kadernota 2024-2027

Kadernota 2024

Pagina 2 van 66

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................................. 3 Inleiding .............................................................................................................................................................. 5 Programma 1 - Wonen ...................................................................................................................................... 5 Ruimtelijke ontwikkeling ................................................................................................................................. 8 Woningbouw en bouwen .............................................................................................................................. 10 Onze omgeving, ons landschap ................................................................................................................... 11 Duurzaamheid en energieneutraal ............................................................................................................... 12 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2024 .........................................................................................

13 Programma 2 - Welzijn .................................................................................................................................... 17 Thema 1 - Gezonde leefstijl ......................................................................................................................... 17 Thema 2 - Iedereen doet mee...................................................................................................................... 20 1. Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op ............................................................................. 21 2. Goed onderwijs voor iedereen ............................................................................................................. 21 3. Iedereen draagt bij naar vermogen ..................................................................................................... 23 4. Thuis wonen en participeren als het kan ............................................................................................. 25 5. Ontmoeten voor iedereen .................................................................................................................... 28 6. Oost Gelre is een inclusieve gemeente ............................................................................................... 30 7.

Oost Gelre staat voor kunst en cultuur ................................................................................................ 31 Thema 3 - Een duwtje in de rug ................................................................................................................... 33 1. Opgroeien en ontwikkelen met een beetje hulp .................................................................................. 33 2. Thuiswonen met een beetje hulp ......................................................................................................... 34 3. Meedoen met een beetje hulp ............................................................................................................. 35 Thema 4 - Zorg voor wie dat nodig heeft ..................................................................................................... 37 1. Goede zorg voor iedereen ................................................................................................................... 38 2. Zorg bij veilig en gezond opgroeien ..................................................................................................... 39 3. Zorg bij thuiswonen en participeren .....................................................................................................

41 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2024 ......................................................................................... 44 Programma 3 - Werken ................................................................................................................................... 47 Pagina 3 van 66

Sterke lokale economie ................................................................................................................................ 47 Bereikbaarheid en Smart Mobility ................................................................................................................ 48 Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2024 ......................................................................................... 50 Programma 4 - Dienstverlening ....................................................................................................................... 51 Integrale veiligheid en ondermijning ............................................................................................................ 51 Regionale en grensoverschrijdende samenwerking .................................................................................... 53 Dienstverlenend en meedenkend ................................................................................................................ 54 Financieel gezond ........................................................................................................................................ 54 Voorstellen voor nieuw beleid voor het jaar 2024 ........................................................................................

55 Gezonde gemeentefinanciën als uitgangspunt ............................................................................................... 57 Voortzetting bestaand beleid........................................................................................................................ 57 Voorstellen van nieuw beleid ....................................................................................................................... 59 Financieel perspectief bestaand en nieuw beleid ........................................................................................ 60 Ontwikkeling van de reservepositie ............................................................................................................. 61 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................................. 62 Financiële uitgangspunten ........................................................................................................................... 63 Bijlagen ............................................................................................................................................................ 65 Titel ..................................................................................................................................................................

65 Inhoudsopgave ...................................................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Kop 2 titel .............................................................................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Pagina 4 van 66

Inleiding Voorwoord Alstublieft!, de Kadernota 2024. Hierin geven wij volgens uw uitgangspunten en kaders, inhoudelijk en financieel richting aan het begrotingsjaar 2024. Ook voor de jaren na 2024 tekenen zich al contouren af van de nodige uitdagingen voor onze inwoners, onze ondernemers en ook voor ons als gemeente. Uitdagingen die we samen met alle partijen willen aangaan.

Uitdagingen nu en in de toekomst Sinds het begin van 2023 hebben we de coronapandemie achter ons kunnen laten. We zijn de beperkingen en gevolgen alweer bijna vergeten. Toch zien we nog elke dag dat inwoners en ondernemers geconfronteerd worden met de naweeën ervan. We blijven oog houden voor de gevolgen die de naweeën hebben en bieden hulp en ondersteuning waar dat nodig is. Ook nieuwe uitdagingen zijn er. De problematiek rondom stikstof roept veel vragen op. Mensen willen weten welke maatregelen er genomen worden en wat de gevolgen daarvan zijn. De fors gestegen energieprijzen hebben de afgelopen periode financieel flinke sporen achtergelaten. We realiseren ons dat we in de toekomst minder afhankelijk willen zijn van grote buitenlandse energieleveranciers. Wij streven bij het voorzien in onze energiebehoefte, naar meer regie en onafhankelijkheid en naar alternatieven die bijdragen aan duurzaamheid en onze klimaatdoelstellingen. En natuurlijk is de opgave voor het zo spoedig mogelijk realiseren van voldoende woningen voor alle doelgroepen eveneens een stevige uitdaging voor nu en de toekomst. We zien het als onze taak om al deze vraagstukken en uitdagingen op te pakken en in gang te zetten en onze inwoners en ondernemers zoveel mogelijk te ondersteunen.

