Bijlage 1 Ontwerp omgevingsvisie

Omgevingsvisie Oosterhout

43

2.5 Bereikbaarheid, mobiliteit en toegankelijkheid 2.5.1

Kernpunten

-

De bereikbaarheid is over het algemeen goed, de ambitie is om deze ook zo te houden!

-

Het streven is om knelpunten door de mobiliteitsgroei te voorkomen via het stimuleren van het fietsgebruik en het openbaar vervoer (zowel via spoor, weg als het water).

-

Specifieke opgaven liggen er omtrent het ‘ombouwen van het knooppunt Hooipolder’ en het verbeteren van de doorstroming op de zuidelijk A27. Daarnaast is er aandacht nodig voor de robuustheid van de wegenstructuur aan de zuidwestzijde en voor het verbeteren van het OV naar Vrachelen, naar de bedrijventerreinen en de binnenstad.

-

We hebben de ambitie om een hoogwaardige ov-verbinding met Utrecht te bereiken, als eerste stap start (samen met de provincie) een onderzoek naar een locatie voor een HUB (een centraal knooppunt in netwerken voor allerlei vervoersvormen).

-

Voor de verkeersveiligheid is een extra inspanning nodig. Focus ligt bij langzaam verkeer.

-

Omtrent het leefbaarheidsvraagstuk gekoppeld aan mobiliteit, ligt de voornaamste opgave bij de (her)inrichting van woongebieden. De verblijfskwaliteit staat hierbij voorop. Daarnaast moet eenieder ‘mobiel’ kunnen zijn.

-

Vanuit het oogpunt van duurzaamheid en gezondheid stimuleren we een accentverschuiving in goederenvervoer: van weg naar water en spoor. Daarnaast stimuleren we het gebruik van alternatieven voor de auto.

-

Onderdeel van het werken aan een inclusieve samenleving is het zorgdragen voor een goede toegankelijkheid van openbare gebouwen en van de openbare ruimte.

2.5.2

Toelichting

Mobiliteitsvisie als basis voor de Omgevingsvisie

De Mobiliteitsvisie Oosterhout Vooruit (klik hier) omvat het verkeers- en vervoerbeleid voor de periode tot en met 2030. In de mobiliteitsvisie is beschreven op welke wijze we via ons verkeers- en vervoerbeleid een bijdrage willen leveren aan de ambitie van Oosterhout om ook in de toekomst een vitale en aantrekkelijke woon- en werkgemeente te blijven. Daarbij ook rekening houdend met de opgaven die er liggen op het gebied van duurzaamheid en demografie. In de Mobiliteitsvisie zijn de ambities van en de opgaven voor Oosterhout (onder andere uit de Toekomstvisie en het Bestuursakkoord) vertaald naar het verkeers- en vervoerbeleid voor de periode tot en met 2030. Dit resulteert in een aantal doelstellingen op het gebied van bereikbaarheid, leefbaarheid, verkeersveiligheid én duurzaamheid en gezondheid en een aantal bijbehorende opgaven. In de Mobiliteitsvisie zijn de doelstellingen en opgaven daarbij op verschillende niveaus uitgewerkt, te weten: regionaal, gemeentebreed en voor een aantal thema­tische gebieden binnen de gemeente (zoals woonbuurten en bedrijventerreinen). Zie Mobiliteitsvisie H 5 & 6).

Omgevingsvisie Oosterhout

44

Gezien de hoeveelheid opgaven moeten keuzes worden gemaakt. In de Mobiliteitsvisie is daarom de focus op 12 prioritaire opgaven gelegd, welke ook verwerkt zijn in de IDeekaarten van deze omgevingsvisie. Hierna worden per thema de prioritaire opgaven nader toegelicht. Goede bereikbaarheid behouden: enkele opgaven voor de auto, prioriteit bij de fiets De bereikbaarheid van Oosterhout via weg, water en (goederen)spoor is over het algemeen goed. Onze inwoners zijn (zeer) tevreden over de bereikbaarheid per auto. Wel ondervindt (auto)verkeer in de spits op enkele locaties binnen en rond Oosterhout vertraging. Ruimtelijke ontwikkelingen en economische groei zullen leiden tot een zwaardere belasting van het wegennet rond en binnen Oosterhout. Om daar tegenwicht aan te bieden, willen wij allereerst het fietsgebruik stimuleren: niet alleen binnen Oosterhout, maar ook tussen Oosterhout en omliggende gemeentes. Wij zien hier nadrukkelijk kansen. Er valt nog de nodige winst te halen: in vergelijking met onze buurgemeentes en vergelijkbare gemeentes wordt er in Oosterhout relatief weinig gefietst. Fietsen is beter voor de gezondheid en het is een goed alternatief voor de auto. Daar komt bij dat met de opkomst van diverse typen elektrische fietsen, ook voor verplaatsingen over grotere afstand de fiets een goed alternatief voor de auto is geworden.

Wij zetten derhalve in op snelfietsroutes richting Breda en Tilburg en een kwaliteitsverbetering van het fietsnetwerk binnen Oosterhout. Dat onze prioriteit ligt bij de fiets, wil niet zeggen dat we geen aandacht hebben voor de auto. Voor de bereikbaarheid van de regio, de stad en de bedrijventerreinen is het van belang dat knooppunt Hooipolder wordt omgebouwd tot een volwaardig knooppunt. Ook dient de doorstroming op het zuidelijke deel van de A27 (Hooipolder – St. Annabosch) te worden verbeterd. Vooral ook omdat we verkeer tussen Oosterhout en Breda zoveel mogelijk via de A27 willen afwikkelen. Enige vertraging op het wegennet binnen Oosterhout achten wij acceptabel. Voorwaarde daarbij is wel dat de vertraging beperkt blijft tot de spits, dat geen terugslag optreedt naar andere delen van het hoofdwegennet en dat alternatieve routes voorhanden zijn. Wat dat betreft verdient met name de robuustheid van de wegenstructuur aan de zuidwestzijde van de stad aandacht. Door de manier waarop de wegenstructuur daar is opgezet, is de wegen-structuur relatief kwetsbaar en wordt het zuidwestelijk deel van de centrumtangenten (hoek Bredaseweg – Ridderstraat) zwaarbelast. Het ontbreekt momenteel aan een alternatieve route, met name voor verkeer dat gebruik maakt van de Bredaseweg.

Een extra belemmering voor de bereikbaarheid (voor auto- en fietsverkeer) aan de zuidwestzijde van Oosterhout is de aanwezigheid van de twee beweegbare bruggen. Om de bereikbaarheid van de zuidwestzijde van de stad te verbeteren wordt samen met partijen gezocht naar oplossingen. Hiervoor is een “mobiliteitstafel” ingericht. Voor het openbaar vervoer zien wij het verbeteren van de bereikbaarheid van Vrachelen, de bedrijventerreinen en zo mogelijk ook de kerkdorpen als de voornaamste opgaven. Daarnaast zijn maatregelen nodig om de doorstroming van het openbaar vervoer aan de noordoostzijde van het centrum te verbeteren. Oosterhout heeft reeds een snelle busverbinding naar het treinstation in Breda. Op bovengemeentelijk schaalniveau streven we samen met de regio naar een openbaarvervoersverbinding tussen Breda en Utrecht. Een belangrijke stap betreft een onder-

Omgevingsvisie Oosterhout

45

zoek (in 2020) naar een nieuw openbaar vervoer knooppunt (een zogenaamde HUB) in de omgeving van de aansluiting Oosterhout/Dongen op de A27. Doel is tweeledig: het ontlasten van het bestaande busstation aan de Leijsenhoek en daarnaast zou via een nieuw openbaar vervoer knooppunt nabij de aansluiting op de A27 ook kunnen worden aangesloten op de gewenste (eventuele toekomstige) snelle ov-verbinding tussen Breda en Utrecht. Dit onderzoek is opgenomen in de eind 2019 gesloten intentieovereenkomst tussen de Provincie Noord-Brabant en de gemeenten in West-Brabant, op weg naar een nieuwe openbaar vervoerconcessie (vanaf december 2022). De nieuwe openbaar vervoerconcessie zal een veel breder aanbod aan vervoerdiensten omvatten dan alleen het traditionele openbaar vervoer (overgang van openbaar vervoer naar gedeelde mobiliteit). De provincie en de gemeenten werken samen op de weg naar de nieuwe concessie. Extra inspanning op het gebied van verkeersveiligheid Op het gebied van verkeersveiligheid is extra inspanning nodig. Het aantal verkeersongevallen is de afgelopen jaren gestegen en het aantal kwetsbare verkeersdeelnemers neemt toe als gevolg van de vergrijzing. Voorts nemen de verschillen in snelheid en massa toe. Denk bijvoorbeeld aan het toenemend aantal elektrische fietsen en de gevolgen daarvan voor de verkeersveiligheid.

