programma veerkracht ouderen

Collegeformulier “besluitvorming” Datum B&W-vergadering: Portefeuillehouder: Zaaknummer: 9 maart 2021 wethouder Hoenderboom 11370-2021 Onderwerp: Openbaarheid: Programma Veerkracht Ouderen Achterhoek 2021-2024 en Openbaar samenwerkingsverband Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek vanaf 2021 Voorstel: 1. In te stemmen met het programma Veerkracht Ouderen Achterhoek 2021-2024; 2. In te stemmen met het Voorstel samenwerkingsverband Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek vanaf 2021; 3. In te stemmen met de gemeentelijke bijdrage voor coördinatiekosten van het samenwerkingsverband voor de periode 2021 tot en met 2024. Afdeling: Auteur: Afdelingshoofd: Meegeadviseerd door: Onderwijs, Carry de Vries Petra Sasse Majda Letica Welzijn en (0544) 39 35 58 Zorg Past het binnen de begroting: Ja Financieel advies: Ja Akkoord Financiën: Ja Financieel consulent: Wilfried Holtus Juridisch advies:

Nee

Personele gevolgen:

Nee

Voor behandeling naar de Raad(scommissie): Stukken ter kennisname: • Raadscommissievergadering 30 maart 2021 Collegelid: Burgemeester

Akkoord:

Bespreken:

Opmerking:

Wethouder Bonsen Wethouder Frank Wethouder Hoenderboom Wethouder Porskamp Secretaris B&W-besluit: 1. In te stemmen met het programma Veerkracht Ouderen Achterhoek 2021-2024. 2. In te stemmen met het Voorstel samenwerkingsverband Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek vanaf 2021. 3. In te stemmen met de gemeentelijke bijdrage voor coördinatiekosten van het samenwerkingsverband voor de periode 2021 tot en met 2024.

11370-2021:908201

Inleiding Binnen de Achterhoek kennen we op Oost en West niveau verschillende netwerken voor kwetsbare ouderen met ieder een eigen programma. Deze programma’s liepen tot en met 2020. Afgelopen jaar is ondanks de moeilijke coronaomstandigheden gewerkt aan een nieuw Programma Ouderen Achterhoek voor de komende 4 jaren. Ook is een voorstel gemaakt om de Netwerken Oost en West Achterhoek te integreren. In dit voorstel wordt u gevraagd in te stemmen met het nieuwe programma, het samenwerkingsverband en het beschikbaar blijven stellen van middelen. Het betreft een nieuwe structuur waarbij de lokale overlegstructuur blijft bestaan. De nieuwe structuur moet de bundeling van kennis en slagkracht beter faciliteren. Dit is een van de programma’s die vanuit de Thematafel de Gezondste regio ondersteuning krijgt. Het is een voorbeeld waarbij diverse partners samen een thema in de Achterhoek aanpakken. De lokale uitwerking uit zich in: Het lokale netwerk dementie en de activiteiten die daaruit voortkomen; met name activiteiten gericht op ondersteuning en ontmoeting. Daarnaast kennen wij voor de doelgroep beginnend dementerenden de pilot Stadskamer 2.0. Gemeente Oost Gelre geeft op deze maner invulling aan het feit dat zij Dementievriendelijke gemeente is. Mogelijke beleidskeuzes 1 Niet participeren in het programma Veerkracht Ouderen Achterhoek 2021-2024.

2 Wel participeren in het programma Veerkracht Ouderen Achterhoek 2021-2024. 3 De samenvoeging van de Netwerken kwetsbare ouderen niet ondersteunen. 4 De samenvoeging van de Netwerken kwetsbare ouderen wel ondersteunen. Voorstel 1. In te stemmen met het programma Veerkracht Ouderen Achterhoek 2021-2024; 2. In te stemmen met het Voorstel samenwerkingsverband Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek vanaf 2021; 3. In te stemmen met de gemeentelijke bijdrage voor coördinatiekosten van het samenwerkingsverband voor de periode 2021 tot en met 2024. Beoogd effect Met het programma Veerkracht Ouderen Achterhoek bundelen wij de kennis en slagkracht op het gebied van de ondersteuning aan kwetsbare ouderen in de Achterhoek . Met het samenvoegen van de Netwerken kwetsbare ouderen zorgen we voor een efficiëntere inzet van de coordinatie binnen de netwerken en behouden de lokale uitvoering. Argumenten 1.1 Programma Veerkracht ouderen 2021-2024 In dit Programma wordt de ambitie van de samenwerkingspartners in de regio beschreven op het terrein van zo gezond mogelijk ouder worden in de Achterhoek; over de hele breedte van preventie en wonen tot en met complexe zorg. Het Programma bouwt voort op het Regiobeeld, de Regionale visie op zorg en gezondheid en het Preventieakkoord Achterhoek en is ontwikkeld met heel veel betrokken partners in de Achterhoek.

Sleutelbegrippen zijn veerkracht, en de glijdende schaal van eigen regie. Er blijft specifieke aandacht voor dementie. Het concept is besproken met ouderenorganisaties uit de regio en geaccordeerd door de kerngroep van het Kennisnetwerk Kwetsbare Ouderen West Achterhoek, de regiegroep Kwetsbare ouderen Oost Achterhoek, Thematafel de Gezondste Regio en het Managementberaad Transmurale Zorg. Begin 2021 wordt het Programma vertaald naar een Uitvoeringsprogramma met acties voor 2021-2022. 2.1 Voorstel samenwerkingsverbanden De voorgestelde nieuwe opzet biedt de structuur die nodig is om het Programma Veerkracht uit te voeren, en om een efficiënte en transparante aanpak en communicatie rond actuele vraagstukken t.b.v. ouderen te bevorderen. De huidige drie netwerken rond ouderen worden samengevoegd tot één overkoepelend Netwerk voor de gehele regio. De relatie met de Thematafel De Gezondste regio wordt verder versterkt. Er

11370-2021:908201

2

vindt waar nodig coördinatie plaats op het niveau van Oost en West Achterhoek. Op lokaal niveau wordt de samenwerking tussen het medisch, zorg- en sociaal domein rond ouderen verder vormgegeven. Over de naamgeving van het nieuwe netwerk zijn diverse voorkeuren uitgesproken. De nu voorgestelde naam heeft veel draagvlak. De nieuwe opzet voor de netwerksamenwerking is evenals het Programma besproken in verschillende gremia en geaccordeerd door de kerngroep van het Kennisnetwerk Kwetsbare Ouderen West-Achterhoek, regiegroep Kwetsbare ouderen Oost-Achterhoek en het Managementberaad Transmurale Zorg. 3.1 Financiële gemeentelijke bijdrage maakt uitvoering mogelijk. De financiële bijdrage is een onderdeel van de breed gedragen financiering waarbij gemeenten en Menzis gezamenlijk de kosten dragen. Zie verder onder Uitvoering/Kosten. Kanttekeningen Geen. Uitvoering Kosten Voor het samenwerkingsverband wordt door de individuele gemeenten reeds een bijdrage geleverd voor coördinatiekosten. Deze bedragen voor de West Achterhoekse gemeenten gezamenlijk € 20.000,- en voor de Oost Achterhoekse gemeenten € 16.000,-. De bijdrage voor onze gemeente bedraagt € 4000,- per jaar. Het voorstel is deze bijdrage voor de gehele programmaperiode (tot en met 2024) te continueren. Wij bekostigen deze bijdrage uit FCL 6610090/ ECL 43802 Versterking preventie Wmo.

Overig De verdeling van de bijdragen tussen de twee subregio’s kent een historische basis en blijft in 2021 gelijk aan voorgaande jaren. Het voornemen is om vanaf 2022 te gaan werken met 1 begroting en om in 2021 te onderzoeken in hoeverre de onderlinge verdeling van de partnerbijdragen nog voldoende evenwichtig is. Dit betreft de verdeling/bijdragen van de zorgorganisaties Oost en West. Dit heeft geen effect op de bijdragen van Menzis en/of gemeenten. Deze blijven gelijk. Planning Besluitvorming vindt plaats binnen gemeenten, Menzis en het Directieberaad transmurale zorg. Het besluitvormingsproces wordt in de 1e week van maart 2021 afgerond. Communicatie In overleg met de 8rhk ambassadeurs wordt gewerkt aan een communicatieplan voor de korte en lange termijn. Evaluatie Evaluatie vindt jaarlijks plaats. Bijlagen 1. Programma Veerkracht 2. Samenwerking Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek 3. Financiële paragraaf Netwerk ouderen

11370-2021:908201

3

Veerkracht Programma Ouderen Achterhoek 2021-2024 Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek

1

2

3

Inleiding Waarom een Programma Ouderen Achterhoek?

