programmabegroting 2025-2028
Tekst van het document
Programmabegroting 2025-2028
Voorwoord Voor u ligt de programmabegroting 2025-2028. De basis hiervoor is gelegd in de kaderbrief en tijdens het overleg in juni 2024 tussen de gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie waarbij we samen dieper zijn ingegaan op de uitdagingen voor onze gemeente. Oost Gelre staat er financieel gezond en stabiel voor en we hebben de ambitie om dit zo te houden. Dat is echter geen vanzelfsprekendheid. De korting op de algemene uitkering van het Rijk daagt ons uit om kritisch te blijven kijken naar bestaande en nieuwe plannen en samen te onderzoeken waar we onze prioriteiten leggen. Want hoewel het Rijk de korting op de algemene uitkering heeft verkleind, blijft het zogenaamde ravijnjaar 2026 ook voor Oost Gelre deels bestaan. We willen hierover transparant zijn en duidelijk communiceren richting onze inwoners en ondernemers. Het coalitieprogramma voor deze raadsperiode heeft de titel “Samen gaan we de uitdaging aan!” en richt zich hoofdzakelijk op de thema’s wonen, werken en welzijn. Deze thema’s komen uit het raadspamflet waar de voltallige raad aan heeft bijgedragen en waar zij de focus heeft gelegd voor deze periode. Daarom hebben we er in deze programmabegroting voor gekozen om de programma-indeling daar expliciet bij aan te laten sluiten. De inzet op de uitvoering vindt u in deze programmabegroting terug bij ieder programma.
Hieronder lichten we er alvast enkele uit: Programma Wonen Wij zetten sterk in op de realisatie van nieuwe woningen binnen alle kernen. Bij bouwprojecten is het uitgangspunt: levensloopgeschikt, klimaatadaptief en zo veel mogelijk energieneutraal en circulair. We bouwen een passende woning voor iedereen. Daarbij hebben we aandacht voor doorstroming van beschermd wonen naar zelfstandig wonen, zorg en huisvesting van ouderen en specifieke zorg. Daarnaast voeren we onze taakstelling voor vluchtelingen en statushouders zo goed mogelijk uit. Door inzet van een centrummanager zetten we in op een levendig centrum voor Groenlo en Lichtenvoorde en willen we de leefbaarheid van buurt, wijk en buitengebied verder versterken. Programma Werken Dit programma behelst alles wat we doen in het belang van een goed ondernemersklimaat, een goede werkgelegenheid en een goede bereikbaarheid. Dit zijn immers belangrijke ingrediënten en belangrijke motoren voor onze lokale economie. Er zijn er drie speerpunten voor de komende periode: ondersteuning op maat aan de agrarische sector, verdubbeling van de N18 om zo de bereikbaarheid van de hele Achterhoek te verbeteren en een volwaardige laadinfrastructuur in de openbare ruimte zodat Oost Gelre voorbereid is op een toename van elektrische voertuigen, die bovendien een bijdrage leveren aan onze klimaatdoelstellingen.
Programma Welzijn Binnen dit programma zetten we in op het bevorderen van een gezonde leefstijl voor zowel volwassenen als kinderen en jongeren. We faciliteren dat iedereen kan meedoen in de maatschappij passend bij zijn of haar eigen mogelijkheden. Dit geldt voor wonen, werken en ontmoeten. Ook onderwijs valt onder dit programma. In Groenlo gaan we verder met de ontwikkeling van twee integrale kindcentra (IKC’s). Ook blijven we inwoners met dementie en hun netwerk, (jonge) mantelzorgers en overlastgevende jongeren ondersteunen. We zetten maximaal in op vroegsignalering om problematische schulden bij inwoners te voorkomen.
2
Inhoudsopgave Voorwoord ...........................................................................................................................................................2 Inhoudsopgave ....................................................................................................................................................3 Financiële programmabegroting 2025 .................................................................................................................5 Bestaand beleid 2025 versus 2024 .................................................................................................................5 Voorstellen van nieuw beleid ...........................................................................................................................6 Financieel begrotingsresultaat 2025 ...............................................................................................................8 Incidentele baten en lasten bestaand beleid ...................................................................................................8 Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves ......................................................................................9 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen, financiering en investeringen .....................................................9 Meerjarenbeeld
............................................................................................................................................. 10 Meerjarenperspectief 2025-2028 ................................................................................................................. 11 Reservepositie .............................................................................................................................................. 12 Begroting 2025 versus begroting 2024 ........................................................................................................ 13 Beleidsbegroting - programmaplan .................................................................................................................. 23 Programma 1 - Wonen ................................................................................................................................. 23 Gezonde en veilige leefomgeving ............................................................................................................ 23 Hechte en leefbare kernen ....................................................................................................................... 24 Aantrekkelijk landelijk gebied ...................................................................................................................
25 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................... 27 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................ 28 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2025...................................................................................... 30 Programma 2 - Welzijn ................................................................................................................................. 33 Thema1 - Gezonde leefstijl....................................................................................................................... 33 Thema 2 - Iedereen doet mee .................................................................................................................. 34 1. Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op .......................................................................... 34 2. Goed onderwijs voor iedereen.......................................................................................................... 35 3. Iedereen draagt bij naar vermogen .................................................................................................. 35 4.
Thuis wonen en participeren als het kan .......................................................................................... 36 5. Ontmoeten voor iedereen ................................................................................................................. 37 6. Oost Gelre is een inclusieve gemeente............................................................................................ 38 7. Oost Gelre staat voor kunst en cultuur ............................................................................................. 38 Thema 3 - Een duwtje in de rug ............................................................................................................... 39 1. Opgroeien en ontwikkelen met een beetje hulp ............................................................................... 39 2. Thuiswonen met een beetje hulp ..................................................................................................... 39 3. Meedoen met een beetje hulp .......................................................................................................... 40 Thema 4 - Zorg wie dat nodig heeft ......................................................................................................... 41 1. Goede zorg voor iedereen ................................................................................................................
41 2. Zorg bij veilig en gezond opgroeien ................................................................................................. 41
3
3. Zorg bij thuiswonen en participeren ................................................................................................. 42 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................ 45 Programma 3 - Werken ................................................................................................................................ 49 Ondernemend Oost Gelre ........................................................................................................................ 49 Nabij en bereikbaar .................................................................................................................................. 50 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................ 51 Programma 4 - Dienstverlening .................................................................................................................... 54 Dienstverlening ......................................................................................................................................... 54 Financieel gezond ....................................................................................................................................
55 Integrale veiligheid en ondermijning ......................................................................................................... 56 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................ 59 Voorstellen voor nieuw beleid voor het jaar 2025 .................................................................................... 62 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, heffing VPB en onvoorzien ............................................................. 63 Paragrafen ........................................................................................................................................................ 65 Inleiding ........................................................................................................................................................ 65 Paragraaf 1: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................. 66 Paragraaf 2: Verbonden partijen en participaties ......................................................................................... 79 Paragraaf 3: Bedrijfsvoering .........................................................................................................................
91 Paragraaf 4: Financiering ............................................................................................................................. 99 Paragraaf 5: Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................ 103 Paragraaf 6: Grondbeleid ........................................................................................................................... 108 Paragraaf 7: Lokale heffingen .................................................................................................................... 111 Paragraaf 8 : Wet Open Overheid .............................................................................................................. 118 EMU-saldo ...................................................................................................................................................... 119 Geprognotiseerde balans ............................................................................................................................... 120 Bijlagen ........................................................................................................................................................... 123 Bijlage 1: Voorstellen van nieuw beleid voor de periode 2025-2028 .........................................................