Dit maakt, dat als hier niet op geanticipeerd wordt, de trend van een toename van het aantal verkeersslachtoffers zich in de toekomst waarschijnlijk doorzet. Ook vanuit de samenleving wordt nadrukkelijk aandacht gevraagd voor verkeersveiligheid (en in het bijzonder voor te hard rijden). Onze focus ligt op het verbeteren van de verkeersveiligheid voor het langzaam verkeer (fietser en voetganger). Dat willen we onder andere bereiken door auto- en fietsverkeer zoveel mogelijk fysiek te scheiden, veilige oversteekvoorzieningen en een betere handhaving van de maximumsnelheid in verkeers- en verblijfsgebieden. Daarnaast dienen delen van Vrachelen en Den Hout nog als verblijfsgebied te worden ingericht. Bijzondere aandacht dient uit te gaan naar de verkeersveiligheid in de schoolomgeving en veilige routes voor langzaam verkeer richting scholen en voorzieningen (zoals winkels). Herinrichting woongebieden draagt bij aan leefbaarheid We verwachten dat autonome ontwikkelingen een positief effect zullen hebben op de leefbaarheid. Als gevolg van de toename van het aantal elektrische auto’s zal de overlast (in de vorm van geluid en de uitstoot van schadelijke stoffen) van gemotoriseerd verkeer in de toekomst geleidelijk afnemen. De voornaamste opgave die we zien qua leefbaarheid is een (her)inrichtingsopgave, namelijk het verbeteren van de fysieke kwaliteit van de woonomgeving.

De verblijfskwaliteit staat daarbij voorop; de afwikkeling van het gemotoriseerd verkeer en parkeren zijn ondergeschikt in verblijfsgebieden. Fietsverkeer en voetgangers hebben prioriteit. Trends zoals het toenemend gebruik van elektrische fietsen willen we zoveel mogelijk, op een veilige wijze faciliteren. Voorts willen we door de (her)inrichting van verblijfsgebieden doorgaand verkeer, vrachtverkeer en bezorgverkeer in de woonomgeving zoveel mogelijk beperken. Leefbaarheid betekent ook dat eenieder moet kunnen deelnemen aan de maatschappij. De opgave is om ook voor die gebieden (en doelgroepen) die geen gebruik kunnen maken van het reguliere openbaar vervoer in een vervoersalternatief te voorzien. Dit betreft een gemeente-

Omgevingsvisie Oosterhout

46

brede opgave, waarbij de kerkdorpen en het buitengebied extra aandacht behoeven. Het aanbod aan openbaar vervoer is hier al beperkt en neemt in de toekomst naar verwachting eerder af dan toe. Werken aan duurzaamheid en gezondheid door stimuleren alternatieven (vracht)auto Qua duurzaamheid ligt onze focus op het goederenvervoer. Met het goederenvervoer van en naar de Oosterhoutse bedrijventerreinen zijn aanzienlijke volumes en daarmee een aanzienlijk aantal transportbewegingen gemoeid. Onze inzet is een verdere verschuiving van weg naar water en spoor. De overslagfaciliteiten zijn er, de opgave is ervoor te zorgen dat deze nog beter benut gaan worden. Minder vrachtauto’s op de weg is niet alleen positief vanuit het oogpunt van duurzaamheid, het is ook positief voor de leefbaarheid en verkeersveiligheid. Mogelijk dat het water ook een optie kan zijn voor het personenvervoer, kijk naar de Drechtsteden. De opgave die we verder zien, is om alternatieven voor het gebruik van de eigen auto te stimuleren. Voor veel van onze inwoners is het nu nog vanzelfsprekend dat ze, ook voor korte afstanden, de auto gebruiken. Echter vanuit het oogpunt van gezondheid willen we lopen en fietsen stimuleren. Dit willen we bereiken door de kwaliteit en veiligheid van voorzieningen voor fietsers en voetgangers te verbeteren en door een inrichting van de openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen.

Vanuit het oogpunt van duurzaamheid willen we daarnaast autodelen stimuleren. Dat gebeurt in Oosterhout vooralsnog maar op zeer bescheiden schaal. Om dit te stimuleren hebben we onder andere oog voor de mogelijkheid van hubs op wijkniveau en voor de kerkdorpen. HUB’s zijn knoop-/overstappunten voor allerlei vormen van vervoer: deelauto’s, deelfietsen, buurtbus en de reguliere bus. Parkeerbeleid draagt bij aan goede bereikbaarheid, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit Naast het verkeers- en vervoerbeleid, wordt ook via het parkeerbeleid een bijdrage geleverd aan de bereikbaarheid en de leefbaarheid van Oosterhout. We hebben hiervoor twee ruimtelijke instrumenten: Parkeerregulering is alleen van toepassing op de binnenstad. Ons beleid hiervoor is opgenomen in de beleidsnota Stilstaan in de Toekomst (klik hier), met als hoofddoelstellingen: Het reguleren van de beschikbare parkeercapaciteit in de binnenstad, waarbij de prioriteit ligt bij het faciliteren van het parkeren van bewoners en bezoekers van de binnenstad; Het concentreren van het parkeren in gebouwde voorzieningen en op grotere terreinen. Dit ten einde de ruimtelijke kwaliteit van de binnenstad te vergroten, verkeer te kunnen sturen via geschikte wegen en zoekverkeer te voorkomen.

Daarnaast levert een goed parkeerbeleid ook een bijdrage aan het economisch functioneren van de binnenstad: het moet de bezoekers van de binnenstad zo gemakkelijk mogelijk worden gemaakt (geen drempels). Dat vereist een eenvoudig en begrijpelijk systeem voor bezoekers. Belangrijk is daarbij ook dat bezoekers over alternatieven kunnen beschikken: meerdere locaties voor betaald parkeren in hartje centrum en gratis parkeren op het Slotjesveld op loopafstand van de binnenstad. Parkeernormen zijn gemeentebreed van toepassing. Via parkeernormen wordt bepaald hoeveel parkeerplaatsen er bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen moeten worden gerealiseerd. In onze actuele Nota Parkeernormen (klik hier), is zowel het toepassingskader als de hoogte van de

Omgevingsvisie Oosterhout

47

parkeernormen opgenomen. De hoogte van de parkeernorm is daarbij zowel afhankelijk van het type functie als van de locatie van de nieuwe ontwikkeling. Oosterhout wil (veilig) fietsgebruik stimuleren en tegelijkertijd overlast van gestalde fietsen voorkomen. De kwaliteit van de buitenruimte komt onder druk te staan doordat fietsen teveel geparkeerd worden op die plaatsen die daartoe niet geschikt zijn. In onze Nota Parkeernormen hebben we daarom ook fietsparkeernormen voor een aantal functies opgenomen. Deze zijn erop gericht dat als onderdeel van nieuwbouw-, verbouw- of transformatieprojecten voldoende fietsparkeerplaatsen worden gerealiseerd. Blijvend werken aan een goede toegankelijkheid van openbare gebouwen en -ruimten Oosterhout werkt aan een inclusieve samenleving: iedereen moet (naar zijn of haar vermogen) deel kunnen nemen. Dit betekent heel praktisch dat iedereen ook in staat zou moeten zijn om zich te bewegen in de openbare ruimte en in openbare gebouwen. 10 tot 15% van de inwoners binnen onze gemeente heeft een lichamelijke beperking: blinden, slechtzienden, mensen die slecht ter been zijn, rolstoelgebruikers, doven en slechthorenden en mensen met een assistentiehond. Gezien de vergrijzing zal dit percentage naar verwachting verder toenemen.

