Geredigeerd nr. 11 deel 1

data- en distributiecentra, windturbines en zonneparken. Het areaal bebouwd gebied is toegenomen van 12 naar 16 procent en het aantal windturbines op lang is gestegen van 300 in 1990 tot ruim 2.000

in 2019. Veel mensen - en inmiddels ook politici en beleidsmakers - maken zich daar terecht zorgen om. Immers, de minister gaat waarschijnlijk weer meebeslissen in de ruimtelijke ordening.35 De minister geeft in de NOS aan dat er meer windturbines op zee dienen te worden geplaatst. De rijksoverheid lijkt

zich ervan doordrongen dat wind op land geen goede oplossing is. Reclamanten hopen dat de lokale overheid de minister hierin zullen volgen.

11.3

Reclamanten, afkomstig uit het plangebied en daaromheen, maken zich daarom zorgen over de effecten van de windturbines op het landschap en stadsgezicht. Zij maken zich daarbij ook zorgen dat

wegens de toenemende windparken in hun omgeving de lokale economie eronder zal zuchten. Reclamanten vrezen dat toeristen het gebied eerder zullen gaan kwalificeren als een (industrie)veld van

windturbines in plaats van een plek voor een dagje uit. Deze toeristen komen veelal langs rijksweg A59, waar de windturbines zijn gepland. De lokale politiek heeft als beleid om toerisme te laten floreren. Zo

wordt een bestaande watertoren omgezet naar een hotel. De uitkijk van het hotel is dan rechtsreeks in

de Oranjepolder en dus op de windturbines. De windturbines hebben dus een negatief effect op dit beleid.

11.4

De toelichting maakt gebruik van enkele visualisaties, genomen op vijf fotopunten ver verwijderd van het plangebied. Hierdoor doen de huidige visualisatie geen recht toe aan de werkelijkheid, zoals op

fotopunt 4 in het Pondera rapport over de visualisaties wordt gemaakt, terwijl er bomen of overige elementen zoals verkeersborden staan aan de voorzijde.36 Opmerkelijk is dat visualisatie van | uit het poldergebied in het geheel ontbreekt. Hierdoor vallen de windturbines grotendeels weg, terwijl enkele

meters verderop de twee windturbines volop te zien zullen zijn. Alle foto's | visualisaties zijn met de windturbines zwaar overbelicht, waardoor de turbines amper zichtbaar zijn. Windpark Weststad III ontbreekt of valt volledig in het niet, hetgeen bevestigt dat er geen sprake is van een cluster. Figuur 4.12 is zelfs het toppunt met precies een overhangende tak dat het zicht op de windturbine blokkeert.

De gekozen fotopunten zijn derhalve niet zorgvuldig gekozen en doen geen recht toe aan de daadwerkelijke vervuiling van het landschap.

35 NOS, Ruimtetekort in Nederland; minister gaat weer meebeslissen', 12 september 2020, te vinden op: https://nos.nI/l/2347876. 36 Pondera Consult, Ruimtelijke onderbouwing Windpark Energiepark AS9 (Oranjepolder), gemeente Oosterhout I 719109 d d 18 februari 2021 p. 47-50.

Pagina 24 van 30

5.1,2,e

12. Alternatieven

12.1

Reclamanten menen dat er te veel focus is op wind op land, vooral in de gemeente Oosterhout. De

effecten en gevolgen op de omwonenden en dieren zijn veelal groter dan waar in eerste instantie

rekening mee wordt gehouden. Het is bovendien precair dat buurgemeente Geertruidenberg geen zeggenschap heeft gehad op het plangebied, nu het windpark weldegelijk ernstige hinder voortbrengt

op (woningen van) omwonenden in Geertruidenberg. Het zou reclamanten dan ook niet verbazen als desbetreffende buurgemeente zelf een zienswijze zal indienen jegens het voorgenomen project. Er zijn op dit moment veel ontwikkelingen en innovatie in de technieken om duurzame energie op te wekken.