123 Bijlage 2: Bijlage bij paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................ 153 Bijlage 3: BBV Beleidsindicatoren .............................................................................................................. 154 Bijlage 4: Lijst met afkortingen ................................................................................................................... 157
4
Financiële programmabegroting 2025 Bestaand beleid 2025 versus 2024 In deze paragraaf geven we op hoofdlijnen de afwijkingen tussen de Programmabegroting 2025 en Programmabegroting 2024 weer. Bedragen x € 1.000
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Programma Uitgaven Inkomsten Saldo Uitgaven Inkomsten Saldo Uitgaven Inkomsten Saldo
1. Wonen
-19.291
9.581 -9.710
-20.536
8.924
11.612
-18.226
8.894 -9.332
2. Welzijn
-50.288
12.860
37.428
-55.683
10.552
45.131
-54.874
10.870
44.004
3. Werken
-2.017
2.806
789
-4.479
3.708
-771
-2.747
2.574
-173
4. Dienstverlening
-6.617
1.305 -5.312
-7.436
699 -6.737
-7.271
736 -6.535
Algemene dekkingsmiddelen
-794
68.853 68.059
-806
73.723 72.917
-602
75.390 74.788
Overhead Onvoorzien Heffing Vennootschapsbelasting (VPB)
-11.383
119
11.264
-13.444
399
13.045
-13.536
304
13.232
0
0
0
-67
0
-67
-67
0
-67
-37
0
-37
-30
0
-30
-10
0
-10
98.005 -4.476
-97.333
Saldo van baten en lasten
-90.353
Mutaties reserves programma 1
-840
Mutaties reserves programma 2
-1.785
Mutaties reserves programma 3
0
Mutaties reserves programma 4
-6.793
Geraamd resultaat
-99.771
95.524 5.171 -102.481 724
98.768 1.435
-116
0
1.439
1.439
0
270
270
685 -1.100
0
2.339
2.339
0
115
115
143
143
0
483
483
0
0
0
8.692 1.899
-6.785
7.611
826
-1.038
1.308
270
5.997 -109.266
109.877
611
-98.371
100.461
2.090
105.768
5
Wat u in bovenstaande tabel kunt herleiden, is het structurele begrotingsresultaat voor 2025. In dit begrotingsresultaat is rekening gehouden met de verwachte inflatie voor 2025. Onderstaande vergelijking is gebaseerd op het structurele begrotingsresultaat 2025 en 2024. De Programmabegroting 2024, inclusief wijzigingen De Programmabegroting 2025 bestaand beleid
€ 611.000 € 2.090.000
T.o.v. 2024 is sprake van een verbetering van het structurele resultaat met
€ 1.479.000
De afwijkingen ten opzichte van de programmabegroting 2024 vloeien voort uit het nieuw beleid 2024 en de wijzigingen van de bestuursrapportage.
Voorstellen van nieuw beleid De voorstellen voor nieuw beleid worden onderverdeeld in voorstellen die reeds met de kadernota aan u zijn voorgelegd en nieuw beleid. Beide leiden tot het volgende beslag op middelen. In bijlage 3 vindt u de uitwerking van de voorstellen van nieuw beleid per programma. Investeringsniveau (x € 1.000) Programma
2025
2026
2027
2028
1. Wonen - programmabegroting 2024-2027
8.050
9.228
3.887
2.488
1. Wonen - nieuw beleid
30
420
0
0
2. Welzijn - programmabegroting 2024-2027
0
0
0
0
7.357
0
0
0
3. Werken - programmabegroting 2024-2027
0
0
0
0
3. Werken - nieuw beleid
0
0
0
0
4. Dienstverlening - programmabegroting 2024-2027
0
0
0
0
610
0
35
0
16.047
9.648
3.922
2.488
2. Welzijn - nieuw beleid
4. Dienstverlening - nieuw beleid
Totaal investeringsniveau nieuw beleid
6
Budgettaire lasten (x € 1.000) Programma 1. Wonen - programmabegroting 2024-2027
2025
2026
2027
2028
1.254
1.826
2.106
1.987
1. Wonen - nieuw beleid
452
482
482
482
2. Welzijn - programmabegroting 2024-2027
426
456
226
126
2. Welzijn - nieuw beleid
333
677
660
500
3. Werken - programmabegroting 2024-2027
197
147
147
0
3. Werken - nieuw beleid
237
16
17
0
4. Dienstverlening - programmabegroting 20242027
245
10
10
10
4. Dienstverlening - nieuw beleid
755
635
568
568
Totaal budgettaire lasten nieuw beleid
3.899
4.249
4.216
3.673
Dekking uit reserve
2.780
2.040
1.717
999
182
295
382
409
Totaal dekking t.l.v. reserves & voorzieningen
2.962
2.335
2.099
1.408
Netto budgettaire jaarlasten nieuw beleid
937
1.914
2.117
2.265
Dekking uit voorziening riolering
Belangrijke items zijn onder andere onderwijshuisvesting Groenlo, reconstructies wegen, zorg en participatie in het bijzonder gericht op samenwerking, preventie en schuldhulpverlening, sportbeleid, cultuurbeleid, bedrijventerreinen, en optimaliseren bedrijfsvoering.
7
Financieel begrotingsresultaat 2025 Op basis van de Programmabegroting 2025, voorstellen van nieuw beleid (besluit en noodzakelijk) en het dekkingsplan ontstaat het volgende financiële beeld voor het jaar 2025 (x € 1.000). Financieel resultaat bestaand beleid programmabegroting 2025
€ 2.090
Inflatoire verhoging ozb en leges
€ 170
BTW compensatiefonds
€ 700
Structureel resultaat bestaand beleid
€ 2.960
Voorstellen van nieuw beleid 2025
€ -937
Subtotaal
€ 2.023
Structureel dekkingsplan 2025 Voordelig begrotingsresultaat 2025
€0 € 2.023
Ten opzichte van de kadernota lijkt het financieel rooskleuriger. Dit wordt veroorzaakt door de gunstige bijstelling van het gemeentefonds voor 2025 en de lucht die uit de begroting is gehaald. Echter vanaf 2026 zijn er nog steeds diverse onzekerheden over de hoogte van het gemeentefonds. Dit leidt ertoe dat het begrotingsresultaat voor 2026 negatief is op basis van huidige gegevens. Bestemmingsreserve investeringsfonds grote werken Gezien de grote investeringswerken die de komende jaren op de planning staan, wordt voorgesteld € 1.500.000 van het te verwachten begrotingsresultaat 2025 te reserveren in een nieuw te vormen bestemmingsreserve investeringsfonds grote werken.
Incidentele baten en lasten bestaand beleid De incidentele baten en lasten in bestaand beleid zijn gering.
8
Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves Onderstaand overzicht geeft u inzicht in de structurele mutaties van de reserves. De belangrijkste mutatie betreft de bespaarde rente (x € 1.000).
Bespaarde rente reserves Kapitaallasten school Flierbeek en Hamalandschool, reserve onderwijshuisvesting (mutatie loopt af in 2036) Totaal
Toevoeging
Onttrekking
Saldo
-1.038
1.045
7
0
115
115
-1.038
1.160
122
Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen, financiering en investeringen Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen Overeenkomstig de artikelen 20 en 22 van het BBV dient afzonderlijk aandacht te worden besteed aan de jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume. Alle bedoelde verplichtingen zijn in de exploitatiebegroting verwerkt. De arbeidskosten gerelateerde verplichtingen die niet jaarlijks terugkeren of niet van vergelijkbaar volume zijn, betreft de onttrekkingen uit de pensioenvoorziening voormalig wethouders. De mutatie wordt jaarlijks bepaald en de hoogte van de voorziening is toereikend om aan de toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen.
Financiering De ontwikkeling van de financieringspositie is bepalend voor de toekomstige ontwikkeling van de omvang van de leningenportefeuille (het lange vreemd vermogen). Gedetailleerde informatie over financiering, treasury, leningenportefeuille etc. is opgenomen in de zogenaamde paragraaf financiering binnen deze programmabegroting. Tevens laat de geprognostiseerde balans de verwachte financieringsbehoefte zien de komende jaren.