Doel van het Programma

Er is blijvend extra aandacht nodig voor gezond ouder worden in de Achterhoek. Het Regiobeeld, de Regiovisie en het Preventieakkoord Achterhoek geven in cijfers en ontwikkelingen aan dat er visie, daadkracht en samenhang nodig is. Alle reden om samen met inwoners en organisaties te doen wat nodig is om veerkracht van ouderen alle ruimte te geven en centraal te stellen.

Het doel van het Programma Veerkracht is om Achterhoekbreed uitvoering te geven aan de Regiovisie en het Preventieakkoord Achterhoek, daar waar het specifiek over ouderen gaat. Het Programma biedt een kader voor de gezamenlijke ambitie. Dit is vertaald in vijf programmalijnen. Het Programma is ambitieus en niet van de ene op de andere dag gerealiseerd. Het gaat erom dat we gezamenlijk stappen in de goede richting zetten. We bouwen daarbij voort op alles wat er al is. Als er thema's overlappen met andere initiatieven, zoeken we de verbinding.

Het aantal ouderen neemt toe en het aantal kwetsbare ouderen, waaronder mensen met dementie, blijft langer thuis wonen. De vraag naar zorg zal toenemen, waarbij het aantal beschikbare mantelzorgers daalt. De professionele zorg staat onder druk. Daarnaast neemt de vraag naar geschikte woningen voor ouderen toe. De netwerken ouderenzorg in de Achterhoek hebben de afgelopen jaren gewerkt aan de thema’s meedoen, passende zorg, deskundigheidsbevordering en samenwerken. De meerjarenprogramma’s 2018-2020 liepen af en eind 2020 zijn de lijnen uitgezet voor de komende jaren 2021 tot 2024.

Het Programma biedt ruimte om binnen de samenwerkingsstructuur nieuwe ontwikkelingen bij de kop te pakken. Het Programma schetst de richting; de verdere uitwerking van activiteiten wordt opgenomen in de uitvoeringsagenda 2021-2022. De uitvoering van het programma vindt waar mogelijk lokaal plaats.

4

5

Samenwerking: Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek Het Programma Veerkracht wordt, voor het eerst Achterhoekbreed, uitgevoerd door de partners in het Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek. Dit Netwerk is vanaf 2021 de opvolger / samenvoeging van het Kennisnetwerk Kwetsbare Ouderen West Achterhoek, Netwerk Dementie Oost Achterhoek en Platform kwetsbare ouderen Oost Achterhoek. Partners in het Netwerk zijn gemeenten, huisartsen, VVT-organisaties, ziekenhuizen, welzijns-organisaties, ouderen-/cliëntenorganisaties en Menzis. Uitgangspunt in de samenwerking is samenhang tussen alle domeinen; preventie, welzijn, wonen en zorg.

In iedere gemeente wordt de samenwerking rond de ouderen verder ingevuld en gemonitord. Het Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek werkt vanuit de Regionale visie op zorg en gezondheid van de Thematafel De Gezondste Regio.

De basis voor dit Programma Zowel landelijk als in de regio zijn er diverse kaders, visies en akkoorden met uitgangspunten die ook voor dit Programma gelden. Deze stukken vormen de basis voor dit Programma, toegespitst op ouderen. In de bijlage geven we een overzicht van de landelijke en regionale uitgangspunten en ontwikkelingen.

Glijdende schaal van veerkracht en eigen regie

Juiste ondersteuning op het juiste moment

Zelfredzaamheid / veerkracht / eigen regie

Ouder worden→toenemende gezondheidslast

Ambitie Programma Veerkracht Wij spannen er ons voor in, om gezamenlijk en in samenspraak met (vertegenwoordigers van) de ouderen zelf, te bevorderen dat de ouderen in de Achterhoek vanuit veerkracht om kunnen gaan met veranderingen die passen bij het ouder worden. Als veerkracht en/of eigen regie tijdelijk of in een glijdende schaal afneemt, bieden we de juiste ondersteuning op het juiste moment.

Verschillende niveaus

De titel Veerkracht

We willen onze ambitie bereiken op verschillende niveaus: • Rondom de oudere: eigen regie ondersteunen en veerkracht maximaal bevorderen, en indien nodig de juiste ondersteuning bieden op het juiste moment, op de juiste plaats, waar mogelijk dichtbij huis. Vanuit multidisciplinaire samenwerking, in gelijkwaardigheid met naasten. ​ • Lokaal: als professionals elkaars expertise weten te gebruiken en domeinoverstijgend de kwaliteit van de samenwerking en het aanbod verbeteren, in overleg met informele zorgaanbieders​. • Regionaal: stimuleren van kennisontwikkeling en – uitwisseling, uitwerken van regionale vraagstukken, bevorderen innovatie en afstemming tussen de zorgorganisaties, gemeenten en andere partners.

Veerkracht is het vermogen om je aan te passen aan veranderingen. Dit is niet iets specifieks van ouder worden. Ouder worden betekent wel: omgaan met veranderingen, ook veranderingen waar je niet zelf voor gekozen hebt zoals verlies van functies en afname van contacten. Veerkracht is het vermogen om door te gaan met het leven op de manier zoals nog wel mogelijk is. Hier raakt veerkracht aan “positieve gezondheid”: kijken naar wat wel kan. De mate van veerkracht kan van moment tot moment verschillen. Zeker bij ouderen is het van belang dat er ruimte is voor verwerking van verlies en rouw. Actief anticiperen op de toekomst helpt om veerkracht te behouden. Naast het bevorderen van veerkracht vinden we eigen regie belangrijk. Onder eigen regie verstaan we het vermogen van een persoon om zelf te bepalen op welke wijze hij het eigen leven inricht (wonen, werken, sociale contacten) en hoe de zorg en-of begeleiding bij eventuele ziekte daarbij wordt ingevuld.

6

7

Programma Veerkracht Het Programma Veerkracht bevat vijf programmalijnen. Deze zijn weergegeven in onderstaande figuur en worden nader toegelicht op de volgende pagina’s. Binnen de vijf programmalijnen is er specifieke aandacht voor mensen

1. Eerder denken over later

ico.binoculars

2. Vitaal ouder worden

met dementie en ouderen met psychische problemen. In de witte balk zijn de interventies benoemd die we inzetten om te werken aan de doelen binnen de programmalijnen. Deze zijn verder toegelicht op pagina 17.

3. Passend wonen

4. "Oud maar niet out"

5. Passende zorg en ondersteuning op het juiste moment

ico.home ico.fireexit ico.umbrella Specifieke aandacht voor: • Mensen met dementie • Ouderen met psychische problematiek

• Samenwerking en samenhang • Communicatie en informatieuitwisseling • Deskundigheidsbevordering • Voorlichting en informatievoorziening • Continuering en borging • Innovatie

Verbinding

ico.attachment

8

1. Eerder denken over later De programmalijn Eerder denken over later heeft tot doel ouderen te ondersteunen/stimuleren in het proactief nadenken op gebied van leefkeuzes, financiën, gezondheid, relaties en ontmoeten, mobiliteit (autorijden) en de laatste levensfase. Door eerder te denken over later ben je beter voorbereid om om te kunnen gaan met veranderingen die horen bij het ouder worden. Bewustwording over het ouder worden en bijhorende keuzes zijn belangrijk en hebben effect op alle andere programmalijnen. Hierbij moet er aandacht voor zijn dat niet alle mensen dit zullen of kunnen doen of evenveel ruimte in het dagelijkse leven ervaren om enkele stappen verder te denken (zie Regiobeeld Achterhoek). Ouderen denken mee Ouderen zijn betrokken bij de samenwerking door samen met organisaties mee te denken, te agenderen en evalueren vanuit verschillende invalshoeken. Mogelijkheden hiervoor zijn: • gezamenlijk symposium organiseren. • gezamenlijk uitwerken toetsingskader Beter Oud voor Achterhoek. • ouderenraad organiseren voor gehele Achterhoek. • inzetten van Peergroups/ambassadeurs. Bewustwording ouder worden Ouderen zijn zich (tijdig) bewust van wat ouder worden betekent en hoe ze daar op voorbereid kunnen zijn. Als zij nog vitaal zijn gaat dat om comfort, veiligheid en zelfstandigheid.

