van de rioleringszorg kent de gemeente Oosterhout een rioolheffing. Deze rioolheffing is nu gebaseerd op het drinkwaterverbruik en gedifferentieerd naar huishoudens en bedrijven. In onderstaande tabel is te zien dat de werkelijke tariefontwikkeling van de rioolheffing anders verlopen is dan vooraf in het verbreed GRP was geprognotiseerd. Voor bedrijven is een standaard vergelijk moeilijk te maken omdat de heffing beïnvloed wordt door een te verrekenen eenheidsprijs per afgenomen kubieke meter drinkwater. Tabel 3.2: tariefontwikkeling afgelopen planperiode

Jaar 2012 2013 2014 2015

Rioolheffing kostendekkend vGRP werkelijk € 162,66 € 161,46 € 161,18 € 185,62 € 166,53 € 192,00 € 169,85 € 228,00

Particuliere aansluitingen vGRP werkelijk 23.391 23.391 23.774 23.391 24.414 23.279 24.781 23.134

De stijging van de rioolheffing is grotendeels te verklaren door de onderstaande oorzaken.  Bij het opstellen van het vGRP 2012-2016 is geen rekening gehouden met de destijds lopende projecten. Daardoor zijn de kapitaalslasten per jaar gemiddeld €273.000 hoger uitvallen. Gezien de hogere kapitaalslasten valt ook de toegerekende BTW hoger uit dan verwacht.  Daarnaast zijn vanaf 2013 de werkelijke kosten van het toe te rekenen deel van straatreiniging, maaien sloten en baggeren per jaar gemiddeld €330.000 hoger uitgevallen dan aangenomen.

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -8-

 

3.4

De voorziene groei van de woningaantallen is daarentegen gestagneerd. Hierdoor worden de stijgende rioollasten toegerekend aan minder aansluitingen dan geprognotiseerd. Vanaf 2015 is de stijging mede te verklaren door een wijziging in de verdeling tussen particuliere en bedrijfsmatige aansluitingen (80-20% regeling).

Personeel In het vigerende vGRP is becijferd dat met een bezetting van 13,2 fte het beleid conform het gekozen ambitieniveau zou kunnen worden uitgevoerd. Deze personele middelen zijn verdeeld over de binnendienst (8,2 fte) en de buitendienst (5,0 fte). Hierbij moet opgetekend worden dat de becijferde formatie verdeeld kan zijn over vele functies. In tabel 3.3 staan de geraamde en werkelijk bestede capaciteit van de afgelopen planperiode opgenomen. Tabel 3.3: overzicht personele middelen vigerend vGRP

Jaar 2012 2013 2014 2015 gemiddeld

personeel Fte in vGRP Fte werkelijk 13.2 18.9 13.2 14.3 13.2 10.1 13.2 10.7 13.2 13.5

Uit de evaluatie van de urenregistratie blijkt dat de werkelijke personeelsinzet in de loop der jaren afneemt. In 2012 is er extra inzet gepleegd, met name voor de afronding van nog lopende projecten uit 2011 die niet waren becijferd in het vGRP en niet geplande verbeteringswerkzaamheden. In 2014 en 2015 zijn onderdelen van het rioolonderhoud (gemalen en kolken) uitbesteed, waardoor de buitendienst aanzienlijk minder uren aan het product riolering werkt.

4

Overzicht van de aanwezige voorzieningen In dit hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van het rioolstelsel van de gemeente Oosterhout en wordt ingegaan op de aanwezige gemeentelijke watervoorzieningen in de bestaande situatie.

4.1

Zuiveringskringen De kernen Oosterhout, Den Hout en Oosteind maken onderdeel uit van zuiveringskring Dongemond. Het ingezamelde afvalwater wordt via vrijverval riolen, gemalen en persleidingen getransporteerd naar de rioolwaterzuivering (RWZI) Dongemond. Het ingezamelde afvalwater afkomstig van de kern Dorst loost via het rioolstelsel van Breda op de RWZI Nieuwveer. De zuiveringen zijn in eigendom, beheer en onderhoud van waterschap Brabantse Delta.

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -9-

4.2

Overzicht aanwezige voorzieningen riolering In deze paragraaf wordt ingegaan op de aanwezige voorzieningen voor afvalwater en hemelwater. Dit wordt samengevat onder de noemer ‘riolering’. De totale vervangingswaarde van het rioleringssysteem (vrijverval riolering, gemalen en overige objecten) bedraagt in de orde grootte van 205 miljoen euro, uitgaande van traditionele rioolvervanging.