Investeringen Investeringen hebben als kenmerk dat zij duurzaam zijn. Een investering gaat meerdere jaren mee. Op het moment dat een investering plaatsvindt (aanschaf c.q. bouw van een object) worden de uitgaven gedaan. Deze uitgaven leiden echter niet direct tot lasten in de exploitatiebegroting. Toerekening van de kapitaallasten (afschrijving en rentekosten) vindt voor de eerste keer plaats in het jaar nadat een investering is opgeleverd. Het aantal jaren dat de kapitaallasten worden toegerekend is afhankelijk van het soort investering. Met het vaststellen van deze programmabegroting autoriseert de raad de investeringen uit de jaarschijf 2025. In het onderdeel "voorstellen van nieuw beleid" zijn de totale investeringskredieten en budgettaire lasten opgenomen per jaarschijf. In bijlage 1 zijn alle voorstellen van nieuw beleid voor de periode 2025-2028 opgenomen.
9
Meerjarenbeeld In de Meerjarenbegroting hanteren wij de volgende uitgangspunten: Ontwikkeling prijsstijgingen en loonkosten In de Meerjarenbegroting houden wij rekening met constante prijzen. We houden dus geen rekening met inflatie en loonsomontwikkeling. In de begroting 2024 wordt voor aanvaard / bestaand beleid een algemene prijsontwikkeling van 2% gehanteerd. In de samenstelling van de begroting 2025 worden de salarissen van juni 2024, inclusief verhoging per 1 oktober 2024 met 1,25%, als uitgangspunt genomen. Tevens dienen de normale periodieke verhogingen, meegenomen te worden. Voor 2025 wordt vooralsnog een loonkostenontwikkeling verwacht van 1,25% ten opzichte van de salarissen van juni 2024. De CAO gemeenten loopt tot en met 31 maart 2025. Algemene uitkering uit het gemeentefonds - Zoals gebruikelijk is de meicirculaire gehanteerd voor de berekening van de algemene uitkering voor de programmabegroting. De belangrijkste ontwikkelingen worden hieronder toegelicht. - Wijziging van de normeringsmethodiek: Er is besloten om de nieuwe financieringssystematiek (bbpsystematiek) al vanaf dit jaar in te voeren, zodat de financiering stabieler wordt. Deze overgang heeft, met uitzondering van het jaar 2025, geen financiële gevolgen voor gemeenten en provincies. Het accres is vastgezet op een plus van € 1 miljard boven op de stand van de Miljoenennota 2022.
Het effect voor de gemeenten is dat de algemene uitkering fors daalt. Hiermee legt het kabinet een gigantische opdracht bij de gemeenten om financieel het hoofd boven water te houden. - Besparingsverlies Jeugd: Voor 2025 is er een incidentele bijdrage van € 500 miljoen van het rijk opgenomen in de algemene uitkering voor het niet realiseren van de beoogde besparing op jeugd door het rijk. In hoeverre de besparing in 2026 en volgende jaren wordt bereikt is onbekend. Er mag van worden uitgegaan dat de kosten jeugd als gevolg van landelijk beleid zullen dalen met € 500 miljoen en dat anders ook voor de volgende jaren de compensatie zal blijven plaatsvinden. Voor Oost Gelre betreft het een bedrag van circa € 880.000. - BTW compensatiefonds: Op basis van de ruimte onder het plafond van het jaar 2023 van € 573 miljoen, hetgeen overeenkomt met ongeveer 19 punten van de uitkeringsfactor nemen wij in de begroting 2025 en volgende jaren een structurele stelpost op. De provinciaal toezichthouder heeft hier mee ingestemd. Voor Oost Gelre komt dit neer op een bedrag van circa € 700.000. - Opschalingskorting: Het kabinet heeft besloten dat de opschalingskorting definitief geschrapt gaat worden. Belastingdruk Wij houden vanaf 2025 rekening met een jaarlijkse trendmatige verhoging van 2% voor de onroerendezaakbelasting (OZB) ad € 135.000. Er wordt geen extra verhoging voorgesteld.
Jaren 2026-2028 Voor de jaren 2026-2028 wordt gewerkt met constante prijzen.
10
Meerjarenperspectief 2025-2028 Doorrekening van het meerjarenperspectief leidt tot het volgende financieel overzicht (x € 1.000).
Begrotingsuitkomst lopend jaar
2025
2026
2027
2028
2.090
3.290
747
1.638
300
300
300
-3.813
421
434
jaarlijkse autonome ontwikkelingen uitgaven vrijval kapitaallasten
jaarlijkse autonome ontwikkelingen inkomsten algemene uitkering uit het gemeentefonds algemene uitkering - btw compensatiefonds
700
besparingsverlies jeugd
800
trendmatige verhoging OZB
145
145
145
145
trendmatige verhoging leges
25
25
25
25
2.960
747
1.638
2.542
-937
-1.914
-2.116
-2.265
0
0
0
0
2.023
-1.167
-478
277
subtotaal Netto budgettaire last nieuw beleid Cumulatief dekkingsplan
Begrotingsresultaat
11
Reservepositie Hierna volgt een opsomming van de stand van de eigen financieringsmiddelen per 1 januari 2024 en 1 januari 2025. Hierbij maken we onderscheid tussen algemene reserves, bestemmingsreserves en voorzieningen (x € 1.000).
2024
2025
Algemene reserve - waarvan geblokkeerd
23.299
23.299
- waarvan vrij besteedbaar
11.728
12.876
Bestemmingsreserves
13.641
13.280
Voorzieningen
10.085
8.626
Totaal reserves en voorzieningen
58.753
58.081
Naast een structureel sluitende Meerjarenbegroting is het voor de robuustheid van de gemeentelijke financiële positie noodzakelijk dat we over een vrij besteedbare reserve beschikken. Die moet minimaal gelijk zijn aan de uitgangspunten in de nota risicomanagement en het financieel weerstandsvermogen. De minimaal benodigde weerstandscapaciteit € 2,5 miljoen. Voor zowel 2024 als 2025 is de algemene reserve vrij besteedbaar ruim boven de grens. Op basis van de voorstellen kennen de reservepositie en de weerstandsnorm de volgende ontwikkeling (per 31 december) (x € 1.000): 2025
2026
2027
2028
Vrije besteedbare reserves
13.007
10.846
9.407
9.412
Beschikbare weerstandscapaciteit
14.307
12.146
10.707
10.712
Benodigde weerstandscapaciteit
-2.500
-2.500
-2.500
-2.500
Weerstandscapaciteit boven de norm
11.807
9.646
8.207
8.212
12
Ontwikkeling algemene uitkering Wij hebben de voorlopige effecten van de meicirculaire in het meerjarenperspectief meegenomen (x € 1.000). 2026
2027
2028
Ontwikkeling algemene uitkering
-3.619
-2.789
-2.088
Ontwikkeling integratie uitkering
-194
-575
-842
Ontwikkeling decentralisatie uitkeringen
0
-28
-28
Ontwikkeling cumulatief (t.o.v. 2025)
-3.813
-3.392
-2.958
De algemene uitkering is voor alle jaren lager dan in 2025. Er is vanaf 2027 wel een lichte verbetering te zien ten opzichte van het jaar ervoor. De daling wordt veroorzaakt door de nieuwe financieringssystematiek.
