Oosterhout - Accountantsverslag 2022

CONCEPT ACCOUNTANTSVERSLAG 2022

Gemeente Oosterhout

Aanbiedingsbrief

Aan:

Geachte leden van de raad,

de raad van de gemeente Oosterhout T.a.v. de heer E. Kaarsemaker, raadsgriffier Postbus 10150 4900 GB OOSTERHOUT NB

Wij hebben de jaarrekening 2022 van de gemeente Oosterhout (hierna te noemen ‘gemeente’) gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 23 januari 2023, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2022. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole opgenomen. De jaarrekeningcontrole 2022 is nog niet volledig afgerond, wel is op basis van onze werkzaamheden duidelijk wat de strekking van de controleverklaring wordt. Na formele afronding van ons dossier zullen wij overgaan tot het verstrekken van de controleverklaring.

Rotterdam, 1 juli 2023

Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke functionarissen binnen de ambtelijke organisatie. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders. Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Helaas is door onvoorziene persoonlijke omstandigheden in ons team het proces verstoord, als gevolg waarvan aanlevering van dit verslag slechts kort voor behandeling heeft kunnen plaatsvinden. Wij danken u voor uw begrip in deze en uw medewerking om, ondanks de vertraging, constructief mee te werken aan het in beeld krijgen van de bevindingen en conclusies. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente daarvoor bedanken. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Met vriendelijke groet,

Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA

VOLGENDE PAGINA

INHOUDSOPGAVE

DASHBOARD

BDO Audit & Assurance B.V. namens deze, C.M. Steehouwer MSc RA Partner

Inhoudsopgave

1. DASHBOARD

2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE

4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE

4

1. Dashboard

1.1 Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole STREKKING CONTROLEVERKLARING 



5

SOCIAAL DOMEIN

Op basis van onze controle zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid af te geven.



Ten aanzien van de rechtmatigheid zijn wij voornemens een verklaring met beperking af te geven.

RESULTAAT 2022

Resterende onzekerheid a.g.v. het niet kunnen vaststellen van de prestatielevering bedraagt: 

Jeugdzorg (ZiN) € 905.761;



Wmo (ZiN) € 578.033; en



Pgb’s € 677.819.



Gemeente Oosterhout heeft geen apart M&O-beleid ten aanzien van de Wet Inburgering 2021.



De grondslagen van de jaarrekening aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.





De WNT is nageleefd.



Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de SiSa-bijlage.

Vanuit onze controle m.b.t. de rechtmatigheid van de lasten binnen sociaal domein volgen beperkt bevindingen. Fouten en onzekerheden blijven geëxtrapoleerd onder de rapporteringstolerantie.

GRONDEXPLOITATIES De grondexploitaties zijn met per 31 december 2022 geactualiseerd door de gemeente Oosterhout.



Wij hebben voldoende en geschikte controleinformatie ontvangen t.b.v. de controle van de geactualiseerde uitgangspunten: 

Wij hebben de ingerekende kosten en opbrengsten gecontroleerd en kunnen ons vinden in de ingerekende kosten en opbrengsten, waarmee ook het verwacht resultaat betrouwbaar is in te schatten.



Op twee projecten is een (aanvullende) verliesvoorziening verantwoord in 2022. Wij hebben de volledigheid van de verliesvoorzieningen vastgesteld.

DASHBOARD

Omdat de onzekerheden inzake prestatielevering onder onze tolerantie blijven hebben wij de door Oosterhout getroffen maatregelen niet getoetst.

OVERIGE BEVINDINGEN



JAARREKENING

Saldo van baten en lasten

9.755

4.320

-/- 3.439

-/- 3.686

6.314

634



Belangrijkste oorzaak voor de positieve afwijking van het resultaat over 2022 (ten opzichte van de gewijzigde begroting) is het gevolg van een hogere algemene uitkering vanuit het gemeentefonds



Zie toelichting in paragraaf 8.4.8 van de jaarstukken voor een nadere duiding.



Het resultaat 2022 wijkt ongeveer 3,7% af van de totale begrote lasten (na wijziging).

UW FINANCIËLE POSITIE



Voor het spaarverlof is een voorziening opgenomen voor zover rechten zijn omgezet. Wij adviseren u om in 2023 een monitoring en rapportage in te richten teneinde een betrouwbare grondslag op te bouwen voor de toekomstige voorziening.



Over 2022 blijkt uit de spend-analyse een onrechtmatigheid van totaal € 1.630.611, inclusief een bedrag van € 625.748 met betrekking tot nieuwe inhuur via DAS die ten onrechte 1-op-1 is gegund. Daarnaast hebben wij onzekerheden geconstateerd voor € 764.731.



Wij adviseren u in 2023 te herevalueren of het bedrag aan geactiveerde eigen uren ad € 750.000 nog passend is bij de bestede uren en hiermee samenhangende loonkosten. FINANCIËLE POSITIE

Begroting (na wijziging)

Resultaat

Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden.



2022

Mutatie reserves



zijn

(x €1.000)

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

6

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 De jaarrekening is getrouw 2.2 Rechtmatigheid van de jaarrekening 2.3 Rapporteren over fraude en continuïteit in de controleverklaring 2.4 Belangrijkste aandachtspunten voor 2023 2.5 Bevindingen inhuur buiten DAS

2.1 De jaarrekening is getrouw De jaarrekening 2022 is getrouw

7

Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Oosterhout een goedkeurende controleverklaring af te geven met betrekking tot de getrouwheid. Een goedkeurende verklaring met betrekking tot getrouwheid betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva per 31 december 2022 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 50.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

VERWIJZING

57.334

-

§ 4.1

Onzekerheid prestatielevering Wmo (ZiN)

-

578.033

§ 4.1

Onzekerheid prestatielevering Jeugdwet (ZiN)

-

905.761

§ 4.1

Onzekerheid prestatielevering Pgb’s (Wmo en Jeugdwet)

-

677.819

§ 4.1

52.042

-

§ 4.1

Totaal

109.376

2.161.613

Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

1.930.000

5.790.000

Uitvoeringsmaterialiteit (75% van de materialiteit)

1.447.500

4.342.500

Getrouwheid Pgb getrouwheidsfouten voor Wmo en Jeugdwet

Reclassificatie netto-vlottende schulden

50.000

Door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringstolerantie

Gezien de beperkte omvang van de geconstateerde en niet-gecorrigeerde fouten en het feit dat de jaarstukken reeds aan de raad ter beschikking waren gesteld op het moment van communiceren hiervan is besloten hiervoor geen correctie meer door te voeren. Deze verschillen zullen worden bevestigd in de bevestiging van het college bij de jaarrekening. Wij kunnen ons vinden in de conclusie van het college omtrent bovenstaande getrouwheidsfouten.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 Rechtmatigheid van de jaarrekening De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2022 zijn niet geheel in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.

