omgevingsvisie oost gelre 2040 groen en verbonden

en te zorgen voor anderen. Daarbij liggen er kansen in

(vooral middenspanningsnet) een belangrijke voorwaarde.

slim georganiseerde multifunctionele accommodaties. Voldoende toegankelijke ontmoetingsplekken en mogelijkheden voor activiteiten zijn van belang, ook om eenzaamheid tegen te gaan.

→

De veranderende bevolkingssamenstelling (o.a.

door vergrijzing) vraagt om het verbreden van de woningvoorraad, bijvoorbeeld door (collectieve) woonzorgconcepten. Het is kansrijk om deze te realiseren in

We zien een teruglopend leerlingenaantal op

de nabijheid van voorzieningen en openbaar vervoer, om

de Oost Gelrese basisscholen. Vanaf 2026 laten de

daarmee tegelijkertijd de zelfredzaamheid van inwoners

leerlingprognoses in een aantal kernen een lichte stijging

te versterken.

→

zien. Bij een afnemend aantal leerlingen kan de kwaliteit van onderwijs onder druk komen te staan. Dit betekent dat in de toekomst er mogelijk niet in elke kern een basisschool behouden blijft. Er ligt een opgave om voor alle inwoners goed en bereikbaar onderwijs te realiseren. →

Uit: Toekomstverkenning Oost Gelre 2040, januari 2022. In de toekomstverkenning is een uitgebreidere uiteenzetting te vinden van de trends, opgaven en kansen in Oost Gelre.

We zien zowel landelijk, regionaal als lokaal een

grote druk op de woningmarkt. Oost Gelre heeft niet alleen te maken met een woningvraag van eigen de woonvraag van de vestigers van elders. Oost Gelre beschikt over een relatief eenzijdige

woningvoorraad met veel eengezins(koop)woningen. Tegelijkertijd neemt de komende jaren naar verwachting het aantal kleine huishoudens (een- en tweepersoons) toe. →

Gezien de verwachte bevolkingssamenstelling (o.a.

door vergrijzing) in Oost Gelre, liggen er opgaven in het aanpassen van de bestaande woningvoorraad. Er liggen

30

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

Het aantal ouderen in Oost Gelre neemt toe. Daarmee groeit ook de vraag naar zorg. Deze zorg en zorgvoorzieningen organiseren we samen met onze netwerkpartners in de nabije omgeving van onze inwoners. Daarnaast helpen we ouderen om zo lang als men wil en kan zelfstandig te blijven wonen. Eigen regie is hierbij het uitgangspunt. We blijven het veelzijdige Oost Gelrese verenigingsleven ondersteunen. We zorgen voor minimaal één toekomstbestendige fysieke plek per kern voor ontmoeting. Dat kan in de vorm van een dorpshuis, gemeenschapsruimte bij een kerk of multifunctionele accommodatie. We zoeken naar manieren om vrijwilligers te ondersteunen, zoals bijvoorbeeld een vrijwilligersplatform, het clusteren van accommodaties en het aanbieden van cursussen. Daar waar nodig bieden we besturen en vrijwilligers de ruimte die ze nodig hebben om (sport)verenigingen in stand te houden. Op het gebied van (sport)verenigingen zetten we in op

inwoners, maar kan ook een rol spelen in het voorzien in

→

We zetten in op hechte en leefbare kernen. We streven daarom naar een basisniveau aan voorzieningen in elke kern: een basisschool, een ontmoetingsplek en een zorgpunt. Onze inwoners hechten hier sterk aan en vinden dit voor de leefbaarheid van de kernen belangrijk. Als gemeente Oost Gelre zijn we ons ervan bewust dat het niet altijd mogelijk is om bestaande voorzieningen in stand te houden. Waar voorzieningen verdwijnen, zorgen we ervoor dat deze in een andere kern goed toegankelijk zijn, door middel van goede en veilige infrastructuur voor zowel auto’s als fietsers en openbaar vervoer of vraaggestuurd- en leerlingenvervoer.

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

het vergroten van de toegankelijkheid voor alle inwoners: iedereen moet mee kunnen doen.

woonconcepten zoals meergeneratiewoningen en Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO). Aan de randen van de kernen en in het buitengebied voegen we concepten als Woondroebels toe. Niet in de laatste plaats zien we onze gemeente als een aantrekkelijke vestigingsplek voor jonge gezinnen en arbeidskrachten van buiten de gemeente. In ons woningbouwprogramma bieden we ook ruimte voor extra plannen om mensen van buiten de gemeente aan te trekken.

We zetten in op extra woningen in alle kernen. Want iedereen in Oost Gelre verdient een fijne plek om te wonen. De woningen die we de komende jaren bouwen zijn in de eerste plaats voor de behoefte van onze eigen inwoners. Bij deze woningen hebben we oog voor de betaalbaarheid van woonlasten en het vergroten van kansen voor starters op de woningmarkt. We zorgen voor een divers aanbod aan woningen: meer kleine woningen, meer betaalbare woningen en een adequaat aanbod in de sociale huursector. Ook zorgen we voor een ‘flexibele schil’ in onze woningvoorraad zodat we indien nodig relatief snel woonruimte kunnen bieden ten behoeve van aandachtsgroepen en in kunnen spelen op urgente maatschappelijke ontwikkelingen. We sluiten in onze nieuwbouwprogrammering aan bij de ambities van het Rijk in de Nationale Woonen Bouwagenda en de afspraken in de Regionale Woonagenda Achterhoek om tot en met 2030 tweederde van de nieuwbouw in het betaalbare segment toe te voegen. Ons nieuwbouwprogramma gemeentebreed bestaat uit 28% sociale huur en 32% betaalbare koop en middenhuur01. We zetten ons nieuwbouwprogramma tevens in om doorstroming op de woningmarkt te bevorderen. We willen de kansen voor starters op de woningmarkt vergroten.

Daarom behouden we de mogelijkheden tot woningsplitsing in het buitengebied, zetten we in op flexwonen en onderzoeken we de potentie van een antispeculatiebeding, erfpacht en het verder verhogen van de starterskorting op de grondprijs. Ook bieden we ruimte voor bijzondere

31

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

GEMEENTE OOST GELRE

leefbaarheid te vergroten. Dit is in het bijzonder een belangrijke randvoorwaarde bij de bouw van de nieuwe woonwijken in Groenlo of Lichtenvoorde. De manier van werken in de ontwikkeling van woonwijk ‘t Flierbos in Lichtenvoorde vinden we hier een

We kiezen voor het realiseren van nieuwe woonwijken in Groenlo en Lichtenvoorde en continueren het beleid voor woningbouw in de kleine kernen. We kijken hierbij naar uitbreiding én inbreiding. Voor elke woningbouwontwikkeling geldt dat de water- en bodemsystemen de randvoorwaarden bepalen. We kiezen alleen voor inbreiding als de (her)ontwikkeling van een locatie het waardevolle groene, kleinschalige en dorpse karakter van een kern niet in de weg staat én er tegelijkertijd een bijdrage geleverd wordt aan klimaatadaptatie. We richten ons vooral op woningen voor ouderen. Hiervoor bieden we ruimte binnen de kernen zodat zij in de nabijheid van voorzieningen en openbaar vervoer kunnen wonen. Bij nieuwbouw zetten we in op het behoud van het dorpse karakter, passend bij de maat en schaal van de kern. Nieuwe woningen zijn levensloopbestendig, aardgasvrij en zo veel mogelijk energieneutraal. Daarbij stimuleren we duurzaam en circulair bouwen. Nieuwe woonwijken sluiten direct aan op de wensen en behoeftes van onze inwoners. Daarnaast is er tussen de woningen ruimte voor voldoende groen en extra mogelijkheden voor waterafvoer om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen en de

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

01

Met betaalbare koop bedoelen we in 2023 woningen tot €355.000. Binnen het koopsegment hanteren we een extra categorie in het aanbod van betaalbare koopwoningen voor starters; goedkope koop betreft maximaal €250.000. Met middenhuur bedoelen we een huurprijs tot €1.000,- per maand of minder. Hierin gaan we uit van 130% van de landelijke liberalisatiegrens. Met de bovenstaande begrenzingen volgen we de regionale afspraken vastgelegd in de Regionale Woonagenda Achterhoek (2022).