4.2.1

Stelsels en systemen Het afvalwater en het hemelwater binnen de gemeente Oosterhout wordt ingezameld met behulp van verschillende stelsels en systemen. Dit betreft:  gemengde riolering: hierbij worden het afvalwater en het hemelwater door dezelfde leiding afgevoerd.  gescheiden riolering: hierbij worden het afvalwater en het hemelwater via aparte stelsels afgevoerd. Het hemelwater wordt direct geloosd op het oppervlaktewater of infiltreert in de bodem.  verbeterd gescheiden riolering: hierbij worden het afvalwater en het hemelwater via aparte stelsels afgevoerd. Het veelal verontreinigde eerste hemelwater wordt afgevoerd via een gemaal. Het overige relatief schone hemelwater loost via een overstort op het oppervlaktewater of in een infiltratievoorziening.  drukriolering: hierbij wordt via pompputten en druk-leidingen afvalwater (veelal uit het buitengebied) afgevoerd.  persleidingen: rioolgemalen transporteren het water uit de vrijverval riolen (vaak over langere afstanden) naar een lozingspunt. De leidingen die daarvoor nodig zijn worden persleidingen genoemd. De kernen van de gemeente Oosterhout zijn voor het overgrote deel gemengd gerioleerd. In de nieuwere woonwijken zijn vaak al (verbeterd) gescheiden rioolstelsels aangelegd (bijvoorbeeld Vrachelen Noord, Vlindervallei en De Contreie). Ook de bedrijventerreinen zijn voorzien van verbeterd gescheiden riolering.

In bijlage 8 is op kaart weergegeven welke rioolstelsels waar aanwezig zijn.

4.2.2

Kenmerken vrijverval riolering In de gemeente Oosterhout ligt volgens het rioolbeheersysteem per 1 januari 2016 circa 367 kilometer aan vrijverval riolering. In de afgelopen planperiode is het areaal uitgebreid met circa 30 km riolering (circa 9% extra). Een verklaring hiervoor zijn de extra regenwaterriolen die in de afgelopen jaren zijn aangelegd in het kader van afkoppelwerkzaamheden of het verhelpen van wateroverlastlocaties. Daarnaast zijn er in de in- en uitbreidingslocaties de nodige riolen aangelegd, zoals in Tuindorp en de Boswachterij in Dorst, De Contreie en in Slotjes midden. Een gedetailleerd overzicht van de kenmerken van het rioleringssysteem is opgenomen in tabel 4.1.

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -10-

Overzicht voorzieningen Opbouw

Omvang

eenheid

Inwoners gemeente

54.012

personen

Aansluitingen woningen

22.980

stuks

Aansluitingen bedrijven

1.680

stuks

Aansluitingen woonboten Ongesaneerde lozingen

1 0

stuks stuks

Vrijvervalriolering

km

-

Hoofdriool gemengd

206

km

-

Hoofdriool vuilwater

59

km

-

Hoofdriool regenwater Infiltratieriool

93 9

km km

-

Overstorten gemengd stelsel

19, waarvan 10 met telemetrie

stuks

-

Overstorten (verbeterd) gescheiden stelsel

71, waarvan 5 met telemetrie

stuks

-

Bergbezinkvoorzieningen (randvoorzieningen) Bergingsbak

6, alle met telemetrie 1, met telemetrie

stuks stuks

Mechanische riolering

km

-

Pompunits

223, alle met telemetrie

stuks

-

Gemalen vuilwater

32, alle met telemetrie

stuks

-

Gemalen schoonwater

26, waarvan 24 met telemetrie

stuks

-

Drukriolering (excl. verzamelleidingen) Lengte persleiding in beheer gemeente

53 20

km km

-

Tussen- en eindgemalen beheer waterschap

4

stuks

Overige voorzieningen -

Gemalen oppervlaktewater

6, waarvan 5 met telemetrie

stuks

-

Drainagepompen Hydraulische schuiven

2, alle met telemetrie 4, alle met telemetrie

stuks stuks

-

Straat- en trottoirkolken - kolkenzuiger Straat- en trottoirkolken - handmatig

20.674 1.274

stuks stuks

-

Peilbuizen

87

stuks

Tabel 4.1: kenmerken riolering gemeente Oosterhout (peildatum 1 januari 2016)