8

Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Oosterhout een controleverklaring met beperking af te geven met betrekking tot de rechtmatigheid. Naast de gecorrigeerde en ongecorrigeerde controleverschillen in het kader van de getrouwheid van de jaarrekening zijn de volgende controleverschillen ten aanzien van het aspect rechtmatigheid geconstateerd. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 50.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING

FOUTEN

ONZEKERHEDEN

VERWIJZING

1.630.611

764.731

§ 4.3

Begrotingsonrechtmatigheden

220.000

-

§ 4.6

Ongesaldeerde getrouwheidsfouten en/of onzekerheden

109.376

2.161.613

§ 2.1

Totaal

1.959.987

2.926.344

Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)

1.930.000

5.790.000

Uitvoeringsmaterialiteit (75% van de materialiteit)

1.447.500

4.342.500

Rechtmatigheid Europese aanbestedingen

50.000

Door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringstolerantie

Gezien het totaal van de geconstateerde rechtmatigheidsbevindingen onze materialiteit overschrijdt zijn wij voornemens een controleverklaring met beperking te verstrekken ten aanzien van de rechtmatigheid.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.3 Rapporteren over fraude en continuïteit in de controleverklaring De paragrafen controleaanpak frauderisico’s en veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie zijn opgenomen in de controleverklaring. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door het college of het management. Onze werkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het college over de gehanteerde uitgangspunten om de normale bedrijfsvoering voort te kunnen zetten.

DASHBOARD

9

Verplicht rapporteren over fraude en continuïteit in de controleverklaring Vanaf boekjaar 2022 nemen accountants bij wettelijke controles de paragrafen controleaanpak frauderisico’s en veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie op in de controleverklaring. Deze aanpassingen zien toe op het verplicht rapporteren in de controleverklaring over onze controleaanpak frauderisico’s en onze controleaanpak ten aanzien van het vermogen om risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen. Met het verplicht rapporteren over deze onderwerpen wordt tegemoet gekomen aan een veel gehoorde wens van stakeholders om transparanter te zijn over onze werkzaamheden. Uiteraard hebben de onderwerpen fraude en het vermogen om financiële risico’s op te vangen altijd al de aandacht tijdens de accountantscontrole. Maar door deze zaken nu te beschrijven in de controleverklaring, wordt die aandacht ook expliciet gemaakt. Frauderisico’s Bij de planning voor de jaarrekeningcontrole, houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties met verschillende personen binnen de gemeente.

Ten behoeve van de controle van boekjaar 2022 hebben wij de volgende frauderisico’s geadresseerd tijdens onze controle: • het risico van het doorbreken van maatregelen van interne beheersing door het college of het management, met name vanuit tendensen om budgetten veilig te stellen voor volgend jaar of binnen budgetten of kredieten te kunnen blijven. Dergelijke tendensen uiten zich in memoriaalboekingen en andere aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt. Dit betreft een risico wat is voorgeschreven in de Nederlandse controle standaarden en niet een risico wat het gevolg is van een specifieke gebeurtenis of omstandigheid bij de gemeente. • Ongeautoriseerde handelingen in Decade a.g.v. eindgebruikers met superuserrechten. Onze controlewerkzaamheden ten aanzien van deze risico’s hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude. Continuïteit Feitelijk is het zo dat bij elke gemeente in Nederland het Rijk garant staat. Met andere woorden: een gemeente kan formeel gezien niet failliet gaan, omdat het Rijk dan bij moeten springen en het Rijk zelf kan niet failliet gaan. Het gevolg hiervan is dat crediteuren en andere stakeholders nooit benadeeld kunnen worden door een faillissement.

Desalniettemin is de financiële positie vanuit het perspectief van raadsleden van belang en moet het college inzicht geven in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder. Met de invoering van de aangepaste Nederlandse Standaard 700 dienen accountants vanaf dit jaar voor gemeenten in hun controleverklaringen bij jaarrekeningen naast fraude te rapporteren over de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Onze controlewerkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en aannames van het college over de gehanteerde uitgangspunten om de normale bedrijfsvoering voort te kunnen zetten zonder tussenkomst van de toezichthouder.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.4 Belangrijkste aandachtspunten voor 2023

10

Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2022 hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende aandachtspunten voor het komende jaar benoemen. Vooruitblik naar rechtmatigheidsverant woording

Vooruitblik naar rechtmatigheidsverantwoording Met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording per 2023 komt er een nog belangrijker rol bij de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) te liggen. Naast het uitvoeren van een deugdelijke risicoanalyse en het uitvoeren en vastleggen van de VIC-werkzaamheden, vraagt dit ook om het vermogen bevindingen te evalueren, op te volgen en conclusies te trekken. Op dit moment ligt er een gedegen risicoanalyse en een VIC-plan in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording waarin de koppeling met het normenkader gemaakt wordt. Advies is om nog een volledigheidscheck te doen of alle relevante wet- en regelgeving van het normenkader nu integraal onderdeel uitmaakt van de risicoanalyse en de geplande VIC-werkzaamheden. In het verlengde van de rechtmatigheidsverantwoording zien wij nog de volgende ontwikkelingen:  SiSa wordt onderdeel van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening, maar van de accountant zal worden verwacht dat deze ook rapporteert over de rechtmatigheid van de SiSa-verantwoording. Wij verwachten dat dit de eerste twee jaar zal leiden een verhoging van de benodigde capaciteit om tot een goede beheersomgeving te komen danwel de interne controles uit te voeren.

 Het voornemen is om met de aanpassing van het BADO in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording tegelijkertijd met ingang van 2023 de materialiteit voor de accountantscontrole te verhogen naar 2% (van de netto lasten, zonder dotaties aan de reserves). Het onderscheid tussen fouten en onzekerheden komt te vervallen. Het is de verwachting dat de wetgeving na de zomer definitief wordt.

Betere beheersing van opgaven dankzij digitalisering

DASHBOARD

Betere beheersing van opgaven dankzij digitalisering Omdat burgers en bedrijven steeds verder digitaliseren wordt ook bij overheden en provincies digitalisering steeds belangrijker. Grote maatschappelijke opgaven als klimaat, energietransitie, woningnood en verminderde koopkracht kunnen ook efficiënter en doelmatiger worden aangepakt met de inzet van digitale middelen. Het is daarom aan te bevelen om serieus en blijvend te investeren in de digitale transformatie van de organisatie en het datagedreven werken. Digitalisering is al lang niet meer een taak van de IT-afdeling alleen. Toch zien wij nog niet dat de primaire processen en afdelingen optimaal gebruik maken van digitalisering en datagedreven werken. En dat terwijl de maatschappelijke opgaven daar wel steeds nadrukkelijker om vragen. Komend controlejaar zullen wij als onderdeel van de controle aandacht schenken aan een volwassenheidsscan van Digitale Bestuurskracht. Deze volwassenheidsscan Digitale Bestuurskracht is gericht op het vermogen van uw organisatie om door middel van digitalisering zowel de reguliere taken als de maatschappelijke opgaven uit te kunnen voeren. Daarmee krijgt u inzicht in eventuele aandachtsgebieden om uw Digitale Bestuurskracht te optimaliseren. Overigens heeft gemeente Oosterhout ruim voldoende aandacht voor digitalisering.