Een schorsing c.q. staking of opschorting en zelfs stilstand van de gemeente is daarom op zijn minst -

mede gelet op de te verwachten onderzoeken omtrent gezondheid van het RIVM - vereist om daarna nader te onderzoeken op welke wijze en in hoeverre Oosterhout op een minder ingrijpende wijze kan

bijdragen aan de energietransitie. Reclamanten menen dat aardwarmte ook een geschikt alternatief is.

13. Financieel

13.1

Reclamanten vrezen de gevolgen voor hun financiële positie door de mogelijke komst van de

windturbines. Het is algemeen bekend - en ook al - in de praktijk dat woningwaarden dalen als in de

nabijheid windturbines worden geplaatst. Ondernemers gaan door de veroorzaakte schade failliet. De nadeelcompensatieregeling van artikel 6.1 Wet ruimtelijke ordening is een mogelijkheid om dit

enigszins op te vangen, echter dit is niet afdoende om de volledig geleden schade door de windturbines

op te vangen. Het is bovendien opmerkelijk dat het zonnepark als een apart project wordt vergund, waardoor planschade per project wordt beoordeeld. Dit heeft ten gevolge dat omwonenden worden

geconfronteerd met een hoger nadeel als geheel, terwijl de compensatie per project plaatsvindt. Dit

vergroot de kans dat planschade niet boven het normaal maatschappelijk risico uitvalt. Opvallend is dat de ruimtelijke onderbouwing het windpark en zonnepark wel als één energiepark definieert, echter in juridische zin is sprake van twee verschillende, separate procedures met alle gevolgen van dien.

Reclamanten verlangen bovendien dat de opgewekte energie niet wordt geëxporteerd | geleverd aan de grote datacentra en anderen. De energie dient te worden afgevoerd naar de regio Oosterhout en dat de inwoners daadwerkelijk kunnen participeren in het energiepark.

13.2

Daarnaast betwisten reclamanten dat, en zo ja in hoeverre, het energienet de extra gegeneerde stroom

kan verwerken, ook evenzo dat de stroom wordt geleverd en ten goede komt aan de regio. Normaliter

dient voor de SDE-subsidies een transportindicatie te worden afgegeven. Recent heeft Gerechtshof 's

Pagina 25 van 30

5.1,2,e

Hertogenbosch bepaalt dat er enkel een aansluitplicht is, en geen transportplicht.

37

Windpark

Pottendijk staat hierdoor nu onder druk, omdat de feitelijke en economische uitvoerbaarheid van het windpark in het geding is. 5.1,2,e

geeft inmiddels aan dat het energienet door de hoeveelheid zonne-

en windparken overvol is geraakt.38 Bij gebrek aan wetenschap betwisten reclamanten dat het netwerk deze wijze van stroom niet kan transporteren. Precair is dat wordt verwezen naar het verdeelstation op

het grondgebied van de gemeente Geertruidenberg, die ernstige bezwaren heeft jegens Windpark

Energiepark A59.

13.3

De Nederlandse overheid heeft zich eraan gecommitteerd, en dat is door de Hoge Raad bekrachtigd,

om de C02-uitstoot in een korte termijn drastisch te verminderen. Deze doelen kunnen op verschillende manieren worden bereikt. Daarnaast ken men afvragen in hoeverre windparken op land een bijdrage leveren aan duurzame energie. Bij reclamanten overheerst het gevoel dat Windpark Energiepark A59 vooral een geldkwestie is. De extra inkomsten die het windpark doet generen is de

hoofdoverweging om de windturbines op deze locatie te realiseren. Er is bovendien geen goede gezonde, laat staan sterke business case. Om deze verlieslatende situatie is de vorige initiatiefnemer al

afgehaakt. De initiatiefnemer en het bevoegd gezag lijken hun doel om duurzame energie te generen voorbij te schieten.