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

GEMEENTE OOST GELRE

passend voorbeeld van. In Oost Gelre committeren we ons aan de doelen uit het Klimaatakkoord, het Gelders Energieakkoord en het Akkoord van Groenlo 3.0. We zien noodzaak om onze aanpak in de energietransitie te versnellen omdat – onder andere door hogere energiekosten en onzekerheden op de gasmarkt – de woonlasten van onze inwoners toenemen en er daarom steeds meer energiearmoede is. In lijn met de nationale ambitie willen we als gemeente in 2050 aardgasvrij zijn. Dit houdt in dat we de komende jaren inzetten op isolatie en verduurzaming van woningen om deze ‘aardgasvrijgereed’ te maken.02 Daarbij stimuleren we de inwoners om over te schakelen op individuele of collectieve duurzame warmtebronnen. Hiernaast willen we als gemeente in 2030 onze CO2 uitstoot met 55% hebben verminderd ten opzichte van 1990. Als gemeente spelen we een ondersteunende rol in het helpen van inwoners bij de energietransitie, de initiatieven die inwoners starten tegen hittestress of wateroverlast of het bevorderen van de biodiversiteit in hun leefomgeving. We vinden dat iedereen mee moet kunnen doen, en daarom helpen we inwoners. Als gemeente willen we met een Energieloket inwoners uitnodigen hun steentje bij te dragen en ondersteunen we hen waar nodig met bijvoorbeeld duidelijke subsidie- en financieringsregelingen. Zo zetten we samen de schouders onder de energietransitie.

02 De wijken Hooiland (Lichtenvoorde) en Noord-West (Groenlo) uitgekozen als startbuurten om de transitiemogelijkheden integraal te verkennen (zie Transitievisie Warmte p. 32-33).

32

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

GEMEENTE OOST GELRE

GERRIT - 73 JAAR

“Ik kan niet alles meer fluitend zelf, maar

OUDERE IN 2040

krijg wat hulp uit de buurt.”

G

ezond en fit oud worden, dat is wat ik belangrijk vind. Ik woon al zo ongeveer heel mijn leven in Oost Gelre en dat zal hoop ik ook zo blijven. Tot nu toe gaat dat prima. Zo’n zeven jaar geleden ben ik verhuisd naar een levensloopbestendig appartement in Lichtenvoorde. Prachtig ingericht, met een heel aantrekkelijk groen dak en gemeenschappelijke bloementuin met zowel ruimte voor zon als veel schaduw. Dat is lekker in de steeds warmere zomers. Mijn huis ligt niet zo ver van de winkels, huisarts en het dorpshuis waar ik wekelijks aanschuif voor een maaltijd en een potje biljard. Ik zie hier veel vrienden en hoef lekker een dag niet te koken.

ondersteuning van het receptiepersoneel. Zorg heb ik nog niet echt nodig, maar via de app bekijk ik maandelijks even in bij het wijkteam om de nodige zaken te bespreken. Ik kan niet alles meer fluitend zelf, maar krijg wat hulp uit de buurt. De vuilnis wordt voor me aan de weggezet en automatisch opgehaald, ook de boodschappen worden wekelijks aan huis bezorgd. Zo woon ik prettig op een heel moderne plek maar in mijn oude vertrouwde omgeving. Ik hoop dat dit nog heel lang zo mag duren, mij krijgen ze hier niet weg.

Mijn auto heb ik weggedaan. Ik maak veel ommetjes wandelend of op mijn elektrische fiets en wanneer ik verder weg moet gebruik ik mijn tablet om mijn vervoer te regelen. Ik vind het vervelend altijd iemand te moeten vragen en zo red ik mij goed in mijn eentje. Een dag in de twee weken spring ik bij op de timmeropleiding. Nog niet zo lang geleden werkte ik als timmerman in de kozijnenfabriek. Nu zorg ik er samen met docenten voor dat de jongens en meiden het vak leren. Belangrijk want bijna alles wat we tegenwoordig bouwen is van hout en leuk want zo blijf ik veel onder de mensen. Ik ben ook vrijwilliger bij het zwembad. Niet als badmeester, daar ben ik niet fit genoeg meer voor, maar ik ben er voor vragen van bezoekers en zorg voor

33

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

4.2 Oost Gelre in 2040 geeft ruimte aan ondernemen AMBITIES OP HOOFDLIJNEN: → Versterken van onze positie als echte ondernemersgemeente met aantrekkelijk ondernemersklimaat: ontwikkelen van duurzame, groene en klimaatadaptieve bedrijventerreinen en daarbij zoeken naar slimme koppelingen met de opwek van duurzame energie.

→ Ruimte voor uitbreiding van de Laarberg met inachtneming van de geldende milieuwetgeving.

→ Terughoudendheid in de vestiging van bedrijven in de opslag- en distributie sector.

→ Faciliteren van huisvesting en een goede bereikbaarheid om jong talent en arbeidsmigranten aan te trekken. → Versterken cultuurhistorische monumenten en landschappen in onze gemeente. Bij nieuwe invulling van panden kiezen we een passende functie die recht doet aan de cultuurhistorische kwaliteiten. → Volop ruimte voor kleine en grote evenementen onder nader uit te werken voorwaarden die passen binnen de geldende milieu- en (water)veiligheidsgrenzen.

34

GEMEENTE OOST GELRE

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

GEMEENTE OOST GELRE

Ambities Oost Gelre 2040 Context, opgaven en kansen: →

Voor een vitale economie en aantrekkelijk

ondernemersklimaat is het van belang om de bedrijventerreinen in Oost Gelre toekomstbestendig te houden en te verduurzamen. →

worden als kansrijke duurzame warmtebronnen voor Oost Gelre gezien. Uit: Toekomstverkenning Oost Gelre 2040, januari 2022. In de toekomstverkenning is een uitgebreidere

Ook moet verkend worden of er voldoende ruimte

beschikbaar is op de huidige werklocaties in de

uiteenzetting te vinden van de trends, opgaven en kansen in Oost Gelre.

gemeente en in welke mate deze toekomstbestendig (te maken) zijn. →

De demografische ontwikkelingen (vergrijzing)

in Oost Gelre zorgen ervoor dat bedrijven moeilijker geschikt personeel kunnen vinden, hier ligt een opgave voor de toekomst. →

Om in de toekomst voldoende werknemers

voor de Oost Gelrese bedrijven te hebben, zijn er naar verwachting meer arbeidsmigranten nodig. Het realiseren van goede (tijdelijke)huisvesting en werkomstandigheden, integratiemogelijkheden voor potentiële blijvers en vervoer is een opgave. →

Er zijn kansen om het economische profiel van Oost

Gelre verder toe te spitsen op toerisme en recreatie, gezien de rustige groene omgeving, het cultuurlandschap en de goede mogelijkheden voor fietsen en wandelen. →

Oost Gelre is een echte evenementengemeente

en trekt daarmee jaarlijks veel bezoekers. Evenemententerreinen lopen steeds vaker tegen leefbaarheids-, mobiliteits-, veiligheids- en milieugrenzen

We hebben speciale aandacht voor de Laarberg vanwege haar regionale functie. Hier is uitbreiding nodig, omdat het bedrijventerrein vol begint te raken en er mogelijk over een aantal jaar geen kavels meer beschikbaar zijn. We stellen daarom samen met de gemeente Berkelland een langjarige aanpak op. Een deel van onze bedrijvigheid - die nauw verbonden is met de agrarische sector in

aan. Dit leidt tot dilemma’s bij het organiseren van (grote) evenementen. →

Er liggen kansen om de duurzame energie als

lokaal verdienmodel zoveel mogelijk te benutten. Biogas, vaste biomassa, warmtekoude-opslag en bodemlussen, restwarmte uit afvalwater, warmte uit lucht en zonthermie