Digitalisering/ digitale bestuurskracht is bijvoorbeeld opgenomen in het Bestuursakkoord.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.5 Bevindingen inhuur buiten DAS

Bevindingen inhuur buiten DAS

11

Bevindingen vanuit inhuur buiten DAS Gemeente Oosterhout huurt diverse functionarissen in, bijvoorbeeld omdat een vacature niet ingevuld kan worden met eigen personeel. Gemeente Oosterhout maakt hierbij gebruik van Flex West-Brabant, een Dynamisch Aankoop Systeem (hierna: DAS), waarin Oosterhout een opdracht uitzet en zzp’ers/detacheerders of organisaties op kunnen inschrijven. DAS (de tool t.b.v. het uitzetten van opdrachten) is Europees aanbesteed, zodat alle inhuur die via het DAS wordt aangetrokken ook rechtmatig is/blijft. Deze opdrachten worden uitgezet door de teamleiders. Het is hierbij contractueel verplicht om opdrachten in DAS uit te zetten; één-op-één gunnen van opdrachten, ongeacht omvang, is daardoor onrechtmatig. Het interne auditteam ‘Team VIC&A’ heeft vanuit uitgevoerde verbijzonderde interne controles op inhuur, maar met name vanuit P&O signalen opgevangen dat de procedure rondom inhuur personeel m.b.t. het uitzetten van opdrachten in DAS niet structureel wordt nageleefd. Observatie betrof het eerder aanmaken van een account in de systemen van gemeente Oosterhout dan dat in het DAS een uitvraag was afgerond of gestart. Door deze observaties ontstond het beeld dat de procedure niet werd gevolgd.

Hierop heeft VIC&A aanvullende werkzaamheden verricht voor alle nieuwe inhuur in 2022, waarbij is gekeken naar de data van het uitzetten van de opdracht in DAS en het moment dat een account voor de bewuste ingehuurde functionaris is aangemaakt/aangevraagd. Op basis van signalering door Team VIC&A, maar vooral na een eerste analyse van de bevindingen door BDO leek in eerste instantie sprake van een breder probleem rond fraude/integriteit. Onderzoek door de gemeente Oosterhout, onze eigen analyses en werkzaamheden hierop, meer inzicht in de daadwerkelijke procedure en een bespreking met een betrokkene, waarin wij participeerden, heeft ons voldoende inzicht gegeven om onze evaluatie hiervan af te ronden. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat de gemeente Oosterhout haar verantwoordelijkheid hierin zowel naar de eigen medewerkers als naar ons op juiste en adequate wijze heeft ingevuld. Voor de toekomst wordt op dit moment nagedacht of de huidige werkwijze met gebruikmaking van een DAS nog de meest passende is, mede gezien de dynamiek op de arbeids- en inhuurmarkt. Uit het onderzoek blijkt uiteindelijk een onrechtmatigheid die wij in paragraaf 4.3 hebben uitgewerkt. De totale impact van deze omstandigheid was niet materieel en wij hebben geen verdere aanwijzingen voor niet-integer handelen door medewerkers van de gemeente Oosterhout.

Voor 2023 zal een deel van deze inhuur doorlopen en dan wederom tot onrechtmatige bestedingen leiden. Deze komen dan echter direct voort uit de onrechtmatige beheershandelingen in 2022.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

12

3. Resultaat & financiële positie

3.1 Resultaat 2022 3.2 Dashboard financiële positie 3.3 Ons beeld van uw financiële positie

3.1 Resultaat 2022 Resultaat 2022 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 5,7 miljoen voordelig

13

Het resultaat van gemeente Oosterhout over het jaar 2022 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 5,7 miljoen voordelig. In onderstaand overzicht is het resultaat per programma in het kort weergegeven:

2022

BEGROTING NA WIJZIGINGEN

VERSCHIL

Programma Zorg en welzijn

-/- 58.377

-/- 58.221

-/- 156

Programma Arbeidsmarkt, economie en onderwijs

-/- 5.309

-/- 4.916

-/- 393

Programma Sport en cultuur

-/- 8.812

-/- 8.314

-/- 498

Programma Duurzaamheid en klimaat

-/- 10.811

-/- 10.552

-/- 259

Programma Wonen en mobiliteit

-/- 13.657

-/- 14.547

890

Programma Veiligheid

-/- 5.117

-/- 4.761

-/- 356

Programma Meer voor elkaar

-/- 4.611

-/- 4.624

13

Programma Financieel solide

138.299

132.181

6.118

-/- 21.558

-/- 21.885

327

Programma Onvoorzien

-

-/- 39

39

Vennootschapsbelasting

-/- 292

-/- 2

-/- 290

Saldo van baten en lasten

9.755

4.320

5.435

-/- 3.439

-/- 3.686

247

6.314

634

5.682

OVERZICHT REALISATIE PROGRAMMA’S (x 1.000)

Programma Gemeentelijke organisatie

Mutaties reserves Belangrijkste afwijkingen in het resultaat 2022 op programma Financieel solide a.g.v. hogere uitkering gemeentefonds

Resultaat

Graag wijzen wij de raad op de uiteenzetting van het resultaat 2022 in paragraaf 8.4 van de jaarstukken en de cijfermatige duiding van de afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting, rekening houdend met reservemutaties. Belangrijkste oorzaak voor de positieve afwijking van het resultaat over 2022 (ten opzichte van de gewijzigde begroting) is zichtbaar in het programma Financieel solide als gevolg van een hogere algemene uitkering vanuit het gemeentefonds (zie toelichting in paragraaf 8.4.8 van de jaarstukken voor een nadere duiding). Het resultaat 2022 wijkt ongeveer 3,7% af van de totale begrote lasten (na wijziging). Op basis van onze ervaringsnorm bij decentrale overheden is een afwijking van 2-3% inherent aan een complex begrotingsproces. Een deel van deze wat hogere afwijking dan onze norm komt voort uit het laat beschikbaar komen van middelen in de decembercirculaire voor o.a. energietoeslag die niet meer in 2023 tot uitkeringen heeft kunnen leiden en daarmee via de resultaatbestemming doorschuift naar volgend jaar.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.2 Dashboard financiële positie

NETTO SCHULDQUOTE

14

BELASTINGCAPACITEIT

SOLVABILITEIT 50

90

105

95

130

24,6% 220

-100

< 90%

61,2,0%

20

90-130%

0

> 130%

(GECORRIGEERDE) SCHULDQUOTE

< 20%

90,9% 100

20-50%

> 50%

< 95%

150

95-105%

35 130

26,0% -100

< 90%

DASHBOARD

220

90-130%

> 130%

JAARREKENING

3,43% -1,1%

5,1%

20

100

0

< 20%

FINANCIËLE POSITIE

> 105%

STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE

GRONDEXPLOITATIE

90

50

20-35%

> 35%

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.3 Ons beeld van uw financiële positie

Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien

15

Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente Oosterhout. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.