Begroting 2025 versus begroting 2024 Programma 1: Wonen Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2025
Primitieve begroting 2024 5.551
TV2.1
2.1 Verkeer en vervoer
5.704
TV5.5
5.5 Cultureel erfgoed
164
187
TV5.7
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
2.846
2.546
TV7.2
7.2 Riolering
2.822
3.008
TV7.3
7.3 Afval
2.779
2.634
TV7.4
7.4 Milieubeheer
2.118
1.863
TV8.1
8.1 Ruimte en leefomgeving
919
994
TV8.3
8.3 Wonen en bouwen
877
852
18.229
17.635
Primitieve begroting 2025
Primitieve begroting 2024
-499
-258
Gerealiseerd resultaat
Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV2.1
2.1 Verkeer en vervoer
TV5.7
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
TV7.2
-1
-1
7.2 Riolering
-3.709
-3.413
TV7.3
7.3 Afval
-3.484
-3.306
TV7.4
7.4 Milieubeheer
-560
-550
TV8.1
8.1 Ruimte en leefomgeving
-302
-302
TV8.3
8.3 Wonen en bouwen
-339
-339
-8.894
-8.168
Gerealiseerd resultaat
13
Programma 2: Welzijn Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2025
Primitieve begroting 2024
TV4.2
4.2 Onderwijshuisvesting
2.656
2.599
TV4.3
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1.586
1.458
TV5.1
5.1 Sportbeleid en activering
TV5.2
5.2 Sportaccommodaties
TV5.3 TV5.4
558
541
1.692
1.727
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
313
269
5.4 Musea
344
296
TV5.6
5.6 Media
696
546
TV6.1
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
6.179
3.305
TV6.2
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
0
2.346
TV6.21
6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO
161
0
TV6.22
6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd
583
0
TV6.23
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal
1.865
0
TV6.3
6.3 Inkomensregelingen
8.354
7.716
TV6.4
6.4 WSW en beschut werk
6.410
6.612
TV6.5
6.5 Arbeidsparticipatie
2.776
2.557
TV6.6
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
0
1.268
TV6.60
6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)
1.530
0
TV6.71
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
0
0
TV6.711
6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)
2.965
0
TV6.712
6.712 Begeleiding (WMO)
3.379
0
TV6.713
6.713 Dagbesteding (WMO)
98
0
TV6.71A
6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)
0
3.434
TV6.71B
6.71B Begeleiding (WMO)
0
537
TV6.71C
6.71C Dagbesteding (WMO)
0
3.324
TV6.72
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
0
20
TV6.72A
6.72A Jeugdhulp begeleiding
0
6.674
TV6.72B
6.72B Jeugdhulp behandeling
0
171
TV6.72C
6.72C Jeugdhulp dagbesteding
0
21
TV6.73C
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig
0
2.396
TV6.74A
6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf
TV6.751
6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal
TV6.752
0
25
6.345
0
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal
234
0
TV6.761
6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal
46
0
TV6.762
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal
2.531
0
TV6.791
6.791 PGB WMO
285
0
TV6.792
6.792 PGB Jeugd
200
0
TV6.811
6.811 Beschermd wonen (WMO)
25
0
TV6.812
6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
35
0
TV6.82
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
0
0
TV6.821
6.821 Jeugdbescherming
498
0
TV6.822
6.822 Jeugdreclassering
47
0
TV6.82A
6.82A Jeugdbescherming
0
392
TV6.82B
6.82B Jeugdreclassering
0
163
TV6.91
6.91 Coördinatie en beleid WMO
352
0
TV6.92
6.92 Coördinatie en beleid Jeugd
303
0
TV7.1
7.1 Volksgezondheid
1.829
952
54.875
49.350
Gerealiseerd resultaat
14
Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2025
Primitieve begroting 2024
TV4.3
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-226
-160
TV5.1
5.1 Sportbeleid en activering
-180
-164
TV5.2
5.2 Sportaccommodaties
-161
-160
TV5.3
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
-4
-4
TV5.6
5.6 Media
-35
-6
TV6.1
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
-3.747
-1.301
TV6.23
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal
-75
0
TV6.3
6.3 Inkomensregelingen
-4.900
-4.340
TV6.4
6.4 WSW en beschut werk
-1.106
-1.241
TV6.6
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
0
-76
TV6.60
6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)
-76
0
TV6.711
6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)
-192
0
TV6.71A
6.71A Hulp bij het huishouden (WMO)
0
-192
TV7.1
7.1 Volksgezondheid
Gerealiseerd resultaat
-169
-169
-10.870
-7.811
Primitieve begroting 2025
Primitieve begroting 2024
Programma 3: Werken Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV3.1
3.1 Economische ontwikkeling
211
216
TV3.2
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
1.455
604
TV3.3
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
152
146
TV3.4
3.4 Economische promotie
655
687
TV8.2
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
273
919
2.747
2.572
Primitieve begroting 2025
Primitieve begroting 2024
-1.431
-450
Gerealiseerd resultaat
Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV3.2
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
TV3.3
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
TV3.4
3.4 Economische promotie
TV8.2
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
Gerealiseerd resultaat
-19
-19
-1.062
-988
-61
-745
-2.574
-2.203
15
Programma 4: Dienstverlening Lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2025
Primitieve begroting 2024
TV0.1
0.1 Bestuur
2.297
2.023
TV0.2
0.2 Burgerzaken
1.225
1.151
TV0.3
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
TV1.1
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
TV1.2 TV7.5
569
578
2.316
2.259
1.2 Openbare orde en veiligheid
862
787
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
2
2
7.271
6.800
Primitieve begroting 2025
Primitieve begroting 2024
Gerealiseerd resultaat
Baten Bedragen x €1.000 Exploitatie TV0.2
0.2 Burgerzaken
-419
-349
TV0.3
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
-221
-183
TV1.1
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
-51
-50
TV1.2
1.2 Openbare orde en veiligheid
-44
-17
-736
-599
Gerealiseerd resultaat
16
Overzicht verbonden partijen 1. De volgens de Vestigingsplaa Openbaar belang rekenkamer ts gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang.
Bestuurlijke relatie
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
veranderin resulta g belang at Financiële bijdrage
begin eind begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar dienstjaar dienstjaar Gemeenschappelij ke regelingen Regio Achterhoek
Doetinchem
Regio Achterhoek zet zich ABin voor een duurzaam Bestuurslid vitale, aantrekkelijke en gezonde regio door samen met andere partners (bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties) de Achterhoekvisie 2030 en jaarplannen uit te voeren. Met deze agenda wil de regio een antwoord bieden op diverse ontwikkelingen die op de Achterhoek afkomen, zoals demografische krimp, economische uitdagingen en klimaat- en milieuproblematiek. Door krachten te bundelen en slimme verbindingen te leggen kan de Achterhoek vitaal gehouden worden. Via Regio Achterhoek wordt er gewerkt aan een coöperatieve regio die nieuwe, onverwachte oplossingen ontwikkelt en toepast. Daarnaast zal invulling gegeven worden aan de Regio Deal Achterhoek die de regio heeft gesloten met het Rijk en waarmee een (extra) impuls gegeven wordt aan de regionale opgaven waar gemeenten voor staan.
Burgemeester A. Bronsvoort, Plv. Wethouder J. Hoenderboom
7 6.762.000 gemeente n
6.095.000 15.484.00 17.759.00 geen 0 0
0
239.938
17
Veiligheidsregio Noord- en OostGelderland
Apeldoorn
De veiligheidsregio werkt in DB/ABnauw overleg met Bestuurslid maatschappelijke partners aan een veilige leefomgeving. Zeven dagen per week, 24 uur per dag ligt de focus op het beheersen van risico's en het bestrijden van incidenten. Voortdurend goed voorbereid zijn in samenspraak met burgers, bedrijven en instellingen in de regio Noord- en OostGelderland
Omgevingsdienst Achterhoek (ODA)
Hengelo (Gld) De Omgevingsdienst ABAchterhoek is voor Bestuurslid overheden in deze regio (en namens deze overheden ook voor bedrijven en burgers) hèt aanspreekpunt voor vraagstukken op het gebied van milieu. De adviseurs bieden hoogwaardige kennis en expertise aan op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en milieuadvies. Door de bundeling van kennis, de korte lijnen en het snel en efficiënt werken zijn de geleverde producten steeds van hoog niveau. Het doel van de ODA is om samen met haar opdrachtgevers zich dagelijks in te zetten voor een gezonde, schone en veilige leefomgeving voor de inwoners en bedrijven in haar werkgebied.
