Kerkenvisie kerkpaspoorten

●●○

VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●○

2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●○

SCORE

28

score ≥ 34 punten

waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit

hoge waarde

●●●

score 18 > 34 punten

waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit

positieve waarde

●●○

score < 18 punten

basis erfgoedwaarde

basiswaarde

●○○

Eigenaar

Particulier bewoond

geen waarde / nvt

○○○

Adres, postcode

Nieuwe Maat 9, 7131 EK Lichtenvoorde

Wijzigingen

Bouw – uitbreiding verenigings­­gebouw (1957, 1967), Bouw garage (1964), Verbouw tot woonhuis (2007)

Aanbouwen

-

Architect

H.J. Wikkerink

Bouwstijl

Amsterdamse School elementen

Status + objectnummer

Gemeentelijk monument, nr. LT19

Nagelvaste (wand)kunst

Niet van toepassing

Kunstenaars

Niet van toepassing

Inventaris

Niet van toepassing

Terrein en terreinafscheiding

Rondom het gebouw een jongere tuinaanleg. Aan de voorzijde afgeschermd van de straat door een ouder hekwerk met kippengaas tussen stalen stijlen. Ter hoogte van de entree een dubbele poort in het hekwerk.

Bronnen

Reliwiki.nl, oudheidkundelichtenvoorde.nl, Afbeeldingen: OK makelaar en Hypotheken (okmakelaar.nl/woningen/ nieuwe-maat-9-lichtenvoorde/), beeldbanklichtenvoorde.nl.

TOELICHTING WAARDERING Kerkgebouw in een sobere Amsterdamse School stijl uit de jaren 30 van de 20ste eeuw. De voorgevel heeft door sobere baksteenversieringen in de top en de toepassing van witte verf bij het venster boven de entree een karakteristiek uiterlijk gekregen. De kerk vormt onderdeel van het oeuvre van de in Aaltense aannemer Hendrik Jan Wikkerink. Bij de herbestemming tot woning zijn in de gevels en de dakvlakken enkele aanpassingen gedaan.

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

KENMERKEN

VOORMALIG GEREFORMEERDE KERK |LICHTENVOORDE KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR Zaalkerk in sobere expressionistische vorm, opgemetseld met rode baksteen in een halfsteens verband en afgedekt met een zadeldak met gesmoorde Opnieuw Verbeterde Hollandse pannen. Aan de voorzijde is bovenin de nok van de topgevel een bakstenen sierlijst aanwezig die verspringt bij de bovenste vensters. Alle vensters zijn recht en hebben een glas-in-loodvulling van gebrandschilderde ramen in geometrische patronen. Na 2007 zijn verschillende nieuwe gevelopeningen en dakvensters aangebracht. De entree in de voorgevel heeft een betonnen luifel op zware poeren, stammend uit 1933. Aan de achterzijde is een lagere aanbouw onder een plat dak, behorende tot de oorspronkelijke opzet van 1933.

INTERIEUR Het kerkinterieur is na 2007 geheel verdwenen. Het orgel uit de kerk is verhuisd naar een Rooms-Katholieke kerk in het Hongaarse dorp Izbég.

RUIMTELIJKE CONTEXT De kerk is gesitueerd op de kruising tussen de Koemstraat en Nieuwe Maa en maakt deel uit van de lintbebouwing langs deze laatste straat, met de voorgevel gericht op de openbare weg. De Nieuwe Maat ligt in de vooroorlogse dorpsuit­ breiding ten zuiden van de kern van Lichtenvoorde.