Signaleringswaarden GTK 2020 als referentiewaarden

Signaleringswaarden volgens het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020 (GTK 2020) Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld dat vanaf begrotingsjaar 2020 geldt. In het GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als referentie gebruikt bij ons beeld van uw financiële positie.

Uw financiële positie is ruim voldoende

Weerstandsvermogen gemeente Oosterhout is ruim voldoende In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 26,1 miljoen. In het weerstandsvermogen ultimo 2022 is een bedrag van € 8,8 miljoen meegeteld van vrij aanwendbare bestemmingsreserves. In geval van calamiteiten is het mogelijk om een deel van deze reserves een andere aanwending te geven. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. De gemeente Oosterhout heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 17,2 miljoen. Het weerstandsvermogen van de gemeente Oosterhout is volgens het GTK 2020 ruim voldoende te noemen.

Uw weerstandsvermogen is ruim voldoende

De gemeente kan aan haar langetermijnverplichtingen voldoen

Solvabiliteit en netto schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2022 61,2% (2021: 59,6%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente Oosterhout in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De netto schuldquote bedraagt 24,6% (2021: 34,15%). De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Zowel de solvabiliteit als de netto schuldquote laten een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van de signaleringswaarden volgens het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020).

Financieel risico als gevolg van de grondexploitatie is laag

DASHBOARD

Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van de gemeente Oosterhout is laag doordat de grondpositie (de waarde van de grond) ten opzichte van de totale baten laag is. De ratio grondexploitatie < 20% is het minst risicovol te noemen volgens het GTK 2020.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

16

4. Belangrijkste bevindingen

4.1 Sociaal domein 4.2 Grondexploitaties 4.3 Aanbestedingsrechtmatigheid 4.4 Overige bevindingen 4.5 BBV, WNT en SiSa 4.6 Begrotingsrechtmatigheid 4.7 Significante schattingsposten

4.1 Sociaal domein

Sociaal domein 2022 bedragen circa € 32,8 miljoen (excl. apparaatskosten)

17

Sociaal domein De lasten (excl. apparaatskosten) van gemeente Oosterhout in het Sociaal domein bedragen over 2022 circa € 32,8 miljoen. In hoofdlijnen zijn deze lasten als volgt opgebouwd: ONDERDEEL

2022 * EUR 1.000

Jeugdzorg (ZiN)

17.907

Wmo (ZiN)

14.845

Pgb’s

1,1

Participatiewet

14,1

Energietoeslag

3,2

Tozo

0,4

Inburgering

0,2

Opvang vluchtelingen en leefgeld

0,5

Totaal

Resterende onzekerheid Jeugdzorg (ZiN) € 905.761

Resterende onzekerheid Wmo (ZiN) € 578.033

DASHBOARD

32.772

Jeugdzorg (ZiN) Gemeente Oosterhout koopt de jeugdhulp in via gemeente Breda. Gemeente Breda contracteert de jeugdhulp vervolgens met de zorginstellingen. Uit de ontvangen verantwoording van de gemeente Breda blijkt dat van een aantal zorginstellingen nog onvoldoende controle-informatie is ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn geleverd. Als gevolg van de maatregelen die gemeente Oosterhout zelf nog heeft genomen (o.a. beschikkingsproces, VIC, etc.) worden de onzekerheden verlaagd. Evenwel moeten wij nog een onzekerheid van € 905.761 rapporteren in onze foutevaluatie als gevolg van het niet vast kunnen stellen van de prestatielevering van de zorg (zie verder paragraaf 2.1 van dit accountantsverslag). Dit is het gevolg van de regionale afspraken om kleine zorgaanbieders geen controleverklaring bij de productie te vragen. Vanuit de rapportage van gemeente Breda blijkt een lagere onzekerheid a.g.v. alternatieve interne processen (bij de gemeente Breda), echter aangezien wij deze niet kunnen verifiëren rapporteren wij een hogere onzekerheid. Wmo (ZiN) De productieomvang van Wmo (ZiN) bij zorginstellingen heeft de gemeente Oosterhout in haar cijfers verwerkt. De toekenning van voorzieningen in het kader van Wmo (ZiN) doet gemeente Oosterhout zelf.

Met betrekking tot de lasten Wmo (ZiN) vraagt de gemeente Oosterhout per zorginstelling om een controleverklaring bij de productieverantwoording op basis van het landelijk protocol. Voor kleinere aanbieders geldt deze verplichting niet. Van de kleinere aanbieders, maar ook voor een aantal grote(re) aanbieders geldt dat de gemeente Oosterhout geen controleverklaring bij de productieverantwoordingen heeft ontvangen. In totaal is voor een productie van € 889.282 geen controleverklaring bij de productieverantwoording Wmo (ZiN) ontvangen. Voor een gedeelte hiervan hebben wij vanuit alternatieve beheersingsmaatregelen binnen de gemeente Oosterhout (o.a. beschikkingsproces, VIC, etc.) zekerheid kunnen behalen. Echter op basis van onze controlemethodiek dienen wij een bedrag ad € 578.033 als onzeker aan te merken als gevolg van het niet vast kunnen stellen van de prestatielevering van de zorg (zie verder paragraaf 2.1 van dit accountantsverslag). JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.1 Sociaal domein

Fout pgb mede gebaseerd op projectiebrieven

18

Pgb’s De SVB controleert zorgovereenkomsten, toetst facturen en declaraties en betaalt uit aan zorgverleners of andere instellingen. Uw gemeente verstrekt de beschikkingen pgb en is verantwoordelijk voor een adequate cliëntregistratie en het vaststellen van de prestatielevering. Uit de accountantscontrole 2022 bij de SVB blijkt dat landelijk geen sprake is van een goedkeurend oordeel. Ten aanzien van de rechtmatigheidsfouten zijn de foutpercentages opgenomen in de gemeentespecifieke projectiebrieven. Voor gemeente Oosterhout zijn de percentages voor rechtmatigheidsfouten en voor getrouwheidsfouten voor zowel de Wmo als Jeugdzorg opgenomen in onderstaande tabel: PGB PER CATEGORIE

Getrouwheidsfouten Pgb’s € 57.334 Rechtmatigheid fouten Pgb’s onder rapporteringstolerantie Onzekerheden Pgb’s geraamd op € 677.819