Burgemeester A. Bronsvoort, Plv. Wethouder J. Hoenderboom
22 17.925.00 15.667.000 47.558.00 68.572.00 geen gemeente 0 0 0 n
0 1.949.200
AB lid: Wethouder B. Porskamp
8 gemeente n
164.000
300.000 1.146.000 1.146.000 geen
0 1.417.300
8 gemeente n
187.793
107.836
0
Plv lid: Wethouder J. Hoenderboom Erfgoed Centrum Doetinchem Achterhoek Liemers (ECAL)
Het Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers beheert het archief van de acht Achterhoekse gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude
AB Bestuurslid Lid: Wethouder J. Hoenderboom
451.591
438.782 geen
191.126
18
IJsselstreek en Winterswijk. Voor deze gemeenten bewaart het Erfgoedcentrum historische informatie en stelt deze beschikbaar. Het beschikbaar stellen gebeurt via de website of op de studiezaal. De komende jaren zal het archief naast papieren informatie meer en meer digitale informatie bevatten. Plv lid: Wethouder E. Dusseldorp 1. De volgens de Vestigingsplaa Openbaar belang rekenkamer ts gedefinieerde verbonden partijen met een bestuurlijk en aanmerkelijk financieel belang.
Bestuurlijke relatie
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
veranderin resulta g belang at Financiële bijdrage
begin eind begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar dienstjaar dienstjaar Fijnder
Groenlo
De dienst is van en voor de DBgemeenten (Berkelland, Bestuurslid Oost Gelre en Winterswijk); De dienst staat voor maximale zelfstandigheid op het gebied van arbeid, inkomen en participatie; De dienst is klantgericht, resultaatgericht en levert in haar samenwerking met partners maatwerk; De dienst voert de opgedragen taken uit met betrokken, professioneel en kwalitatief goed personeel; De dienst heeft ambitie en wenst een voortrekkersrol te vervullen
DB lid : Wethouder E. Dusseldorp
ABBestuurslid
AB lid 1: Wethouder E. Dusseldorp
3 2.589.000 gemeente n
2.333.000 9.723.000 8.967.000 geen
0 12.353.00 0
22 1.289.900 gemeente n
1.464.500 5.790.100 7.098.300 geen
0
AB lid 2: Wethouder A. Schuten Stadsbank Oost Nederland
Enschede
De Stadsbank Oost Nederland is een Gemeenschappelijke Regeling ‘van en voor’
ABBestuurslid
Lid: Wethouder E. Dusseldorp
260.073
19
gemeenten. De missie is om financiële weerbaarheid en eigen kracht van huishoudens te versterken. Dit doen door voortdurend te bouwen aan een betrouwbare, transparante en kwalitatief hoogwaardige uitvoeringsorganisatie, die samen met klanten duurzame resultaten boekt en zich daarover altijd maatschappelijk verantwoordt. Plv lid: Wethouder vA. Schutten GGD Noord- Oost Gelderland
Warnsveld
De GGD is de ABgezondheidsdienst van en Bestuurslid voor de gemeenten Aalten, Apeldoorn, Berkelland, Bronckhorst, Brummen, Doetinchem, Elburg, Epe, Ermelo, Hattem, Harderwijk, Heerde, Lochem, Montferland, Nunspeet, Oldebroek, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Putten, Voorst, Winterswijk en Zutphen. Centraal bij de GGD staat preventie: het voorkomen van ziekten in de regio.
AB lid: Wethouder E. Dusseldorp
22 2.130.000 gemeente n
2.158.000 2.910.000 2.977.000 geen
0
681.189
Plv lid: Burgemeester A. Bronsvoort Naamloze, Vestigingsplaa Openbaar belang Commanditaire en ts Besloten Vennootschappen en verenigingen
Bestuurlijke relatie
Collegevertegenwoordigi Aantal ng deelnemer s
Eigen vermogen
begin eind dienstjaar dienstjaar Gebiedsondernemin Groenlo g Laarberg CV
Laarberg is het regionale bedrijvenpark in het oostelijke deel van de Achterhoek. Door een bundeling van krachten kunnen we de concurrentiepositie van de regio waarborgen, verstevigen en verbeteren.
Vennoot
Vert : Wethouder A. Schutten
2 gemeente n
Vreemd vermogen
veranderin resulta g belang at Financiële bijdrage
begin eind dienstjaar dienstjaar dienstjaar geen
48% aandelen
20
Met ruimte voor ondernemingen tot en met milieucategorie 5 Gebiedsondernemin Groenlo g Laarberg BV
Laarberg is het regionale bedrijvenpark in het oostelijke deel van de Achterhoek. Door een bundeling van krachten kunnen we de concurrentiepositie van de regio waarborgen, verstevigen en verbeteren. Met ruimte voor ondernemingen tot en met milieucategorie 5
Lid raad van Vert : Wethouder A. commissariss Schutten en Aandeelhoude r
2 gemeente n
geen
48% aandelen
Plv vert: Wethouder J. Hoenderboom Alliander NV
Arnhem
Alliander is een Aandeelhoude Vert: Wethouder A. netwerkbedrijf en zorgt voor r Schutten een betrouwbare, betaalbare en bereikbare energievoorziening (gas en elektra)
Niet in kaart gebracht
395.494 aandelen
Niet in kaart gebracht
Ca. 2.500
Plv vert: Wethouder B. Porskamp Nuval Platform
-
De gemeenten die zich Lid vereniging Vert: Wethouder A. verenigd hebben in het Schutten Nuval-platform hebben afgesproken in een aantal onderwerpen met één stem op te treden tijdens de aandeelhoudersvergadering en van Alliander en Vitens. Plv vert: Wethouder B. Porskamp
Vitens NV
Zwolle
Het beschikbaar Aandeelhoude Vert: Wethouder A. stellen van voldoende r Schutten betrouwbaar drinkwater.
Niet in kaart gebracht
€ 684,8 miljoen
€ € 1537 724,1miljoe miljoen n
€ 1682 miljoen
18.693 aandelen
Plv vert: Wethouder B. Porskamp NV ROVA
Zwolle
ROVA is een duurzaam Aandeelhoude Vert: Wethouder B. dienstenbedrijf dat voor de r Porskamp aandeelhoudende gemeenten zorg draagt voor de inzameling van het huishoudelijk afval en het onderhoud van de openbare ruimte. De missie
23 gemeente n
295 aandelen
21
van de ROVA is om zorg te dragen voor een schone en duurzame leefomgeving voor de inwoners van de aandeelhoudende gemeenten. De ROVA is actief voor 23 gemeenten verdeeld in 3 regio's: Zwolle, Achterhoek en Eemland. Plv vert: Wethouder A. Schutten AGEM
Doetinchem
De AGEM levert een bijdrage aan de energie transitie in de Achterhoek.
Lid vereniging Vert: Wethouder B. Porskamp
8 gemeente n
38 aandelen
BNG Bank N.V.
Den Haag
Het behoud van een Aandeelhoude vert. Wethouder A. belangrijk marktaandeel in r Schutten het Nederlandse publieke en semipublieke domein en rendement voor de aandeelhouders.
De staat, gemeente n, provincies
51.363 aandelen
Coöperatieve vereniging “Dimpact” u.a.
Enschede
Gemeenten staan allemaal Lid vereniging Vert: Wethouder J. voor dezelfde uitdagingen, Hoenderboom zoals digitalisering, antwoord geven, zaakgericht werken en ketensamenwerking. Elke gemeente heeft daarbij te kampen met onvoldoende middelen, kennis en capaciteit. Samenwerken met elkaar ligt dan voor de hand. Dimpact is een coöperatieve vereniging 100% van, voor en door gemeenten. De Dimpactgemeenten hebben de handen ineen geslagen om vraagstukken rondom dienstverlening en bedrijfsvoering gezamenlijk op te pakken.