‘ALLE VENSTERS HEBBEN EEN GLAS-IN-LOODVULLING VAN GEBRANDSCHILDERDE RAMEN IN GEOMETRISCHE PATRONEN’

KERKHISTORIE In de loop van de 19de eeuw vonden binnen de Hervormde Kerk verschillende afscheidingen plaats. In 1892 verenigden afgescheiden gemeenschappen zich in de Gereformeerde Kerken Nederland. De Lichtenvoordse Gereformeerden kerkten in het ver afgelegen Aalten. Op verzoek van de heer Zeiler stelde de gemeente Lichtenvoorde in februari 1931 een ruimte in de Openbare School aan de Dijkstraat ter beschikking voor de eredienst, Voorganger Ds. Delleman uit Aalten ging op 19 april 1931 de eerste dienst in deze school voor. Om te komen tot een eigen kerkgebouw in Lichtenvoorde werd op 3 februari 1933 De Vereniging Kerkbouw opgericht. Hiervoor werd grond aangekocht van de familie Jaartsveld. Aan aannemer H. J. Wikkering uit Aalten, die ook de bouwtekening maakte, werd in 1933 de bouw van de kerk gegund. De eerste steenlegging was op 21 april 1933 en op 28 augustus 1933 leidde Ds. Delleman uit Aalten de eerste dienst in de nieuwe kerk. Op zondag 5 december 1943 vond de Institutionering van de Gereformeerde Kerk Lichtenvoorde Bouwtekening uit 1933. EAL, archief 0509, inv.nr. 3358..

plaats. Op 30 januari 1944 werd als eerste predikant Ds. C. T. P. Rijper bevestigd. Begin deze eeuw vond in Lichtenvoorde een grote toenadering tussen de Gereformeerden en de Hervormden plaats. Dat resulteerde in 2007 tot het samen verder gaan onder de naam Protestantse Gemeente Lichtenvoorde. De gereformeerde kerk uit 1933 werd afgestoten. BOUWHISTORIE In 1937 installeerde de firma Spiering voor een bedrag van f 15.00,- een orgel. In 1950 leverde de firma Gebr. De Wit uit Badhoevedorp een nieuw orgel. Ook werd in dat jaar een woning naast het kerkgebouw, na verbouwing, in gebruik genomen als pastorie. In 1958 werd naast de kerk het jeugdhonk “De Adelaarswiek” gebouwd, dat in 1967 verder werd uitgebouwd. In 1979/1980 vond een grondige renovatie van het interieur van de kerk plaats en werd voor de diensten uitgeweken naar de Adelaarswiek.

I.

STEDENBOUWKUNDIGE OF ENSEMBLE WAARDE

1. deel of representant van architectuurhistorisch, stedenbouwkundig of landschappelijk waardevol geheel

●○○

2. wegens situering verbonden met ontwikkeling / uitbreiding wijk, gebied of landschap

●○○

3. bijzondere betekenis voor aanzien van Lichtenvoorde (beeldbepalend / landmark)

●○○

4. ensemblewaarde in relatie tot andere bebouwing, groen, wegen, water, wijze van verkaveling, inrichting, etc.

●○○

KERKENPASPOORT VOORMALIGE KLOOSTERKAPEL | LICHTENVOORDE OBJECTNUMMER: 044

DATUM: 30-10-2020

Wijk - kern Lichtenvoorde, gemeente Oost-Gelre

Bouwtype Zaalkerk

II. ARCHITECTUUR- EN BOUWHISTORISCHE WAARDE 1. voor geschiedenis van de (lokale) architectuur en / of bouwtechniek

●○○

2. voor het oeuvre van een (plaatselijk) bouwmeester of architect

●●○

3. wegens esthetische kwaliteit van het ontwerp, bijzondere bouwstijl, karakteristiek bouwtype

●●○

4. wegens bijzondere materiaal-/kleurgebruik, detaillering, constructie en/of ornamentiek

●○○

III. KUNSTHISTORIE 1. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen exterieur

●○○

2. vanwege bijzondere nagelvaste kunstuitingen interieur

○○○

3. vanwege bijzondere kunstuitingen op het terrein

○○○

Bouwjaar/periode 1959

Oorspronkelijk functie Kapel

Latere functie Woonhuis

Huidige functie Woonhuis

IV. KERKELIJK INTEREURENSEMBLE, INVENTARIS 1. aanwezigheid van een bijzonder/gaaf interieurensemble

○○○

2. aanwezigheid van een bijzondere inventaris (roerende goederen)