13.4

De onderbouwing van economische uitvoerbaarheid is zeer summier. Er wordt enkel gesteld dat een

kostenverhaal is verplicht en hoe wordt omgegaan met planschade. Er is geen enkele onderbouwing over de bouwkosten en de wijze waarop dit is gesubsidieerd. Hierdoor is geenszins inzichtelijk in

hoeverre het Windpark Energiepark A59 economisch uitvoerbaar is. Bovendien is volstrekt niet duidelijk

op welke wijze de afvoerkosten |

verwijderingskosten in de business case is meegenomen.

Reclamanten betwisten - bij gebrek aan wetenschap - dat het project economisch en financieel haalbaar

is, mede gelet de onduidelijkheid over de nog toe te wijzen SDE++-subsidies.

14. Evidente privaatrechtelijke belemmering

14.1

De jurisprudentie over evidente privaatrechtelijke belemmeringen is bij de Afdeling streng.39 Zonder

nader onderzoek moet worden vastgesteld dat de vergunning zal worden uitgevoerd, bijvoorbeeld doordat wieken in de vrijwarings- en/of veiligheidszone overslaan, terwijl deze zones een zakelijk recht bevatten die toebehoren aan iemand anders. Voorts oordeelt de Afdeling in een andere uitspraak dat

als er zonder nader onderzoek sprake is van strijd met (zakelijke) rechten, waarbij vaststaat dat deze 5.1,2,e krijgt gelijk in hoger beroep: geen transportcapaciteit voor Energiepark Pottendijk', 19 augustus 2020, te vinden op: 37 Magazine, ■

38

l/nieuws-zonne-energie/i22098/enexis.krijgt-gelijk-ln-hoger-beroep-geen-transportcapacitelt-voor-enefgieparkpottendijk. Brabants Dagblad, 5.1,2,e waarschuwt: stroomnet raakt overvol door zonneparken en windmolen', 9 juli 2020, te vinden op: https://www.bd.nlI/orapant/enexis-waarschuwt-stroomnet-raakt-overvol-door-zonneparken-en-windmolens~a3c64e2d/. ,

39 ABRS 17 oktober 2012, ECLI:NLRVS:2012:BY0377. Pagina 26 van 30

5.1,2,e

privaatrechtelijke belemmering niet kan worden opgeheven of gewijzigd, die civielrechtelijke situatie

doorslaggevend is. 40

14.2

Er is op dit moment geen onderzoek geweest naar de zakelijke rechten op de gronden aldaar. Zonder

nader onderzoek kan dus worden vastgesteld dat de vergunning met kan worden uitgevoerd, nu bij

gebrek aan wetenschap daaromtrent, reclamanten geen zekerheid hebben over de civielrechtelijke situatie in het plangebied.

15. Natuur

15.1

In het kader van de Wet natuurbescherming, hierna: Wnb, en Natuurnetwerk Nederland heeft een deskundige de zogenaamde natuurtoets uitgevoerd voor Windpark Energiepark A59. Uit de natuurtoets

volgt dat in ieder geval een ontheffing benodigd is op soortenbescherming. De ontheffing zou volgens de deskundige reeds zijn aangevraagd bij de provincie Noord-Brabant, welke - net als de vereiste

watervergunning - niet als ontwerp is toegevoegd. Reclamanten betwisten daarom dat er sprake is van een goede ruimtelijke en milieu ordening op natuur.

15.2

Opvallend is dat de natuurtoets en de ruimtelijke onderbouwing concluderen dat geen bomen worden gekapt ten behoeve van het Windpark Energiepark A59, terwijl de ontwerp-omgevingsvergunning wel

kappen als activiteit toelaat. Reclamanten betwisten daarom uitdrukkelijk dat er geen habitatten worden aangetast.