In 2008 was er binnen de kernen van de gemeente Oosterhout in totaal ruim 500 hectare verhard oppervlak (daken en openbare verharding) aangesloten op de gemengde riolering. Hiervan is een aanzienlijke hoeveelheid verharding (circa 13% van het perceeloppervlak) toegerekend aan particuliere opritten, terrassen en dergelijke. Om bij de toenemende regenval geen extra vuilwater over te storten zijn in de periode 2008 tot en met 2015 naar schatting al 25 tot 35 hectaren openbare verharding afgekoppeld van de gemengde

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -11-

riolering . Bij het opstellen van de nieuwe Basis Rioleringsplannen in 2018-2019 zal een actualisatie van de bestaande inventarisatie uitwijzen hoeveel verharding er dan nog aangesloten is. De leeftijdsopbouw van de vrijverval riolering is in figuur 4.2 weergegeven. De gemiddelde leeftijd van de riolering binnen de gemeente Oosterhout is 27,5 jaar.

73

76

77

2005 hede n

80

1995 2004

90

68

70 60 50

42

40 30 20

19 12

1985 1994

1975 1984

1965 1974

1955 1964

0

voor 1954

10

Figuur 4.2: leeftijdsopbouw vrijverval riolering in km (bron: rioolbeheerbestand gemeente Oosterhout)

4.2.3

Gemalen en mechanische riolering Waterschap Brabantse Delta heeft 4 gemalen in beheer en onderhoud en de gemeente Oosterhout in totaal 64 rioolgemalen. Hiervan zijn 3 gemalen nog niet aangesloten op de centrale hoofdpost (telemetrie). Dit is een voorziening waarmee gemalen op afstand aangestuurd kunnen worden of waarmee storingen worden gemeld aan een monteur. Naast de rioolgemalen kent de gemeente 223 drukrioolpompen die ook zijn aangesloten op de centrale hoofdpost. Deze drukrioolpompen voeren het huishoudelijk afvalwater via drukleidingen af van, met name, percelen in het buitengebied.

4.2.4

Overige voorzieningen Bij hevige neerslag vult het rioolstelsel zich en treden de overstorten in werking om overtollig water rechtstreeks op het oppervlaktewater te lozen. In totaal zijn er 19 overstorten die deel uitmaken van het gemengde rioolstelsel. Voorts zijn er nog 71 overstorten die onderdeel uitmaken van een (verbeterd) gescheiden regenwaterriolering. Een overzicht van de overstorten met bijbehorende kenmerken is opgenomen in bijlage 4. Naast de riolen en pompen zijn nog enkele bijzondere voorzieningen aanwezig voor de verwerking van (hemel)water. Zo is achter zes gemengde riooloverstorten een bergbezinkvoorziening aangelegd om de hoeveelheid vervuild water dat op het

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -12-

oppervlaktewater overstort te reduceren. Hiermee wordt voorkomen dat oppervlaktewater dusdanig vervuild raakt dat er overlast (stank, vissterfte) kan ontstaan. Het betreft: locatie

4.3

Inhoud 3

locatie

Inhoud

Provinciale weg

285 m3

Gooikensdam

3.660 m

Buurstede

1.500 m3

Broekstraat

362 m3

Spadestraat

120 m3

Stelvenseweg

305 m3

Overzicht gemeentelijke voorzieningen grondwater De gemeente Oosterhout streeft naar een grondwatersituatie waarbij de grondwaterstanden op natuurlijke wijze kunnen fluctueren en waarbij geen overlast wordt ervaren als gevolg van structureel te hoge of te lage grondwaterstanden. Perceeleigenaren zijn verantwoordelijk voor de ontwatering van hun eigen perceel. Dit ligt sinds 2009 vast in de Waterwet. Er zijn infiltratievoorzieningen die het grondwater aanvullen in de ‘droge’ zuidelijke gebieden. De meeste infiltrerende voorzieningen zijn recent aangelegd (tot circa vijftien jaar oud). Drainageleidingen en -pompen voeren overtollig grondwater af in de ‘nattere’ noordelijk gelegen buurten. De hoeveelheid en lengte drainageleidingen is niet bekend omdat er slecht vastgelegd is waar deze zich bevinden.