Vanuit controle Tozo geen bijzonderheden

Geen M&O-beleid v.w.b. Wet Inburgering 2021

DASHBOARD

FINANCIËLE RECHTMATIGHEIDSFOUT

FINANCIËLE GETROUWHEIDSFOUT

Jeugdzorg

1,24%

1,91%

Wmo

1,58%

1,22%

Wanneer we de rapportages van de SVB vergelijken met de verantwoorde lasten in de financiële administratie constateren wij dat de lasten Pgb’s (Wmo en JW) in totaal voor een bedrag van € 40.496 te laag zijn verantwoord. Inclusief toerekening getrouwheidsfouten vanuit de projectbrieven leidt in totaal tot een getrouwheidsfout van € 57.334. Voor de rechtmatigheidsfout o.b.v. de gemeentespecifieke projectiebrieven geldt dat deze onder onze rapporteringstolerantie blijft en deze lopen dus niet mee in onze foutevaluatie. De SVB toetst niet op levering van de zorg. Hierdoor is er sprake van een onzekerheid. De gemeente verkrijgt echter zekerheid door intern ingerichte processen, zoals het toekenningsproces, de controles op betalingen, etc. waardoor deze onzekerheid deels teniet wordt gedaan. De processen van pgb Jeugdzorg en Wmo lopen op een aantal onderdelen verschillend, waardoor voor Jeugdzorg en Wmo niet dezelfde zekerheid wordt verkregen. Op basis van onze controlemethodiek dienen wij een bedrag ad € 677.819 als onzeker aan te merken als gevolg van het niet vast kunnen stellen van de prestatielevering van de zorg (zie verder paragraaf 2.1 van dit accountantsverslag). Tozo Uit onze werkzaamheden ten aanzien van de bestedingen 2022 en opvolging IB signalen uit eerdere jaren volgen geen controleverschillen en/of onzekerheden.

In opzet zijn voldoende maatregelen opgenomen om het M&O-risico te mitigeren. Er is een geformaliseerd M&Obeleid aanwezig conform de rechtmatigheidsvoorschriften van VNG, Divosa en het Ministerie van SZW. De opvolging van de IB-signalen vinden conform het vastgestelde beleid plaats. Wij concluderen dat het M&O-beleid met betrekking tot Tozo in 2022 adequaat en toereikend is. Wet Inburgering 2021 Op 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel ingegaan waarin de Wet Inburgering 2021 wordt uitgevoerd door gemeenten. Met het nieuwe inburgeringsstelsel wordt beoogd dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk de taal leren, richting werk worden geactiveerd en volwaardig in de Nederlandse samenleving gaan deelnemen. Gemeenten hebben de regie over de uitvoering van de inburgering (regierol), waaronder de verantwoordelijkheid om inburgeringsplichtige asielstatushouders, gezinsmigranten en overige migranten te begeleiden, met hen de keuze te maken voor een van de drie leerroutes (Onderwijsroute, de B1-route of de Zelfredzaamheidsroute) en toe te zien op de voortgang van het inburgeringstraject. Gemeenten hebben de wettelijke plicht om ervoor zorg te dragen dat er aan de inburgeringsplichtige asielstatushouder tijdig een inburgeringsaanbod wordt gedaan.

Van gemeenten wordt verwacht dat zij in aanvulling op het bestaande M&O-beleid bij een gemeente specifiek aandacht aan de Wet Inburgering 2021 besteden. Wij hebben geconstateerd dat de gemeente Oosterhout geen apart M&O-beleid heeft ten aanzien van de Wet Inburgering 2021. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Grondexploitaties

Redelijkheid belangrijkste schattingselementen

19

Actualisatie en bijstelling grondexploitaties Eén van de grootste balansposten betreft de post voorraden onderhanden werk. Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, fasering, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten hebben wij bij onze controle de grondexploitaties diepgaand gecontroleerd. De risico's voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s:  Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.  Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?  Prijs: de woningprijzen verschillen sterk per regio waardoor alertheid geboden is. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen? Wij hebben de ontwikkelingen binnen de grondexploitaties besproken met uw planeconoom en de drie P’s en de uitgangspunten zijn tijdens de jaarrekeningcontrole getoetst.

De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2022 geactualiseerd. Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen.

Belangrijke externe ontwikkelingen  Gemaakte kosten in 2022 met name bouw- en woonrijp maken  Actualisatie van de grondexploitaties leidt tot een voorziening op Slotjes Midden en ophoging bij Zwaaikom  De gehanteerde indexatiecijfers zijn aanvaardbaar

DASHBOARD

Ontwikkelingen met impact op de exploitatieopzetten Gemeente Oosterhout heeft ultimo 2022 vijf grondexploitaties, waarvan één bedrijventerrein. De woningbouwplannen zijn over het algemeen in een vergevorderd stadium, waardoor de schattingsonzekerheid op de nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten relatief beperkt is. De belangrijkste ontwikkelingen in 2022 zijn:  De woningbouwplannen zijn verder bouw- en woonrijp gemaakt. Daarnaast zijn diverse gronden en kavels verkocht binnen De Contreie. Desalniettemin is de oplevering van De Contreie met één jaar doorgeschoven. Hierdoor stijgen, onder andere door de ingerekende inflatie, de totaal geraamde kosten. Daarnaast zijn de plannen voor deelgebied 4 verder vormgegeven, wat leidt tot hoger geraamde opbrengsten.  Het project Slotjes-Midden is met één jaar doorgeschoven. Mede als gevolg van hogere te verwachten kosten is het te realiseren resultaat op dit project omgeslagen van een geschatte winst ad € 100.000 ultimo 2021 naar een verwacht verlies van € 550.000. De gemeente Oosterhout een voorziening gevormd op dit project ter hoogte van dit bedrag.  De verliesvoorziening op Plan Zwaaikom is opgehoogd met € 220.000, wat met name het gevolg is van een toename aan kosten voor ambtelijke inzet en een door het collegebesluit ten aanzien van de brug.

 Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne is er sprake van schaarste in mens, materiaal en materieel en kenmerkte 2022 zich met hoge inflatiecijfers. Enerzijds zorgt deze schaarste ervoor dat de slagvaardigheid en daadkracht van organisaties afnemen, waardoor projecten vertraging oplopen. Anderzijds zorgen de hoge inflatiecijfers er voor dat uitgaven nu en in de toekomst duurder worden of dat met hetzelfde geld minder gerealiseerd kan worden. Gemeente Oosterhout heeft in het MPG 2022 op basis van de ontwikkeling GWW-kosten (grond-weg- en waterbouw) in 2022 de in te rekenen kostenindexatie bepaald. Als gevolg hiervan heeft gemeente Oosterhout de kostenindex opgehoogd naar 5% in het eerste jaar en 2,5% in de jaren erop. Opbrengsten worden op basis van onder andere het consumentenvertrouwen en de woningprijs niet jaarlijks geïndexeerd. Dit is in lijn met de uitgangspunten van Metafoor. Wij kunnen ons vinden in de gehanteerde indexatiecijfers, mede gezien de meeste nog te realiseren kosten toezien op bouw- en woonrijp maken. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Ontwikkeling grondexploitaties Everdenberg-Oost één jaar doorgeschoven. Kosten en opbrengsten voor de gemeente liggen contractueel vast.