Als kwetsbaarheid toeneemt gaat het over het gesprek met naasten over hoe iemand later hulp, ondersteuning en zorg wil organiseren. Bewustwording vergroten is een langdurig proces, wij willen dit starten door: • een overzicht te maken van beschikbare interventies, landelijk en in de regio. Deze toegankelijk maken op de website van het netwerk, met onderwerpen als levensvragen, wilsbeschikking en vroegtijdige zorgplanning.

ico.binoculars 9

• het ontwikkelen en stimuleren van een (fase specifiek) levensloopbestendig plan op basis van positieve gezondheid. • het hebben van aandacht voor (beperkte) digitale vaardigheid en laag-geletterdheid onder ouderen; informatievoorziening en communicatie gebeurt via verschillende kanalen. Inzet Positieve Gezondheid Zorgverleners zetten Positieve Gezondheid in als drager om aandacht te hebben voor lichaam en geest, sociale relaties, financiën, werk/hobby, waarden en inspiratie. Wij stimuleren hen hierin door: • tools voor positieve gezondheid onder de aandacht te brengen, bestaande tools af te stemmen en toegankelijk te maken en mogelijk regio-specifieke tools te ontwikkelen. • deskundigheidsbevordering te organiseren over ‘het goede gesprek’. Sociale innovaties Nadenken over (sociale) innovaties zoals: • gebruik van slimme technologie om zelfredzaamheid te bevorderen. • workshops voor en door ouderen op thema; veerkrachtopleeftijd.nl.

10

ico.home 11

2. Vitaal ouder worden

3. Passend wonen

Deze programmalijn beoogt ouderen te ondersteunen om een zo gezond mogelijk leven te leiden, zodat kwetsbaarheid voorkomen of uitgesteld kan worden. Vitaal ouder worden is je fysiek en mentaal fit (blijven) voelen, je zeker voelen in het bewegen, bewustzijn van gezonde voeding en alcoholgebruik, het gevoel hebben ergens bij te horen en je eigen keuzes kunnen blijven maken. Deze programmalijn kent een sterke samenhang met het Beweeg- en sportakkoord Achterhoek 2020-2030 en het Preventieakkoord Achterhoek 2020-2030. Gezamenlijk met Achterhoek in Beweging, dat ook een uitvoeringsagenda Vitaal Ouder Worden heeft, geven wij invulling aan deze programmalijn.

In de regionale visie op zorg en gezondheid is Passend wonen één van de belangrijke doelen. In relatie tot ouder worden gaat Passend wonen vooral om mogelijkheden tot eigen woonvormen waar ouderen zelfstandig en veilig kunnen wonen en voldoende woningen met zorg. Voor mensen die nog zelfstandig wonen, maar wel veel zorg en ondersteuning behoeven, is er een gat tussen thuis en het verpleeghuis door onvoldoende passend aanbod. Dit gat moet beter ingevuld worden, om met creatieve woonzorg-oplossingen toch de benodigde zorg en ondersteuning te kunnen blijven bieden, ondanks afnemende middelen en mensen.

Bewustwording gezonde leefstijl Creëren van bewustwording onder ouderen over wat gezonde leefstijl hen kan brengen en wat gevolgen zijn van ongezonde leefstijl zoals overmatig alcoholgebruik of overgewicht. Tevens is het van belang dat ouderen weten bij wie zij terecht kunnen voor informatie of hulp voor zichzelf of een ander. Concrete voorbeelden hiervan zijn de folder over alcoholgebruik voor ouderen van Iriszorg Preventie en het onder de aandacht brengen van de IkPas-campagne vanuit de GGD.

Deze Programmalijn kent een grote samenhang met de Thematafel Wonen en Vastgoed. Mede op die plek zal “Passend wonen” verder uitwerking krijgen. Het Netwerk Ouderen wil een aanjagende en verbindende rol spelen in: • Het op de juiste plekken onder de aandacht brengen van de grote behoefte aan passend en betaalbaar woonaanbod voor ouderen.

Verbindingen zoeken en bouwen Structurele verbindingen zoeken en bouwen tussen het medische domein (huisartsen, fysiotherapeuten, specialisten), sociaal domein (o.a. beweegmakelaars, buurtsportcoaches) en lokaal beweeg- en sportaanbod. Zodat het voor ouderen makkelijk en leuk is om beweegadviezen op te volgen en bewegen tevens een middel is om anderen te ontmoeten. Welzijn op Recept is een voorbeeld van een initiatief waarin de verbinding tussen medisch en sociaal domein wordt gelegd. Vanuit de Thematafel de Gezondste Regio is het doel dit breder in de regio te implementeren.

Signalering van verminderde vitaliteit Professionals zijn zich bewust van hun rol in signalering van beperkte/verminderde vitaliteit op verschillende fronten (voorbeelden: overmatig alcoholgebruik, ondervoeding, ouderenmishandeling, armoede, medicijngebruik, veiligheid in huis). Zij zijn vaardig om het gesprek met de oudere erover te voeren en weten hoe zij er opvolging aan kunnen geven, waar zij advies kunnen krijgen en naar wie zij kunnen doorverwijzen (zie ook ‘vroegsignalering’ bij programmalijn ‘Passende ondersteuning op het juiste moment’). Borging van initiatieven Borging van initiatieven gericht op bewegen door ouderen, zodat dit niet beperkt blijft tot tijdelijke projecten, maar toekomstbestendig structureel aanbod ontstaat. Zo zet Achterhoek in Beweging zich in voor behoud van (financiering van) beweegmakelaars, kennisdeling onder professionals en vrijwilligers en ondersteuning van verenigingen bij de opstart en bestendiging van beweeg- en sportaanbod voor ouderen, zoals Old Stars sporten en Walking Football.

• De ontwikkeling van een gezamenlijke (regionale) visie en aanpak van wooncorporaties, vastgoedontwikkelaars, gemeenten en zorgorganisaties, in lijn met lokale woonzorgvisies. • Het samenbrengen van regionale ontwikkelingen en lokale signalen over behoeften en aanbod.

12

ico.fireexit 13

4. Oud maar niet out

Deze programmalijn beoogt dat ouderen betekenisvol mee kunnen blijven doen in de samenleving. Ook als er fysieke of psychosociale beperkingen ontstaan of als zij worden ‘opgeslokt’ door mantelzorgtaken. Zingeving Ouderen ervaren zingeving en een zinvolle invulling van hun dag, in alle fases van het ouder worden. Er is respect voor de (levens)ervaring en kennis van ouderen en deze wordt juist ingezet. Zij blijven zo lang mogelijk actief en betrokken in eigen clubs, verenigingen, kerken, etc. Dat geldt in het bijzonder ook voor mensen die mantelzorgtaken op zich nemen en daardoor drempels ervaren. Wij ondersteunen verenigingen hierbij, onder andere door informatie-/gespreksavonden. Zingeving ontstaat ook door jong en oud met elkaar te verbinden in projecten en activiteiten. Voldoende ontmoetingsmogelijkheden Er zijn voldoende passende mogelijkheden voor ontmoeting en activiteiten, van inzet als vrijwilliger tot sport- en beweegactiviteiten tot inloopvoorzieningen tot geïndiceerde dagvoorzieningen. De mogelijkheden zijn bekend bij ouderen en hulp-/zorgverleners. Voor wie behoefte heeft aan één-op-één contact en/of begeleiding, zijn er vrijwilligers in de buurt, waar mogelijk in het eigen netwerk van de oudere. We proberen lokaal initiatieven op gang te brengen.

En wij werken hier aan door bijvoorbeeld met gemeenten te onderzoeken of het mogelijk is een digitaal platform voor dagvoorzieningen te ontwikkelen en uitwisseling tussen dagvoorzieningen te faciliteren.

Ouderenvriendelijk, dementievriendelijk De samenleving is ouderenvriendelijk, en specifiek dementievriendelijk. Ouderen en mensen met dementie kunnen zo normaal mogelijk deel blijven uitmaken van de samenleving. Kwetsbaarheid en dementie worden herkend en men weet hoe men er mee om moet gaan. Er is geen sprake van taboe of stigmatisering; ziekte en de gevolgen daarvan zijn bespreekbaar. Het betekent ook dat ouderen en hun naasten een gevoel van veiligheid ervaren; thuis en op straat. Dit krijgt lokaal invulling, onder andere door het delen van verhalen en informatie en het organiseren van respectievelijk informatiebijeenkomsten of trainingen ‘omgaan met mensen met dementie’ voor verschillende doelgroepen. Integrale aanpak eenzaamheid Er is een integrale aanpak om eenzaamheid waar mogelijk te voorkomen, te signaleren, bespreekbaar te maken en te doorbreken. De aanpak is persoonsgericht, passend bij wat de oudere belangrijk vindt. Professionals pakken signalen op en weten naar wie zij door moeten verwijzen, onder andere door het thema ‘eenzaamheid’ in lokale bijeenkomsten terug te laten komen.