Als gemeente moeten we sinds het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap ervoor zorgen dat mensen met een beperking zoveel mogelijk onvoorwaardelijk mee kunnen doen aan de samenleving. Als gemeente willen we samen met de doelgroep blijven werken aan de uitvoering van het VN-Verdrag. Hiervoor gaan we de volgende activiteiten ondernemen: -

-

Voor de gemeentelijke gebouwen gaan we de maatschappelijk gedreven onderneming ‘Ongehinderd’ vragen om de gemeentelijke gebouwen te keuren (en tweejaarlijks te herkeuren) volgens het Nederlands Keurmerk voor Toegankelijkheid. De informatie wordt vervolgens ontsloten in de app en website van Ongehinderd. Voor de openbare ruimte gaan we vrijwilligers vragen om de gemeente, vanuit een nog op te richten stichting, te voorzien van adviezen op het terrein van de overige fysieke toegankelijkheid in Oosterhout, ánders dan gemeentelijke gebouwen. Voor de sportaccommodaties en dergelijke geldt dat verenigingen en stichtingen bij het Rijk subsidie aan kunnen vragen voor het verbeteren van de toegankelijkheid van sportaccommodaties.

Omgevingsvisie Oosterhout

48

3 IDEEKAARTEN DEELGEBIEDEN OOSTERHOUT 1.

Centrum

8.

Slotjes

2.

Den Hout en omringend buitengebied

9.

Strijen

3.

Dommelbergen Statendam-Noord en om-

10. Vrachelen, De Wijsterd en omringd buiten-

ringd buitengebied 4.

gebied

Dorst, Steenoven en omringend buitenge-

11. West, Statendam en Bredase weg

bied

12. Bedrijventerreinen Everdenberg (oost), Vijf

5.

Leijsenakkers

6.

Oosteind en omringend buitengebied

7.

Oosterheide en omringd buitengebied

Omgevingsvisie Oosterhout

Eiken en Heihoef 13. Bedrijventerreinen Weststad I, II en II

49

3.1 Deelgebied Centrum Figuur 9: Kenschets Centrum

Omgevingsvisie Oosterhout

50

3.1.1 Kenschets In het gebied Centrum bevindt zich de binnenstad van Oosterhout, het economische en gevoelsmatige hart van de stad. Het centrum wordt gekarakteriseerd door historische bebouwing. Centraal ligt van oudsher de driehoekige Markt met de Sint Jansbasiliek. De Heuvel met zijn monumentale panden en de ten zuiden daarvan gelegen monumentale Slotjes met hun parken hebben een status als beschermd stads- en dorpsgezicht. Het plein Heuvel en de Slotjes worden gescheiden door slotparken en de voormalige oprijlaan. De slotparken vormen samen het groene hart van het centrum. Buiten deze parken is het centrum vrij stenig. Daarnaast bestaat het gebied uit enkele (oude) lintstructuren met tussenliggende (woon)bebouwing. Onderdeel van de binnenstad is het overdekte winkelcentrum Arendshof. Rondom het gemengde (winkel)centrumgebied liggen kleinere en grotere woonbuurten in een grote variatie. In het gebied ‘centrum’ als geheel wonen nu bijna 5.300 mensen. Dit betreft gemiddeld een overwegend oudere bevolking, dit is logisch gezien de in het gebied gelegen wooncomplexen voor senioren. Relatief wonen er veel alleenstaanden. Kijkend naar het inkomensniveau, dan bevinden de huishoudens zich over het algemeen in de wat lagere middencategorie. Ruim de helft van de woningen in de wijk Centrum zijn appartementen.

De gemeentelijke monitoren laten zien dat de wijk Centrum minder goed dan gemiddeld scoort op het ervaren van overlast (geluid, trilling, veiligheid). Maar over het algemeen wordt het wonen in het gebied centrum door de bewoners als goed ervaren. Klik hier voor een uitgebreidere omschrijving van de wijken in de Staat van Oosterhout Klik hier voor de Sociaaleconomische Spiegel Klik hier voor het samenvattende overzicht van de Buurtindicatoren

Omgevingsvisie Oosterhout

51

Figuur 10: Ideekaart Centrum

Omgevingsvisie Oosterhout

52

3.1.2

Toelichting Ideekaart per thema

Leefbaar, gezond en aantrekkelijk wonen Het centrum is door de aanwezige voorzieningen een aantrekkelijk woon- en leefgebied voor ouderen en jongeren. Als gemeente Oosterhout streven we ernaar om het wonen in en rondom de binnenstad te versterken. Er lopen momenteel meerdere (woningbouw)projecten, zoals het Satrijngebied waar woningen toegevoegd worden (gestapelde en grondgebonden) en ook de herinrichting van het Satrijnpark onderdeel van uitmaakt. Daarnaast de transformatie naar wonen van de ‘Bankenlocatie’ aan het Arendsplein en mogelijk ook transformatie naar wonen van het daaraan grenzende deel van Arendshof 1 en 2. Een ander project is de woningbouwontwikkeling op de hoek Keiweg-Ridderstraat en een deel van de Ridderstraat (waarbij tevens aandacht is voor het opwaarderen van de entreefunctie van de hoek Keiweg-Ridderstraat). Ook vindt er een studie plaats naar een mogelijke transformatie naar wonen van een bedrijfslocatie aan de Abdis van Thornstraat. Het streven is om met de projecten in de binnenstad en omgeving ook een accent te leggen bij startende huishoudens en jonge gezinnen. Bij eventuele (ver)nieuwbouwprojecten voor ouderen, hebben we aandacht voor de hogere overlastervaring en het relatief hoge risico op hittestress in de binnenstad. Hier gaan we zorgvuldig mee om. In het kernwinkelgebied wordt wonen boven winkelpanden gestimuleerd.

Daar waar geen sprake is van kernwinkelgebied of aanloopstraat (zie visiekaart en kopje ‘economisch vitaal’ hierna) wordt transformatie naar ‘woonstraat’ gestimuleerd. Naast dat dit ten goede komt aan de woon- en leefkwaliteit, wordt hierdoor het kernwinkelcentrum compacter en krachtiger. Om de binnenstad aantrekkelijker te maken als woon- en verblijfsgebied is aandacht nodig voor meer groene openbare ruimte, stillere plekken en goed bereikbare voorzieningen voor kinderen (jong en oud). Het versterken van de woonfunctie van de binnenstad vraagt om aandacht voor een balans met functies die de leefkwaliteit kunnen verstoren (zoals horeca). Niet overal zal de binnenstad even ‘bruisend’ kunnen zijn. Via het reguleren van loopstromen, goed terrassenbeleid, het aanwijzen van een horecaconcentratiegebied, het reguleren van laad- en lostijden en handhaving werken we als gemeente hieraan. Daarnaast geven we prioriteit aan ‘schoon, heel en veilig’. Als gemeente monitoren we deze aspecten en daar waar dat nodig is wordt gehandeld. Op de kenschetskaart hiervoor is de top 3 van buurtindicatoren aangegeven waar de inwoners zich het meeste aan ergeren. Daarnaast speelt er in de binnenstad de aanwezigheid van diffuse bodemverontreiniging met lood door de vele pottenbakkerijen in het verleden.

Dit is een aandachtspunt voor nieuwe (her)ontwikkelingen, maar ook voor een schoon en veilig woon- en leefklimaat in het nu. Economische vitaliteit De binnenstad van Oosterhout is in de wijk Centrum gelegen, het hoofdwinkelcentrum. De ambitie is dat de lokale verzorgingsfunctie minimaal behouden wordt. Waar mogelijk streven we als gemeente samen met de ondernemers naar het versterken van de regionale functie en de aantrekkelijkheid voor toeristen. Samen werken we aan het realiseren van een compact, aantrekkelijk en onderscheidend centrum, in combinatie met het terugdringen van het overaanbod aan winkelmeters. In onze Binnenstadsvisie hebben we de strategie uitgestippeld (klik hier voor de Binnenstadsvisie). De visiekaart van deze IDeekaart toont het kernwinkelgebied, dit betreft de: Kerkstraat, Keiweg (tussen Kerkstraat en Mathildastraat), Arendstraat (tot aan Arendshof 1), Nieuwstraat en Arendshof I & II. Ook de aanloopstraten zijn op de kaart aangegeven, dit betreft:

Omgevingsvisie Oosterhout

53

Torenstraat, Markt, Leijsenhoek (tussen Markt en Waterloostraat/Leeuwenstraat), Arendstraat (tussen Heuvel en Arendshof 1, inclusief Binnenhofje) en Heuveleind. Op een zorgvuldige manier wordt meer ruimte gegeven aan horeca, cultuur, leisure, recreatie, evenementen, diensten en mengconcepten. Onderzocht wordt of het hiervoor wenselijk is om regels te versoepelen. Een goede balans tussen een ‘bruisende binnenstad’ en het centrum als een wijk waar het ook aantrekkelijk en rustig wonen is staat hierbij voorop. Dit doen we bijvoorbeeld via het aanwijzen van een horecaconcentratiegebied: het KLM-gebied (Klappeijestraat, Leijsenhoek en Mathildestraat) en Heuvel. Om onze doelstellingen te bereiken passen we branchering toe, werken we aan een goed ondernemersklimaat en stimuleren we een krachtige (publiek-private) samenwerking. De komende periode gaan we aan de slag met een herijking van het evenementenbeleid in de binnenstad. Identiteit & ruimtelijke kwaliteit Gestreefd wordt naar een aantrekkelijke binnenstad, met meer ruimte voor horeca, terrassen en een hoge(re) belevingswaarde. Dit moet in balans zijn met een aantrekkelijk woon- en leefklimaat. Als gemeente zijn we samen met de ondernemers aan de slag om de inrichting en profilering van ieder deelgebied af te stemmen op de functie. Door investeringen in de openbare ruimte kunnen de deelgebieden beter verbonden worden (o.a.

bewegwijzering, inrichtings-elementen, verlichting, groen). Gestreefd wordt naar één samenhangende, aantrekkelijke belevingskwaliteit voor de binnenstad. Het gebied is stenig, de bestaande groenstructuren moeten behouden blijven en daarnaast streven we naar het realiseren van ontbrekende groenstructuren. De parken hebben een belangrijke functie voor de inwoners van het gebied die veelal kleine, of stenige tuinen hebben. We gaan de mogelijkheden in beeld brengen hoe via ‘werk-met-werk-maken’ en gekoppeld aan (onderhouds)projecten in het centrum een verdere vergroening bereikt kan worden en er aantrekkelijke plekken voor een kort rustmoment of ontmoeting gecreëerd kunnen worden. Water kan hierbij een prominentere rol krijgen, via welke tevens een bijdrage verleend kan worden aan het bevorderen van waterstromen richting delen van Oosterhout met een risico op verdroging. Door vergroening wordt bijgedragen aan meerdere doelen, zoals klimaatadaptatie, gezondheid en een aantrekkelijkere omgeving voor gezinnen. Een belangrijke opgave voor de toekomst is bijvoorbeeld het realiseren van een ontbrekende blauwgroene structuur via de Torenstraat naar de Hoofseweg in het noordelijk deel van het centrum.

Hierdoor wordt de noordelijke waterstructuur van Oosterhout verbonden met de zuidelijke, waardoor op termijn watertoevoer van het hoger gelegen deel van het (zuidelijke) Wilhelminakanaal, naar het lager gelegen noordelijk deel van Oosterhout mogelijk is. In de historische delen van de binnenstad en langs de historische linten staat het behoud (en waar mogelijk versterking) van de karakteristieke, afwisselende uitstraling voorop die in de loop der eeuwen is ontstaan. De unieke kenmerken van de binnenstad vormen belangrijke identiteitsdragers van Oosterhout als geheel. Ze dragen bij aan de aantrekkelijkheid voor toeristen en om te winkelen en te wonen. Deze kwaliteiten wordt gekoesterd en vormen een belangrijke leidende factor bij de inpassing van nieuwe ontwikkelingen. De komende periode starten we met de Kerkenvisie, waarin we de kansen en mogelijkheden voor duurzaam toekomstig gebruik van de kerken in beeld brengen. De kerken zijn van belang voor het behoud van de Oosterhoutse identiteit.

Omgevingsvisie Oosterhout

54

Duurzaam, energieneutraal en klimaatbestendig Het centrum behoort tot de oudste en tevens meest stenige wijken (uiteraard met uitzondering van het Slotpark). Omdat het gebied binnen Oosterhout het grootste hittestressrisico heeft, vormt het werken aan een klimaatbestendige binnenstad een belangrijke opgave. Hierbij heeft zowel het voorkomen van hittestress en wateroverlast/tekort aandacht nodig. Stimuleren van vergroening vormt een belangrijk onderdeel van de oplossing. Ook water speelt hierbij een rol. Het is kansrijk om meer water door de binnenstad te voeren via de parken, dit kan ook bijdragen aan het voorkomen van verdroging in andere delen van de gemeente. Dit is een belangrijke opgave voor de toekomst. In de op te stellen Transitievisie Warmte en het vervolgens voor iedere wijk samen met de bewoners en ondernemers op te stellen wijkuitvoeringsplan, wordt een (uitvoerings)strategie opgesteld om het gebied ‘van het gas af’ te krijgen en de transitie naar duurzame energiebronnen te maken. Hierbij zullen zoveel mogelijk meekoppelkansen benut worden, zodat meerwaarde ontstaat vanuit het oogpunt van energie, klimaat, belevingswaarde, woonklimaat, financiële draagkracht en gezondheid. Denkbaar zijn in ieder geval plaatsing van zonnepanelen op daken. De vraag is echter of de opgaven rondom energie en klimaat in de wijk Centrum zelf opgelost kunnen worden.

Mogelijk zal door omringende gebieden hieraan bij moeten worden dragen, het gebied is stenig en dichtbebouwd. Maar in het gebied kunnen zeker al flinke stappen gezet worden omtrent aspecten als isolatie en beperken autogebruik. De gemeente ondersteunt initiatieven en innovatieve ideeën rondom opwekking en/of besparing van energie. Bereikbaarheid, mobiliteit en toegankelijkheid Binnen het centrumgebied is het van belang de verkeersveiligheid voor het langzaam verkeer te verbeteren. Zo ontbreken er vrij liggende fietspaden en is er sprake van een groot aantal risicovolle oversteekpunten voor voetganger en fietsers. Ook zijn de trottoirs vrij smal en omdat er geregeld op geparkeerd wordt, is een goede begaanbaarheid voor voetgangers een aandachtspunt. Naast meer veiligheid voor fietsers wordt ook het fietsgebruik gestimuleerd. Dit wordt gedaan door de fietsvoorzieningen langs de centrumring te verbeteren, de fietsroutes naar en door het centrum meer herkenbaar te maken en aandacht te hebben voor toereikende fietsparkeervoorzieningen. Voor de bereikbaarheid van het centrum voor gemotoriseerd verkeerd is een goede doorstroming op de centrumring van belang.

Knelpunten bevinden zich op de Bredaseweg (met name het wegvak gelegen tussen de kruising met de Ridderstraat en de kruising met de Wilhelminalaan) en de Abdis van Thornstaat (met name het wegvak gelegen tussen de kruising met de Strijenstraat en de kruising met Leijsenhoek-Veerseweg). Dit laatste wegvak betreft tevens een belangrijke route voor het openbaar vervoer, die daar veel hinder van ondervindt. Om de kwaliteit van de woonomgeving te versterken zal in verblijfsgebieden de woon- en leefkwaliteit een hogere prioriteit krijgen dan de afwikkeling van het autoverkeer en het parkeren. Grootste opgaven

-

Concentreren winkelgebied tot een sterk, samenhangend en aantrekkelijk geheel. Waar mogelijk via herinrichting van de openbare ruimte en gekoppeld aan projecten, het toevoegen van groen en/of water in het gebied, met oog op meerdere doelen: belevingskwaliteit, gezondheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en versterking identiteit.

Omgevingsvisie Oosterhout

55

-

Versterken van het wonen in de wijk Centrum, door het (gebiedsgericht) streven naar een goede balans tussen een aantrekkelijk woon- en leefklimaat en een aantrekkelijke en bruisende binnenstad.

Omgevingsvisie Oosterhout

56

3.2 Deelgebied Den Hout en omringend buitengebied Figuur 11: Kenschets Den Hout

Omgevingsvisie Oosterhout

57

3.2.1 Kenschets Den Hout is een van de weinige brinkdorpen binnen de provincie. In Den Hout is de authentieke vorm en uitstraling van de brink (de Houtse Heuvel) behouden, daarom is het dorp aangewezen als beschermd dorpsgezicht. De Houtse Heuvel omvat veel monumentale bebouwing, zoals langgevelboerderijen. In het dorp zijn een kerk, een dorpshuis, een basisschool en ook een voetbal- en tennisvereniging aanwezig. Voor andere voorzieningen zijn de inwoners op Oosterhout en Made georiënteerd. Ook is er diverse bedrijvigheid aanwezig, het aantal agrarische ondernemers neemt af. Er is sprake van een sterke sociale samenhang en een uitgebreid verenigingsleven. De bewoners zijn trots op hun dorp. In Den hout wonen ongeveer 1.260 inwoners, het is een overwegend jongere bevolking, welke qua gemiddeld inkomen valt in de middencategorie. De buurt is sociaal en economisch stabiel. Het buitengebied rondom de kern Den Hout kenmerkt zich door een overwegend agrarisch karakter. Het beeld met de vele akkercomplexen en smalle wegen is weinig veranderd door de jaren heen. Er zijn waardevolle zichtrelaties van en naar het dorp, waaronder de schootsvelden van de ‘Linie van den Hout’. Klik hier voor een uitgebreidere omschrijving van de wijken in de Staat van Oosterhout Klik hier voor de Sociaaleconomische Spiegel Klik hier voor het samenvattende overzicht van de Buurtindicatoren.