Thans 31 gemeente n lid
Plv vert: Wethouder A. Schutten Leisurelands B.V.
Arnhem
Openbare toegankelijkheid Aandeelhoude Vert. gemeente dagrecreatieterrein r Berkelland gemachtigd namens Oost Gelre
Niet in kaart gebracht
1.049 aandelen
22
Beleidsbegroting - programmaplan Programma 1 - Wonen Leeswijzer Programma 1 omvat het thema Wonen. Naast de aanstaande Omgevingswet, de verdere uitrol van Geef Lichtenvoorde Kleur! en Programma Stad Groenlo spelen er veel meer verschillende ontwikkelingen die het komende jaar aandacht vragen van het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie. Daarbij willen we een viertal speerpunten benoemen:
Ontwikkeling van een visie en beleidskader voor het buitengebied. Er komen veel veranderingen op het buitengebied. Veranderingen ten aanzien van (agrarische) bedrijfsvoering, initiatieven in het kader van de klimaatdoelstellingen en dergelijke vragen om aandacht en daadkracht van onze gemeente.
Doorontwikkeling van woningbouw in alle kernen. Er zijn nieuwe kaders ontwikkeld voor woningbouw in de kleine kernen en Groenlo en Lichtenvoorde. Daarnaast zijn er verruimde mogelijkheden voor functieverandering van agrarische erven nabij de kernen (woondroebel-beleid). Inmiddels zijn op basis van deze kaders in iedere kleine kern één of meerdere woningbouwplannen in ontwikkeling of uitvoering.
Op basis van onze vastgestelde Omgevingsvisie maken wij aanpalend beleid. In de Omgevingsvisie is beschreven welke opgaven in programma's en uitvoeringsplannen worden uitgewerkt.
Regionale Energie Strategie Achterhoek. Duurzaamheid en energiedoelstellingen zijn geen zaak voor gemeenten alleen. Mede daarom participeren wij in de verdere ontwikkeling van een regionale energiestrategie voor de gehele Achterhoek.
Gezonde en veilige leefomgeving
Inleiding De omgeving waarin we wonen houden we in onze kernen prettig. Projecten dragen bij aan een gezonde en veilige leefomgeving. We zetten ons in voor een sterk netwerk van kernen met een rijk en sociaal verenigingsleven. En dat binnen een afwisselend en duurzaam landschap.
Doelstellingen Al onze (nieuwe) ontwikkelingen en onderhoudswerkzaamheden bevatten maatregelen om de fysieke leefomgeving zo in te richten dat deze bijdraagt aan een gezonde leefomgeving. De omgeving waarin we leven, bewegen, ontmoeten en waarin iedereen mee kan doen moet gezond en klimaat adaptief zijn. Een gezonde manier van leven is de regel bij het inrichten van onze openbare ruimte. Een groene leefomgeving draagt daarnaast bij aan het tegengaan van hittestress en het mogelijk beperken van wateroverlast in de kernen. Bevorderen van biodiversiteit is een vast aandachtspunt bij alle ruimtelijke ontwikkelingen en beheertaken. We willen de biodiversiteit in onze gemeente versterken. Dit doen we onder andere door bij alle ruimtelijke ontwikkelingen en beheertaken aandacht te besteden aan biodiversiteit. We zoeken ruimte voor herstel van de biodiversiteit door de aanleg van groenstroken, duurzaam maaibeheer en agrarisch natuurbeheer.
23
Oost Gelre is zo snel als mogelijk, maar uiterlijk in 2050 energieneutraal. De basis voor de lokale ambitie is het regionale 'Akkoord van Groenlo' en de regionale uitvoeringsagenda. In deze regionale uitvoeringsagenda duurzame energie Achterhoek is een mix aan hernieuwbare energiebronnen opgenomen van wind, zon en biomassa naast een besparingsdoelstelling op elektriciteit en gas. In het eerste kwartaal van 2025 zal de RES 2.0 vastgesteld worden. Dan zal duidelijk zijn hoe het nietgealloceerde deel van de opgave verdeeld wordt over de RES gemeenten. In het eerste kwartaal van 2025 wordt ook de herijking van het windbeleid vastgesteld. Na vaststelling zal duidelijk worden of initiatieven voor grootschalige opwekking met windenergie mogelijk zijn. Ruimtelijke ontwikkelingen worden altijd op een passende manier gekoppeld met het natuurlijke bodem- en watersysteem en zijn op deze manier klimaatadaptief Met maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie waarborgen we de veiligheid en gezondheid van onze inwoners. Met deze ingrepen in onze fysieke leefomgeving beperken we de gevolgen van wateroverlast, droogte en hittestress. Voor het landelijk gebied hanteren we ons landschappelijk raamwerk met verschillende landschapstypen als vertrekpunt voor toekomstige ontwikkelingen.
Samen met onze buurgemeenten in de Achterhoek bepalen we wat Bodem en Water Sturend betekent voor onze ruimtelijke ontwikkelingen. Voor het gemeentelijke vastgoed wordt bespaard op energieverbruik en wordt zelf energie opgewekt. We onderzoeken per gebouw wat de mogelijkheden zijn om panden te verduurzamen. Dit nemen we mee in de planning groot onderhoud. Om te besparen op het energiebeheer voeren we maandelijkse controles uit op de verbruiken. Als het gebouw geschikt is, zijn/worden zonnepanelen geplaatst. Tijdens groot onderhoud worden gebouwen gelijktijdig na-geïsoleerd en eventueel andere maatregelen genomen. Daar waar mogelijk worden gebouwen gasloos gemaakt. Voor een aantal gebouwen maken we gebruik van restwarmte van de BIR. Dit willen we voor een aantal gebouwen in de nabije toekomst uitbreiden. We kiezen voor een gezonde en klimaatadaptieve leefomgeving en zetten in op een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, ontmoeting en waarin iedereen mee kan doen. Een gezonde leefstijl is de norm. We kijken of we maatregelen kunnen nemen om de fysieke leefomgeving zo in te richten dat deze bijdraagt aan een gezonde en veilige leefomgeving. We maken onze inwoners bewust van een gezonde leefstijl door een preventief aanbod. Hechte en leefbare kernen
Inleiding Oost Gelre ontwikkelt zich verder tot een afwisselende gemeente met acht unieke en sterke kernen. De omgeving waarin we wonen houden we in onze kernen prettig. Een goede verbondenheid is een voorwaarde voor kernen waar we goed kunnen leven, met een goed ondernemersklimaat en een goede bereikbaarheid.
Doelstellingen Bij bouwprojecten is het uitgangspunt: levensloopgeschikt, klimaatadaptief en zo veel mogelijk energieneutraal en circulair. Bij herontwikkeling van een locatie binnen de bebouwde kom behouden we het waardevolle groene en dorpse karakter van een kern. We willen de prachtige groene woon- en leefomgeving behouden.
24
We bouwen een passende woning voor iedereen. We voeren hierbij de doelstellingen, genoemd in de woonvisie en woonzorgvisie (mits vastgesteld), uit. Het aanbod van wonen met zorg sluit aan op de lokale vraag waarbij wij extra aandacht hebben voor: doorstroming van beschermd wonen naar zelfstandig wonen, zorg en huisvesting van ouderen en specifieke zorg. Daarnaast voeren we onze taakstelling voor vluchtelingen en statushouders zo goed mogelijk uit en we hebben oog voor een goed woon- en werkklimaat voor de tijdelijke internationale medewerker. We ontwikkelen een levendig centrum in Groenlo. Met verschillende projecten en opgaven uit het Programma Stad Groenlo geven we samen met inwoners en ondernemers invulling aan het versterken van het centrum van Groenlo waardoor het goed wonen, werken en recreëren is. 'Mensen maken de stad' We ontwikkelen een levendig centrum in Lichtenvoorde. Met Programma Lichtenvoorde (voorheen 'Geef Lichtenvoorde Kleur') geven we invulling aan het versterken van het centrum van Lichtenvoorde We versterken de leefbaarheid van buurt en wijk. Het streven is het behoud van een basisniveau aan voorzieningen in elke kern: basisschool, ontmoetingsplek en zorgpunt; waarbij het minimum is een toekomstbestendige fysieke ontmoetingsplek en een optimale bereikbaarheid naar de voorzieningen in andere kernen.