35

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

We zijn als gemeente Oost Gelre bij uitstek een ondernemersgemeente en willen dit ook voor de toekomst zo houden. Als gemeente stimuleren we bedrijvigheid en willen we koploper worden in toekomstbestendige werklocaties, dit geldt voor zowel de bestaande als nieuwe bedrijventerreinen. We maken ze duurzaam, klimaatadaptief en groen. We zien dat ons bedrijfsleven meer ruimte nodig heeft. We kiezen voor twee economische clusters aan de N18: de Laarberg en de Kamp. Grote (regionale) bedrijvigheid vindt op deze terreinen plaats. We verkennen uitbreidingsmogelijkheden om voldoende werkgelegenheid in onze gemeente ook richting 2040 mogelijk te maken. Tegelijkertijd onderzoeken we samen met het bedrijfsleven inbreiding en efficiënter ruimtegebruik van onze bestaande bedrijventerreinen. Hierbij kijken we goed naar de mogelijkheden die het water- en bodemsysteem ons biedt. Klimaatadaptatie en duurzaamheid zijn in deze ontwikkelingen randvoorwaardelijk. Ook zoeken we gezamenlijk met het bedrijfsleven naar slimme koppelingen met de opwek van duurzame energie. Nieuwe risico’s op het gebied van veiligheid in het kader van de energietransitie worden daarbij beheerst en waar mogelijk beperkt, dan wel weggenomen.

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

Oost Gelre - zal er in 2040 anders uitzien. Door de veranderingen in de agrarische sector zal de keten die hier direct op is aangesloten, mee-innoveren. Als gemeente willen we hierin faciliteren door de bedrijventerreinen optimaal in te richten en de bereikbaarheid van deze locaties te versterken.

arbeidsmigranten door het faciliteren van kwalitatief goede huisvesting en integratie. Bij voorkeur nabij de plek waar ze werken. Het is belangrijk om zowel met de werknemers als de werkgevers actief in gesprek te gaan over passende (tijdelijke) woonruimten die voldoen aan de behoefte van de groep arbeidsmigranten.

We gaan terughoudend om met de vestiging van bedrijven in de opslag- en distributiesector. Deze bedrijven dragen in mindere mate bij aan de werkgelegenheid in onze gemeente, en we willen zogenoemde ‘verdozing’ van ons landschap voorkomen. Waar mogelijk bieden we wel ruimte aan kleinschalige ondernemers in en rondom de kernen en in het buitengebied. Dat kan bijvoorbeeld door het inzetten van vrijkomende agrarische bebouwing. Deze ondernemers dragen vaak in belangrijke mate bij aan de identiteit van onze kernen en spelen vaak een rol in de sociale verbondenheid binnen de kernen. Dat willen we in de toekomst graag behouden. Wij zien dat voldoende (jonge) werknemers cruciaal zijn om onze economie ook in de toekomst draaiende te houden. We zorgen daarom voor aantrekkelijke woonmilieus en een goede bereikbaarheid van werklocaties. Ook verkennen we waar en hoe we nog meer (fysieke) verbindingen kunnen maken tussen talent, onderwijs, ondernemers en kennisontwikkeling. We stimuleren de mogelijkheden voor het bieden van aantrekkelijke werkplekken voor jongeren vanaf 18 jaar. Dit betekent ook dat we voor stagiairs en afstudeerders passende woonruimte moeten realiseren. We kijken naar het transformeren van bestaand vastgoed, meergeneratiewoningen en naar kleine en/of flexibele woonruimte voor deze doelgroep. Ook zetten we in op het aantrekken van

36

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

GEMEENTE OOST GELRE

Recreatie en toerisme zijn belangrijke groeisectoren voor Oost Gelre. De combinatie tussen historie, cultuur, het verenigingsleven en de vele evenementen maken onze gemeente interessant voor bezoekers. Als gemeente zetten we daarom in op het verstevigen van dit deel van de economie door het versterken van onze cultuurhistorische kwaliteiten (monumenten en landschap), kleine en grote evenementen en recreatieve highlights, zoals de Grolse Linie. Hierbij willen we onze aantrekkelijkheid vergroten voor dag- en met name meerdaagse toeristen, die naast het buitengebied en de cultuurhistorische kwaliteiten ook komen voor de grote en kleine kernen. Daarom is het nodig dat we nog meer inzetten op het aantrekkelijk maken van onze winkelcentra en onder meer het aanbod aan overnachtingsmogelijkheden in onze gemeente. We zetten in op het jaarlijks verhogen van het aantal overnachtingen per jaar in onze gemeente. Tevens zijn we ons ervan bewust dat we de komende jaren te maken krijgen met historische gebouwen die door verandering van functie een andere bestemming moeten krijgen. Denk hierbij aan kerken en het oude stadhuis. We zorgen voor een aantrekkelijke en passende invulling van deze gebouwen die recht doet aan onze cultuurhistorische kwaliteiten.

onze gemeente en zorgen voor een grote mate aan verbondenheid in en rondom de kernen. Tegelijkertijd lopen we bij sommige evenementen tegen milieu- en (water)veiligheidsgrenzen (incl. Wet Natuurbescherming) aan. We zetten ons als gemeente Oost Gelre in om al onze evenementen doorgang te laten vinden, onder bepaalde voorwaarden. Deze voorwaarden werken we de komende periode uit. Hierbij zorgen we voor een goede verdeling over de gemeente. We bieden ruimte aan grote evenementen – zoals de Zwarte Cross – op het Festivalterrein de Schans. Kleinere culturele evenementen met een kleinere impact op de omgeving kunnen op andere plekken plaatsvinden, bijvoorbeeld in het centrum van Groenlo.

We willen ook de komende jaren volop ruimte bieden aan de evenementensector in Oost Gelre. Evenementen zijn al decennialang geworteld in

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

GEMEENTE OOST GELRE

“In zo’n twintig jaar tijd heeft deze

ESTHER - 53 JAAR ONDERNEMER IN CIRCULAIRE BOUWMATERIALEN OP DE LAARBERG IN 2040

K

om maar even mee. Ik laat je de gloednieuwe uitbreiding van ons bedrijfspand op de Laarberg zien. Ons bedrijf in de circulaire bouw was na zesentwintig jaar uit z’n jasje gegroeid. De grote vraag naar bouwmaterialen een aantal jaren geleden, maar ook de grote hoeveelheden sloopafval brachten ons op het idee om naast de traditionele bouwmaterialen, steeds meer circulaire bouwmaterialen te gaan inkopen en ontwikkelen. En hiermee zitten we op de Laarberg goed. In zo’n twintig jaar tijd heeft deze werklocatie zich ontwikkeld tot een van de meest duurzame van Nederland. Veel bedrijven zitten hier graag vanwege het grote mobiliteitsvoordeel dat de Laarberg heeft door zijn ligging aan de N18, maar ook goed verbonden met het mobiliteitsknooppunt van Lievelde. Hoewel we ‘economische as van de regio’ een te grote term voor de N18 vinden, ervaren we economisch wel veel voordeel van onze ligging aan deze weg. De ondernemers op de Laarberg organiseren hun lokale kringloop van grondstoffen, produceren zonder afval en zijn volledig energieneutraal. Gezamenlijk zijn we als ondernemers zelfvoorzienend en zorgen we voor onze eigen duurzame energievoorzieningen: zonnepanelen, windenergie en waterstof. We volgen de ontwikkelingen hierin wereldwijd op de voet en

37

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

werklocatie zich ontwikkeld van traditioneel bedrijventerrein naar een van de meest duurzaamste van Nederland.” stappen we in in innovatieve ontwikkelingen als het kan. Zo’n twintig jaar geleden hadden we grote zorgen om voldoende gekwalificeerd personeel. De vergrijzing zette steeds verder door, maar aan nieuwe (jonge) aanwas konden we nauwelijks komen. Met verschillende ondernemers en de gemeente samen hebben we een plan opgezet om arbeidskrachten van elders goede huisvesting te bieden en ze een warm welkom in onze gemeente te geven. Dit lukte, veel mensen voelen zich welkom in een van onze hechte kernen. Jonge mensen proberen we aan te trekken door nauw samen te werken met onderwijsinstellingen. Extra aantrekkelijk zijn we als werkgever omdat de oudere en zeer ervaren werknemers veel tijd nemen om jonge mensen het vak te leren. Deze ‘meestergezel’ constructie zorgt ervoor dat onze oudere werknemers hun werkzame leven rustig af kunnen bouwen, onder de (jonge) mensen blijven en dat jonge mensen snel hun kennis en vaardigheden vergroten.