4.3.1

Grondwateronttrekkingen Binnen de gemeentegrenzen zijn enkele geregistreerde grondwateronttrekkingen aanwezig. Dit betreft vier onttrekkingen voor bodemenergie (diepte tussen 20 en 80 meter) en twee onttrekkingen van Brabant Water in het kader van de drinkwaterwinning. Deze laatste onttrekkingen vinden plaats op een diepte van 150 tot 200 meter. Om de winputten voor de drinkwaterproductie te beschermen zijn grondwaterbeschermingsgebieden aangewezen. Dorst en het zuidwestelijk deel van Oosterhout (grofweg Oosterheide, Slotjes, Vrachelen Zuid) liggen binnen een grondwaterbeschermingsgebied. Binnen deze gebieden gelden verscherpte eisen die zijn vastgelegd in de Provinciale Milieuverordening. Figuur 4.3: grondwaterbeschermingsgebieden

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -13-

De grondwaterbeschermingsgebieden zijn weergegeven in de figuur 4.3. Ter plaatse van Dorst is tevens een boringsvrije zone aanwezig. Indien boringen dieper dan 3 meter worden geplaatst, bestaat een meldingsplicht in het kader van de PMV. Bij het plaatsen van peilbuizen dient hier rekening mee te worden gehouden. 4.3.2

Grondwatermetingen De gemeente Oosterhout beschikt over een grondwatermeetnet bestaande uit 87 peilbuizen. In deze meetpunten wordt de grondwaterstand niet meer handmatig opgemeten, maar per maart 2016 zijn zij allemaal voorzien van een zogenaamde ‘diver’. Deze registreert dagelijks geautomatiseerd de grondwaterstand. Door een jaarlijkse uitleesronde van de divers komen deze gegevens beschikbaar. Deze gegevens worden verzameld om invulling te kunnen geven aan de gemeentelijke grondwaterzorgplicht. Op verzoek kan deze informatie worden verstrekt aan burgers, bedrijven of adviseurs voor onder andere bouwkundige doeleinden. Het grondwatermeetnet is in 2015 geëvalueerd en geactualiseerd. De komende planperiode wordt het meetnet verder geoptimaliseerd. Het doel van deze optimalisatieslag is om een meer gebiedsdekkend stedelijk grondwatermeetnet te verkrijgen en ‘overbodige’ meetpunten uit doelmatigheidsoverwegingen te verwijderen. In het buitengebied zijn alleen enkele peilbuizen aanwezig die voornamelijk een soort signaalfunctie hebben. Projectmatig kunnen de grondwatermetingen worden uitgebreid indien onderzoek of meldingen daartoe aanleiding geven. Bij de gemeente Oosterhout zijn vanuit de klachtenregistratie en metingen geen structurele grondwaterknelpunten bekend.

4.4

Overzicht oppervlaktewatervoorzieningen Het belangrijkste oppervlaktewater binnen de gemeente Oosterhout is het Wilhelminakanaal. Het Wilhelminakanaal is primair een waterweg die in beheer is bij Rijkswaterstaat waarbij het waterpeil grotendeels met sluizen en stuwen gegarandeerd wordt. Tevens heeft het een ecologische verbindingsfunctie voor de natte natuur. Op het Wilhelminakanaal zit het Markkanaal aangesloten als vaarweg richting Breda. Tevens wordt hiermee het waterpeil van de rivier De Mark gereguleerd. Naast deze hoofdwaterwegen zijn er nog stedelijke watergangen en poldersloten. In grote lijn kan gesteld worden dat alle water afvoerende sloten in beheer en onderhoud zijn bij het waterschap. De overige watergangen (o.a. bermsloten) zijn in beheer en onderhoud bij de aanliggende perceeleigenaren. Binnen stedelijk gebied is dit (meestal) de gemeente om niet elke afzonderlijke bewoner een deel van het onderhoud te laten uitvoeren. De onderstaande kenmerken van het watersysteem zijn bekend.  oppervlakte watergangen in beheer gemeente Oosterhout  oppervlakte watergangen in beheer waterschap Brabantse Delta  totale lengte watergangen binnen stedelijk gebied  totale lengte watergangen buiten stedelijk gebied

77,5 ha 83,3 ha 22 km 53 km

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -14-

Aangezien het waterbeheer in de komende jaren een steeds prominentere rol krijgt in het bergen en afvoeren van regenwater is het van belang om de nu nog grotendeels ontbrekende beheergegevens te gaan verzamelen. Met actuele beheergegevens kan het beheer beter afgestemd worden en ontwerpen geoptimaliseerd. Hiervoor is met het waterschap samenwerking gezocht, omdat zij van oudsher veel beter uitgerust is voor deze taak.