We assisteren inwoners in de energietransitie bijvoorbeeld met ondersteuning bij het isoleren van woningen (aardgasvrij gereedmaken). Met de DBO's maken we een doorvertaling van de huidige ruimtelijke verkenning voor woningbouw. We brengen potentieel kansrijke locaties voor woningbouw voor de toekomst in beeld. We versterken het Erfgoed in onze gemeente; wanneer er een nieuwe invulling nodig is van Erfgoed (een pand of gebied) hanteren wij het uitgangspunt dat de functie passend moet zijn en recht doet aan de cultuurhistorische kwaliteiten. Vanuit het erfgoedbeleid en het bijbehorende uitvoeringsprogramma geven we invulling aan het versterken van het erfgoed. Erfgoed blijft alleen in stand met een goede functie. We zetten ons in om samen met eigenaren en initiatiefnemers goede invulling te krijgen bij ons erfgoed. 2024 gebruiken we om het beleid (2021 - 2024) te actualiseren. Het tweede kwartaal van 2025 hopen we dit beleid door uw raad te laten vaststellen. Wij bouwen tot en met 2030 minstens 1300 woningen waarbij we een evenredige verdeling tussen sociale huur, betaalbare koop en dure koop nastreven. Bij een nieuwbouwproject ligt de focus op een compleet en divers aanbod aan huur- en koopwoningen waarbij wij aandacht hebben voor de betaalbaarheid en voor de doelgroepen starters en senioren. Aantrekkelijk landelijk gebied
Inleiding De gemeente Oost Gelre kent een gevarieerd buitengebied met een agrarisch karakter, een aantrekkelijk landschap en unieke natuurgebieden. Het is hier goed wonen, werken en recreëren. Dit doen we al decennialang in verbondenheid met elkaar. En dat willen we graag zo houden. Tegelijk zien we dat we de komende jaren te maken krijgen met stevige opgaven. Denk aan het behouden van een aantrekkelijke, leefbare en gezonde woonomgeving voor de veranderende behoeftes van de bevolking. Aan vraagstukken rondom biodiversiteit, duurzaamheid en energie. Aan het blijven bieden van ruimte aan een gezonde en duurzame agrarische sector, aan het versterken van goede bereikbaarheid en een succesvolle transitie in ons buitengebied. Het landschap vormt hierin het dragende geheel.
25
Doelstellingen Op gemeentelijk niveau zetten wij in op een blijvende, sterke positie van toekomstbestendige landbouw die een belangrijke plaats en functie heeft én houdt in het landelijk gebied. Toekomstbestendig zijn betekent continu leren en bewegen. Het betrekken van ondernemers en inwoners is onmisbaar voor een toekomstbestendige leefomgeving. Als lokale overheid streven wij ernaar het goede voorbeeld te geven en (agrarische) ondernemers te faciliteren en inspireren om zich continu te blijven ontwikkelen. Dit betekent ook nieuwe vormen van agrarische bedrijvigheid en ruimte voor nieuwe vormen van duurzaam ondernemen. Hiermee willen we de economische positie van het buitengebied versterken. Samen met het waterschap zetten wij in op aanpak van droogte. Wij willen die aanpak realiseren op basis van het natuurlijke watersysteem. Uit het rapport “Het watersysteem in balans. Een verkenning toekomstperspectief Achterhoek en Liemers” blijkt dat we de nodige maatregelen moeten treffen. Daar is draagvlak voor. Op het moment dat dat aangepakt wordt zou het goed zijn om dat te combineren met maatregelen die ook goed zijn om wateroverlast tegen te gaan, om biodiversiteit te verbeteren en om landschap te versterken.
Wij faciliteren agrarische bedrijven die een toeristische component aan de bedrijfsvoering willen toevoegen voor zover dat een meerwaarde biedt voor het toeristisch product binnen onze gemeente. Om een bijdrage te kunnen leveren aan de maatschappelijke opgaven is het belangrijk om agrotoerisme te zien en te ontwikkelen als onderdeel van een integrale aanpak van het landelijk gebied. Dit zodat agrotoerisme kan bijdragen aan de beleving en waardering van het landelijk gebied, het verkorten van de voedselketen en een vitale agrarische sector. Wij gaan voor een vitaal en aantrekkelijk landelijk gebied waarin alle gebruikers van het landelijk gebied werken binnen de draagkracht van natuur, klimaat, water en bodem. Uit onderzoek dat in het kader van de omgevingsvisie is uitgevoerd blijkt dat veel waardering is voor ons landschap. Waar mogelijk versterken we deze in combinatie met maatregelen die wij of andere overheden nemen in het kader van gebiedsprocessen. Wij streven ernaar om de toeristische potentie van het aantrekkelijke landschap van Oost Gelre te vergroten. We versterken daarom de culturele en natuurhistorische waarden in het buitengebied. Het landschap vormt een thuis voor de inwoners van Oost Gelre en een rijk decor voor bezoekers. Het is een warme jas en een bron van beleving en ontdekking.
We zullen ontwikkelingen afwijzen die landschappelijke kwaliteit aantasten en bevorderen als deze van toegevoegde waarde zijn. Voor ontwikkelingen van bestaande functies hanteren we het principe van 'voor wat hoort wat'. Dat betekent ook dat ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied worden afgestemd op de draagkracht van het landschap. De kernkwaliteiten van het cultuurlandschap zijn het uitgangspunt voor herstel en versterking. Wij streven naar een optimale verstandhouding met onze agrarische ondernemers en andere grondeigenaren in het buitengebied. Zij vormen een belangrijke (economische) drager in ons landelijk gebied. Om te weten wat er leeft gaan wij het gesprek aan met onze agrarisch ondernemers in het buitengebied. Door onder andere het inzetten van een agrarisch contactpersoon, een ervencoach en door het houden van interviews weten we wat er leeft en wat de behoefte is. Onze site biedt op een toegankelijke wijze de juiste informatie over VAB-beleid, subsidies en andere info die belangrijk wordt gevonden.
26
Wij zetten in op een robuuste groen-blauwe dooradering van het buitengebied die bijdraagt aan de verbetering van landschapskwaliteit en biodiversiteit met een regeling waarbij grondeigenaren een marktconforme vergoeding ontvangen. De belangrijkste kernkwaliteit van ons landschap zijn de coulissen (groen blauwe dooradering). De afwisselende landschappen, met houtsingels omzoomde percelen, groene boerenerven, zandwegen met struwelen, beken, bosjes en laanbeplantingen worden bijzonder gewaardeerd. Dit landschappelijk mozaiek is kwetsbaar en verdient structureel beheer. We zetten ons in voor een marktconforme vergoeding voor grondeigenaren voor instandhouding, beheer en versterking van de coulissen. Het 'voor wat hoort wat' principe bij planologische medewerking voor ruimtelijke ontwikkelingen wordt ingezet om de groenblauwe dooradering te versterken. Met het waterschap maken we afspraken om het fijnmazig net van watergangen natuurvriendelijker in te richten en te beheren. Wij zetten in op maatwerk bij vrijkomende agrarische bebouwing en verbreding, waarbij ook omgevingskwaliteit en leefbaarheid worden versterkt. Wij hebben nu een vrij strikt beleid ten aanzien van vrijkomende agrarische bebouwing. Wij zullen deze evalueren en waar nodig aanpassen aan behoefte. Beleidsindicatoren
Naam indictor
Eenheid
Bron
Oost Gelre
Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.