Samen met het Saxion en het Graafschapcollege ontwikkelen we hier nu biobased bouwmaterialen. We hebben hier optimaal de ruimte om direct te testen en omdat we nabij de N18 zijn we ook goed bereikbaar voor leveranciers. Het is goed ondernemen in Oost Gelre. Elke dag fiets ik vanuit mijn woonplaats Harreveld naar de Laarberg. Er zijn hier de afgelopen jaren prachtige ‘doorfietsroutes’ gerealiseerd waarop een rit naar het werk op de elektrische fiets genieten is. Onderweg kan ik mijn boodschappen - regionaal geteeld groente en fruit - gemakkelijk oppikken bij een van de landwinkels. We zijn trots op onze onderneming in Oost Gelre. Niet alleen omdat het met ons bedrijf voor de wind gaat, maar ook omdat we ook na zesentwintig jaar nog volop onderdeel zijn van de samenleving. Onze werknemers wonen goed in de vitale kernen en wij kunnen naast onze zakelijke werkzaamheden financieel een steentje bijdragen aan het bloeiende verenigingsleven.

Sinds twee jaar hebben we een dependance in het buitengebied. Een stoppende boer bood ons destijds de kans om op een deel van het erf ruimte te maken voor kennisontwikkeling en praktijklessen.

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

4.3 Oost Gelre in 2040 blijft nabij en bereikbaar

AMBITIES OP HOOFDLIJNEN: → We willen de N18 blijven doorontwikkelen tot een slimme, schone en stille regionale doorstroomweg met een goede ontsluiting van en naar (economische) kerngebieden binnen de gemeente. We willen verbeteringen aanbrengen die bijdragen aan doorstroming, verkeersveiligheid en tijdwinst, mede om daarmee op kortere termijn bestaande knelpunten op te lossen. Waarbij de ambitie is een N18 met 2x2 rijstroken, 100 km/u en ongelijkvloerse kruisingen of een aanvaardbaar alternatief. → Versterken fietsinfrastructuur: voorrang langzaam verkeer in de buurt van voorzieningen, extra aandacht verkeersveiligheid buitengebied en ontwikkeling doorfietsroutes in aansluiting op de regionale fietsverbindingen. → Duurzaam verkeer: faciliteren elektrificatie van autoverkeer. → Mobiliteitsknooppunten Groenlo, Lichtenvoorde en Lievelde: voor optimale overstapmogelijkheden van trein, bus, fiets en auto. → Optimale fijnmazigheid van de kernen: faciliteren van het vervoer van deur tot deur, zodat iedereen hier gebruik van kan maken.

38

GEMEENTE OOST GELRE

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

GEMEENTE OOST GELRE

Ambities Oost Gelre 2040

Context, opgaven en kansen: →

Er ligt een kans voor een verschuiving van

primair autogebruik naar meer duurzame multimodale bereikbaarheid. Een belangrijk aandachtspunt in het opzetten van een goed openbaar vervoersnetwerk is het faciliteren van het vervoer van deur tot deur voor ouderen en mindervaliden naar en binnen de kernen. →

Tot 2040 zal het vervoer in toenemende mate

elektrificeren. Verduurzaming stelt - zeker in een

→

Op sommige plekken in de regio is de N18

tweebaans, maar niet in Oost Gelre. In de toekomst zorgt dit mogelijk voor beperkingen in de doorstroming bij een toename van verkeer. Uit: Toekomstverkenning Oost Gelre 2040, januari 2022. In de toekomstverkenning is een uitgebreidere uiteenzetting te vinden van de trends, opgaven en kansen in Oost Gelre.

gemeente waar autogebruik ook in de toekomst gewenst is - andere eisen (laadpalen), maar biedt ook kansen voor nieuwe concepten (MaaS pilot). →

Het is een uitdaging om op een slimme en veilige

manier ruimte te bieden aan de vele verschillende gebruikers van het wegennet in Oost Gelre. Het is daarom een opgave om het fijnmazige verkeersnetwerk bij toekomstige ontwikkelingen zoveel mogelijk te behouden. →

Er liggen kansen om het goede fietsnetwerk in

Oost Gelre verder te benutten om het dagelijks gebruik van de (elektrische)fiets te bevorderen en een nog meer aantrekkelijke gemeente te zijn voor recreatief fietsverkeer en woon-werk fietsverkeer. →

Er liggen kansen om met het aanpakken

van verkeersveiligheidsopgaven en onderhoudswerkzaamheden aan wegen ook andere opgaven (klimaatadaptatie etc.) mee te koppelen. →

De Achterhoek zet sterk in op de ontsluiting van de

regio (assen Doetinchem-Enschede, Groenlo-BorculoLochem, en de wegen richting Duitsland, RegioExpress).

Als gemeente zetten we in op een goede doorstroming van alle weggebruikers met veilige wegen, (gescheiden) fiets- en wandelpaden en oversteekplaatsen. We hebben de ambitie om de N18 te ontwikkelen tot een slimme, schone en stille regionale doorstroomweg met een goede ontsluiting van en naar (economische) kerngebieden binnen de gemeente. We willen verbeteringen aanbrengen die bijdragen aan doorstroming, verkeersveiligheid en tijdwinst, mede om daarmee op kortere termijn bestaande knelpunten op te lossen. De ambitie daarbij is een N18 met 2x2 rijstroken, 100 km/u en ongelijkvloerse kruisingen of een aanvaardbaar alternatief. Dat mag in delen gebeuren, waarbij het tracé-deel Varsseveld-Lichtenvoorde het eenvoudigst te realiseren is. Met de realisatie van dit tracé-deel vervalt ook het grootste aantal knelpunten, waar we als gemeente van profiteren. Daarbij kijken we of er meekoppelkansen liggen die we kunnen oppakken, zoals klimaatadaptieve maatregelen en het toevoegen van groen langs infrastructuur. Daarnaast kijken we altijd of we de impact op lokale leefbaarheid kunnen reduceren, bijvoorbeeld in de vorm van overlastbeperkende maatregelen. Met andere infrastructurele ontwikkelingen zijn we terughoudend, met name wanneer deze een potentiële negatieve impact hebben op een gezonde, veilige en prettige leefomgeving.

Dit biedt kansen om de regio (en dus ook Oost Gelre)

Als echte fietsgemeente willen we aandacht geven aan dit zogenoemde ‘langzame’ verkeer op met name de wegen rondom voorzieningen. We zorgen ervoor dat het langzaam verkeer hier meer voorrang krijgt, om de veiligheid van

aantrekkelijk te maken als woon- en werkgebied nabij onderwijs- en zorgvoorzieningen van hoge kwaliteit.

39

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

fietsers te waarborgen. Daarnaast zetten we in op meer fietsparkeerplaatsen in de openbare ruimte. De fietsers in het buitengebied verdienen speciale aandacht, want de combinatie van grote landbouwvoertuigen en fietsers zorgt soms voor gevaarlijke situaties op landwegen. Het is echter niet overal mogelijk om aparte fietspaden aan te leggen. Voor de hoofd- en recreatieve fietsroutes kijken we primair naar de kwaliteit van deze fietspaden en verbeteren we de infrastructuur waar nodig om onveilige situaties te voorkomen. Waar mogelijk leggen we aparte fietspaden aan om de verschillende verkeersstromen te scheiden. Zo liggen langs de N18 mogelijkheden voor zogenoemde ‘doorfietsroutes’ in aansluiting op de regionale fietsverbindingen. De komende jaren verkennen we of we hier extra in moeten investeren, ook in relatie tot de potentiële ontwikkeling van nieuwe woonwijken.