Omgevingsvisie Oosterhout

58

Figuur 12: Ideekaart Den Hout

Omgevingsvisie Oosterhout

59

3.2.2

Toelichting Ideekaart per thema

Leefbaar, gezond en aantrekkelijk wonen Den Hout is zeer geliefd om te wonen. Door de jaren heen zijn er dan ook veel mensen van buiten het dorp in Den Hout komen wonen. Dit heeft ook geleid tot de gemiddeld hoge woningprijzen in het dorp. Er is behoefte aan betaalbare woningen (huur en koop), zodat starters en jonge gezinnen uit het dorp ook (weer) in hun dorp kunnen wonen. De praktijk laat zien dat huizen vaak worden verkocht aan ‘mensen van buiten’. De woningbouwopgave is niet eenvoudig in te vullen door de status ‘beschermd dorpsgezicht’. Ontwikkeling moet afgestemd worden op de beschermde structuren en monumenten. Een mogelijke strategie is het verplaatsen van de voetbalvelden naar de zuidrand van het dorp ten gunste van woningbouw. Welke strategie wordt gekozen is mede afhankelijk van de omvang van de woningbehoefte voor Oosterhout als geheel en de mate waarin daar invulling aan gegeven kan worden in de kern Oosterhout. Dit vormt onder andere onderdeel van de Woningbouwstrategie Oosterhout 2030 welke de komende periode opgesteld wordt. In vervolg op de Woningbouwstrategie, wordt voor het kerkdorp Den Hout een locatie-onderzoek gestart, welke in beeld brengt waar gezien de aanwezige kwaliteiten, woningen gerealiseerd kunnen worden. Dit zal plaatsvinden in overleg met de samenleving.

Hierbij kan ook gedacht worden naar het gebruiken van vrijkomende (langgevel)boerderijen voor de woonfunctie en het inzetten van de mogelijkheden van de ruimte-voorruimte-regeling. Om de kracht van het dorp duurzaam te behouden is het belangrijk dat geïnvesteerd wordt in het behoud van het dorpse karakter, de gemeenschapszin en in het behoud van het voorzieningenniveau. Concentratie van functies kan dit ondersteunen. Door deze waar mogelijk te plaatsen in historische gebouwen (zoals de kerk) kunnen ook deze bewaard worden. De komende periode starten we met een Kerkenvisie, specifiek gericht op het in beeld brengen van de mogelijkheden voor het duurzaam behouden van de karakteristieke kerkgebouwen. Vanuit het oogpunt van leefbaarheid, veiligheid en gezondheid vormt het tegengaan van eenzaamheid een aandachtspunt, evenals de bezorgdheid onder de bewoners omtrent infectieziekten en geurhinder gekoppeld aan veehouderij en de blootstelling aan fijnstof gekoppeld aan het verkeer. Daarnaast hebben we ook in de kerkdorpen aandacht voor ‘schoon, heel & veilig’. Als gemeente monitoren we deze aspecten en daar waar dat nodig is wordt gehandeld. Op de kenschetskaart is de top 3 van buurtindicatoren aangegeven waar de inwoners zich het meeste aan ergeren. Economische vitaliteit De ontstaansgeschiedenis van het kerkdorp ligt in de agrarische sector.

De grondgebonden landbouw is van belang voor het behoud van het cultuurlandschap en de groenstructuur. Verbredingsinitiatieven bij agrarische ondernemers worden ondersteund, mits passend in de gebiedskarakteristiek en niet leidend tot hinder voor overige functies (zie hiervoor de kaders in het bestemmingsplan). Wanneer een agrarische ondernemer het bedrijf beëindigt, is het van belang om zorgvuldig om te gaan met de vrijkomende agrarische bebouwing: negatieve effecten door leegstand moet voorkomen worden, evenals gebruik dat niet passend is in het buitengebied. Uitbreiding van ruimte voor bedrijvigheid in of aan de rand van het dorp wordt niet voorzien.

Omgevingsvisie Oosterhout

60

In het buitengebied is sprake van een grote recreatiedruk. Een belangrijke uitdaging voor het buitengebied is het werken aan een balans tussen behoud van de landschappelijke kwaliteit, de ecologische waarden, het recreatief & toeristisch gebruik en het agrarisch gebruik. Identiteit & ruimtelijke kwaliteit Den Hout is een beschermd dorpsgezicht, een karakteristiek brinkdorp. Behoud van de cultuurhistorische waarden en het karakter is van belang. Onderdeel daarvan zijn de waardevolle zichtlijnen/openheid in de bebouwingslinten zoals de Achterstraat en de Vrachelsestraat en de historische bebouwing. Een ander aspect is de vrije ligging van Den Hout. Om dit te borgen is een kilometerzone afgesproken tussen Den Hout en de stadsrand. Het kerkdorp en het buitengebied vormen een onlosmakelijk samenhangend geheel, dat moet ook in de toekomst zo blijven. Dit betekent niet dat er in de stadsrand geen ontwikkelingen plaats kunnen vinden. De Woningbouwstrategie zal hier duidelijkheid over bieden. Voor het buitengebied wordt kwaliteitsversterking nagestreefd, onder andere door het vergroten van de leesbaarheid van het cultuurhistorisch landschap. Behoud van rust en ruimte is een groot goed. Een belangrijke uitdaging voor het buitengebied is het werken aan een balans tussen de landschappelijke belevingswaarde, ecologie, vrijetijdseconomie en het agrarisch gebruik.

Het buitengebied maakt onderdeel uit van de Zuidelijke Waterlinie. Dit vormt ook een groenbuffer tussen Breda en Oosterhout (met landbouw en recreatie als onderdeel ervan). Onderdeel van het plan zijn wandelpaden met bebording en informatie over de waterlinie. Een andere opgave in dit gebied is de afronding van de ecologische verbindingszone Contreie langs de Contreie. Via het realiseren van ontbrekende verbindingen tussen natuur-/bosgebieden wordt de groenstructuur robuuster, dit is aantrekkelijk voor zowel de dieren als ook de recreanten. Duurzaam, energieneutraal en klimaatbestendig In het kader van het op te stellen programma Klimaatadaptatie wordt de specifieke opgave per gebied geanalyseerd. In de op te stellen Transitievisie Warmte en het vervolgens voor ieder kerkdorp/wijk/bedrijventerrein samen met de bewoners (en ondernemers) op te stellen (wijk)uitvoeringsplan, wordt een (uitvoerings)strategie opgesteld om het gebied ‘van het gas af’ te krijgen en de transitie naar duurzame energiebronnen te maken. Hierbij zullen zoveel mogelijk meekoppelkansen benut worden, zodat meerwaarde ontstaat vanuit het oogpunt van energie, klimaat, belevingswaarde, woonklimaat, financiële draagkracht en gezondheid. Denkbaar zijn in ieder geval plaatsing van zonnepanelen op daken, maar ook het isoleren van de woning en wellicht het aansluiten op het warmtenet.

Ook kan gedacht worden aan het vergroten van het fietsgebruik, het gebruik van deelauto’s en elektrisch rijden. In het algemeen ondersteunen we als gemeente initiatieven en innovatieve ideeën rondom opwekking en/of besparing van energie. Een complicerende factor voor het treffen van voorzieningen gericht op duurzame energiewinning in en rondom Den Hout betreft het beschermde dorpsgezicht.