Jaar
Verkeer en vervoer
Geregistreerde ongevallen met letsel ziekenhuis
%
Veiligheid NL
17,1%
17,1%
2022
Volksgezondheid en Milieu
Totaal huishoudelijk restafval
kg/inwoner
CBS
35
120
2022
Volksgezondheid en Milieu
Hernieuwbare elektriciteit
%
RWS
14,5%
geen data
2021
Volksgezondheid en Milieu
Woningen met zonnepanelen
%
CBS
33,0%
geen data
2022
Vhrosv
Gemiddelde WOZ waarde woningen
duizend euro
CBS
289
362
2023
Vhrosv
Nieuwbouw woningen
aantal per 1.000 woningen
Basisregistratie adressen en gebouwen
11,6
8,3
2022
Taakveld
27
Taakveld
Vhrosv
Naam indictor
Eenheid
Bron
Oost Gelre
Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.
Jaar
Demografische druk
%
CBS
79,3%
79,1%
2023
Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken Middelen: wat mag het kosten? x € 1.000 2024
2025
2026
2027
2028
-20.539
-18.226
-18.226
-17.956
-17.956
Lasten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging
270
Incidentele wijziging Nieuwe raming lasten
-20.539
-18.226
-17.956
-17.956
-17.956
8.926
8.897
8.897
8.897
8.897
8.926
8.897
8.897
8.897
8.897
-11.613
-9.332
-9.059
-9.059
-9.059
Baten Ongewijzigd beleid Structurele wijziging Incidentele wijziging Nieuwe raming baten
Saldo
28
2024
2025
2026
2027
2028
Voorstel nieuw beleid structureel
-504
-1.078
-1.245
-1.394
Voorstel nieuw beleid incidenteel
-1.202
-1.230
-1.342
-1.075
182
295
407
435
Dekking reserve
1.020
935
935
640
Saldo nieuw beleid
-504
-1.078
-1.245
-1.394
-9.836
-10.137
-10.304
-10.453
Dekking voorziening riolering
Totaal saldo programma 1
-11.613
Samenstelling van de ramingen van het jaar 2025 op taakniveau Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primitieve begroting 2025
Lasten TV2.1
2.1 Verkeer en vervoer
TV5.5
5.5 Cultureel erfgoed
TV5.7
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
2.846
TV7.2
7.2 Riolering
2.822
TV7.3
7.3 Afval
2.779
TV7.4
7.4 Milieubeheer
2.118
TV8.1
8.1 Ruimte en leefomgeving
TV8.3
8.3 Wonen en bouwen
Totaal Lasten
5.704 164
919 877 18.229
Baten TV2.1
2.1 Verkeer en vervoer
TV5.7
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-499
TV7.2
7.2 Riolering
-3.709
TV7.3
7.3 Afval
-3.484
TV7.4
7.4 Milieubeheer
-560
TV8.1
8.1 Ruimte en leefomgeving
-302
TV8.3
8.3 Wonen en bouwen
-1
-339
Totaal Baten
-8.894
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
9.335
Stortingen TV7.2
7.2 Riolering
Gerealiseerd resultaat
3 9.332
29
Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2025 x€ 1.000 Investeringen
Dekking uit riolering
Dekking uit reserves
Versnelling woningbouwopgave
0
0
350
0
Restauratiebudget verhogen met 2 restauratiesubsidies
0
0
0
-50
Gemeentelijke bijdrage versterking landschap en biodiversiteit
0
0
0
-50
Verharden fietspad Kapotte Brug naar Vrakkinkweg Groenlo
30
0
0
-2
1.200
0
0
-84
Renovatie gemalen en drukunits
200
13
0
0
Rioolrenovatie obv beheerprogramma
100
6
0
0
Onderzoeken en plannen uit WRP
0
50
0
0
Meer Veilig 3 - traject LieveldeGroenlo N18. bijdrage gemeente voor aanleg viaduct thv Zwolseweg te Groenlo
1.265
0
0
-90
Flankerende maatregelen project Meer Veilig 3 - traject LieveldeGroenlo N18 (verbreden en verleggen parallelwegen) Groenlo
460
0
0
-32
Uitvoeringsagenda energietransitie werkstroom gemeentelijk vastgoedversneld vervangen openbare verlichting
305
0
0
-24
Reconstructie Harreveldseweg (binnen de kom) te Zieuwent
420
0
0
-29
Omschrijving
Rehabilitatie verhardingen buiten de bebouwde kom
Budgettaire lasten
30
Investeringen
Dekking uit riolering
Dekking uit reserves
Aanleg en verbetering riolering Harreveldseweg (binnen de kom) te Zieuwent
440
28
0
0
Oplossing knelpunten hemelwaterafvoer diverse kernen
80
5
0
0
Duurzame omvorming openbaar groen
55
3
0
0
Reconstructie Dorpsstraat (gedeelte De Steege-Harreveldseweg) te Zieuwent
462
0
0
-32
Aanleg en verbetering riolering Dorpstraat te Zieuwent
484
31
0
0
(voorbereidingskrediet) Herinrichting Richterslaan te Lichtenvoorde
110
0
0
0
Visie Bewegen, Ontmoeten en Spelen (gezonde leefomgeving)
238
0
0
-19
Onderzoekskosten transformatie leegstaande of leegkomende objecten
0
0
85
0
Programma stad Groenlo doorontwikkeling pijler 3 en 4
0
0
100
0
2027: Groenlo 750 jaar stadsrechten / 400 jaar na Slag om Grolle
0
0
100
0
Reconstructie Kerkstraat, gedeelte bebouwde komgrens N18 - Looweg en vanaf Kerkstraat 50- Bebouwde komgrens, te Harreveld
688
0
0
-48
Aanleg en verbetering riolering reconstructie Kerkstraat, gedeelte bebouwde komgrens N18 - Looweg
726
46
0
0
Omschrijving
Budgettaire lasten
31
Investeringen
Dekking uit riolering
Dekking uit reserves
Herstel vestingwal Ziekenhuisstraat Groenlo
100
0
0
-8
Klimaatmaatregelen voor alle kernen
0
0
40
0
518
0
0
-36
Huisvesting bijzondere doelgroepen
0
0
95
0
Duurzame vervanging van (laan)bomen als gevolg van uitval vanwege klimatologische omstandigheden
0
0
100
0
Uitbreiding van taken met de komst van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging
0
0
150
0
Programma Stad Groenlo (voorbereidingskrediet) vernieuwen brug Eibergseweg
200
0
0
0
8.081
182
1.020
-504
Omschrijving
Budgettaire lasten
en vanaf Kerkstraat 50- Bebouwde komgrens, te Harreveld
Programma Stad Groenlo Herinrichting parkeerterrein Kloostertuin Groenlo
Totaal
32
Programma 2 - Welzijn Leeswijzer Programma 2 omvat veel verschillende elementen die allemaal betrekking hebben op het sociaal domein in de breedste zin, dus inclusief onderwijs, cultuur en sport. Daarbinnen richten we ons o.a. op de volgende speerpunten:
We zetten in op het bevorderen van een gezonde leefstijl voor zowel volwassenen als kinderen/jongeren.
We blijven inzetten op het terugdringen van alcohol- en drugsgebruik.
We faciliteren dat iedereen kan meedoen in de maatschappij passend bij de mogelijkheden van de inwoner. Dit geldt voor wonen, werk, maar ook voor ontmoeten, dus participeren in de brede zin.
Onderwijsontwikkelingen en in het bijzonder de ontwikkeling van 2 IKC’s in Groenlo.
We blijven inzetten op bijdragen naar vermogen. Daar waar het (even) niet lukt, geven we een steuntje in de rug.
De ontwikkeling van een nieuwe sporthal in Groenlo biedt een mooie plek en kansen voor de binnensportverenigingen en het onderwijs samen.