Lichtenvoorde-Groenlo), bus, fiets en auto, zodat een snelle verbinding naar Winterswijk, Zutphen, Apeldoorn, Enschede en Arnhem mogelijk is. Een goed voorbeeld hiervan vinden we het mobiliteitsknooppunt in Lichtenvoorde (Richterslaan) waar de buslijnen 72, 73 en 74 samenkomen. Hoewel we hier beperkt op kunnen sturen, streven we – met het oog op jonge talenten, arbeidskrachten én hun partners – naar een zo goed mogelijke aansluiting op bus- en treinverbindingen. We zien daarin extra kansen om in de toekomst naadloos aan te sluiten op de geplande RegioExpress tussen Arnhem en Winterswijk en hebben de ambitie om de treinverbinding op het traject Winterswijk-Apeldoorn te verbeteren. Daarbij ondersteunen we het partnerschap met ProRail op het gebied van duurzame OV-bereikbaarheid, en onderkennen we dat ontwikkelingen van het spoor altijd zowel beperkingen als kansen met zich meebrengen in de directe nabijheid van het traject.

We willen de overgang naar duurzaam vervoer als gemeente zo goed mogelijk faciliteren. We zijn ons ervan bewust dat de auto - ook in de toekomst - een groot onderdeel blijft uitmaken van de verplaatsingen. We faciliteren duurzaam vervoer door onder andere het toevoegen van voldoende laadplekken voor elektrische auto’s in de woonwijken en bij voorzieningen. Daarnaast blijven we alternatieven voor ‘de tweede auto’ stimuleren, in de vorm van deelauto’s zoals het Achterhoekse GAON. Op bedrijventerreinen zorgen we samen met het bedrijfsleven voor snellaadpunten voor de logistieke sector.

GEMEENTE OOST GELRE

We vinden een fijnmazige bereikbaarheid van cruciaal belang voor de leefbaarheid van onze kernen. We blijven daarom inzetten op initiatieven zoals ZOOV, buurtbussen en op innovatieve mobiliteitsconcepten als Netmobiel, fietshub en Smart Mobility as a Service. We vinden het belangrijk dat onze kernen snel en gemakkelijk verbonden zijn met elkaar en met onze bedrijventerreinen. In het openbaar vervoer faciliteren we daarom het vervoer van deur tot deur, zodat iedereen hier gebruik van kan maken.

We zetten als gemeente in op de ontwikkeling van mobiliteitsknooppunten in Groenlo, Lichtenvoorde en Lievelde. We willen hier de mogelijkheid bieden om over te stappen op de trein (via station

40

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

GEMEENTE OOST GELRE

“Stiekem hebben we het er wel eens over:

ELS - 59 JAAR

is dit niet een mooie plek om naar te

RECREANT IN 2040

verhuizen als mijn partner en ik straks op pensioenleeftijd zijn?”

D

e Achterhoek: wat mij betreft één van de mooiste regio’s van Nederland. Ik kom hier ontzettend graag met mijn partner en ons camperbusje. Vanuit onze woonplaats in het westen van het land – we wonen al jaren in Delft, een stad die alsmaar drukker wordt – weten we Oost Gelre elk jaar weer te vinden. Soms voor een dagje, soms voor een week, soms langer. Vakantiegevoel, en niet te ver van huis! Wij ervaren Oost Gelre als een gebied van rust én reuring. Als we de rust op willen zoeken zijn er al die mooie fietsroutes, die je van dorp naar dorp door een prachtig buitengebied leiden. Het karakteristieke en kleinschalige coulisselandschap van de Achterhoek zie je overal terug, vooral nu er de laatste jaren zo veel aan natuurontwikkeling is gewerkt. Dit hebben de boeren, de gemeente en andere organisaties goed gedaan. Ook qua overnachtingsmogelijkheden zijn er steeds meer opties bijgekomen. Wij verblijven zelf altijd het liefst op een camping – lekker buiten zijn, veel contact met anderen – maar onze vrienden uit Delft hebben afgelopen zomer een aantal nachten doorgebracht bij een leuke Bed & Breakfast op een voormalige boerderij. Ontzettend mooi gedaan, zij komen volgend jaar weer.

evenementen in de buurt mee te pakken. De jaarlijkse bloemencorso in Lichtenvoorde is daarbij wel een favoriet. Prachtig dat zo’n kleurrijke traditie al eeuwenlang in volle glorie in stand wordt gehouden. Ook de Slag om de Grolle hebben we nu al een paar keer meegemaakt. De Zwarte Cross hebben we ook altijd heel gaaf gevonden en nu nog steeds. Voor jong en oud genoeg te beleven.. Het blijft voor ons altijd een van de hoogtepunten van het jaar. Ook is er in Oost Gelre genoeg te beleven in de lokale horeca. Lekker uit eten en een wijntje drinken in het Groenlo, Erve Kots of ergens anders in het buitengebied; het kan allemaal. Stiekem hebben we het er wel eens over: is dit niet een mooie plek om naar te verhuizen als mijn partner en ik straks op pensioenleeftijd zijn? De drukte van de stad ontsnappen, fijn wonen in de rust en tussen het groen? Misschien kunnen we ouder worden in één van die mooie appartementen die net zijn opgeleverd in Groenlo? Of zo’n woondroebel in het buitengebied? Wie weet…

En als je de reuring wil opzoeken is er ook genoeg te doen. Elk jaar proberen we een aantal leuke

41

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

4.4 Oost Gelre in 2040 is een gezonde en veilige leefomgeving AMBITIES OP HOOFDLIJNEN: → Ruimtelijke ontwikkelingen worden altijd op een passende manier gekoppeld met het natuurlijke bodem- en watersysteem en zijn op deze manier klimaatadaptief. → Bevorderen van biodiversiteit is een vast aandachtspunt bij alle ruimtelijke ontwikkelingen en beheertaken. → We kiezen voor een gezonde en klimaatadaptieve leefomgeving en zetten in op een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, ontmoeting en waarin iedereen mee kan doen. Een gezonde leefstijl is de norm. → Al onze (nieuwe) ontwikkelingen en onderhoudswerkzaamheden bevatten maatregelen om de fysieke leefomgeving zo in te richten dat deze bijdraagt aan een gezonde leefomgeving. → Alle ontwikkelingen in Oost Gelre passen binnen de bestaande wet- en regelgeving omtrent geur, geluid en luchtkwaliteit

42

GEMEENTE OOST GELRE

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

GEMEENTE OOST GELRE

Ambities Oost Gelre 2040 Context, opgaven en kansen: →

Het Oost Gelrese landschap is aan

klimaatverandering onderhevig. De omgang met extremer weer, wat droogte of juist wateroverlast tot gevolg heeft, vergt aanpassingen/adaptatie van grondgebruik, bebouwing en infrastructuur - zowel in bebouwd gebied als in het landelijk gebied. →

De groene en aantrekkelijke omgeving in de

gemeente Oost Gelre leent zich uitstekend om sport, beweging, ontmoeting en (actieve) recreatie in de buitenlucht mogelijk te maken en hiermee bij te dragen aan een gezonde leefomgeving. Een groene leefomgeving draagt ook bij aan het tegengaan van hittestress en het beperken van mogelijke wateroverlast in de kernen.