15.3

Uit het rapport van Wageningen blijkt dat vogels in negatieve zin wennen' aan de aanwezigheid van windturbines41. Ofwel, zij schrikken niet van de wieken of de lampen die hiervoor bedoeld zijn en komen

daardoor in aanvaring met windturbines. Spontane botsingen met windturbines zijn eveneens alledaags, zelfs bij 'gevoelige' diersoorten.42 Zonder nadere maatregelen en voorzieningen, onder andere adequate (3D-)radardetectie zoals in de Eemshaven die wél voldoet aan verplichte voorwaarden

voor het meten van vogelsterfte, leidt dit tot meer sterfte dan nodig is.43 In opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft de Adviesgroep Vogeltoets vogeltrekmetingen geanalyseerd. In

hun rapport komen zij tot de conclusie dat meting van bijvoorbeeld weerradar op rotorhoogte geen betrouwbare metingen geeft. De vogelradar doet dit wel.44 Op dit moment wordt in windpark 40 ABRS 6 november 2019, ECLI:NL:RVS:2019:3721. Wageningen University, 'Impact van windturbines op vogelsterfte vaak onderschat', te vinden op: https://www.wur.nl/nl/OnderzoekResultaten/Onderzoeksinstituten/Environmental-Research/show-wenr/lmpact-van-windturbines-op-vogelsterfte-va ak-onderschat.html. 42 NOS, 'Lammergier dood na botsing met Nederlandse windmolen', 26 mei 2021, te vinden https://nos.nl/artikel/2382447-lammergier-dood-na. botsing-met-nederlandse-windmolen. 5.1,2,e BV, Vogelradar Eemshaven', te vinden op: https://www.buwa.nl/vogelradar-max-eemshaven.html. 44 Adviesgroep Vogeltoets, 'Vogelradar regionale luchthavens en monitoring Lelystad Airport', Advies aan het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, par. 6.2. 41

4

Pagina 27 van 30

5.1,2,e

Eemshaven onderzocht of het zwart verven van één wiek van de windmolen leidt tot reductie van sterfte.45 Dit kan derhalve in Windpark Energiepark A59 een mitigerende maatregel zijn tegen

vogelsterfte. Dit dient daarom in het kader van dit windpark tevens nader te worden onderzocht. Zonder deze onderzoeken kan niet worden geconcludeerd dat er sprake is van een goede ruimtelijke

ordening.

15.4

Wind, zonne- en waterkrachtinstallaties vormen een snelgroeiende bedreiging voor belangrijke

beschermde gebieden, concluderen wetenschappelijke onderzoekers. 46 Deze installaties worden namelijk steeds vaker binnen de grenzen van beschermde gebieden waar helemaal geen ontwikkelingsactiviteit mag plaatsvinden, terwijl die erg belangrijk zijn voor de biodiversiteit. "Energievoorzieningen en de infrastructuur eromheen, zoals wegen en toegenomen menselijke

activiteit, kunnen ongelofelijk schadelijk zijn voor de natuurlijke omgeving". West-Europese landen zijn het vaakst in overtreding. Ook uit onderzoek van de Wageningen University & Research blijkt dat vogels

in lagere dichtheden worden aangetroffen in de buurt van infrastructuur dan verder weg, wat suggereert dat de habitatkwaliteit negatief beïnvloed wordt door de aanwezigheid van windturbines en hoogspanningsmasten-en lijnen.47

15.5

Er wordt eveneens gesteld dat in de aanlegfase geen effecten zullen zijn op de beschermde soorten. Daarnaast meent de ontheffing dat er geen sprake is van barrierewerking ten opzichte van vogels en

vleermuizen. Reclamanten betwisten deze aanname en vragen om nader concreet meervoudig

onderzoek. Daarnaast wordt onvoldoende rekening gehouden met soorten die de nabije Natura-2000 gebieden beogen te beschermen.