14

5. Passende zorg op het juiste moment

ico.umbrella

Deze programmalijn beoogt passende ondersteuning en zorg bij afnemende zelfredzaamheid. Centraal staat geïntegreerde zorg voor kwetsbare ouderen: er is één anticiperend zorgplan, één aanspreekpunt en heldere regie in afstemming met de oudere en de naasten, de huisartsenpraktijk, welzijn en zorg, het ziekenhuis en de gemeente. Professionals kennen elkaar en weten elkaar te vinden en hebben multidisciplinair overleg. Er wordt waar mogelijk gebruik gemaakt van zorgtechnologie. Vroegsignalering kwetsbaarheid Vroegsignalering en opvolging (zoals door­verwijzing of screening) van toenemende kwets­baarheid is geborgd in de werkwijze van de huisartsen­praktijken, welzijnsen zorgorganisaties, ziekenhuizen en gemeentes. We evalueren en verbeteren onze samenwerkingsafspraken. We blijven organiseren dat professionals elkaar kennen. Laatste levensfase Er is gestructureerd aandacht voor vroegtijdige zorgplanning, levens- en behandelwensen en passende zorg in de laatste levensfase. We werken, gezamenlijk met het Netwerk Palliatieve Zorg Achterhoek, aan bewustwording, scholing, eenheid in inzet van specifieke instrumenten, agendering in MDO’s en goede samenwerkingsafspraken.

Inzet deskundigheid Inzet van specialistische deskundigheid is flexibel en op het gewenste moment inzetbaar om de effectiviteit van de beschikbare deskundigheid te vergroten, en de kwaliteit van leven van de oudere te ondersteunen. De bereikbaarheid, inzet en coördinatie van expertise zoals ATO/ ROODT, ziekenhuizen, GGNet, en casemanagement dementie is optimaal geregeld. We monitoren de beschikbaarheid en ondernemen verbeteracties naar aanleiding van signalen. Passend tijdelijk verblijf Als dat nodig is, is passend tijdelijk verblijf beschikbaar op het juiste moment. Bij tijdelijk verblijf elders (ziekenhuis, ELV, observatiebedden, GRZ, acute zorg, etc.) is er continuïteit van regie en van zorg. Er is specifieke aandacht voor het voorkomen van vermijdbare opnames, en het organiseren van goede herstelzorg. De bereikbaarheid en toegang is helder geregeld evenals de uitstroom. We monitoren de beschikbaarheid en ondernemen verbeteracties naar aanleiding van signalen.

15 Warme overdracht Warme overdracht in alle overgangen tussen zorg en ondersteuning thuis of elders is de basis voor het ervaren van continuïteit. Digitale communicatiemiddelen ondersteunen warme overdracht. We evalueren bestaande overdrachtsafspraken en instrumenten, en deze worden waar nodig doorontwikkeld. Voldoende mantelzorgondersteuning Mantelzorgers ontvangen voldoende ondersteuning, zodat (over)belasting wordt voorkomen en verminderd. Professionals werken in gelijkwaardigheid samen met mantelzorgers/naasten. Er zijn diverse vormen van respijtzorg beschikbaar, passend bij de vraag.

Daarnaast bevorderen professionals de inzet van vrijwilligers (in en buiten het netwerk van de oudere). Voldoende lichtere vormen van ondersteuning zoals huishoudelijke hulp zijn beschikbaar. We bereiken dit via bewustwording, scholing, en het samenbrengen van partijen die lokaal of regionaal passend aanbod bieden en/of willen ontwikkelen.

16

17

Hoe werken we aan het Programma Veerkracht? Interventies Wij zetten de volgende interventies in om te werken aan de doelen binnen de programmalijnen: • Samenwerking en samenhang bevorderen rond ouderen en lokaal, bijvoorbeeld door het organiseren van themabijeenkomsten. • (Digitale) communicatie en informatie-uitwisseling rond ouderen stimuleren en faciliteren. Denk hierbij aan het stimuleren van gebruik van bestaande instrumenten. • Kennis ontwikkelen en delen en van elkaar leren door middel van deskundigheidsbevordering voor professionals, vrijwilligers en mantelzorgers op (brede) thema's. • Voorlichting en informatievoorziening over thema's aan inwoners, mantelzorgers, vrijwilligers en professionals. • Continueren en borgen van interventies die ontwikkeld worden en deze evalueren en zo nodig verder implementeren en verbeteren, bijvoorbeeld rondom de werkwijzen Geïntegreerde Zorg voor Ouderen en Functioneel Model. • Innovatie bevorderen door signalen op te pakken en goede voorbeelden te delen. Voorbeelden zijn de inzet van slimme technologie om zelfredzaamheid te bevorderen of het delen van eigen mogelijkheden voor ouderen om zo lang mogelijk vitaal te blijven. • Verbinding leggen met andere ontwikkelingen en initiatieven, zoals het Netwerk Palliatieve Zorg Achterhoek, Achterhoek in Beweging en de Thematafels De Gezondste Regio en Wonen en Vastgoed.

De interventies worden geconcretiseerd in een uitvoeringsagenda 2021-2022. Deze bevat een prioritering van thema's, in aansluiting op huidige activiteiten en lokale actualiteiten en initiatieven.

Randvoorwaarden Om de uitvoering van het programma een succes te laten zijn, zijn een aantal randvoorwaarden van belang: • Ondersteunende samenwerkingsstructuur in het Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek. • Financiële uitwerking / begroting (afzonderlijke paragraaf in apart document). • Monitoring van effecten van proces en samenwerking en tevredenheid van ouderen. Hierin sluiten we aan op de beschikbare gegevens in de 'Achterhoek monitor' en populatiemonitor vanuit de Thematafel de Gezondste Regio, met daaraan toegevoegd het verhalend en kwalitatief perspectief van ouderen en professionals. • Heldere en eenduidige communicatie-uitingen met een eigen beeldmerk en actuele website.

18

19

Bijlage A Relevante ontwikkelingen en stukken Landelijke ontwikkelingen Programma Langer Thuis Landelijk hebben het kabinet, gemeenten en maatschappelijke partijen de handen ineen geslagen om de zorg en woonsituatie voor ouderen te verbeteren. Het Programma Langer Thuis richt zich op de grote en groeiende groep ouderen die zelfstandig thuis woont. Onderdelen van dit programma zijn goede ondersteuning en zorg thuis, mantelzorg en vrijwilligers in zorg & welzijn en wonen. Zorgstandaard dementie De Zorgstandaard Dementie biedt een leidraad voor goede zorg en ondersteuning en het verbeteren van kwaliteit in de domeinen wonen, welzijn, behandeling zorg en ondersteuning van mensen met dementie en naasten. Belangrijk is dat het mensbeeld centraal staat in plaats van het ziektebeeld: ‘zo lang mogelijk méns zijn en in regie blijven, met respect en gezamenlijke besluitvorming voor de eigen wensen en behoeften van de unieke persoon, ook bij gevorderde dementie en comorbiditeit’.

Regionale ontwikkelingen

Nationale Strategie Dementie (2021-2025) In de Nationale Strategie Dementie wordt een brede, lange termijn-aanpak beschreven die zich richt op alle essentiële terreinen voor een toekomst zonder dementie en een betere kwaliteit van leven voor iedereen die met dementie te maken heeft: de samenleving, ondersteuning, zorg, preventie en onderzoek, zoveel mogelijk in verbinding met elkaar. Beter oud: toetsingskader Het toetsingskader van Beter oud schetst een overzicht van punten die voor ouderen belangrijk zijn gedurende drie fases in hun leven. Het toetsingskader onderscheidt hierin de volgende drie fases: (1) de fase waarin zij zich voorbereiden op de toekomst, (2) de fase waarin ze zo zelfstandig mogelijk wonen en (3) de fase waarin de zorg haar intrede doet met opname(s) in het ziekenhuis (transmurale zorg).