Waterpartij aan Burgemeester Elkhuizenlaan nabij Avondster

Rondom het Wilhelminakanaal zijn tussen de haven en De Amer in het kader van de hoogwaterveiligheid beschermingszones aangewezen voor de aanwezige dijken (primaire waterkering). Het waterschap is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van deze keringen. Langs het Markkanaal zijn beschermingszones aangewezen voor de secundaire waterkeringen in verband met waterpeilstijgingen vanuit de rivier De Mark. De verantwoordelijkheid voor deze keringen ligt vooralsnog bij Rijkswaterstaat. 4.5

Overzicht aanwezige overeenkomsten, vergunningen en verordeningen De gemeente Oosterhout heeft een verordening “rioolheffing” waarmee de hoogte van de rioolheffing jaarlijks wordt vastgesteld. De heffing bestaat uit een gedifferentieerde rioolheffing op basis van het drinkwaterverbruik. Het innen van de rioolheffing is uitbesteed aan de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB). Gezien de aanwezigheid van de grondwaterbeschermingsgebieden moet voor alle werkzaamheden dieper dan 3 meter of bij infiltratie van regenwater melding gedaan worden op basis van de Provinciale Milieu Verordening. Voor het onttrekken van grondwater, lozen van regenwater of voor werkzaamheden op, in, aan of bij een watergang of waterkering moet een vergunning (of melding) aangevraagd worden bij het waterschap.

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -15-

5

Toestand van de aanwezige voorzieningen In dit hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van de kwaliteit van het functioneren van de verschillende objecten en systemen. Dit hoofdstuk, samen met het voorgaande, is het uitgangspunt bij het bepalen van de benodigde maatregelen. Er wordt een referentiekader geschetst voor het bepalen van de effecten van de voorgestelde maatregelen (de strategie).

5.1

Beheer en onderhoud Het beheer en onderhoud bestaat uit diverse werkzaamheden en wordt grotendeels volgens een vaste frequentie uitgevoerd. In de onderstaande paragrafen wordt per soort voorzieningen een overzicht gegeven van het beheer en onderhoud.

5.1.1

Riolering Onderhoud van de verschillende rioolobjecten vindt plaats volgens het onderstaande schema.  Reinigen en inspecteren inzamelriolen 1 x per 12 jaar  Reinigen en inspecteren transportriolen 1 x per 6 jaar  Kolken zuigen 1 x per jaar  Reinigen bijzondere voorzieningen 1 x per jaar Het reinigen van de riolering, randvoorzieningen en de kolken wordt uitbesteed. Het reinigingsbedrijf draagt zorg voor de afvoer van het vrijkomende rioolslib en kolkafval naar een gecertificeerd verwerkingsbedrijf. Het reinigen van de riolering of kolken kan plaatselijk frequenter worden uitgevoerd indien de situatie daar om vraagt. Tot nu toe zijn er geen grote vervuilingen bekend en komt de jaarlijks verwijderde hoeveelheid rioolslib iets lager uit dan de landelijk gehanteerde gemiddelden. Het inspecteren van de vrijverval riolering gebeurt met een rijdende inspectiecamera en wordt ingepast in het reinigingsschema. Ieder jaar wordt circa 8% van de riolering inwendig geïnspecteerd en beoordeeld. Met deze frequentie houden we goed grip op de kwaliteit, onvolkomenheden worden op tijd waargenomen zodat reparaties uitgevoerd kunnen worden voor schade kunnen veroorzaken aan bovenliggende infrastructuur. De vervangingsprojecten en het jaarlijkse reparatieprogramma worden opgenomen in het Jaarprogramma Openbare Ruimte (JOR).

Vervanging vindt zoveel mogelijk plaats in combinatie met herstraatwerkzaamheden. Op die manier wordt er werk met werk gemaakt. Renovatie door middel van relining (het aanbrengen van een kunststof bekleding in de rioolbuis) vindt plaats op die locaties waar vervanging tot veel overlast of hoge kosten leidt. Naast beheer en onderhoud op basis van inspectieresultaten vinden er ook werkzaamheden plaats die worden ingegeven door meldingen en klachten van bewoners. Prioritering hiervan vindt plaats op basis van schade, overlast en/of (omgevings)risico’s.