Omgevingsvisie Oosterhout

61

Bereikbaarheid, mobiliteit en toegankelijkheid Voor Den Hout en het omliggende buitengebied liggen de opgaven met name op het stimuleren van het fietsgebruik. Het verschil in snelheid en massa tussen de verschillende vervoerstromen (auto’s, (recreatieve) fietsers, vrachtwagens en landbouwverkeer) op de relatief smalle wegen, maakt dat er hier een aandachtspunt ligt voor de verkeersveiligheid. Dit speelt vooral op enkele wegen van/naar Den Hout, zoals het Ruiterspoor. In het algemeen zal om de kwaliteit van de woonomgeving te versterken, in verblijfsgebieden de woon- en leefkwaliteit een hogere prioriteit krijgen dan de afwikkeling van het autoverkeer en het parkeren. Voor de verkeersveiligheid en verkeersoverlast is het sluipverkeer door Den Hout naar het recreatiegebied Ter Aalst een aandachtspunt. Daarnaast is voor het kerkdorp Den Hout een goede verbinding met het openbaar vervoer een aandachtspunt. Grootste opgaven Ruimte voor woningbouw bieden zonder afbreuk te doen aan de identiteit en het (cultuurhistorische) karakter. Behoud basisvoorzieningen.

Omgevingsvisie Oosterhout

62

3.3 Deelgebied Dommelbergen en omringd buitengebied Figuur 13: Kenschets Dommelbergen, Statendam-Noord en omringd buitengebied

Omgevingsvisie Oosterhout

63

3.3.1 Kenschets De wijk Dommelbergen betreft een naoorlogs uitbreidingsgebied en is de grootste wijk van Oosterhout. Ongeveer de helft van het gebied kan gezien worden als een echte jaren 70/80 wijk met de kenmerkende woonerven en een kronkelige structuur. In het algemeen vormen de ruime groenstructuren een belangrijke waarde van een dergelijke wijk, evenals het informele karakter. Ook de relatief kleine schaal en de variatie in bebouwing maken de woongebieden uit deze tijd aantrekkelijk. De wijk valt uiteen in 8 buurten met ieder hun eigen kenmerken en bevolkingssamenstelling: In de Kruidenbuurt wonen ongeveer 1860 mensen, het betreft een overwegend oudere bevolking, welke qua inkomen tot de middencategorie behoren. De gemeentelijke monitoren laten zien dat deze buurt wat minder goed dan gemiddeld scoort op het aspect verloedering. In de Sterrenbuurt wonen ongeveer 1460 mensen, eveneens een overwegend oudere bevolking, welke qua inkomen tot de lage middencategorie behoort. Mensen zijn honkvast. In de gemeentelijke monitoren scoort de buurt niet positief op relatief veel indicatoren, zoals: ‘mensen vinden het niet fijn om er te wonen’, ‘geen sociale cohesie’ en ‘oordeel dat veiligheid sterk verslechterd is’. In de Beemdenbuurt wonen ongeveer 2090 inwoners, het betreft een overwegend jongere bevolking welke qua inkomen tot de lage middencategorie behoort.

In de gemeentelijke monitoren scoort de buurt op aantal onderdelen niet zo goed, zoals: ‘overlast’, ‘verloedering’ en ‘verslechtering leefbaarheid’. Daarnaast wordt minder goed dan gemiddeld gescoord op ‘veiligheid’ en ‘gedrag buurtbewoners’. In de Donkenbuurt wonen ongeveer 1300 mensen, het betreft overwegend een oudere bevolking, welke qua inkomen tot de lage middencategorie behoort. De bewoners zijn honkvast. In de gemeentelijke monitoren scoort de buurt minder goed dan gemiddeld op aspecten als ‘verloedering’, ‘veiligheid’, ‘overlast’, ‘sociale cohesie’ en ‘algemeen oordeel buurt’. Het is een van de 5 buurten met het grootste aandeel werkzoekenden in Oosterhout. In de Larenbuurt wonen ongeveer 1240 inwoners, het betreft een overwegend jongere bevolking, welke qua inkomen valt in de lagere gemiddelde categorie. In de gemeentelijke monitoren scoort de buurt minder goed dan gemiddeld op aspecten als ‘sociale cohesie’, ‘verloedering’, ‘veiligheid’ en ‘gedrag buurtbewoners’, het is net als de Donkenbuurt een van de 5 buurten met het hoogste aandeel werkzoekenden. In de Dammenbuurt wonen ongeveer 1340 mensen, welke over het algemeen qua inkomen tot de laagste categorie behoren. De mensen zijn honkvast. In de gemeentelijke monitoren scoort de buurt minder goed dan gemiddeld op ‘sociale cohesie’ en ‘verloedering’.

In de Staatsliedenbuurt wonen ongeveer 1960 mensen, het betreft een gemiddeld oudere bevolking, welke qua inkomen tot de gemiddelde categorie behoort. Het is een sociaal en economisch stabiele buurt. De monitoren laten geen opvallende aandachtspunten zien. In de Schildersbuurt wonen ongeveer 2570 mensen, het betreft een overwegend jongere bevolking welke qua inkomen valt in de lagere middencategorie. Het is een sociaal en economisch stabiele buurt. De monitoren laten geen opvallende aandachtspunten zien. De wijk is relatief jong, maar omvat een aantal buurten waar zich problemen concentreren. Door de relatief jonge voorraad is Thuisvester hier nog niet gestart met een (complexgewijze) aanpak, echter de opgaven in de wijk vraagt om een gerichte aanpak. Vergeleken bij andere wijken van Oosterhout is er sprake van een beperkt eigen initiatief van de bewoners.

Omgevingsvisie Oosterhout

64

Binnen dit deelgebied valt ook het noordelijk deel van het bedrijventerrein Statendam. Dit bedrijventerrein is ingeklemd tussen het Wilhelminakanaal en Statendamweg, ter hoogte van de Dammen- en Beemdenbuurt. Dit deel van het bedrijventerrein Statendam omvat met name wat zwaardere industrie (w.o. enkele betonbedrijven). Daarnaast zijn aan de oostzijde van de Statendamweg, in en rondom de Werkmansbeemd, een aantal kleinschalige, lichte categorieën bedrijven aanwezig. Ten noorden van bebouwde kom ligt de Oranjepolder, ingesloten tussen de snelweg en het kanaal, die een belangrijke uitloopfunctie vervult voor de bewoners van Dommelbergen. Klik hier voor een uitgebreidere omschrijving van de wijken in de Staat van Oosterhout Klik hier voor de Sociaaleconomische Spiegel Klik hier voor het samenvattende overzicht van de Buurtindicatoren.

Omgevingsvisie Oosterhout

65

Figuur 14: Ideekaart Dommelbergen, Statendam-Noord en omringd buitengebied

Omgevingsvisie Oosterhout

66

3.3.2

Toelichting Ideekaart per thema

Leefbaar, gezond en aantrekkelijk wonen De wijk Dommelbergen heeft veel troeven in handen om zich verder te ontwikkelen als een aantrekkelijke wijk voor (jonge) gezinnen, gezien de aanwezige voorzieningen, de nabijheid van het buitengebied en het overwegend (grotere) woningtype. Opgave voor deze wijk is om deze pluspunten beter te benutten en meer diversiteit te bieden, mogelijk via gedeeltelijke herontwikkeling (sloop/nieuwbouw). Dit geeft een impuls voor het behoud van de voorzieningen, zoals voor de scholen en winkels in de wijk. In een aantal buurten (kruiden-, sterren-, staatslieden-, donkenbuurt) wonen overwegend ouderen. De verwachting is dat daardoor in deze wijken de door/uitstroom van bewoners op termijn groter wordt, waardoor er eventueel herontwikkelingsmogelijkheden ontstaan. Dit biedt kansen om de aantrekkelijkheid voor jonge gezinnen te vergroten. Hierdoor groeit er een evenwichtigere bevolkingssamenstelling en ontstaat er meer binding met de buurt. Om dit proces op gang te brengen is het belangrijk dat er ook aandacht is voor de (ervaren) problemen en overlast. Het werken aan behoud en versterking van een aantrekkelijke en gezonde woon- en leefomgeving is een blijvende opgave voor alle betrokken partijen bij en in dit gebied. Kijkend naar de gemeentelijke monitoren vraagt dit voor de verschillende buurten in de wijk om andere accenten in de aanpak.