20

Ontwikkelingen Everdenberg-Oost De ontwikkelingen op Everdenberg-Oost zijn ook in 2022 zeer beperkt geweest. Dit project wordt samen met een projectontwikkelaar in een BV/CV-constructie uitgevoerd waarbij gemeente Oosterhout de gronden inbrengt, een bijdrage levert aan de kosten bouwrijp maken en een vast bedrag en beheervergoeding voor de reeds verworven gronden krijgt. Onderlinge afspraken, verantwoordelijkheden en prijzen liggen vast in de samenwerkingsovereenkomst. Gemeente Oosterhout dient nog wel enkele grondposities te verwerven. Deze verwerving vindt naar verwachting in 2024 plaats. De CV exploiteert de grondexploitatie, waardoor de risico’s voor rekening van de CV komen en bij afronding van het project ontvangt de gemeente naar rato van de winst uit de grondexploitatie/CV. Het bestemmingsplan is al geruime tijd onherroepelijk geworden, maar het project is nog niet gestart. Op basis van de ‘Bedrijventerreinen-prognose Noord-Brabant september 2022’ blijkt voldoende vraag naar bedrijventerreinen, maar onder andere krapte op het elektriciteitsnetwerk leiden landelijk tot vertragingen bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen. Begin 2023 zijn voorbereidende werkzaamheden ten behoeve van de aansluiting van het elektriciteitsnetwerk aangevangen om te voorkomen dat verdere vertraging wordt opgelopen.

Resultaten grondexploitaties Conform het BBV wordt tussentijds winst naar rato van de voortgang van de grondexploitaties genomen of wordt een verliesvoorziening gevormd voor het verwachte verlies. De verliesvoorziening wordt conform het BBV bepaald op basis van de nominale waarde en de tussentijdse winsten worden bepaald op basis van de contante waarde, waarbij een disconteringsvoet van 1% wordt gehanteerd. Het BBV schrijft een percentage van 2% voor, zijnde het maximale meerjarige streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone. De impact van dit verschil op de contante waarde van de grondexploitaties is echter verwaarloosbaar. Om tussentijdse winst te kunnen verantwoorden, moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).

Ingerekende kosten en opbrengsten zijn betrouwbaar ingerekend.

De in de grondexploitaties ingerekende opbrengsten en kosten voor de komende jaren zijn bepaald op basis van reeds afgesloten overeenkomsten, ontvangen offertes, interne kostenramingen die ten grondslag liggen aan een aanbesteding/offerte-uitvraag of interne berekeningen. Wij hebben de ingerekende kosten en opbrengsten gecontroleerd aan de hand van deze documentatie en kunnen ons vinden in de ingerekende kosten en opbrengsten, waarmee ook het verwacht resultaat betrouwbaar is in te schatten.

In 2022 is voor € 100.000 aan eerder verantwoorde tussentijdse winst teruggenomen.

Op twee projecten is een (aanvullende) verliesvoorziening verantwoord in 2022. Daarnaast is in 2022 geen tussentijdse winst verantwoord, maar is voor € 100.000 aan eerder verantwoorde tussentijdse winst teruggenomen op De Contreie. Op dit project zijn de voor 2022 ingerekende kosten bouwrijp maken niet gerealiseerd in 2022, waarmee deze doorschuiven naar 2023 en onderhevig zijn aan inflatie. Daarnaast is de looptijd van dit project met één jaar doorgeschoven, waardoor de verwachte nog te maken kosten hoger uitvallen dan de hogere nog te realiseren opbrengsten als gevolg van de wijzigingen in deelplan 4 en het verwacht resultaat hierdoor afneemt. Als gevolg hiervan is op basis van de POC-methode een deel van de eerder verantwoorde tussentijdse winst teruggenomen. Op Everdenberg-Oost zijn nog geen opbrengsten gerealiseerd, waardoor nog geen tussentijdse winst kan worden verantwoord op basis van de POC-methode en voor Plan Santrijn is het verwacht resultaat nagenoeg nihil.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Aanbestedingsrechtmatigheid

De bevindingen ten aanzien van naleving van de EU aanbestedingsregels leiden tot een controleverklaring met beperking.

21

Aanbestedingsrechtmatigheid Voor de rechtmatigheidscontrole hebben wij de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsrichtlijnen gecontroleerd aan de hand van een zogenaamde spend-analyse (beoordeling achteraf van alle crediteuren op juiste naleving aanbestedingsregels). In onze managementletter hebben wij gerapporteerd over de interne beheersing ten aanzien van de EU-aanbestedingsregels. In het proces wordt de naleving van de inkoop- en aanbestedingsregels niet afgedwongen en wij kunnen niet steunen op de interne beheersmaatregelen. Over 2022 is daarom door de gemeente een spend-analyse uitgevoerd (toets op naleving EU-aanbestedingsregels achteraf op basis van de crediteurenadministratie). In 2022 blijkt uit de spend-analyse een onrechtmatigheid van totaal € 1.630.611 en onzekerheden van in totaal € 764.731. BEDRAG ONRECHTMATIG (€)

ONDERDEEL

BEDRAG ONZEKER (€)

Onrechtmatigheden vanuit interne controle gemeente Oosterhout

655.863

764.731

Inhuur buiten DAS (zie ook paragraaf 2.6)

625.748

-

349.000

-

1.630.611

764.731

Wezenlijke wijzigingen in 2022 met betrekking tot een Europees aanbestede dienst Zoals in de tabel is te lezen bestaan de onrechtmatigheden grotendeels uit … Totaal

Wezenlijke wijzigingen Gedurende de looptijd van een overeenkomst – dus na gunning - kan de inhoud van een opdracht wijzigen. Aanbestedingsrechtelijk geldt het uitgangspunt dat wijzigingen in zeer beperkte mate toelaatbaar zijn. Het risico kan niet worden uitgesloten dat andere inschrijvers geïnteresseerd waren geweest in de uitvoering van de gewijzigde opdracht en een andere inschrijving hadden ingediend. Het uitgangspunt is dat in geval van een wijziging de opdracht opnieuw aanbesteed moet worden. De werkelijke lasten die nu gerealiseerd worden uit hoofde van de betreffende contracten hoger zijn dan wat initieel overeengekomen was. Daarom wordt dit ook aangemerkt als onrechtmatigheid. Wij adviseren in het inkoopproces (bijvoorbeeld bij de uitvoering van periodieke spend-analyses) specifiek aandacht te hebben voor potentiële wezenlijke wijzigingen, waardoor deze eerder opgemerkt worden en hier tijdig actie op ondernomen kan worden. Inkoop- en aanbestedingsbeleid Vanuit onze werkzaamheden ten aanzien van de spend-analyse blijkt dat bij een aantal contracten het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente Oosterhout niet is nageleefd.