Oost Gelre heeft gedurende droge zomers vaak

te maken met lage grondwaterstanden, vooral aan de oostzijde van de gemeente. In extreem droge jaren zal de grondwaterstand verder zakken. Dit heeft negatieve gevolgen voor onder andere het landschap, de landbouw en bluswatervoorzieningen. →

→

→

regelgeving waar nieuwe ontwikkelingen aan moeten voldoen. →

Het landschap en de natuur in Oost Gelre vormen

het leefgebied van veel verschillende planten en dieren. Maar door diverse oorzaken nemen de gunstige leefomstandigheden voor dier- en plantsoorten af. Om de biodiversiteit te bevorderen moet biodiversiteit een vast onderdeel worden in ruimtelijke plannen. Daarnaast liggen er kansen in praktische maatregelen, zoals beter beheer en onderhoud van landschapselementen en

Voor de thema’s geur, geluid, water en luchtkwaliteit

zijn eisen en normen vastgelegd in bestaande wet- en

De Kader Richtlijn Water (KRW) is in 2000 van kracht

geworden en heeft als doel de kwaliteit van oppervlakteen grondwater in Europa te waarborgen. Deze richtlijn geldt ook voor de beken in Oost Gelre zoals de Baakse Beek, Veengoot, Lievelderbeek en de Vragenderbeek. Uit: Toekomstverkenning Oost Gelre 2040, januari 2022. In de toekomstverkenning is een uitgebreidere uiteenzetting te vinden van de trends, opgaven en kansen in Oost Gelre.

boomstructuren, de bestrijding van invasieve exoten, de uitbreiding van ecologisch beheer van bermen en de aanleg van groene verbindingen tussen natuurgebieden onderling. →

De gemeente Oost Gelre kent veel landschappelijke

en cultuurhistorische elementen. De verwachting is dat de druk op deze elementen toeneemt als gevolg van toenemende mobiliteit en diverse ruimteclaims. Daarnaast vormen de kosten voor het onderhoud en verduurzaming van monumentale panden, leegstaand cultureel erfgoed en de bedrijfsbeëindiging van agrarische bedrijven mogelijke risico’s voor de bescherming van de cultuurhistorische elementen in de gemeente.

43

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

We willen als Oost Gelre de natuur en ons landschap waar we trots op zijn, behouden en beschermen: de afwisseling van akkers, weilanden, beken, stukjes bos, dorpen en alle verspreid liggende boerderijen. Dit betekent dat ons toekomstig landgebruik meer in balans moet zijn met natuurlijke bodem- en watersystemen. We zetten hiermee in op een robuuste groenblauwe dooradering in de gehele gemeente en hanteren hiervoor ons landschappelijk raamwerk met verschillende landschapstypen als vertrekpunt voor toekomstige ontwikkelingen. Hierin omarmen we de verschillen tussen de landschappen in het oosten van de gemeente (hoog en droog) en het westelijk deel (laag en nat). Hiernaast zorgen we ervoor dat (toekomstige) ontwikkelingen altijd bijdragen aan het versterken van de biodiversiteit. Het bevorderen van de biodiversiteit wordt als onze grondhouding een vast en integraal aandachtspunt bij alle ruimtelijke ontwikkelingen en beheertaken. Dat doen we door het herstel van groenblauwe dooradering van het buitengebied, passend bij de cultuurhistorische landschapsstructuren. Voor de openbare ruimte houdt dat in dat we de omstandigheden voor flora en fauna optimaliseren door te zorgen voor voldoende voedsel, bescherming en verbinding. Concreet maken we daarbij gebruik van onze bermen, watergangen, sloten en landschapselementen zoals bomen.

We nodigen inwoners, grondeigenaren en ondernemers uit om binnen hun eigen vermogen een bijdrage te leveren aan het netwerkherstel van groenblauwe dooradering. We stimuleren hiervoor onder meer de aanleg van groene erven, lijnelementen in de vorm van singels, struweelranden, ruigtestroken, greppels

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

GEMEENTE OOST GELRE

en sloten. We gaan anticiperen op gevolgen van klimaatverandering: wateroverlast, hitte en droogte. Deze zijn voor onze gemeente zeer ingrijpend. Oost Gelre is zodanig ingericht dat de effecten van klimaatverandering zoals hitte, droogte en extreme neerslag, opgevangen kunnen worden. Daarom zoeken we voor ontwikkelingen altijd een passende koppeling met het natuurlijke bodem- en watersysteem. Dit doen we bijvoorbeeld door in de natte gebieden rondom Lichtenvoorde en Groenlo in te zetten op waterinfiltratie en waterafvoer. Aan de westkant van de gemeente bieden we maatwerk qua waterberging door het benutten van de aanwezige hoogteverschillen in het landschap. Ook zorgen we in de kernen voor een klimaatadaptieve inrichting van woonwijken, winkelgebieden en agrarisch gebied. We voegen bijvoorbeeld meer bomen en groenvoorzieningen toe in de buurten en tussen de huizen. Op deze manier behouden we gezonde en leefbare kernen. In al onze (nieuwe) ontwikkelingen en onderhoudswerkzaamheden kijken we of we maatregelen kunnen nemen om de fysieke leefomgeving op een meer klimaat- en waterrobuuste manier in te richten. In het bijzonder hebben we aandacht voor de kernen Lichtenvoorde en Groenlo, waar de kans op hittestress het grootst is. Daarnaast zetten we in het buitengebied in op een robuust watersysteem.

We zien dat er in de afgelopen jaren in samenwerking met diverse partijen al flinke stappen zijn gezet. We werken aan mogelijkheden voor waterretentie op het hoge en droge plateau aan de oostkant van onze gemeente. Betere retentie van water kan hier bijdragen aan een gezond grondwaterpeil (grondwateraanvulling). Ook hebben we aandacht voor locaties met een

44

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

grote kans op wateroverlast zoals de benedenloop van de Nieuwe Beek, de bovenloop van de Baakse Beek en de Veengoot en zetten we samen met het Waterschap in op de kwaliteitsverbetering van de Groenlose Slinge en al onze andere beken. Dit betekent ruimte voor het beschaduwen van beeklopen, het grondwaterpeil verhogen, beken verondiepen en de aanleg van retentiegebieden.

We zetten als gemeente in op preventieve gezondheidsmaatregelen en positieve gezondheid. Een gezonde leefstijl is de norm. Dit houdt in dat we inwoners bewust maken van een gezonde leefstijl door preventief aanbod. We dragen daarmee bij aan het gezond opgroeien van kinderen/jongeren en het vitaal ouder worden van inwoners van Oost Gelre. We beschermen en bevorderen de gezondheid van onze inwoners, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen. We zetten in op een preventieve aanpak tegen alcohol- en drugsgebruik. Hierbij spreken we inwoners ook aan op hun eigen verantwoordelijkheid. De cultuur dat alcohol- en drugsgebruik heel normaal is, moet worden doorbroken. Dat is de verantwoordelijkheid van iedereen, niet alleen van de gemeente. Ook hebben we als doel kinderen en jongeren te laten voldoen aan de beweegnorm. Het aantal jeugdigen in Oost Gelre tot en met 12 jaar beweegt meer dan in de regio. Toch zijn er ook groepen die minder bewegen. Binnen de ambities van het lokaal beweeg- en sportakkoord proberen we hen te bereiken. Tot slot bevorderen we de mentale gezondheid van jeugd en jongvolwassenen en maken we het onderwerp bespreekbaar.

Veel van onze boeren nemen al maatregelen om droogte tegen te gaan, ook door te werken met gewassen die meer passen bij droge gebieden. We brengen in kaart waar al maatregelen getroffen worden en waar nog extra inzet nodig is. Als gemeente hebben we hierin een voorbeeldrol. We gaan actief aan de slag en trekken gezamenlijk op met andere overheden. De toekomstige inrichting en het gebruik van de retentie-en natuurgebieden die binnen onze gemeente liggen, pakken we zo veel mogelijk projectmatig op. In al onze (nieuwe) ontwikkelingen en onderhoudswerkzaamheden kijken we of we maatregelen kunnen nemen om de fysieke leefomgeving zo in te richten dat deze bijdraagt aan een gezonde en veilige leefomgeving. De komende jaren zetten we op verschillende plekken in onze gemeente in op een beweegvriendelijke leefomgeving door het versterken van groenstructuren, fiets- en wandelpaden en de aanleg van groene speel- en ontmoetingsplekken. Daarnaast verbeteren we waar nodig de toegankelijkheid van wandel- en fietspaden, trottoirs en openbare gebouwen voor onder meer mensen die gebruik maken van een rollator, rolstoel, scootmobiel, driewieler, kinder- of wandelwagen. Zo zorgen we voor een inclusieve samenleving waarin iedereen mee kan doen.