Financiële uitdagingen en onzekerheden Uitdagingen zijn er ook op financieel vlak. De uitkering uit het Gemeentefonds staat de komende jaren onder druk. Dit kan voor ons als gemeente onduidelijkheid betekenen over onze financiële mogelijkheden en positie. Wij streven ernaar om de mogelijke gevolgen hiervan voor onze inwoners en ondernemers zo vroeg mogelijk met hen te delen. Belangrijk is dat we zorgen voor heldere keuzes in wat wij willen, wat we kúnnen en wat we móeten doen. Ons uitgangspunt hierbij is om de financieel gezonde situatie van onze gemeente te behouden en te streven naar brede welvaart en welzijn voor iedereen in de gemeente Oost Gelre.

Pagina 5 van 66

Mooie ambities om samen te realiseren Tegelijkertijd hebben we veel ambities voor 2024 en de jaren daarna. Deze ambities zijn verwoord in het coalitieprogramma 2022-2026 met als titel ‘Samen gaan we de uitdaging aan! Wonen! Werken! Welzijn!’. Deze titel geeft precies aan hoe we naar de uitdagingen kijken. Samen met onze inwoners, onze ondernemers en al onze verenigingen en vrijwilligers maken we ons sterk voor Achterhoekse gemeente waar het goed wonen, werken en verblijven is. Het college heeft een uitvoeringsprogramma opgesteld om de ambities in het coalitieprogramma handen en voeten te geven en om daarmee een doorkijk te geven naar de komende jaren. In de Kadernota 2024 laten we dit terugkomen door de programma’s hierop aan te sluiten. Daarmee zorgen we ervoor dat de kadernota en volgende programmabegrotingen herkenbaar zijn.

Omgevingswet In 2024 wordt dan eindelijk de Omgevingswet en daarmee gedeeltelijk de Wet Kwaliteitsborging Bouw (WKb) ingevoerd. Dit jaar hebben overheden de tijd om uitvoerig het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) te testen. De voorbereidingen die in het Programma Omgevingswet lopen, gaan over naar de lijnorganisatie. De Omgevingsvisie wordt rond de zomer behandeld en het Omgevingsplan en een nieuwe Legesverordening kunnen later door de raad worden vastgesteld. Wat de WKb betekent voor onze organisatie wordt dit jaar eveneens duidelijk. De dienstverlening aan onze inwoners en bedrijven is een belangrijk onderwerp in de ontwikkeling naar de invoering. Deze sluit aan bij onze huidige praktijk: als een inwoner via het DSO niet verder komt en contact met ons opneemt, helpen we deze persoon verder.

Toekomstbestendige besluiten De financiële basis van onze gemeente is goed! Bij het samen aangaan van de uitdagingen gebruiken we deze stevige basis bij het vinden van de juiste antwoorden op vraagstukken en het nemen van toekomstbestendige besluiten.

Pagina 6 van 66

Programma 1 Wonen Leeswijzer Programma 1 omvat het thema Wonen. Naast de uitvoering van de in 2023 vast te stellen Woonvisie, de invoering van de Omgevingswet, de verdere uitrol van Geef Lichtenvoorde Kleur! en Programma Stad Groenlo spelen er veel meer verschillende ontwikkelingen die het komende jaar aandacht vragen van het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie. Daarbij willen we een viertal speerpunten benoemen: •

Ontwikkeling van een visie en beleidskader voor het buitengebied. Er komen veel veranderingen op het buitengebied. Veranderingen ten aanzien van (agrarische) bedrijfsvoering, initiatieven in het kader van de klimaatdoelstellingen en dergelijke vragen om aandacht en daadkracht van onze gemeente.