16. Overig

16.1

Materiaal en kleursamenstelling van de turbines zijn nog niet bekend. Ook bevat de ontwerp-

omgevingsvergunning geen voorschrift dat het Windpark Energiepark A59 dat dit ter goedkeuring naar het bevoegd gezag dient te sturen, enkel constructie wordt ter goedkeuring voorgelegd. Doordat de

initiatiefnemers deze keuzes nog niet hebben gemaakt, kunnen reclamanten deze niet beoordelen in

relatie tot de visualisatie van het windpark. Reclamanten menen derhalve dat de materiaal en

kleursamenstelling vooraf dienen te worden vastgesteld.

• RTV Noord, 'Windmolens in Eemshaven krijgen mogelijk zwarte wieken om volgens te sparen'. 1 september 2020, te vinden op: 46

https://www.rtvnoord.nl/nieuws/738324/Windmolens-in-Eemshaven-krijgen-mogelijk-zwarte-wieken-om-vogels-te-sparen. BBC News, 'Climate change: Green energy plant threat to wilderness areas’, te vinden op: https://www.bbc com/news/science-environment 52023881.

47

Wageningen Environmental Research, kwetsbare soorten voor energie-infrastructuur in Nederland, d.d. 1 mei 2018. Pagina 28 van 30

5.1,2,e

16.2

De gemeente Oosterhout handelt - bij vaststelling van de ontwerp-omgevingsvergunning - in strijd met Unierecht ter bescherming van mededinging en het verbod misbruik te maken van de machtspositie, de wet vrijheid van vestiging en het vrij verkeer van dienstverlening, respectievelijk artikel 49 VWEU en artikel 56 VWEU en beginselen zoals gelijke behandeling, non-discriminatie, evenredigheid en transparantie Daarmee wordt in strijd gehandeld met de Aanbestedingsrichtlijn en Dienstenrichtlijn,

als geïmplanteerd in het Nederlands recht, namelijk de Aanbestedingswet 2012 en de

Mededingingswet. Immers, er is hier sprake van schaarse publieke rechten, zoals de SDE++-subsidies en betreffende vergunningen. Onderhands mag het bestuur de subsidie en vergunningen niet zomaar aan een bepaalde aanvrager verlenen. Het is voor reclamanten onduidelijk, lees: zonder duidelijke reden boven andere potentiële aanvragers te positioneren, waarom 5.1,2,e

16.3

is bevoordeeld

De ontwerp-omgevingsvergunning is niet duidelijk over de verwijderingsplicht. In artikel 1 stelt de ontwerp-omgevingsvergunning dat het windpark moet worden verwijderd na een periode van 25 jaar.

Echter, er wordt geen woord gerept over de bijbehorende voorzieningen van het windpark. Reclamanten betwisten derhalve dat er sprake is van een verwijderingsplicht, vereist volgens vaste

rechtspraak te veranderen in de omgevingsvergunning van windparken.48 17. Conclusie

17.1

Reclamanten menen dat aan de randvoorwaarden voor het nemen van een verantwoord en goed

gemotiveerd besluit niet is voldaan en dat er is gehandeld in strijd met de wet en algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Primair verzoeken zij u om af te zien van deze besluiten ten behoeve van de

realisatie van Windpark Energiepark A59 en daarmee het stopzetten van de plannen. Subsidiair, als men doorgaat met de plannen, om de ontwerpbesluiten te heroverwegen en bovenstaande gronden daarin

mee te nemen.

5.1,2,e

5.1,2,e

4a

Zie o.a. ABRS 23 december 2020, ECLI:NL:RVS:2020:3112 (Windpark Staphorst). Pagina 29 van 30

5.1,2,e

Bijlagen Bijlage 1:

NAW-gegevens Belangengroep Oranjepolder

Bijlage 2:

NAW-gegevens individuele (rechts)personen

Bijlage 3:

Inleidende zienswijze 5.1,2,e

Bijlage 4:

Brief gemeente Oosterhoud d.d. 27 mei 2021 met kenmerk 5.1,2,e

5.1,2,e

d.d. 25 mei 2021

Pagina 30 van 30