Regionale visie op zorg en gezondheid “Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek” - Thematafel de Gezondste Regio In de regiovisie is de gezamenlijke visie beschreven om de zorg in 2030 op een goed en betaalbaar niveau te kunnen houden: "Wij willen dat Achterhoekers gezond zijn en daarover zelf de regie hebben. Gezondheid, preventie en leefstijl zijn leidend, niet ziekte en behandeling. We spannen ons er

Onderstaand plaatje geeft een samenvatting van de doelen en randvoorwaarden waar in de regiovisie op ingezet wordt.

samen maximaal voor in dat onze inwoners zich gezond en gelukkig voelen en minder zorg nodig hebben. Bij al onze inspanningen betrekken we van af het begin inwoners en patiënten". Uitgangspunten hierbij zijn op alle niveaus: • Positieve gezondheid • ‘Quadruple aim’ (verbeteren van de kwaliteit van zorg, gezondheid van de populatie en werkplezier van de zorgverlener en tegelijkertijd verlagen van de zorgkosten). • Samenhang tussen alle domeinen

Gezonde en sterke sociale structuren

Passend wonen Samenwerking

Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 De landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 beschrijft de landelijke prioriteiten op het gebied van publieke gezondheid. Er wordt richting gegeven aan het lokale gezondheidsbeleid van gemeenten. Één van de vier gezondheidsvraagstukken die wordt beschreven is vitaal ouder worden.

Digitalisering

Cultuurverandering

20 Regionale ontwikkelingen Regiobeeld Achterhoek 2030 Het regiobeeld schetst de huidige sociale- en gezondheidssituatie in de Achterhoek en de verwachting van het beeld in de komende jaren. Belangrijk is dat de leeftijdsopbouw van de bevolking in de Achterhoek afwijkt ten opzichte van de leeftijdsopbouw in Nederland. Het aantal 50+-plussers in de Achterhoek is 6% hoger ten opzichte van Nederland. Mede door deze vergrijzing is het aandeel mensen met chronische ziekten hoog en dit zal de komende jaren verder toenemen. Naast deze toename zullen het aantal zorgmedewerkers en informele hulp afnemen. De zorgvraag zal straks daarom groter zijn dan het zorgaanbod. Preventie Akkoord Achterhoek 2020-2030 Op basis van het preventieakkoord werken partners in de Achterhoek samen aan preventie en hoe binnen de diverse domeinen de aandacht van genezen naar voorkomen kan worden gelegd. Eind 2020 hebben meer dan 80 partners dit akkoord ondertekend. Regionaal preventieprogramma sociaal domein/ volksgezondheid 2018-2021 Het regionaal preventieprogramma binnen de domeinen Volksgezondheid en Sociaal Domein (Jeugdhulp en Wmo) geven de speerpunten aan voor het uitvoeringsagenda ‘preventie’ voor de komende jaren.

Het uitgangspunt is dat de speerpunten een regionale basis kennen, onder meer in de samenwerking met organisaties, en die op lokaal niveau met ‘lokale eigenheid’ en in de samenwerking met eigen bewoners worden uitgevoerd.

21 Regionaal beweeg- en sportakkoord 2020-2030 In het Regionaal beweeg- en sportakkoord legt Achterhoek in Beweging samen met haar partners de ambitie vast om sporten en bewegen in te zetten voor een samenleving waarin iedereen gezond blijft en waarin iedereen mee kan doen. Vitaal ouder worden is hierbinnen één van de belangrijke thema’s. Achterhoek in Beweging is een gezamenljik initiatief van de acht Achterhoekse gemeenten met een netwerk van strategische partners. Olifantenpad Acht regionale zorgaanbieders in de Achterhoek hebben een convenant ondertekend om bindende afspraken te maken om de kwaliteit van de zorg in de Achterhoek in de toekomst op peil te houden. Het plan bestaat uit zes punten waaraan gezamenlijk gewerkt wordt: technologie in de zorg, imago van de zorg, contactpunt voor mensen met interesse om in de zorg te werken, onderzoek naar uitstroom, blijven leren en geneeskunde. Technologie & Zorg Academie Achterhoek De TZA-Achterhoek is een initiatief van de partners uit het Olifantenpad. De TZA-Achterhoek begeleidt bij bewustwording, adoptie en acceptatie van zorgtechnologie in de praktijk. TZA-Achterhoek biedt (zorg)professionals, producenten en studenten een platform rond innovaties in de zorg, gericht op behoud van zelfstandigheid en zelfredzaamheid in de thuissituatie. Denk aan e-health, domotica en zorg op afstand.

Bij de TZA kan worden geoefend, getest en geleerd te werken met zorgtechnologie. Informatieberaad Zorg Achterhoek In het Informatieberaad werken zorgaanbieders samen aan een duurzaam informatiestelsel voor de zorg in de Achterhoek. Concrete projecten zijn pilot PGO (Persoonlijke Gezondheids Omgeving) en pilot verpleegkundige e-overdracht.

Transformatietafel Zorg Achterhoek Onder meer gemeenten, zorgverzekeraars, zorg- en welzijnsaanbieders, zorgkantoor en onderwijs werken samen aan de transformatie van zorg en ondersteuning in de Achterhoek. Zij gaan hierover met elkaar in gesprek in bijeenkomsten die ‘Transformatietafels’ worden genoemd. Werkagenda Menzis-gemeenten (2020-2024) Menzis, gemeenten en regio’s werken samen aan een goede gezondheid voor inwoners en verzekerden. Via de Werkagenda worden nieuwe werkwijzen en projecten ontwikkeld en kennis gedeeld. In 2020 is een nieuwe Werkagenda 2020-2024 vastgesteld. Integrale ouderenzorg maakt hier onderdeel van uit. Sociaal domein Achterhoek, samenwerken om elkaar te versterken Na de transities van de invoering van de decentralisaties in 1 januari 2015 zijn de Achterhoekse gemeenten verder gegaan met het vervolgproces. Bij de Achterhoekse gemeenten was er behoefte aan een gezamenlijke visie van waaruit de volgende jaren de transformatie verder kon worden ingezet. In dit document (d.d. 24 augustus 2017) is deze visie beschreven.

Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen De Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen biedt inzicht in gezondheids- en leefstijlindicatoren op regionaal niveau. In 2016 zijn de laatste metingen uitgevoerd voor Volwassenen en Ouderen. Een aantal belangrijke gemeten indicatoren in relatie tot het Programma Veerkracht zijn: • Één of meer langdurige ziekten of aandoeningen: Landelijk ervaren 33,9% van de bevolking van 19 jaar of ouder één of meer langdurige ziekten of aandoeningen van zes maanden of langer. Voor de meeste Achterhoekse gemeenten geldt dat dit percentage hoger ligt. • Beperkt in activiteiten door gezondheidsproblemen: Ook het percentage over het ervaren van beperkingen in activiteiten door gezondheidsproblemen ligt in de Achterhoekse gemeenten hoger dan het landelijke gemiddelde. • Voldoende regie eigen leven: In Nederland geeft 90,1% van de volwassenen van 19 jaar en ouder aan matig tot veel regie over het eigen leven te hebben. Voor de Achterhoek geldt dat er een aantal gemeentes zijn die iets boven dit gemiddelde scoren, maar ook een aantal gemeentes die lager score dan het landelijk gemiddelde.

22

23

GEZONDSTE GEZONDSTE REGIO REGIO GEZONDSTE REGIO

Bijlage B

Bijlage C

Samenwerking in de Achterhoek Samenwerking in de Achterhoek

Samenwerking in de Achterhoek Lijst met afkortingen

Partners in Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek

• ATO – Ambulant Team Ouderengeneeskunde afkomstig uit BestuurdersBestuurders afkomstig uit Bestuurders afkomstig uit (West-Achterhoek) GEZONDSTE •REGIO ELV – Eerstelijns Verblijf ü Overheidü Overheid • GGD - Gemeentelijke Gezondheidsdienst ü Overheid • GRZ – Geriatrische Revalidatie Zorg ü Ondernemers ü Ondernemers GEZONDSTE REGIO • MDO – Multi Disciplinair Overleg ü Ondernemers Samenwerking in de Achterhoek • ROODT - Regionale Ouderen Onderzoek en Diagnose ü Organisaties Team (Oost-Achterhoek) ü Organisaties GEZONDSTE REGIO ü Organisaties • VVT – Verpleeg- en Verzorgingshuizen en Thuiszorg

Betreft een momentopname per begin 2021. Er kunnen altijd meer organisaties aansluiten. Op lokaal niveau zijn daarnaast diverse andere partners betrokken.