•

Doorontwikkeling van woningbouw in alle kernen. Het wordt een steeds grotere uitdaging om alle doelgroepen in Oost Gelre een passende woning te laten vinden. Dit geldt niet alleen voor de regulier woningzoekenden zoals starters en ouderen maar ook voor bijvoorbeeld aandachtsgroepen als vluchtelingen, statushouders, arbeidsmigranten en de uitstroom uit beschermd wonen. Dit vaagt om aanvullend beleid maar ook een extra inspanning op concrete uitvoeringsprojecten. Er zijn nieuwe kaders ontwikkeld voor woningbouw in de kleine kernen en Groenlo en Lichtenvoorde. Daarnaast zijn er verruimde mogelijkheden voor functieverandering van agrarische erven nabij de kernen (woondroebel-beleid). Inmiddels zijn op basis van deze kaders in iedere kleine kern één of meerdere woningbouwplannen in ontwikkeling of uitvoering. Gezien de behoefte wordt onverminderd ingezet om onze ambitie van circa 1.000 nieuwe woningen te realiseren. Om hierin in te kunnen voorzien wordt ook ingezet op een nieuwe uitleglocatie in zowel Groenlo als Lichtenvoorde.

•

Opstellen van Omgevingsvisie en aanpalend beleid. In het verlengde van de Omgevingswet en de voorgaande 2 punten wordt energie gestoken in de uitvoering van de Omgevingsvisie.

•

Regionale Energie Strategie Achterhoek. Duurzaamheid en energiedoelstellingen zijn geen zaak voor gemeenten alleen. Mede daarom participeren wij in de verdere ontwikkeling van een regionale energiestrategie voor de gehele Achterhoek.

Pagina 7 van 66

Ruimtelijke ontwikkeling Ambitie In Oost Gelre is het prettig om te wonen, werken, ondernemen en recreëren. We zorgen voor leefbare wijken en vitale centra. We staan voor grote opgaven op het gebied van onder andere landbouw, energie, en klimaat die onze gemeentegrenzen overschrijden. We zoeken de samenwerking op met anderen. We zijn daarbij in staat om in te spelen op snelle maatschappelijke veranderingen. We bieden ruimte aan initiatieven van particulieren, bedrijven en maatschappelijke organisaties. We stellen hiervoor duidelijk kaders waarbij we uitgaan van "ja, mits". Bestuurlijke kaders •

Omgevingsvisie (bestuurlijk plan van aanpak)

•

Programma "Geef Lichtenvoorde Kleur"

•

Programma "Stad Groenlo"

•

Programma "Besselinkschans"

•

Leefbaarheidsvisie Kleine Kernen

Ontwikkelingen Ontwikkeling buitengebied De ontwikkeling van het buitengebied heeft hoge prioriteit. Het buitengebied heeft namelijk nu en in de nabije toekomst te maken met grote uitdagingen. Achterblijvende inkomsten, hogere kosten, verduurzaming, stikstofproblematiek, problemen bij erfopvolging of anderszins, kunnen ertoe leiden dat het agrarische landschap er anders uit komt te zien. Dit vraagt om een visie op en beleidskader voor het buitengebied dat nauw aansluit op de kaders vanuit het Rijk (Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG)) en de provincie (gebiedsprogramma Vitaal landelijk gebied Gelderland en de regioarrangementen). Omgevingsvisie Nieuw ruimtelijk beleid heeft in samenhang een plek gevonden in de Omgevingsvisie. Met deze visie is gestart vooruitlopen op de invoering van de Omgevingswet. Inmiddels is besloten dat deze wet per 1

januari 2024 in werking treedt. Er wordt in 2023 nog veel getest zodat de werking van

de landelijke voorzieningen van het digitaal stelsel Omgevingswet (DSO) voldoet. We gaan onverminderd door om de voorbereidingen voor deze nieuwe wetgeving en in elk geval de vereiste formele besluiten tijdig afgerond te hebben. De voorbereiding in Oost Gelre is er op gericht op onze werkprocessen en dienstverlening op orde te hebben op het moment dat we gaan werken onder de nieuwe wet. Programma Geef Lichtenvoorde Kleur! Pagina 8 van 66

Naast de ontwikkeling van het buitengebied en het opstellen van een Omgevingsvisie, is een andere ruimtelijke ontwikkeling de verdere uitwerking van programma Geef Lichtenvoorde Kleur! Met dit programma wordt in Lichtenvoorde een vitaal en compact centrum ontwikkeld. Hierbij gaan we in overleg met de ondernemers en andere belanghebbenden kijken naar een betere invulling van bestaande functies en gaan we op zoek naar nieuwe functies voor het centrum. Inmiddels zijn de grote bouwprojecten in gang gezet of zitten in een voorbereidende fase. Ook in de openbare ruimte zoeken we naar mogelijkheden om het winkelgebied te vergroenen, te verfraaien, kunst eraan toe te voegen en het gebied meer kleur te geven. De wereld heeft de afgelopen jaren niet stil gestaan. De behoeften en wensen van onze inwoners veranderen. Zo is er meer vraag naar woningen en blijven we in de centra te maken houden met vrijkomend commercieel vastgoed dat niet altijd tijdig een nieuwe invulling krijgt. In 2023 zijn we dan ook gestart met een herijking van het programma. Locaties die daarbij bijzondere aandacht krijgen zijn de omgeving van het gemeentehuis waarvan de voorbereiding in 2023 is opgepakt en de omgeving rond de Driehoek/Vitelco waarvoor de raad door middel van een motie heeft opgeroepen om een masterplan op te stellen.