45

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

GEMEENTE OOST GELRE

We streven naar veiligheid, bereikbaarheid en toegankelijkheid voor iedereen zowel in de kernen als in het buitengebied. Iedereen die dat wil, moet mee kunnen doen. Ongeacht iemands herkomst, geaardheid, lichamelijke of verstandelijke beperking of vermogen. We willen daarmee blijven zorgen voor een gezonde, sociale, hechte, productieve en duurzame toekomst voor al onze inwoners. De Sustainable Development Goals (SDG’s) - ofwel duurzame ontwikkeldoelen - sluiten bij dit streven aan en vormen daarmee een goed uitgangspunt om met elkaar te zorgen voor een veilige leefomgeving

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

voor toekomstige generaties. De Achterhoek is de eerste SDG-regio in Nederland en heeft de ambitie om hier een voorbeeldrol in te pakken. Als Oost Gelre staan wij achter deze ambitie en volgen we hierin met ons lokale beleid. Vanzelfsprekend zijn we als Oost Gelre verplicht te voldoen aan bestaande wet- en regelgeving omtrent brandveiligheid, externe veiligheid, geur, geluid, water en luchtkwaliteit. Wanneer we als gemeente aan de slag gaan met initiatieven bekijken we of onderzoek nodig is om mogelijk negatieve effecten in beeld te brengen en treffen we zo nodig maatregelen om aantasting van gezondheid te voorkomen. Denk hierbij aan het plaatsen van geluidschermen bij nieuwe of aanpassingen van wegen. Een veilige leefomgeving zien we als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. De fysiek en sociaal veilige leefomgeving draagt bij aan een goede kwaliteit van leven en de continuïteit van de samenleving van Oost Gelre. Fysieke veiligheid gaat over de thema’s brandveiligheid, externe veiligheid, risicobeheersing en crisisbeheersing. Mensen zijn bekend met de risico’s en weten hoe te handelen. Dat draagt bij aan de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van de inwoners.

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

GEMEENTE OOST GELRE

ZOË - 24 JAAR

“Betaalbare huisvesting, aantrekkelijke banen en vooral

JONGERE IN 2040

de sociale binding die velen met de gemeente hebben, heeft er voor gezorgd dat het aantal jongeren gelukkig juist in verhouding wat is toegenomen.”

I

k ben opgegroeid in Lievelde en na het behalen van mijn middelbare schooldiploma wilde ik zo snel mogelijk – net als veel van mijn leeftijdsgenoten – studeren in een andere stad. Voor mij was dat Nijmegen. Tijdens de eerste twee jaar van mijn studie kon ik de stad prima dagelijks bereiken met het openbaar vervoer dankzij Regio Express: de extra sneltrein van en naar Arnhem. Uiteindelijk ben ik op kamers gegaan en heb ik een mooie studietijd gehad. Inmiddels woon i, net als veel vrienden, weer in Oost Gelre. Hier heb ik mijn vrienden, familie, de ruimte en het groen. Ik heb samen met mijn vriend al een mooie starterswoning kunnen bemachtigen in de nieuwe wijk ‘t Flierbos Oost in Lichtenvoorde. Dit is een nieuwe gemixte wijk waar veel jonge gezinnen wonen, maar ook een aantal woningen zijn voor meerdere generaties, appartementen en flexibele woningen. Het is ruim opgezet met veel groen en water. In andere delen van Nederland is dit gewoonweg onbetaalbaar, maar hier hadden we geluk! Samen hebben we een elektrische auto gekocht waarmee ik twee keer per week naar mijn werk in Enschede ga. De andere drie dagen werk ik vanuit huis, en dan pakt mijn vriend de auto voor zijn werk in Doetinchem. Het hybride werken bevalt ons heel goed. Maar ook de doorstroming op de N18 is de afgelopen jaren sterk verbeterd nu het

46

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

een schone, stille en slimme weg is geworden. In Lichtenvoorde waren we snel weer gewend, ik speel weer volleybal, enkele clubs uit het verleden zijn nu samengegaan en dat werkt heel goed. Al vanaf kinds af aan zijn wij elke zomer te vinden op de Zwarte Cross. Het is voor mij na al die jaren nog steeds het hoogtepunt van de zomer. Goede muziek, leuke mensen en een fijne sfeer. Even een paar dagen met vrienden helemaal los en genieten. Hier zijn we in Oost Gelre trots op; elk jaar nodig ik al mijn studievrienden uit de rest van het land weer uit om langs te komen. Inmiddels is het voor veel mensen van buiten de regio ook vaste prik geworden om minimaal één keer per jaar naar Oost Gelre te komen. Mijn 20-jarige broertje heeft net het MBO afgerond en is nu werkzaam als elektricien in de regio. In Lievelde heeft hij een mooie flexwoning kunnen vinden. Hoewel hij het fijn vond om bij zijn ouders te wonen, bevalt een eigen plek hem eigenlijk nog veel beter. Hij deelt hier een gemeenschappelijke ruimte en tuin met andere jonge mensen. Dit zijn jongens en meiden die we kennen vanuit onze jeugd, maar ook jonge arbeidskrachten uit andere delen van Europa. De sfeer is goed, bijna allemaal spelen ze bij de voetbalvereniging in Lievelde en drinken na

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

afloop ook even een biertje in het dorpshuis. Zo’n twintig jaar geleden waren er veel zorgen over een afnemend aantal jonge mensen in Oost Gelre, hebben betaalbare huisvesting, aantrekkelijke banen en vooral de sociale binding die velen met de gemeente hebben, heeft er voor gezorgd dat het aantal jongeren gelukkig juist in verhouding wat is toegenomen. Onze ouders worden inmiddels een jaartje ouder. Een fijne gedachte dat de kinderen dichtbij wonen, mochten ze op termijn meer zorg behoeven. Toen wij als kinderen allebei uit huis gingen, zijn ze op zoek gegaan naar een levensloopbestendige woning. Niet groot, maar wel met eigen tuin en dicht bij het dorpshuis. Alle benodigde voorzieningen zijn hier op loopafstand of bereikbaar via de vervoersapp die binnen een half uur zorgt voor vervoer naar Groenlo of Lichtenvoorde. Perfect, wat mij betreft. Zo zie ik onze familie nog wel heel lang in de gemeente wonen.

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

GEMEENTE OOST GELRE

4.5 Oost Gelre in 2040 heeft een vitaal en aantrekkelijk landelijk gebied AMBITIES OP HOOFDLIJNEN: → Op gemeentelijk niveau zetten wij in op een blijvende positie van toekomstbestendige landbouw die een belangrijke plaats en functie heeft én houdt in het landelijk gebied. Oost Gelre gaat voor een gebalanceerde verweving van de duurzame landbouw met de verschillende kwaliteiten en functies van ons landelijk gebied. → Wij gaan voor een vitaal en aantrekkelijk landelijk gebied waarin alle gebruikers van het landelijk gebied werken binnen de draagkracht van natuur, klimaat, water en bodem. → Beschermen van de huidige natuurgebieden (Natura 2000, Gelders Natuurnetwerk). → Ruimte voor actief landschapsherstel en -versterking, bevordering van biodiversiteit en perspectiefrijke agrarische bedrijfsvoering. → Passende en duurzame invulling van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB). → Goede inpassing van duurzame energieopwekking in ons waardevolle landschap en oog voor realisme.

→ Voorkeur voor initiatieven voor duurzame opwekking die van onze eigen inwoners en bedrijven komen en ervoor zorgen dat inwoners als eerste financieel kunnen deelnemen aan duurzame energieopwekking. → Inpassing zonne-energie volgens zonneladder.

47

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

GEMEENTE OOST GELRE

Ambities Oost Gelre 2040 Context, opgaven en kansen: →

De druk op de ruimte in het buitengebied is hoog.

De ruimte die de natuur, landbouw, energiewinning en recreatie nodig hebben, overlappen op sommige plekken elkaar. →

vestigingsklimaat voor (nieuwe) inwoners en ondernemers. Er ligt een kans om dit in de toekomst te versterken en in te zetten voor de economische maar ook sociale toekomstkracht van Oost Gelre. Er zijn veel ontwikkelingen in het landelijk gebied.