GEZONDSTE REGIO

Bestuurders afkomstig Samenwerking uit in de Achterhoek ü Overheid ü Ondernemers ü Organisaties

Samenwerking Bestuurders afkomstig uit in de Achterhoek ü Overheid Bestuurders afkomstig uit

Samenwerking in de Achterhoek Bestuurders afkomstig uit

GEZONDSTE REGIO

ü Ondernemers ü GEZONDSTE Overheid REGIO

ü Overheid

ü Organisaties ü Ondernemers Samenwerking in de Achterhoek ü Organisaties Samenwerking in de Achterhoek

Bestuurders afkomstig uit

Bestuurders afkomstig uit

ü Organisaties

GEZONDSTE REGIO

ü Overheid

ü Overheid

ü Ondernemers

ü Ondernemers

ü Organisaties

ü Organisaties

ü Ondernemers

Samenwerking in de Achterhoek Bestuurders afkomstig uit ü Overheid ü Ondernemers

24

Financiële paragraaf ten behoeve van Netwerksamenwerking Ouderen en Programma Veerkracht Achterhoek 2021-2024 Versie 7 januari 2021

Uitgangspunten bij de begroting Financiële middelen worden ingezet 1. Om de doelen van het Programma Veerkracht 2021-2024 te realiseren 2. Voor het faciliteren van een effectieve samenwerkingsstructuur in het Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek Middelen worden benut voor onder andere coördinatie (inzet netwerkcoördinatoren), communicatie (o.a. website) en faciliteren samenwerking en deskundigheidsbevordering (organiseren bijeenkomsten/scholingen) Streven naar één begroting voor de hele Achterhoek; eerste jaar (2021) nog gescheiden voor Oosten West-Achterhoek. Streven is om de financiering te koppelen aan de looptijd van het Programma, dus vier jaar. Na twee jaar en aan het eind van deze periode volgt een evaluatiemoment, zowel inhoudelijk als financieel. Financiering wordt gedeeld door Menzis, zorgorganisaties en 8 gemeenten. De huidige vastgestelde begrotingen/ bijdragen in 2020 vormen het startpunt voor 2021. Voor de overgangsfase naar het nieuwe Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek en/of voor specifieke projecten gedurende de looptijd van het Programma wordt gekeken of mogelijk andere (financierings)bronnen te benutten zijn.

Te denken valt aan (tijdelijke) ondersteuning vanuit Regionale Ondersteuningsstructuur Proscoop, landelijke subsidie vanuit het Programma Langer Thuis of in de regio middelen vanuit de Regiodeal Achterhoek 2019-2022, via de Thematafel De Gezondste Regio.

•

• •

• •

Bijdragen/inkomsten Bijdragen van partners

a b c d e

Bijdrage Menzis t.b.v. ketenzorg dementie Partnerbijdragen zorgorganisaties Partnerbijdragen gemeenten Bijdrage in tijdsinvestering zorgorganisaties tbv helpdesk en consultfunctie Bijdrage in tijdsinvestering netwerkpartners in deelname werkgroepen Totaal bijdragen

Verdeling Oost-West (2021) Oost West € 64.000 € 80.000 € 2.986 € 15.679 € 16.000 € 20.000 PM PM

Totaal begroting per jaar € 144.000 € 18.665 € 36.000 PM

PM

PM

PM

€ 82.986

€ 115.679

€ 229.445

De bijdragen voor 2021 zijn vooralsnog gelijk gehouden aan de bijdragen in voorgaande jaren. Op dit moment kent het netwerk twee portefeuillehouders (kassier en eindverantwoordelijk namens de samenwerkende organisaties): Sensire in Oost-Achterhoek en Markenheem in West-Achterhoek. Vooralsnog zal dit zo blijven (aangevuld met een portefeuillehouder vanuit gemeenten), in aansluiting op het bestaan van twee coördinatiegroepen in de netwerkstructuur. De verdeling van de bijdragen tussen de twee subregio’s kent een historische basis en blijft in 2021 gelijk aan voorgaande jaren. Het voornemen is om vanaf 2022 te gaan werken met 1 begroting en om in 2021 te onderzoeken in hoeverre de onderlinge verdeling van de partnerbijdragen nog voldoende evenwichtig is.

Nadere toelichting op de bijdragen: a. Bijdrage Menzis keten dementie: conform Addendum Ketenzorg Dementie 2019-2021, voor West en Oost afzonderlijk gecontracteerd. b. Zorgorganisaties Netwerk Transmurale Zorg Achterhoek: Bijdrage en onderlinge verdeelsleutel is per 2020 vastgesteld in Directieberaad d.d. 3-2-2020, ten behoeve van zowel Oost als West (zie bijlage A). c. Gemeenten: in 2021 gelijk aan voorgaande jaren: €5.000,- per jaar voor de vier gemeenten in West-Achterhoek en €4.000,- voor de vier gemeenten in Oost-Achterhoek. d. De Helpdesk Kwetsbare Ouderen, met daaronder de Helpdesk Dementie, vormen een belangrijke factor in de samenwerking rond ouderen en de beschikbaarheid en bereikbaarheid van specialistische deskundigheid. De tijd die trajectbegeleiders dementie beschikbaar zijn voor consultatie en coaching is voor de zorgorganisaties waar zij in dienst zijn niet declarabel bij de zorgverzekeraar. Zorgorganisaties leveren op deze wijze een indirecte (financiële) bijdrage aan het netwerk. e. Signalering, afstemming en uitvoering van het Programma Veerkracht vindt voor een groot deel plaats in de subregionale coördinatiegroepen en in regionale en lokale werkgroepen. Daarnaast wordt de netwerksamenwerking bevorderd in deelname aan netwerk-/samenwerkingsbijeenkomsten.

Deelname aan deze groepen en bijeenkomsten vraagt een tijdsinvestering die voor voor eigen rekening van de participanten komt. Ter indicatie gaat het om grofweg het volgende: - Coördinatiegroepen: circa 5x per jaar 3 uur per bijeenkomst (inclusief voorbereiding), dus 15 uur per jaar per deelnemer - Lokale en regionale werkgroepen: circa 4x per jaar 3 uur per bijeenkomst (inclusief voorbereiding), dus 12 uur per jaar per deelnemer - Samenwerkings- en netwerkbijeenkomsten: (sub)regionaal 2 bijeenkomsten van ongeveer 2 uur per jaar en lokaal 2 bijeenkomsten van ongeveer 2 uur Deze tijdsinvestering vertaalt zich niet in een bedrag op de begroting, maar vormt een belangrijke bijdrage van partners in het netwerk.

Uitgaven De som van de bijdragen van de partners is kaderstellend voor de ambitie. Een gedetailleerde begroting van waar de beschikbare middelen voor ingezet worden, vraagt een prioritering in gezamenlijke dialoog in de coördinatiegroepen van het netwerk. Dit wordt in 2021 verder uitgewerkt. Hieronder is een overzicht gegeven van de belangrijkste uitgavenposten. Door het samenvoegen van de twee netwerken wordt winst behaald in de effectiviteit van coördinatie en ondersteuning: de twee coördinatoren hebben meer mogelijkheden om taken te verdelen en de ondersteuner wordt vanaf 2021 ingezet voor de gehele regio1. •

Coördinatie - De coördinatie van het netwerk en uitvoering van het Programma wordt gedaan door twee netwerkcoördinatoren, één per subregio (West en Oost). - De coördinatie omvat onder andere beleidsontwikkeling, signalering, agendering, het ondersteunen van (lokale) werkgroepen, het organiseren van lokale en (sub)regionale samenwerkingsbijeenkomsten en deskundigheidsbevordering, het ontwikkelen van informatie- en voorlichtingsmateriaal, het op gang brengen van innovatie en het leggen van de verbinding tussen lokaal en regionaal, tussen beide subregio’s en met andere initiatieven in de regio.