Hier is een stedenbouwkundige impuls wenselijk om tot een verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimte en leefomgeving in en rond De Driehoek. Het Masterplan geeft een kader aan waarbinnen marktpartijen en particulieren in kunnen zetten op nieuwe ontwikkelingen. Ook wordt voor de omgeving rond het gemeentehuis in Lichtenvoorde een ruimtelijke visie opgesteld. De ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden en nog plaatsvinden (verplaatsing van de gemeentelijke servicedienst) vragen om die visie vanwege vrijkomende locaties en inrichting van de openbare ruimte. Programma Stad Groenlo Het programma Stad Groenlo wil de bedrijvigheid en levendigheid in Groenlo versterken, zodat de stad in de toekomst een plek is waar het goed wonen, werken en leven is. In de eerste jaren van het programma zijn er veel projecten uitgevoerd. We zien dat de werkzaamheden van de afgelopen periode bijdragen aan de doelen die we in het programma gesteld hebben. We blijven onze schouders hier als gemeente onder zetten. Immers: het programma is een vliegwiel om allerlei activiteiten in Groenlo te ontwikkelen. Programma Stad Groenlo biedt voldoende ruimte voor initiatieven, ook in 2024. De gemeenten wil initiatieven ondersteunen en mensen op weg helpen.

Maar de gemeente zal ook zelf ideeën aandragen, en, in die gevallen dat bepaalde ideeën zo belangrijk zijn voor een vitale stad, zelf de regie ter hand nemen. Ook in de periode 2024 tot 2027 volgen er nieuwe projecten om Groenlo Vestingstad verder uit te bouwen waarmee we Groenlo regionaal maar ook bovenregionaal op de kaart kunnen zetten. Bedrijventerreinen We merken dat er, ondanks corona, veel serieuze aanvragen komen voor bedrijfskavels op de Laarberg. Een deel van deze aanvragen heeft recentelijk geleid tot koopovereenkomsten of verkeren in vergaande onderhandelingen. Wij zien dat er naast regionale bedrijven ook veel lokale bedrijven zich willen vestigen op de Laarberg. Er is meer vraag dan is vastgelegd in regionale afspraken en is door vertaald in de provinciale verordening. We zijn daarover in de Regio Achterhoek en met de Provincie het gesprek aangegaan in het kader van de Regionale planning werklocaties. Voor het bestaande terrein, Laarberg Centraal, is een bestemmingsplanprocedure vanwege de stikstofdiscussie niet mogelijk. Pagina 9 van 66

Voor een deel van het terrein werken we nu bij individuele vergunningsaanvragen met een Ruimtelijke beoordelingskader als toetsinstrument voor afwijkingsbesluiten. Hierbij moet per aanvraag worden aangetoond dat het past binnen de milieuregelgeving, waaronder stikstof. Dit is een praktische oplossing, maar geen wenselijke situatie, zeker niet voor een regionaal bedrijventerrein. Ook voor de resterende gronden die zijn opgenomen in geldende structuurvisie voor de Laarberg worden omgezet in een planologisch kader waarna deze gronden kunnen worden ontwikkeld en uitgegeven. Ook de verkoop van kavels op bedrijventerrein op bedrijventerrein Lindebrook in Lichtenvoorde verloopt voorspoedig. Nagenoeg alle kavels op dit terrein hebben een invulling gekregen. Met de splitsing van de Woon-werkkavels in reguliere bedrijfs- en woningbouwkavels is beter ingespeeld op de huidige marktvraag. Gelet op de binnenkomende aanvragen voor bedrijfskavels is het nodig om nieuwe gronden in gebruik te nemen. Hiervoor wordt lokaal de behoefte in kaart gebracht waarbij niet alleen gekeken wordt naar nieuwe locaties maar ook na het beter benutten van de ruimte op bestaande bedrijventerreinen.