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -16-

5.1.2

Pompen en gemalen De pompen en gemalen worden continu gemonitord op hun werking met behulp van het pompbesturingssysteem (centrale hoofdpost). Onderhoud aan zowel de gemalen als de drukrioleringspompen (inclusief de gemalen van de berg(bezink)bassins) vindt eenmaal per jaar plaats. Tevens wordt dan preventief- en (klein) correctief onderhoud uitgevoerd. De inspectieresultaten worden ook vanaf 2014 vastgelegd in het speciaal daarvoor bestemde onderhouds-beheersysteem. Op basis van de kwaliteitsbeoordeling wordt inzichtelijk wanneer groot onderhoud of vervangingsinvesteringen zich aandienen en kan een meerjarenraming worden opgesteld. Uit de inspecties (volgens BRL-K14020/01) blijkt dat er sprake is van achterstallig onderhoud, waardoor de bedrijfszekerheid in de loop van de jaren is afgenomen en het aantal storingen is toegenomen. Er is inmiddels een inhaalslag ingezet, waardoor het aantal storingen terugloopt. Dit komt ten goede aan de bedrijfszekerheid.

5.1.3

Voorzieningen grondwater Het onderhoud aan de voorzieningen ten behoeve van grondwater wordt zoveel mogelijk gecombineerd met het reguliere onderhoud voor de rioleringsvoorzieningen. De onderhoudsfrequentie van de infiltratievoorzieningen bedraagt daarmee een maal per 12 jaar. Wadi’s (droogvallende verlagingen in het maaiveld) worden meegenomen in de jaarlijkse maaicyclus voor openbaar groen. Drainageleidingen worden niet onderhouden en/of doorgespoeld, omdat onbekend is waar en hoeveel leidingen aanwezig zijn. Het is vaak niet bekend welke functie de bestaande (vaak oude) drainageleidingen hebben en of deze nog functioneren. Mochten zich problemen voordoen met de grondwaterstand dan wordt op ad-hoc basis onderzoek gedaan naar de werking van de eventueel aanwezige drainageleidingen.

5.1.4

Oppervlaktewater De oppervlaktewateren worden deels door de gemeente en deels door het waterschap beheerd en onderhouden. In hoofdlijn kan gesteld worden dat het waterschap voor alle watervoerende watergangen verantwoordelijk is voor de afvoercapaciteit van deze voorzieningen. Zij maait en baggert daarvoor de waterlopen en spuit duikers door. Binnen stedelijk gebied wordt stadswater door de gemeente (soms biologisch) gebaggerd en taluds en waterpartijen gemaaid, mits het water niet in beheer is bij het Waterschap. Steeds vaker worden in overleg met het waterschap nieuwe beheerafspraken gemaakt. Hierbij worden, met name uit het oogpunt van efficiency, beheergrenzen bepaald passend binnen de verantwoordelijkheden van de betreffende organisatie.

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -17-

5.2

Functioneren van het rioleringssysteem Om een goed werkend rioleringssysteem te hebben, dienen alle objecten zich in een goede toestand te bevinden. De kwalitatieve staat daarvan wordt veelal gebaseerd op beschikbare inspectieresultaten. Verder dient de functie van de objecten afgestemd te zijn op de voorwaarden die gesteld zijn aan het gehele rioleringssysteem. Berekeningen en klachten geven een indicatie van het functioneren van de verschillende rioolstelsels.

5.2.1

Toestand van de voorzieningen De toestand van de vrijverval riolering is te bepalen op basis van de inspectieresultaten. Van nagenoeg alle riolen zijn inspectiegegevens beschikbaar, al zijn deze soms wat ouder.. Voor zover inzichtelijk is de toestand van de vrijverval riolering redelijk te noemen. Op basis van de inspectieresultaten is in de onderstaande tabel de kwaliteit van de vrijverval riolen buurtgewijs inzichtelijk gemaakt. Daarbij is ook de kwalitatieve staat van de pompen en gemalen weergegeven. Buurten Sterrenbuurt Schildersbuurt Dammenbuurt Componistenbuurt Bloemenbuurt Schrijversbuurt Natuurkundigebuurt Kruidenbuurt Ind.terrein Weststad zuid Oud West Ind.terrein Vijf Eiken Dorst Centrum Slotjes Midden Leijsenakkers Donkenbuurt Den Hout De Warande Beemdenbuurt Vogelbuurt Ind.terrein Statendam Oosteind Larenbuurt Staatsliedenbuurt Paterserf Slotjes West Molenbuurt Vrachelen Zuidwest Vrachelen Noord Kanaleneiland Slotjes Oost Kastelenbuurt Ind.terrein Heikant Vrachelen Zuidoost Ind.terrein Weststad Noord Vrachelen Noord-West