Als gemeenten monitoren we de ervaren knelpunten en spelen er zo nodig actief op in. In eerste instantie ligt de prioriteit bij ‘schoon, heel & veilig’. Als gemeente monitoren we deze aspecten en daar waar dat nodig is wordt gehandeld. Op de kenschetskaart hiervoor is de top 3 van buurtindicatoren aangegeven waar de inwoners zich het meeste aan ergeren. De gemeentelijke monitoren van de buurtindicatoren (klik hier voor het overzicht) laten zien dat in de Kruidenbuurt met name aandacht nodig is voor de ervaren verloedering. De Sterrenbuurt, Donkenbuurt, Larenbuurt en Beemdenbuurt scoren op meerdere onderdelen niet zo goed gezien de andere wijken in Oosterhout (veiligheid, sociale cohesie, verloedering, overlast). Het is nodig om vinger aan de pols te houden ten aanzien van de (leef)kwaliteit in deze buurten. Maatwerk per buurt is noodzakelijk. Het vraagt om een gerichte aanpak waarbij mensen zelf geactiveerd worden (en daarin vervolgens ondersteund worden). In sommige buurten ontwikkelt zich dit al, zoals ‘Project Z’ in de Sterrenbuurten en de ‘buurtpreventiegroep’ in de Kruidenbuurt. De Larenbuurt is een van de vijf buurten in Oosterhout met het hoogste aandeel werkzoekenden. In de Beemdenbuurt met overwegend een jongere bevolking is het de ambitie om deze blijvend aan deze wijk te binden.

In deze buurt is naast een hiervoor geschikte woningvoorraad en inrichting openbare ruimte, aandacht nodig voor veiligheid, gedrag van de bewoners en het beperken van hinder van het bedrijventerrein. De Dammenbuurt vormt een stabiele buurt, veel mensen hebben een inkomen rondom het minimum. Opgave is om samen met de bewoners hier de sociale cohesie te versterken en zo ook de ervaren verloedering aan te pakken. In de Schildersbuurt spelen veel minder sociale opgaven. Hier gaat het met name om het behouden van de aantrekkelijkheid voor jonge gezinnen, in combinatie met het beperken van de hinder van de A27. De Staatsliedenbuurt is een aantrekkelijke stabiele buurt, met een hoog aandeel ouderen. Belangrijk aandachtspunt is de beschikbaarheid en bereikbaarheid van voldoende en toereikende (zorg)voorzieningen, wanneer het zelfstandig wonen op termijn niet meer zo makkelijk wordt.

Omgevingsvisie Oosterhout

67

Een aandachtspunt voor het woon- en leefklimaat in Dommelbergen als geheel vormt de ervaren geluidsoverlast (vanwege buren en verkeer) en trillingshinder (als gevolg van (vracht)verkeer). De verwachting is dat de ervaren geluidsoverlast van de Bovensteweg, door de reconstructie van de tunnelbak en het vervangen van betonplaten als onderdeel van de nieuwe N629, weggenomen zal worden. Naast het benutten van kansen om het gebied aantrekkelijk te maken voor gezinnen, moet de wijk als geheel ook aantrekkelijk blijven voor ouderen. Door de directe nabijheid van voorzieningen liggen er kansen voor seniorenwoningen in de Donkenbuurt. De voorzieningen moeten ook voor senioren elders in de wijk goed bereikbaar en toegankelijk zijn. Het is belangrijk dat met (her)ontwikkelingen en investeringen in de buitenruimte en in het voorzieningenaanbod hiermee rekening gehouden wordt. In en rond het winkelcentrum is het van belang dat gewerkt wordt aan versterking van het woon- en leefklimaat. Door sluiting van bibliotheek en zwembad komen ruimtes vrij, dit biedt kansen voor herinvulling met woningen en voorzieningen voor kinderen en senioren. We zijn aan de slag met de ontwikkeling van een visie voor dit gebied.

Economische vitaliteit Het wijkwinkelcentrum Arkendonk ligt in de wijk, de ambitie is om dit te versterken via versterking van het (supermarkt)aanbod en investering in de uitstraling van het winkelcentrum, van de omliggende panden en de openbare ruimte. Voor Statendam is het streven om dit zo optimaal mogelijk te laten functioneren, met zo min mogelijk hinder voor de naastgelegen woonfunctie. Voor het Martensterrein wordt onderzocht of een herontwikkeling ten behoeve van kleinschaligere bedrijven mogelijk is, dit heeft een positief effect voor de omliggende gebieden doordat de milieubelasting zou kunnen afnemen. In verband met de schaarse ruimte vinden we het van belang dat ieder bedrijf op de juiste plek zit, bijvoorbeeld gezien de ontsluitingsmogelijkheden. We willen de bereikbaarheid via het water zo optimaal mogelijk benutten. Evenals bij woongebieden houden we als gemeente de vinger aan de pols omtrent het functioneren van het bedrijventerrein, de kwaliteit van inrichting en onderhoud van de openbare ruimte. Voor een toekomstbestendig en goed functionerend bedrijventerrein is samenwerking tussen de ondernemers van belang. Voor Statendam is een bedrijvenvereniging opgericht. De gemeente stimuleert een verdere verbreding van de thema’s waarop samenwerking plaatsvindt. Gedacht kan bijvoorbeeld ook worden aan onderwerpen als energie, klimaat, parkeren en collectief vervoer.

Mogelijk kan er een BIZ opgericht worden, op basis waarvan de gezamenlijk te ondernemen activiteiten betaald kunnen worden. Identiteit & ruimtelijke kwaliteit Deze wijk grenst aan twee zijden aan het buitengebied, aan de oostzijde vormt de A27 een harde barrière richting het buitengebied. Het is dan ook wenselijk om tot een sterkere verweving tussen de wijken en de Oranjepolder te komen, bijvoorbeeld via recreatieve routes naar het Plassengebied te Raamsdonksveer en ommetjes vanuit de buurten. Opgave is om het groen dat er is minimaal te behouden. Groene zones moeten goed op elkaar aansluiten zodat stevige structuren ontstaan, daarom worden ontbrekende delen aangelegd. Vergroening heeft een posi-

Omgevingsvisie Oosterhout

68

tieve impuls voor de wijk als geheel: het wordt aantrekkelijker voor gezinnen, de belevingswaarde gaat omhoog en de omgeving wordt gezonder (nodigt uit tot bewegen) en klimaatadaptiever. Rondom het vele water in de wijk liggen kansen om tot ecologische versterking en het vergoten van de aantrekkelijkheid te komen via de inrichting van flauwe en natuurlijkere oevers. Delen van het gebied omvatten reeds veel ecologische waarden, zoals het Kromgat en de zone erlangs. De komende periode wordt deze zone versterkt door de realisatie van een ecologische verbindingszone langs het Kromgat, waarlangs verschillende diersoorten zich kunnen voortbewegen. In het algemeen vormt behoud en versterking van de belevingskwaliteit van het buitengebied een belangrijk aandachtspunt. Duurzaam, energieneutraal en klimaatbestendig In het kader van het op te stellen programma Klimaatadaptatie wordt de specifieke opgave per gebied geanalyseerd. Voor de wijk Dommelbergen vormt de behoefte aan ruimte voor water in de overgangszone tussen stad en land een aandachtspunt vanuit klimaatadaptatie. Voor het bedrijventerrein Statendam is door de relatief hoge versteningsgraad en de productieprocessen hittestress een risicofactor.

In de op te stellen Transitievisie Warmte en het vervolgens voor iedere wijk samen met de bewoners (en ondernemers) op te stellen wijkuitvoeringsplan, wordt een (uitvoerings)strategie opgesteld om het gebied ‘van het gas af’ te krijgen en de transitie naar duurzame energiebronnen te maken. Hierbij zullen zoveel mogelijk meekoppelkansen benut worden, zodat meerwaarde ontstaat vanuit het oogpunt van energie, klimaat, belevingswaarde, woonklimaat, financiële draagkracht en gezondheid. Denkbaar zijn in ieder geval plaatsing van zonnepanelen op daken, maar ook het isoleren van de woning en wellicht het aansluiten op het warmtenet. Ook kan gedacht worden aan het vergroten van het fietsgebruik, het gebruik van deelauto’s en elektrisch rijden. In het algemeen ondersteunen we als gemeente initiatieven en innovatieve ideeën rondom opwekking en/of besparing van energie. In de Oranjepolder wordt een energielandschap gerealiseerd, met 2 windmolens en een zonnepark. Dit energielandschap wordt zorgvuldig landschappelijk ingepast, zoals in relatie tot de ecologische verbindingszone langs het Kromgat. Door het buitengebied wordt als onderdeel van een nationale verbinding een 380 kV elektriciteitsverbinding gerealiseerd. Onderdeel hiervan vormt het saneren en deels onder de grond brengen van de bestaande 150kV-lijn.