Woningbouw en bouwen Ambitie Oost Gelre heeft voor de voorliggende periode grote ambities op het gebied van woningbouw. We zien het realiseren van woningbouw als een van onze grootste maatschappelijke opgaven, en willen daarbij onder meer inzetten op alternatieve woonvormen, innovatieve woningbouwconstructies, en moderne financieringsinstrumenten. Daarmee, en door zelf een actieve regie te voeren op dit belangrijke dossier, willen we ervoor zorgen dat er voldoende woningen beschikbaar komen voor alle doelgroepen. We willen zo toewerken naar minimaal 1.000 nieuwe woningen in onze gemeente, en minimaal 2 nieuwe woonwijken realiseren in de grote kernen. Het progressieve woningbouwbeleid dat we voeren in de kleine kernen en in ons buitengebied willen we voortzetten. Ontwikkelingen We geven samen met onze woningbouwcorporaties, marktpartijen en natuurlijk onze inwoners uitvoering aan de woonvisie en de visie Wonen en zorg. Het doel is dat de gemeente Oost Gelre een aantrekkelijke gemeente is en blijft om in te wonen. Een gemeente met verschillende kernen, woonwijken en woningen voor diverse doelgroepen. Die woningen zijn van goede kwaliteit en klaar voor de toekomst. De woonvisie vormt de basis onder de uitvoering van de woningbouwopgave. We voegen ruim 1.000 woningen toe door o.a. twee nieuwe uitleggebieden te (laten) ontwikkelen in Groenlo en Lichtenvoorde.

We geven daarbij uitvoering aan de regionale woondeal. Daarbij geven we ook invulling aan de landelijke afspraken dat tweederde van de nieuwe woningen betaalbaar moet zijn. We maken huisvesting van diverse doelgroepen mogelijk waaronder arbeidsmigranten, asielzoekers, statushouders en spoedzoekers. Er wordt een taskforce ingesteld om tot meerdere concrete initiatieven te komen.

Pagina 10 van 66

We werken mee aan kwalitatief goede plannen voor woningbouwsplitsing, inbreidingslocaties, wonen in winkelstraten en functieverandering die inspelen op de actuele behoefte. We zorgen voor geschikte kavels in Groenlo en Lichtenvoorde. We zien daarbij een noodzaak om naast inbreidingslocaties ook uitleglocaties te ontwikkelen waarin we in een hoger tempo in een groter deel van de woningbehoefte kan worden voorzien. In samenwerking met dorpsbelangenorganisaties realiseren van woningbouwprojecten in de kleine kernen door uitvoering te blijven geven aan de Ruimtelijke verkenning wonen Kleine Kernen. Nadat in elke kleine kern één of meerdere plannen zijn ontwikkeld is het noodzakelijk om verder te kijken en nieuwe locaties te ontwikkelen. We stimuleren inwoners om op tijd maatregelen te nemen om zelfstandig te kunnen blijven wonen. We zorgen voor beschikbaarheid van maatwerkwerkvoorzieningen gericht op beschut en beschermd wonen.

Bestuurlijke kaders •

Woonvisie Oost Gelre

•

Verordening toekomstbestendig wonen Gelderland gemeente Oost Gelre

•

Menukaart Wonen Groenlo & Lichtenvoorde

•

Ruimtelijke verkenning wonen Kleine Kernen

•

Omgevingsvisie

•

Visie wonen en zorg

Onze omgeving, ons landschap Ambitie Het landschap is voor onze gemeente van zeer groot belang. Het is een van dé kernkwaliteiten van Oost Gelre. We zijn zuinig zijn op dit ‘groene kapitaal’ en zorgen dat de balans tussen de verschillende spelers in het buitengebied in evenwicht is. We werken daarbij samen met betrokken partijen om in te zetten op het verdienmodel van het landschap, vanuit de overtuiging dat ons landschap bijdraagt aan zowel wonen, werken als welzijn. Ook werken we aan het vergroten van draagvlak voor de landbouwtransitie en geven ondersteuning daarbij, en bieden tegelijkertijd ruimte aan de agrarische sector om zich te verder te ontwikkelen op basis van wederkerigheid. Dit alles met als doel een verdere versterking van ons landschap en onze natuur en gebalanceerde ruimte te bieden voor landbouw, toerisme en recreatie.