Deze bevindingen leiden op basis van de SDO-Notitie ‘Uitvoering van de controle op aanbestedingsrechtmatigheid bij de jaarrekeningcontrole van decentrale overheden’ niet tot een bevinding in het kader van de rechtmatigheid van de jaarrekening 2022, echter wij vragen u uw interne procedures hierop aan te scherpen.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.4 Overige bevindingen

Voorziening voor arbeidskostengerelateerde verplichtingen

Bevindingen vanuit deelwaarneming Wmo/ Participatiewet

Voorziening uitkeringsdebiteuren

Activering apparaatskosten

DASHBOARD

22

Voorziening voor arbeidskostengerelateerde verplichtingen In januari 2023 heeft de Commissie BBV een uiting gedaan rondom het vraagstuk ‘vormen voorziening voor verlofsparen’. Voor het wettelijke verlofsaldo per 31 december wordt geen voorziening getroffen. Doordat dit verlof binnen twee jaar moet worden opgenomen zal dit saldo niet bovenmatig zijn en geen spaarsaldo betreffen. Hier is sprake van een verplichting van gelijke omvang. Voor het spaarverlof zoals dit vanaf 2022 van toepassing is moet voor de verplichting een voorziening worden opgenomen omdat hier sprake is van een spaarsaldo dat in de tijd, naar verwachting, niet van gelijke omvang zal zijn wat betreft toevoegingen en opnamen van spaarverlof. In de opbouwjaren zal naar verwachting vooral sprake zijn van toevoegingen en groei van de omvang van het spaarsaldo. Per balansdatum en bij het opmaken van de jaarrekening hebben ambtenaren de gemeente Oosterhout nog maar beperkt bovenwettelijk verlof formeel omgezet naar spaarverlofcontracten. Op basis van uitingen van de Commissie BBV dient de gemeente Oosterhout een inschatting te maken welk deel van het saldo bovenwettelijk verlof per balansdatum naar verwachting omgezet zal gaan worden naar spaarverlofcontracten. Wij hebben begrepen dat vanuit ADP geen overzichten te genereren zijn met de verlofstanden per ambtenaar, naar jaarlaag.

Op dit moment is dus onvoldoende betrouwbaar is te schatten welk deel van het saldo bovenwettelijk verlof per balansdatum naar verwachting nog omgezet gaat worden naar spaarverlof. Wij dringen erop aan om met ADP afstemming te zoeken over de beschikbaarheid van deze rapportages. Over de hele linie zien we een afbouw van het openstaand verlof ten opzichte van eerdere jaren. Wij adviseren u in 2023 en daarna een gedegen monitoring in te richten op de ontwikkeling van deze verplichting. Bevindingen vanuit deelwaarneming Wmo/ Participatiewet In nauwe samenwerking met het VIC-team van de gemeente Oosterhout hebben we conform de voorgaande jaren op basis van deelwaarnemingen controles uitgevoerd op de rechtmatigheid van de bestedingen 2022 binnen het sociaal domein. Vanuit onze controle constateren wij beperkt financiële onrechtmatigheden en onzekerheden. Deze blijven geëxtrapoleerd onze de rapporteringstolerantie. De gemeente Oosterhout heeft over 2022 in totaal € 3,2 miljoen verantwoord in het kader van de energietoeslag. Wij controleren door middel van een steekproef de getrouwheid en de rechtmatigheid van de lasten in het kader van de energietoeslag. Uit deze controle blijken geen fouten en onzekerheden. In de jaarrekening 2022 is een reservering opgenomen inzake verwachte resterende toekenningen die betrekking hebben op aanvragen vanuit 2022.

Op basis van de ontvangen onderbouwingen (werkelijke toekenningen energietoeslag 2022 naar de stand per heden) kunnen wij ons vinden in de door de gemeente Oosterhout gevormde reservering. Voorziening uitkeringsdebiteuren De gemeente Oosterhout vormt een voorziening voor de mogelijke oninbaarheid van uitkeringsdebiteuren. Het gaat om een materiële schatting, die inherent onzekerheden bevat. Wij hebben deze methode voor het bepalen van de voorziening beoordeeld en hebben deze tevens besproken met het management. Wij stellen vast dat deze methode in 2022 consistent is toegepast en dat de door de gemeente Oosterhout gehanteerde uitgangspunten passend zijn. Activering apparaatskosten Gemeente Oosterhout activeert jaarlijks voor een bedrag ad circa EUR 750.000 apparaatskosten (directe en indirecte salariskosten) op basis van de door de gemeenteraad geautoriseerde begroting. Uit navraag blijkt dat deze kosten niet nader zijn te specificeren. Het BBV staat het toe om (in)directe personeelskosten te activeren, echter dan moet daar wel een deugdelijke onderbouwing achter zitten. Wij hebben vastgesteld dat voor tenminste dit bedrag aan geactiveerde apparaatskosten gerechtvaardigd is. Gezien het aantal betrokken medewerkers en de ontwikkeling in de (salaris)kosten adviseren wij u dit bedrag en de systematiek in 2023 te herevalueren. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.4 Overige bevindingen

Reclassificatie crediteuren

DASHBOARD

23

Reclassificatie crediteuren Onder de overlopende passiva zijn een aantal reserveringen opgenomen die op basis van de factuurdatum onder de crediteuren verantwoord moeten worden. Deze posten moeten derhalve gereclassificeerd worden, rekening houdend met de BTW-component. Per saldo zijn onder de crediteuren voor een bedrag ad EUR 52.042 aan crediteuren met een debetsaldo opgenomen. Deze dienen in de jaarrekening aan de debetzijde van de balans gerubriceerd te worden.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.5 BBV, WNT en SiSa

BBV wordt nageleefd Wet Open overheid

Frauderisicobeheersing

WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten

SiSa-bijlage

DASHBOARD

24

Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat gemeente Oosterhout de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. Wet Open overheid In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet Open overheid (Woo) is voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Deze begroting en jaarlijkse verantwoording vloeien voort uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De openbaarheidsparagraaf Woo moet in de begroting en jaarstukken worden opgenomen via een afzonderlijke paragraaf, zoals de in artikelen 9 en 26 van het BBV genoemde paragrafen. Deze verplichting geldt reeds voor de jaarstukken 2022. Wij hebben vastgesteld dat gemeente Oosterhout deze paragraaf opgenomen heeft in de jaarstukken 2022. Frauderisicobeheersing In de jaarstukken is maar beperkt aandacht besteed aan de wijze waarop het college inzicht heeft in frauderisico’s en hoe zij zorg draagt voor het beheersen van deze risico’s.

Mede in het kader van de vergrote aandacht van het maatschappelijk verkeer voor dit thema, geeft ook de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording alle reden om hier zowel een deugdelijke basis in de organisatie als een transparante verslaglegging in de jaarstukken voor in te richten. Advies is om in de jaarstukken 2023 hier meer aandacht aan te geven. Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2022 niet meer bedragen dan € 216.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling.

Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 van de gemeente Oosterhout niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2022 van de gemeente Oosterhout voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2022. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens bijlage B. In bijlage 1 van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole 2022 ingegaan op de Wet Inburgering 2021. Vanaf 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel ingegaan waarin de Wet Inburgering 2021 wordt uitgevoerd door gemeenten en verantwoord in de SiSa-bijlage 2022. Uit onze werkzaamheden ten aanzien van de bestedingen 2022 en opvolging IB signalen volgen geen controleverschillen en/of onzekerheden. In opzet zijn voldoende maatregelen opgenomen om het M&O-risico te mitigeren. Van gemeenten wordt verwacht dat zij in aanvulling op het bestaande M&O-beleid bij een gemeente specifiek aandacht aan de Wet Inburgering 2021 besteden.

Wij hebben geconstateerd dat de gemeente Oosterhout geen apart M&O-beleid heeft ten aanzien van de Wet Inburgering 2021. JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.6 Begrotingsrechtmatigheid

Lastenoverschrijdingen van in totaal € 3,4 miljoen Overschrijding baten van in totaal € 8,9 miljoen

25

Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid In totaal heeft uw gemeente circa € 172,7 miljoen aan lasten begroot na wijziging, tegenover circa € 176,1 miljoen aan werkelijke lasten in 2022. Dit is in totaal een overschrijding van € 3,4 miljoen (2,0%). Aan baten had uw gemeente een bedrag van € 177,0 miljoen begroot na wijziging, tegenover € 185,9 miljoen aan werkelijke baten in 2022. In totaal gaat het om een hogere realisatie van baten van € 8,9 miljoen (5,0%). Naast het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten kent een gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. In 2022 is er per saldo circa € 3,4 miljoen aan de reserves toegevoegd zodat het gerealiseerde resultaat € 6,3 miljoen positief bedraagt. De gemeenteraad autoriseert de begroting en stelt de kaders voor het college vast. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid binnen de gestelde begroting. Begrotingsafwijkingen dienen tijdig gesignaleerde en gerapporteerd te worden aan de gemeenteraad.

Bij begrotingsoverschrijdingen die niet gedurende het jaar zijn voorgelegd aan de gemeenteraad is formeel sprake van een onrechtmatigheid. Echter hoeven deze overschrijdingen niet altijd te worden meegewogen in het accountantsoordeel bijvoorbeeld indien de overschrijdingen geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerd opbrengsten of overschrijdingen bij open-einde regelingen. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten zijn de begrotingsoverschrijdingen nader weergegeven en geanalyseerd. Controle begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de raad nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Belangrijk hierbij is dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel.

In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zie hierna voor een overzicht van de lastenoverschrijdingen per programma. Wij rapporteren t.b.v. enkel de programma’s waar sprake is van lastenoverschrijdingen die meetellen in ons oordeel.

Begrotingsonrechtmatig heden van in totaal € 220.000

DASHBOARD

LASTENOVERSCHRIJDING PROGRAMMA

BEGROTINGSAFWIJKING

Arbeidsmarkt, economie en onderwijs (€ 41.000)

Betreft overschrijdingen van € 0,6 miljoen welke deels worden gecompenseerd door opbrengsten ad. € 0,2. Voor het project Brede School waren de uitgaven €41.000 hoger dan begroot, derhalve is dit deel onrechtmatig.



Sport en cultuur (€ 143.000)

Betreft overschrijdingen van € 1,3 miljoen welke deels worden gecompenseerd door opbrengsten ad. € 0,9 miljoen. Voor de sporthallen/gymzalen betreft € 34.000 onrechtmatig, en voor het zwembad € 109.000.



Gemeentelijke organisatie (€ 36.000)

Betreft overschrijdingen (€ 0,7 miljoen) welke worden gecompenseerd door opbrengsten (€ 1,0 miljoen). Alle overschrijdingen zijn reeds eerder gemeld, of worden gedekt door (additioneel) ontvangen subsidies, m.u.v. een bedrag van € 36.000.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

TELT NIET MEE IN OORDEEL

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

TELT WEL MEE IN OORDEEL



4.7 Significante schattingsposten

26

Schattingen zijn in het algemeen conservatief/ neutraal/optimistisch

Inherent aan het opmaken van een jaarrekening, is dat het college en directie/management schattingen moet maken. Bepaalde schattingen kennen een (additionele) schattingsonzekerheid en zijn van bijzonder belang door hun invloed op de jaarrekening en doordat zij een hoge mate van schattingsonzekerheid vertonen. Dit laatste betekent dat de schatting vatbaar is voor een inherent gebrek aan nauwkeurigheid in de waardering.

Wij hebben geen controleverschillen naar aanleiding van deze schattingen

Een goed inzicht in de jaarrekening vereist kennis van deze posten. Als onderdeel van de controle hebben wij de oordeelsvormingen en besluiten van het management bij het maken van de schattingen beoordeeld op indicaties voor mogelijke tendenties. In het hierna opgenomen overzicht hebben wij van de jaarrekeningposten waaraan een belangrijke schatting ten grondslag ligt weergegeven of wij de schatting als conservatief, neutraal of pessimistisch hebben aangemerkt. POST IN DE JAARREKENING

BEDRAG (x € 1.000)

BEOORDELING HUIDIG BOEKJAAR

(im)materiële vaste activa

219.870



Financiële vaste activa

14.009



Bevat geen posten waarin grote waarderingsrisico’s zijn besloten.

Grondexploitaties

9.522



Grondexploitaties zijn gewaardeerd op basis van prudente uitgangspunten welke gestaafd zijn met externe bronnen en indices.

Debiteuren

11.538



6.813



De uitgangspunten zijn realistisch en wij hebben geconcludeerd dat de saldi aansluiten met actuele onderliggende plannen en andere berekeningen.

1.710



Van derden verkregen middelen ten aanzien van riolering en afvalstoffen zijn niet vrij besteedbaar. De verantwoorde voorziening is overeenkomstig het meerjarig rioleringsplan en op basis van onze werkzaamheden toereikend onderbouwd.

Voorzieningen bestaande risico’s en verplichtingen

Voorzieningen verkregen middelen van derden

 Conservatief, maar aanvaardbaar

DASHBOARD

JAARREKENING

 Neutraal

TOELICHTING Waardering van de (im)materiele vaste activa vindt plaats op basis van de ingeschatte en vastgestelde afschrijvingstermijnen. Geen indicaties voor bijzondere waardeverminderingen.

Voor algemene en belastingdebiteuren is een voorziening voor mogelijke oninbaarheid getroffen. Op basis van onze controlewerkzaamheden beoordelen wij deze schatting als passend.

 Optimistisch, maar aanvaardbaar

FINANCIËLE POSITIE