○○○

V. KERKHISTORIE 1. herinnering aan belangrijk aspect in relatie tot lokale historie

●●●

2. uiting van een bijzonder liturgische ontwikkeling of kerkgenootschap

●●○

VI. GAAFHEID EN ZELDZAAMHEID 1. uitzonderlijk belang vanwege gaafheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●○○

2. uitzonderlijk belang vanwege zeldzaamheid van één of meer van bovengenoemde aspecten

●●○

SCORE

19

score ≥ 34 punten

waardevol, hoge erfgoedwaarde, monumentkwaliteit

hoge waarde

●●●

score 18 > 34 punten

waardevol, positieve erfgoedwaarde, karakteristiek kwaliteit

positieve waarde

●●○

score < 18 punten

basis erfgoedwaarde

basiswaarde

●○○

geen waarde / nvt

○○○

TOELICHTING WAARDERING De kapel heeft van 1959 tot 1969 dienstgedaan. Het gebouw heeft enige kerkhistorische waarde als voormalig onderdeel van het klooster van de fraters van St. Eloy, die lesgaven aan de technische school in Lichtenvoorde. De architectuurhistorische waarde is vanwege de verbouwingen beperkt.

CULTUURHISTORISCHE QUICKSCAN KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

KENMERKEN Eigenaar

Particulier bewoond

Adres, postcode

Broekboomstraat 29, 7131 DV Lichtenvoorde

Wijzigingen

Verbouw kapel tot drie zit/slaapkamers (1969), verbouw tot woning (2018)

Aanbouwen

-

Architect

F.S. van Diemen

Bouwstijl

-

Status + objectnummer

-

Nagelvaste (wand)kunst

Niet van toepassing

Kunstenaars

Niet van toepassing

Inventaris

Niet van toepassing

Terrein en terreinafscheiding

De vrijstaande kapel is gelegen ten noorden van het woonhuis uit 1879 en vormt de afsluiting van de beklinkerde oprit.

Bronnen

Reliwiki.nl, Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers

VOORMALIGE KLOOSTERKAPEL | LICHTENVOORDE KORTE KARAKTERISTIEK, RUIMTELIJKE EN HISTORISCHE CONTEXT GEBOUW, EXTERIEUR Rechthoekig eenlaags gebouw van het zaaltype onder een zadeldak met pannendekking. De gevels zijn opgemetseld met een rode machinale steen in halfsteens verband. In de westgevel is een kruis in reliëfvorm opgenomen in het gevelwerk. In de zuidgevel zijn in 2018 nieuwe vensters gemaakt.

INTERIEUR Het interieur is niet bezocht. Het is ten behoeve van de inbouw van woonruimte geheel gewijzigd.

RUIMTELIJKE CONTEXT De kapel staat links achter het grote pand Broekboomstraat 29a-29b, dat in 1879 werd gebouwd en deel uitmaakt van de lintbebouwing langs deze straat. De Broekboomstraat is een oude doorgaande weg tussen Lichtenvoorde en Aalten. De naam van de straat gaat wat verder naar het zuiden over in de Oude Aaltenseweg.

‘DE KAPEL BEHOORT BIJ HET GROTE HUIS DAT IN 1879 WERD GEBOUWD’

KERKHISTORIE De kapel behoort bij het grote huis dat in 1879 werd gebouwd door notaris J.E. de Voogt. Aan het eind van de 19e eeuw woonde hier o.a. burgemeester G. Raupp. Van 1921 tot 1933 was het huis deels als ziekenhuis in gebruik en deels als woning. Later werd het door verschillende families bewoond (Hensen en Sloot en later de familie Hulshof-Kronenburg, familie Hooglugt en de familie J.H.A. Hulshof-Schmeink. In de jaren 50 werd dit het huis van de fraters van St. Eloy, zij gaven les op o.a. de Technische school. Het huis werd toen Huize Eloy genoemd. De fraters lieten de kapel bouwen. BOUWHISTORIE De kapel is inwendig in 1969 opnieuw ingedeeld. In 2018 is de zuidgevel voorzien van nieuwe vensters.

Ontwerpschetsen voor de kapel door architect F.S. van Diemen. EAL, bouwdossier: 0509, nr. 646.