Pagina 11 van 66

Ontwikkelingen We geven uitvoering aan de Omgevingsvisie waarbij we bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied gelijktijdig inzetten op landschappelijke versterking. De vele uitdagingen maken dat het landelijk gebied onder druk staat. De energietransitie, toekomstbestendige voedselproductie, woningbouwopgave, wateroverlast en tekorten en het herstel van biodiversiteit. Deze opgaven vergen een transitie van het landelijk gebied en vragen van de gemeente een actieve rol de komende jaren. De eerste stappen daarvoor worden genomen in het Gelderse plan voor een Vitaal Landelijk Gebied Gelderland en het regioarrangement. We gaan in overleg met de gebruikers en inwoners van het landelijk gebied en geven samen met partners uitvoering aan de transitie van het landelijk gebied. Onze agrariërs willen we actief betrekken bij de ontwikkelingen in het buitengebied op basis van wederkerigheid, onder andere wanneer bestaande structuren veranderd worden. Bestuurlijke kaders •

Omgevingsvisie

•

Bestemmingsplan Buitengebied

•

Landschapsontwikkelingsplan

•

Structuurvisie Besselinkschans

•

Beeldkwaliteitsplan openbaar groen

Duurzaamheid en energieneutraal Ambitie We zijn een gemeente die duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan. We streven met realisme naar het behalen van energieneutraliteit. We willen daarbij zorgen voor het duurzaam opwekken van energie in onze eigen gemeente, waarbij we inzetten op lokale participatie en samenwerking. Daarnaast zorgen we ervoor dat iedereen in Oost Gelre bij kan dragen aan de energieambities. We maken de omgeving meer hittebestendig door te zorgen voor verkoeling en oog te hebben voor waterafvoer en retentie (opvang van water). Ontwikkelingen In 2021 is de transitievisie warmte (TVW) vastgesteld. In 2022 is een start gemaakt met het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen (WUP's). We geven uitvoering aan de nieuwe "Uitvoeringsagenda Energietransitie Oost Gelre" die loopt tot 2026. Door het herijken van het beleid met betrekking tot opwekken van grootschalige energie inzake wind ligt er vanaf 2024 een kader voor nieuwe projecten. We blijven daarnaast inzetten op initiatieven om lokaal te besparen en lokaal op te wekken. Dit geldt voor zowel inwoners als bedrijven.

Pagina 12 van 66

Bestuurlijke kaders Energietransitie •

Herijking Akkoord van Groenlo

•

Uitvoeringsagenda energietransitie Oost Gelre 2023-2026

•

Beleid installaties opwekking hernieuwbare energie Oost Gelre

•

Beleidsregels planologische medewerking zonneparken Oost Gelre

•

Beleidsregels Zon op Erf

Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2024 x€ 1.000

Omschrijving

Aankoop perceel Staatsbosbeheeer in Stadspark Groenlo

Programma Energietransitie (jetten gelden)

Gebiedsontsluitingswegen 30 km/uur maatregelen

Plankosten voorbereiding planontwikkeling omgeving Ziekenhuisstraat Groenlo

Klimaatmaatregelen voor alle kernen

Programma Stad Groenlo Herinrichting parkeerterrein Kloostertuin Groenlo

Huisvesting bijzondere doelgroepen

Pagina 13 van 66

Investeringen

Dekking uit

Dekking uit

Budgettaire

riolering

reserves

lasten

140

0

0

-4

0

0

0

-543

200

0

0

-14

100

0

0

-100

0

0

0

-40

50

0

0

0

0

0

95

0

Omschrijving

Investeringen

Dekking uit

Dekking uit

Budgettaire

riolering

reserves

lasten

Duurzame vervanging van (laan)bomen als gevolg van uitval vanwege klimatologisch

0

0

100

0

1.004

0

0

-70

Renovatie gemalen en drukunits

200

13

0

0

Rioolrenovatie obv beheerprogramma

100

6

0

0

0

50

0

0

380

24

0

0

1.326

84

0

0

890

0

0

-62

1.056

67

0

0

omstandigheden.

Rehabilitatie verhardingen buiten de bebouwde kom

Onderzoeken en plannen uit GRP

Flankerende maatregelen project Meer Veilig 3 - Aanleg en verbetering riolering Kerkhoflaan, gedeelte RaadhuisstraatRichterslaan te Lichtenvoorde

Aanleg en verbetering riolering reconstructie wijk Oosteres (Haydenstraat, Chopinstraat, Mozartstraat, Eschweg, Beethovenstraat, Pagenhof en Sweelinckstraat) te Groenlo

Reconstructie Zieuwentseweg (binnen de bebouwde kom), Schatbergstraat (gedeelte Raadhuisstraat-Bentinckstraat) en Raadhuisstraat (gedeelte ZieuwentsewegKerkhoflaan) te Lichtenvoorde

Aanleg en verbetering riolering reconstructie Zieuwentseweg (binnen de bebouwde kom), Schatbergstraat (gedeelte Raadhuisstraat-Bentinckstraat) en