Bereikbaarheid, mobiliteit en toegankelijkheid Voor de wijk Dommelbergen wordt ingezet op stimuleren van het fietsgebruik en het verbeteren van de verkeersveiligheid voor langzaam verkeer. Er ontbreken langs een gedeelte van de Statendamweg goede fietsvoorzieningen. Hierdoor is het noordelijk deel van het bedrijventerrein Statendam niet tot nauwelijks per fiets bereikbaar is. Daarnaast heeft de Statendamweg risicovolle oversteekplaatsen voor voetgangers en fietsers. Om de kwaliteit van de woonomgeving te versterken zal in de verblijfsgebieden (woonwijken) de woon- en leefkwaliteit een hogere prioriteit krijgen dan de afwikkeling van het autoverkeer en het parkeren.

Omgevingsvisie Oosterhout

69

Op bovenswijks niveau is de verbetering van de doorstroming op de A27 (die oostelijk langs de wijk loopt) van groot belang en het doortrekken van de Statendamweg richting Raamsdonkveer, om zo een nieuwe aansluiting te realiseren voor de kern Raamsdonkveer op de A27. Grootste opgaven -

Het aantrekkelijk houden van het woon- en leefklimaat door aandacht voor voldoende groen en (bereikbare) toegesneden voorzieningen. Hierbij is maatwerk per buurt noodzakelijk. Aandacht voor (sterke) vergrijzing in sommige buurten. Energiepark A59

Omgevingsvisie Oosterhout

70

3.4 Deelgebied Dorst, Steenoven en omringend buitengebied Figuur 15: Kenschets Dorst, Steenoven en omringend buitengebied

Omgevingsvisie Oosterhout

71

3.4.1 Kenschets Dorst is van oudsher een kruisdorp. Het ligt nu ingeklemd tussen spoorlijn aan de noordkant en een drukke weg aan de zuidzijde. De bewoners van Dorst zijn naast Oosterhout ook georiënteerd op Breda. Dorst is gelegen aan de rand van Boswachterij Dorst, dit maakt het woon- en leefklimaat heel aantrekkelijk. Dorst heeft een school, een dorpshuis, winkels, horeca, een sporthal en voetbal- en tennisverenigingen. In Dorst wonen ruim 3100 inwoners, het betreft gemiddeld een wat oudere bevolking, welke qua inkomensniveau ingedeeld kan worden in de middencategorie. Het dorp is sociaal en economisch stabiel. Er is relatief meer verhuisdynamiek dan in Oosteind en Den Hout, de beide andere kerkdorpen. Door de nabije ligging van Breda wonen er veel forenzen. Steenoven is een buurtschap, hier wonen ongeveer 110 mensen. Steenoven is van oudsher een agrarisch lint. Momenteel is er sprake van functiemenging in combinatie met de woonfunctie. In het lint zijn meerdere niet agrarische functies gevestigd, met name bedrijven in de vrijetijdseconomie (o.a. camping, horeca, manege). De omgeving van Dorst en Steenoven bestaat grotendeels uit bosgebied, afgewisseld met akkerlanden rondom de kernen. Belangrijk natuurgebied is de Boswachterij Dorst, een voormalig productiebos op heidegrond waar leemputten en verschillende recreatieparken te vinden zijn.

Klik hier voor een uitgebreidere omschrijving van de wijken in de Staat van Oosterhout Klik hier voor de Sociaaleconomische Spiegel Klik hier voor het samenvattende overzicht van de Buurtindicatoren.

Omgevingsvisie Oosterhout

72

Figuur 16: Ideekaart Dorst, Steenoven en omringend buitengebied

Omgevingsvisie Oosterhout

73

3.4.2

Toelichting Ideekaart per thema

Leefbaar, gezond en aantrekkelijk wonen Platform Dorst werkt aan een toekomstvisie, gericht op het versterken van de leefbaarheid in Dorst. De gemeente wordt graag betrokken bij de verdere afronding van de toekomstvisie voor Dorst en trekt waar mogelijk graag samen op bij de uitvoering van de visie in het kader van het wijkgericht werken. Hoofdpunten uit de in ontwikkeling zijnde toekomstvisie zijn reeds in deze IDeekaart verwerkt. Dorst is een geliefd woondorp. Door de relatief oudere (oorspronkelijke) bewoners is de verwachting dat er door natuurlijk verloop en woningbouw in en rondom Dorst, zich meer mensen gaan vestigen die met name georiënteerd zijn op Breda. Het is van belang dat de woningvoorraad en de inrichting van de openbare ruimte hierop blijft aansluiten. Denk aan voldoende groen, speelvoorzieningen, andere voorzieningen voor gezinnen met kinderen, waarbij ook de doelgroep 12 - 18 jaar niet vergeten moet worden. In het algemeen is een aantrekkelijk, gezellig dorpshart van belang. Momenteel is de locatie Dorst Oost in ontwikkeling (172 woningen). Het is belangrijk dat ontwikkelingen de kwaliteiten van Dorst ondersteunen en versterken: Dorst moet dorps blijven. Voor welke doelgroepen de komende periode kan worden gebouwd, zal blijken uit de op te stellen Woningbouwstrategie.

Naast meer reguliere woningbouw kan ook gedacht worden aan het gebruiken van vrijkomende (langgevel)boerderijen voor de woonfunctie en het inzetten van de mogelijkheden van de ruimte-voor-ruimte-regeling. Voldoende woningen voor senioren zijn van belang zodat Dorstenaren in hun eigen dorp oud kunnen worden en de doorstroming op gang komt. Er spelen in Dorst en Steenoven diverse aandachtspunten die van belang zijn voor de leefbaarheid, veiligheid en gezondheid. Een voorbeeld is het voorkomen en bestrijden van eenzaamheid onder het relatief grote aandeel oudere bewoners. Een ander aandachtspunt vormen de zorgen die mensen hebben over infectieziekten en geurhinder gekoppeld aan veehouderijen en de geluid- en fijnstofhinder die ervaren wordt als gevolg van de infrastructuur die het dorp doorsnijdt (auto en trein). Ook wordt hinder ervaren van de vliegbasis Gilze Rijen. De infrastructuur dwars door het dorp leidt niet alleen tot ervaren luchtvervuiling en geluidhinder, maar brengt ook een barrièrewerking in het dorp met zich mee. Ook in de kerkdorpen hebben we aandacht voor ‘schoon, heel & veilig’. Als gemeente monitoren we deze aspecten en daar waar dat nodig is wordt gehandeld. Op de kenschetskaart hiervoor is de top 3 van buurtindicatoren aangegeven waar de inwoners zich het meeste aan ergeren.

Economische vitaliteit Belangrijke uitdaging voor Oosterhout is om zich meer te profileren als aantrekkelijk recreatieen toerismegebied, onderdeel van een toeristisch-recreatief aantrekkelijke regio. Het buitengebied speelt daarbij een belangrijke rol. Er zijn reeds veel (verblijfs)recreatiefunctie in het gebied. Er wordt geen verdere uitbreiding van deze functie nagestreefd, van belang is het inzetten op differentiatie en kwaliteitsverbetering van de bestaande recreatiebedrijven. Uitdaging is dat het aanbod beter toegesneden wordt op de veranderende trends, zoals de toenemende behoefte aan short stay voorzieningen. Ook met een uitbreiding van recreatieve nevenfuncties gaat de

Omgevingsvisie Oosterhout

74

gemeente zorgvuldig om. In samenwerking met de recreatieondernemers/parkeigenaren zijn we gestart met een integrale aanpak gericht op het verbeteren van de kwaliteit van bestaande parken. Hierbij worden zowel sociale, fysieke, veiligheid en organisationele aspecten meegenomen. Een specifieke opgave gekoppeld aan de campings is het aanpakken van illegale bewoning. Ook moet zorgvuldig omgegaan worden met de huisvesting van arbeidsmigranten, dit mag niet gaan knellen met de recreatieve functie van de huisjesparken. Verbredingsinitiatieven bij agrarische ondernemers worden ondersteund, mits passend in de gebiedskarakteristiek en niet leidend tot hinder voor overige functies. Samen met betrokkenen is het goed om op zoek te gaan naar kansrijke (nieuwe) economische dragers en nevenfuncties. Het bestemmingsplan geeft hiervoor de actuele kaders. Wanneer een agrarische ondernemer het bedrijf beëindigt is het zaak zorgvuldig om te gaan met de vrijkomende agrarische bebouwing: negatieve effecten door leegstand moet voorkomen worden, evenals gebruik dat niet passend is in het buitengebied. Identiteit & ruimtelijke kwaliteit Het buitengebied gebied omvat veel waardevolle (beschermde) natuur en cultuurhistorisch bijzondere elementen, het behouden en waar mogelijk het versterken hiervan staat voorop.