1 Voorheen werd deze ondersteuning alleen in West-Achterhoek ingezet; dit wordt nu verbreed naar de hele regio.

•

• •

•

- Naast loonkosten/vergoeding zijn er kosten voor ICT en kantoorhuisvesting voor de coördinatoren. Ondersteuning Het netwerk heeft voor de gehele regio een netwerkondersteuner voor ondersteuning op het gebied van communicatie en organisatie. Facilitering deskundigheidsbevordering en samenwerkingsbijeenkomsten Onder andere kosten sprekers/docenten, locaties, catering. Communicatie Ontwikkeling, beheer en onderhoud website en overig voorlichtings-/informatiemateriaal (o.a. ontwerp en drukwerk flyers/folders). Facilitering specialistisch casemanagement en helpdesk dementie Trajectbegeleiders dementie in de Achterhoek bemensen de helpdesk dementie. Hiervoor is facilitering in de vorm van ICT en huisvesting benodigd. Daarnaast fungeert één van de trajectbegeleiders als coördinator van het netwerkteam voor 8 uur per week. Zij vormt het aanspreekpunt in het netwerk, bewaakt uniformiteit in werkwijze en is beschikbaar voor (nietcasusgerelateerde) coaching van collega’s. Tot slot is er een bijdrage vanuit het netwerk aan teamen kwaliteitsontwikkeling van de trajectbegeleiders.

Overgangsjaar 2021 Omdat per 2021 de netwerken in de Achterhoek worden samengevoegd tot één Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek, worden in dat jaar incidentele kosten verwacht. Ten behoeve van de implementatie van de nieuwe netwerkstructuur en uitwerken van de uitvoeringsagenda van het Programma is tijdelijk aanvullend inhoudelijke ondersteuning gewenst. Deze kan ingevuld worden in (continuering van de) ondersteuning vanuit ROS-netwerk Proscoop in de regio, in de persoon van Wilma Nijenhuis2. Vanuit een externe en onafhankelijke rol kan zij de ontwikkelopdracht mede vormgeven ten behoeve van: - De overdracht in Oost Achterhoek (van Platform Kwetsbare Ouderen naar Netwerk Ouderen); - De overgangssituatie naar één Netwerk en bijkomende werkzaamheden voor de hele regio; - Ontwikkeling van indicatoren / instrumenten ten behoeve van het meetbaar maken en monitoren van de doelstellingen van het Programma - Ondersteuning bij het aanvragen van middelen uit andere financieringsbronnen, zoals het doen van een subsidieaanvraag bij het landelijk programma “Lokale Netwerken Samenhangende Ouderenzorg” (Fase II Uitwerkingssubsidie) van ZonMW. Begin 2021 gaat deze subsidieoproep voor de laatste keer open. Dekking van incidentele kosten zoals de ontwikkeling van een nieuw logo/huisstijl en nieuwe website (naar inschatting tussen de €5.000 en €10.000,-) kan gevonden worden in de regio.

Mogelijkheden die hiervoor verkend worden zijn middelen vanuit de Regiodeal/8RHK ambassadeurs en een incidenteel overschot in de financiële realisatie in 2019 in West-Achterhoek (veroorzaakt door wisseling van coördinator en ondersteuner, waardoor beide twee maanden niet ingevuld zijn).

2 Wilma was tot en met 2020 coördinator van het Platform Kwetsbare Ouderen in Oost-Achterhoek

Bijlage A – verdeelsleutel zorgorganisaties Netwerk Transmurale Zorg Achterhoek (vastgesteld DB 3-2-2020) Organisatie

Bijdrage netwerk ouderen

Verdeling

Santiz GGNet Huisartsenzorg Oost Achterhoek Huisartsenzorg Oude IJssel Sensire Buurtzorg Azora Markenheem Careaz De Gouden Leeuw Groep

30% 2% 2% 2% 18% 10% 10% 5% 5% 2% 13%

€ 5.599,50 € 373,30 € 373,30 € 373,30 € 3.359,70 € 1.866,50 € 1.866,50 € 933,25 € 933,25 € 373,30

Stichting Zorgcombinatie Marga Klompé 1%

Livio Totaal

€ 2.426,45 € 186,65 € 18.665,00

Voorstel samenwerkingsverband Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek vanaf 2021 Versie 19 november 2020 Doel: • • • •

Bestaande overlegvormen in de West en Oost Achterhoek voor de kwetsbare ouderen integreren tbv effectiviteit en doelmatigheid. Verbinding met andere overlegstructuren in de regio verduidelijken en versterken. Een goede samenwerkingsstructuur als instrument om onder andere samen uitvoering te geven aan een regionaal Programma Ouderen Achterhoek. Er ontstaat een samenwerkingsverband waarbinnen nieuwe overleggen en initiatieven een plek kunnen krijgen. Dit beperkt het aantal overleggen.

Voorlopige Uitgangspunten zoals besproken in voorjaar 2020 in West en Oost Achterhoek •

• •

We streven naar een heldere samenwerking op zo mogelijk het niveau van de hele Achterhoek. Bestaande overlegstructuren in de regio zijn daarin meegenomen. Dit voorstel sluit aan bij de steeds intensiever wordende Achterhoekbrede samenwerking zoals die is vormgegeven in de Achterhoek board en thematafels. De basis voor de overlegstructuur is een integrale benadering van vraagstukken rond ouderen (wonen, welzijn, preventie, begeleiding, zorg etc.) De integrale regionale benadering wordt vertaald naar lokale samenwerkingsverbanden/ werkgroepen ouderen en vice versa. In deze lokale werkgroepen nemen vertegenwoordigers uit het werkveld van de gemeente, huisartsenpraktijk, VVT, welzijn en wonen deel. Inbreng van ouderen is geborgd in de werkwijze

Waarom gaan we dit doen? •

•

•

Op regionaal niveau zijn er een aantal bestuurlijke lijnen die raken aan de ambitie en positionering van de Netwerken Ouderen: • De thematafel De Gezondste regio, en het daar onderschreven Regiobeeld, de Regiovisie en het Preventieakkoord. • Werkagenda Menzis en gemeenten; het onderdeel Integrale ouderenzorg • Gemeenten: Portefeuillehoudersoverleg (PoHo) Sociaal Domein en Management Overleg Sociaal Domein (MOSD) • Managementberaad en Directieberaad transmurale zorg (VVT, ziekenhuizen, GGnet, GGD) • De thematafel Onderwijs en Arbeid en het Olifantenpad (stimuleren digitalisering zorg, zorgimago verbeteren, samenwerken rondom SOG, scholing cure/care personeel verbeteren); • De thematafel Wonen en vastgoed De relaties tussen de lokale werkgroepen, de huidige Netwerken Ouderen Oost en West Achterhoek en de bestuurlijke overleggen zoals het Managementberaad en PoHo behoeven verheldering en versterking. Enkele overleggen kunnen samengevoegd worden. Er is behoefte aan een duurzame en gedragen samenwerkingsstructuur waarbinnen de partners ook actuele domeinoverstijgende vraagstukken en agenda’s rondom ouderen kunnen onderbrengen. Dit vergroot de samenhang en efficiëntie in de regio.

Versie 19 november 2020

Netwerk versus structuur Enerzijds is het nieuw te vormen Netwerk een open en organisch bewegende samenwerking, waarbij diverse partners op diverse manieren kunnen aansluiten en op allerlei manieren hun bijdrage kunnen leveren aan de doelen van het Netwerk. Anderzijds zijn heldere lijnen nodig voor besluitvorming over doelen en middelen, en het afleggen van verantwoordelijkheid. In de visuele weergave van de samenwerking (Bijlage 2) ligt het accent op de besluitvorming en de formele kant. Partners in het formele Netwerk zijn de acht gemeenten van de Achterhoek, Menzis, en de VVTorganisaties, GGnet, Slingeland en SKB en beide huisartsenorganisaties (vertegenwoordigd in het managementberaad en directieberaad Transmurale Zorg). Daarnaast zijn er diverse actieve participanten, zoals de meer lokaal werkende welzijnsorganisaties, de GGD, de Alzheimerafdeling, belangenbehartigingsorganisaties, VIT hulp bij mantelzorg. Deze laatste groep participanten zal zich gezien de domeinoverstijgende doelstelling kunnen gaan uitbreiden naar bijvoorbeeld woningcorporaties. Uitwerking Hieronder is beschreven op welke wijze de samenwerking in het formele netwerk op verschillende niveaus wordt vormgegeven. In bijlage 1 is de positie en samenstelling van verschillende groepen samengevat in een tabel. Regionaal: •

•

•

•

Zowel structuur als inhoud van de samenwerking sluiten zoveel mogelijk aan bij de ontwikkelingen in de regio. De Regiovisie en ambitie van de thematafel De Gezondste regio vormen de basis voor het te ontwikkelen Programma Ouderen Achterhoek. Het inhoudelijke Programma Ouderen wordt voor een periode van 4 jaar ontwikkeld en vastgesteld met de hele Oost- en West-Achterhoek gezamenlijk. Het Programma Ouderen wordt vastgesteld door de colleges van de acht gemeenten, het Directieberaad Transmurale Zorg en Menzis. Daarnaast wordt het programma geagendeerd op de Thematafel De Gezondste regio. De partners zijn samen eigenaar van het Programma Ouderen Achterhoek. Iedere partner draagt naast de verantwoordelijkheid voor het eigen beleid ook verantwoordelijkheid voor het geheel. De verbinding met overlappende regionale akkoorden en plannen, zoals Het Preventieakkoord en het Sport- en Beweegakkoord wordt versterkt. Zowel op structuren als op inhoud: samenwerking wordt gezocht met verwante samenwerkingsverbanden als Achterhoek in Beweging, waarmee gezamenlijk doelen op overlappende thema's worden vastgesteld. Een voorbeeld van zo'n thema is Vitaal ouder worden. De hieronder beschreven coördinatiegroepen/penvoerders voor Oost en West Achterhoek zorgen voor onderlinge afstemming tussen Oost en West Achterhoek.