Pagina 14 van 66

Omschrijving

Investeringen

Dekking uit

Dekking uit

Budgettaire

riolering

reserves

lasten

Raadhuisstraat (gedeelte ZieuwentsewegKerkhoflaan) te Lichtenvoorde

Uitvoeringsagenda energietransitie werkstroom gemeentelijk vastgoed-

296

0

0

-24

55

3

0

0

450

0

0

-32

1.085

0

0

-76

110

0

0

0

138

0

0

-11

0

0

85

0

0

0

100

0

versneld vervangen openbare verlichting

Duurzame omvorming openbaar groen

Flankerende maatregelen project Meer Veilig 3 - Reconstructie Kerkhoflaan, (gedeelte Raadhuisstraat-Richterslaan) te Lichtenvoorde

Reconstructie wijk Oosteres (Haydenstraat, Chopinstraat, Mozartstraat, Eschweg, Beethovenstraat, Pagenhof en Sweelinckstraat) te Groenlo

(Voorbereidingskrediet) Reconstructie Dorpsstraat (gedeelte De SteegeHarreveldseweg) en Pastoor Zanderinkstraat en De Haare te Zieuwent

Visie Bewegen, Ontmoeten en Spelen (gezonde leefomgeving)

Onderzoekskosten transformatie leegstaande of leegkomende objecten

Programma stad Groenlo doorontwikkeling pijler 3 en 4

Pagina 15 van 66

Omschrijving

2027: Groenlo 750 jaar stadsrechten / 400 jaar na Slag om Grolle

Investeringen

Dekking uit

Dekking uit

Budgettaire

riolering

reserves

lasten

0

0

100

0

110

0

0

0

0

0

0

-15

0

0

0

-35

7.690

247

480

-1.026

(voorbereidingskrediet) Reconstructie Kerkstraat, gedeelte Ursulastraatbebouwde komgrens, te Harreveld

Wet natuurbescherming vereist onderzoek bij vellingen gemeentelijke bomen

Maatregelen tbv versterken biodiversiteit in de openbare ruimte

Totaal

Pagina 16 van 66

Programma 2 Welzijn Programmaplan Leeswijzer Programma 2 is gericht op het welzijn van onze inwoners. Samen met onze inwoners en netwerkpartners werken we aan een leefbare gemeente Oost Gelre. Een gemeente waar het fijn wonen en werken is en waar we omzien naar elkaar.

Het grootste goed van de gemeente zijn onze inwoners. Een fijne fysieke en sociale leefomgeving speelt een belangrijke rol bij de mentale en fysieke gezondheid van onze inwoners. Dit willen we koesteren en verder versterken. Met de ambitie: ‘Gezonde leefstijl is de norm’ brengen we het thema gezondheid in de breedste zin van het woord naar onze inwoners. We maken onze inwoners bewust van een gezonde leefstijl en de positieve gevolgen hiervan.

Het is daarnaast belangrijk dat iedereen mee kan doen en zichzelf kan zijn. Onze gemeente is Regenbooggemeente. Hiermee dragen we gelijkheid actief uit. Daarnaast kenmerkt onze gemeente zich al jaren door veel inwoners die meedoen in de samenleving. Dit willen we zo houden en blijven we ondersteunen. We zorgen voor ontmoetingsmogelijkheden in alle kernen en ondersteunen vrijwilligers bij de uitoefening van de werkzaamheden. We stimuleren daarbij samenwerking met en tussen verenigingen en vrijwilligersorganisaties. Iedereen draagt een steentje bij!

Het aantal ouderen in Oost Gelre neemt toe en daarmee ook de vraag naar zorg. Deze zorg en voorzieningen organiseren we samen met onze netwerkpartners in de nabije omgeving van onze inwoners. Daarnaast helpen we ouderen, om zo lang als men wil en kan, zelfstandig te blijven wonen. Eigen regie is hierbij het uitgangspunt. Om dit te bereiken zetten we het komende jaar in op vier thema’s: • Gezonde leefstijl • Iedereen doet mee • Een duwtje in de rug • Zorg voor wie dat nodig heeft Er is bewust voor deze volgorde gekozen: van preventie naar maatwerk, van voorlichting naar ondersteuning en voor iedere inwoner een passend aanbod. Samen met onze inwoners, (vrijwilligers)organisaties en netwerkpartners werken we aan een inclusieve samenleving en een leefbaar Oost Gelre. Pagina 17 van 66

De speerpunten uit het raadspamflet en het collegeuitvoeringsprogramma zijn de basis voor dit programma: •

We zetten in op leefbaarheid en sociale cohesie in de kernen

•

Niemand valt tussen wal en schip

•

We stimuleren initiatieven uit de samenleving

•

We stimuleren participatie in de brede zin

•

Het huidig niveau van de sociale voorzieningen en inkomensondersteuning wordt gehandhaafd

•

We zetten actief in op het voorkomen van schuldenproblematiek

•

We gaan (energie)armoede tegen

•

We zetten in op een gezonde leefstijl

•

Drugs d'r uut! We dragen bij aan het voorkomen van drugs- en alcoholgebruik

•

We versterken de culturele sector

Samen sterk in Oost Gelre!