De Rijksoverheid wil vóór 2030 de natuur versterken, de waterkwaliteit verbeteren en meer doen tegen klimaatverandering. Onder meer de stikstofuitstoot in de buurt van natuurgebieden moet fors omlaag. Het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) is momenteel in ontwikkeling en gaat samen met provincies, waterschappen, gemeenten en maatschappelijke partners, grondeigenaren en grondgebruikers op zoek naar oplossingen per gebied. →

Gezien de demografische trends – en de lastige

opvolgingssituatie onder boeren in Oost Gelre – liggen er kansen in het vinden van een passende invulling van vrijkomende agrarische bebouwing, om de aantrekkelijkheid en de vitaliteit van het buitengebied te

Het karakteristieke landschap in het buitengebied

van Oost Gelre biedt een uniek en aantrekkelijk

→

→

De verwachte omslag naar andere vormen van

landbouw zoals kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw biedt meekoppelkansen met klimaatadaptatie (waterberging), het versterken van landschappelijke

behouden of zelfs te versterken. →

Landelijke trends laten zien dat Nederlanders

steeds dichter bij huis recreëren. Het Oost Gelrese landschap biedt hiervoor volop kansen. Enerzijds biedt ons buitengebied veel recreatieve mogelijkheden op het gebied van fiets-, wandel- en verblijfsrecreatie, anderzijds kan dit de druk op de natuur verhogen. Er ligt een opgave om hier de juiste balans in te vinden. →

Met name in het landelijk gebied en in sommige

kleine kernen is het bouwen van woningen in relatie tot de geldende (milieu)afstandsnormen rondom (agrarische) ondernemingen een aandachtspunt. In Oost Gelre is niet overal zomaar ruimte om te bouwen, omdat er sprake moet zijn van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat in verband met geldende milieunormen. Uit: Toekomstverkenning Oost Gelre 2040, januari 2022. In de toekomstverkenning is een uitgebreidere uiteenzetting te vinden van de trends, opgaven en kansen in Oost Gelre.

kwaliteit en het bevorderen van biodiversiteit. Er liggen kansen om actieve agrarische bedrijven op deze manier ruimte te bieden voor duurzame en perspectiefvolle agrarische bedrijfsvoering en tegelijkertijd rekening te houden met kwetsbare natuurgebieden en andere

Wij gaan voor een vitaal en aantrekkelijk landelijk gebied waarin alle gebruikers van het landelijk gebied werken binnen de draagkracht van natuur, klimaat, water en bodem. We zoeken een goede balans tussen het koesteren van het landschap, maar ook het benutten van haar potentie bij het versterken van de lokale economie. We beschermen de huidige natuurgebieden (Natura 2000, Gelders Natuurnetwerk). In deze natuurgebieden en de directe omgeving daaromheen zorgen we voor verdere natuurontwikkeling en behoud van waardevolle natuur.03 Hierin volgen we de landelijke richtlijnen. Wij gaan voor een vitaal en aantrekkelijk landelijk gebied waar agrariërs - net als alle andere gebruikers - werken binnen de draagkracht van natuur, klimaat, water en bodem. Op gemeentelijk niveau zetten wij in op een blijvende positie van toekomstbestendige landbouw die een belangrijke plaats en functie binnen onze samenleving heeft en houdt in het landelijk gebied. Voor een toekomstperspectief voor de agrarische sector is een stabiel langetermijnbeleid met duidelijke doelen en richting essentieel. Wij zien het als onze rol om zo snel mogelijk helderheid te krijgen over dit toekomstperspectief en staan hierin naast onze agrariërs. De weg naar toekomstbestendigheid vergt steun aan de boeren om de transitie van ons

ruimtevragers in het buitengebied. →

03 Het Korenburgerveen (Natura 2000 en Gelders Natuur

Technologische ontwikkelingen in de

landbouwsector stellen de boer in staat om duurzamer en

Netwerk) beschouwen we hierbij als een prioritair gebied.

met minder milieubelasting zijn bedrijf te runnen.

Momenteel is de stikstofdepositie nog te hoog en het is onze ambitie om deze binnen afzienbare tijd naar beneden bij te stellen.

48

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

GEMEENTE OOST GELRE

huidige voedselsysteem te kunnen realiseren. Deze steun leidt tot meer bewegingsruimte om duurzaam te produceren. De opgave om dit te realiseren staat hoog op de landelijke en provinciale agenda. De route vergt op alle niveaus samenwerking tussen overheid, agrariërs en ketenpartijen. De gemeente neemt samen met andere gemeenten in de Achterhoek actief deel aan processen rondom het landelijk gebied. Onze inzet hierbij is een vitaal platteland, bijdragend aan onze lokale economie, onze voedselvoorziening en waar huidige en toekomstige agrariërs een goed inkomen kunnen verdienen. Oost Gelre kiest hiermee voor een gebalanceerde verweving van de duurzame landbouw met de verschillende kwaliteiten en functies van ons landelijk gebied. Waar agrarische bebouwing vrijkomt zoeken we in samenwerking met alle betrokken partijen naar een passende en duurzame invulling. We zien kansen om op deze locaties ons buitengebied te verrijken met een nieuwe invulling voor recreatie, kleinschalige bedrijvigheid, duurzaam lokaal geproduceerd voedsel of wonen en zorg. Ook het slopen van opstal behoort tot de mogelijkheden. Wij zoeken ruimte voor herstel van biodiversiteit, bijvoorbeeld door de aanleg van groenstroken, duurzaam maaibeheer en agrarisch natuurbeheer. Welke mogelijkheden het beste passen op welke plek, bespreken we vanzelfsprekend met de eigenaar.

We zien als Oost Gelre ons aantrekkelijke landschap als belangrijke vestigingsvoorwaarde voor (nieuwe) inwoners. We vinden het daarom belangrijk dat ons buitengebied bereikbaar en toegankelijk is vanuit huis. Dit stimuleert beweging en draagt bij aan een gezonde leefomgeving. Hiernaast heeft

49

► INLEIDING

► KENSCHETS OOST GELRE

► VISIE: GROEN EN VERBONDEN

► VIJF KERNAMBITIES

► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

► UITVOERING

GROEN EN VERBONDEN OOST GELRE 2040

OMGEVINGSVISIE

het landschap een sterke aantrekkingskracht op toeristen. Daarom zorgen we ervoor dat het landschap aantrekkelijk blijft zodat het (toekomstige) inwoners aanspreekt en kan bijdragen aan een groei van het aandeel toerisme in de economie. We kiezen voor een aantrekkelijke en slimme inpassing van wandel- en fietspaden in het landschap. Hierbij staan een goede bereikbaarheid van de kernen en de beleefbaarheid van het landschap voorop, zonder dat dit ten koste gaat van de natuurwaarden.

voor duurzame opwekking die van onze eigen inwoners en bedrijven komen, bijvoorbeeld via een lokale energiecoöperatie. Ook bieden we meer mogelijkheden voor lokale energieopslag, kleinschalige windmolens op bedrijfsniveau en kleine monovergisters ten behoeve van groen gas.

We streven naar een energieneutrale Achterhoek, uiterlijk in 2050 (Akkoord van Groenlo 3.0). Vanuit Oost Gelre is het onze ambitie om te voldoen aan het bod van de Regionale Energie Strategie Achterhoek. Hierin beseffen we dat het belangrijk is om integraal te programmeren en vanuit een integrale blik samen het energienet van de toekomst te ontwerpen. Gezamenlijk willen we als Achterhoekse gemeenten 1,35 TWh opwekken. Een goede inpassing van duurzame energieopwekking in ons waardevolle landschap en oog voor realisme zijn belangrijke uitgangspunten voor het aanwijzen van potentiële locaties in RES-zoekgebieden. Ook vinden we het belangrijk dat het realiseren van duurzame energieopwekking geen afbreuk doet aan de leefbaarheid in de woonomgeving van onze inwoners en past binnen de geldende milieu- en veiligheidsgrenzen. Voor onze gemeente is er in de RES 0,058 TWh windenergie opgenomen. We zoeken daarom naar een juiste inpassing van windmolens in ons landschap, mits er genoeg maatschappelijk draagvlak is en de plaatsing ervan geen risico vormt voor de gezondheid. We willen dat onze inwoners als eerste financieel kunnen deelnemen in initiatieven. Daarnaast gaat onze voorkeur uit naar initiatieven