zeer goed goed redelijk matig slecht zeer slecht

Pompen en gemalen in bergbezinkbassins rioolgemalen drukrioolpompen

Tabel 5.1: kwaliteit riolering op basis van inspectieresultaten, onderverdeeld per wijk

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -18-

De wijze van presenteren sluit aan bij de prio-buurten aanpak die binnen de gemeente Oosterhout gehanteerd wordt. De gekleurde blokjes geven een indicatie van de kwaliteit, maar hebben geen kwantitatieve relatie. 5.2.2

Berekeningen Het functioneren van het rioolstelsel wordt beoordeeld met behulp van modelberekeningen. Van alle gemengde rioolstelsels zijn in de periode 2007-2008 rioleringsberekeningen uitgevoerd. De resultaten hiervan zijn vastgelegd in basisrioleringsplannen (BRP). Deze plannen geven inzicht in het functioneren van de riolering en bieden oplossingen om dit functioneren waar nodig te verbeteren. Van het functioneren van de verbeterd gescheiden riolering (VGS) op de bedrijventerreinen zijn geen betrouwbare rioleringsberekeningen beschikbaar en is onzekerheid over het functioneren in de praktijk. Zo is onduidelijk welke particuliere verhardingen er wel of niet afvoeren naar de riolering en van de op deze terreinen aanwezige riolen zijn bij de gemeente nauwelijks gegevens bekend. Mede om die reden is de gemeente bezig met een monitoringsproject op industrieterrein Weststad Zuid. De bedoeling van dit project is om meer inzicht te verkrijgen in het werkelijke functioneren van de riolering ter plaatse. Met behulp van die kennis kan een nieuw, betrouwbaar rekenmodel worden opgesteld, waarbij theorie en praktijk gesynchroniseerd zijn.

5.2.3

Meten en monitoren Om de werking van de gemalen te monitoren is er een centrale hoofdpost aanwezig, waarbij gegevens op afstand kunnen worden gegenereerd en in grafieken en/of rapporten weergegeven. Daarnaast worden storingen realtime doorgegeven aan een onderhoudsmonteur. Daarnaast beschikt de gemeente over een grondwatermeetnet waarmee inzicht kan worden verkregen in de grondwaterstanden binnen de gemeente. Ten behoeve van de grondwatermetingen beschikt de gemeente over een apart beheersysteem. In de loop der jaren zijn er verspreid over het gehele rioolstelsel diverse meetinstallaties geplaatst die het daadwerkelijk functioneren van de riolering registreren. Te denken valt daarbij aan; niveaumeters bij overstorten, debietmeters bij rioolgemalen en over verschillende neerslagmeters. Vooralsnog wordt er wel de nodige meetdata verzameld, maar worden de meetgegevens niet structureel geanalyseerd. Dit vindt waar nodig op adhoc basis plaats indien er specifieke vragen zijn.

5.2.4

Gegevensbeheer Om het beheer en onderhoud van de riolering vorm te kunnen geven, gebruikt de gemeente Oosterhout een geautomatiseerd rioolbeheersysteem. In dit beheersysteem zijn de karakteristieken van het rioleringssysteem vastgelegd en kan het rioolstelsel planmatig beheerd worden. In 2015 heeft de gemeente een nieuw beheersysteem aangeschaft. Door de conversie van de data zijn er nog enkele zaken die uitgezocht en gemuteerd moeten worden.

Water- en Rioleringsplan 2017-2021 Gemeente Oosterhout -19-

Voor de rioolgemalen heeft de gemeente een specifiek onderhoudsbeheersysteem om de onderhoudstoestand van de gemalen vast te leggen en planmatig in te kunnen vullen. 5.2.5