Subregionaal •

Op subregionaal niveau transformeren de huidige netwerken tot een coördinatie-overleg voor de West en voor de Oost Achterhoek. De groepen bepalen zelf de gewenste samenstelling. Zoals voorgesteld in deze notitie blijven coördinatie en afstemming op subregionaal niveau (voorlopig) wenselijk om betrokkenheid en slagkracht te houden, en omdat diverse partijen in een beperkt deel van de Achterhoek werkzaam zijn. o West Achterhoek: In West Achterhoek transformeert de huidige Kerngroep van het Kennisnetwerk Kwetsbare Ouderen WA tot coördinatiegroep Ouderen West Achterhoek.

Versie 19 november 2020

o

•

•

• • •

•

Oost Achterhoek: Het Netwerk Dementie Oost Achterhoek en regiegroep Kwetsbare Ouderen Oost Achterhoek worden samengevoegd tot de coördinatiegroep Ouderen Oost Achterhoek. Daarmee ontstaat een vergelijkbare structuur voor Oost en West Achterhoek. Penvoerders / Portefeuillehouders: Iedere coördinatiegroep heeft twee penvoerders. Nu kennen zowel Oost als West Achterhoek een penvoerder vanuit de zorg (Markenheem voor West Achterhoek, en Sensire voor het Netwerk Dementie Oost Achterhoek.) Deze verantwoordelijkheid wordt in de toekomst aangevuld met een penvoerder/ portefeuillehouder vanuit de gemeentes per subregio. Rol penvoerders (verder in te vullen binnen de coördinatiegroepen) : voorbereiding agenda coördinatiegroep, (afwisselend) voorzitterschap coördinatieoverleg, afstemming Oost-West, kassier (zorgorganisatie) Iedere coördinatiegroep agendeert, signaleert, bewaakt, organiseert, coördineert, stemt af (d.m.v. inzet partners en/of netwerkcoördinatoren). Deelnemers hebben mandaat vanuit de eigen organisatie om besluiten te nemen die bijdragen aan het optimaal functioneren van de lokale samenwerkingsgroepen en binnen het programma Ouderen. De coördinatiegroep vertaalt signalen vanuit lokaal niveau en vanuit bestuurlijk niveau naar wenselijke acties, pakt ze zelf op of brengt deze op de juiste plaatsen onder de aandacht.

De coördinatiegroepen dragen zorg voor de ontwikkeling van de lokale werkgroepen (hieronder beschreven.) Vanuit beide coördinatiegroepen wordt twee keer per jaar een brede platform/netwerkbijeenkomst per subregio georganiseerd: informatief, meningsvormend en/of verbindend. Op termijn kunnen beide coördinatiegroepen worden samengevoegd tot één coördinatiegroep voor de hele regio, als dit (beter) dient aan bovengenoemde doelen.

Lokaal • •

•

•

•

•

Bestaande lokale werkgroepen dementie in Oost Achterhoek verbreden zich tot werkgroepen (kwetsbare) ouderen, met specifieke aandacht voor dementie. In de West Achterhoek worden op gemeenteniveau lokale werkgroepen ouderen opgezet door gemeenten en zorgorganisaties, waarbij in Montferland en Bronckhorst samenhang wordt gezocht met het aangrenzende (dementie)netwerk dat ook in deze gemeentes bouwt aan lokale samenwerking en verbinding. Doelstellingen en samenstelling worden per gemeente door de partners gezamenlijk vastgelegd (gerelateerd aan lokale ontwikkelingen, actualiteit, andere specifieke samenwerking rond zorg en sociaal domein en Programma Ouderen.) Werkafspraken over de samenwerking (rond ouderen) worden zoveel mogelijk op lokaal niveau gemaakt. Waar dat niet mogelijk is komen deze signalen in de coördinatiegroep ter sprake en worden acties uitgezet. De lokale werkgroepen organiseren (in afstemming met de regio) tweemaal per jaar lokale netwerkbijeenkomsten voor professionals over domein-overstijgende thema’s. Deze bijenkomsten versterken mede de lokale samenwerking. (In de Oost Achterhoek worden deze bijeenkomsten nu uitgevoerd onder de naam Lokaal samenwerken.) De lokale werkgroepen borgen in hun werkwijze de inbreng van ouderen (via bv deelname aan de werkgroep of regelmatige raadpleging op andere wijze.)

Versie 19 november 2020

•

Rond de afzonderlijke huisartsenpraktijken vindt multidisciplinair overleg plaats (MDO’s) plaats, gericht op casuïstiek. Deze worden niet hier maar in het Programma Ouderen 20212024 benoemd.

Overig •

•

Voor thema’s die voor de hele regio spelen worden (tijdelijke) werkgroepen in het leven geroepen/ voortgezet, met een opdracht vanuit de coördinatiegroepen. Te denken valt aan werkgroepen rondom deskundigheidsbevordering, dementie op jonge leeftijd, Wet zorg en dwang, daginvulling/ welzijn en innovatieve onderwerpen. De regionaal georganiseerde beschikbaarheid van trajectbegeleiding bij dementie (daar waar specialistisch casemanagement nodig is) blijft in stand, onder verantwoordelijkheid van de zorgorganisaties.

Netwerkondersteuning De samenwerkingsstructuur is het vehikel voor uitvoering van het Programma Ouderen en andere actuele ontwikkelingen. Het programma wordt uitgevoerd door de partners met ondersteuning van twee netwerkcoördinatoren, die ieder deels voor een subregio werken en deels onderdelen uitvoeren voor de gehele regio. Daarnaast is netwerkondersteuning op het gebied van communicatie en organisatie beschikbaar voor de gehele regio en de beide subregio’s. Ondersteuning van de lokale werkgroepen kan plaatsvinden via inzet van de gemeente en/of in gezamenlijkheid met de betreffende netwerkcoördinator. Zij stemmen onderling af hoe dit lokaal wordt vormgegeven. Programma Ouderen 2021-2014 De huidige Meerjarenprogramma’s van de Netwerken kwetsbare ouderen/ dementie lopen tot en met 2020. Dit najaar wordt een nieuw programma ontwikkeld met als titel Veerkracht. Nu lopen er nog drie programma’s naast elkaar, van het Kennisnetwerk Kwetsbare ouderen West Achterhoek, van het Netwerk Dementie Oost Achterhoek en de regiegroep Kwetsbare ouderen Oost Achterhoek. Vanaf 2021 werken we vanuit één regionaal programma voor de periode van 2021 tot en met 2024. Halverwege de looptijd van het programma vindt een tussentijdse evaluatie plaats.

Besluitvorming over de vorming van het Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek In de zomermaanden van 2020 zijn voorliggende varianten van dit voorstel besproken met gemeenten en andere partners in de Achterhoek (o.a. in ambtelijk overleg Wmo en Managementberaad Transmurale Zorg) en verder vertaald in het voorliggende document. In november vindt bespreking en zo mogelijk accordering plaats in de kerngroep van het Kennisnetwerk Kwetsbare Ouderen West Achterhoek en de regiegroep kwetsbare ouderen Oost Achterhoek. Het definitieve voorstel voor het nieuwe samenwerkingsverband gaat in december 2020 ter besluitvorming naar Managementberaad/ Directieberaad Transmurale zorg, Menzis en gemeenten; gezamenlijk met vaststelling van het Programma Ouderen 2021-2024.