Thema 1 - Gezonde leefstijl Ambitie Het grootste goed van de gemeente zijn onze inwoners. We vinden het belangrijk dat inwoners gezond zijn, gelijke kansen hebben op een gezonde leefstijl en zo lang mogelijk mee kunnen doen. De leefbaarheid en de fysieke leefomgeving en sociale leefomgeving spelen ook een belangrijke rol bij de mentale en fysieke gezondheid van onze inwoners. Onderdeel van een gezonde leefstijl is vrijetijdsbesteding. Voor sportstimulering doen we een beroep op de sport- en cultuurcoaches. Zij leveren in Oost Gelre hier een bijdrage aan en we sluiten aan bij ontwikkelingen zoals het lokaal beweeg- en sportakkoord ‘Heel Oost Gelre Beweegt’. Dit willen we koesteren en verder versterken. Onze sport- en cultuurverenigingen zijn hierbij van belang. We willen ervoor zorgen dat de cultuur- en sportbeoefening in de gemeente verder toeneemt, omdat dit ook kan bijdragen aan een gezonde leefstijl van onze inwoners. Het drugs- en alcoholgebruik willen we daarentegen terugdringen, onder meer door daarbij een voortrekkersrol te vervullen in de communicatie richting de jeugd (en hun ouders) rondom de gevaren van alcohol en drugs. Wij zetten in op een gezonde leefstijl samen met onze netwerkpartners. In dit beleidsplan worden belangrijke pijlers ter bevordering van de gezonde leefstijl benoemd.

Ook gaan we in de nota Gezondheid, Bewegen en Sport verder in op preventie, gezondheid en sport (als middel) en het bevorderen, beschermen en stimuleren van een gezonde leefstijl. Dit sluit aan bij de landelijke ontwikkelingen waarin gewerkt wordt aan Gezond Actief Leven Akkoorden (GALA). Gezonde leefstijl is de norm!

Pagina 18 van 66

Doelstellingen Doel 1.1: Inwoners hebben (kennis van) een gezonde leefstijl We maken (volwassen) inwoners bewust van een gezonde leefstijl door preventief aanbod. We dragen daarmee bij aan het gezond opgroeien van kinderen/jongeren en volwassenen en het vitaal ouder worden van inwoners van Oost Gelre. Wat gaan we ervoor doen?

De Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) wordt ingezet De GLI is een programma voor (volwassen) inwoners met overgewicht dat zich richt op gezonde voeding, voldoende bewegen en gedragsverandering. We zetten o.a. in op valpreventie, het bespreken van de gevolgen van alcoholgebruik voor ouderen en het scholen van vrijwilligers om te praten over eenzaamheid/mentale gezondheid.

We gaan aan de slag met een gezond leven methodiek voor jeugd en jongeren De gezonde aanpak is erop gericht dat kinderen en jongeren gezond eten, genoeg bewegen en goed slapen.

We stimuleren een gezonde leefstijl voor inwoners middels een gezondheids- en beweegmakelaar Met behulp van de gezondheidsmakelaar en de beweegmakelaar stimuleren we een gezonde leefstijl voor inwoners. Doelstellingen Doel 1.2: Het alcohol- en drugsgebruik neemt af en inwoners gaan verantwoord om met het gebruik We zetten in op een preventieve aanpak tegen alcohol- en drugsgebruik. Hierbij spreken we inwoners aan op hun eigen verantwoordelijkheid. Het is de verantwoordelijkheid van iedereen, niet alleen van de gemeente. Wat gaan we ervoor doen?

We blijven inzetten op de (preventieve) aanpak van middelengebruik middels het Preventie Platform Jeugd (PPJ) De aanpak van het PPJ richt zich op jongeren, hun ouders/verzorgers en professionals.

We geven aan ouderen voorlichting over verantwoord alcoholgebruik We organiseren deze voorlichting in samenwerking met onze netwerkpartners.

We organiseren de cursus Instructie Verantwoord Alcohol schenken (IVA) voor barvrijwilligers van (sport)vereningen Zo trainen we vrijwilligers in het verantwoord schenken van alcohol.

We organiseren sessies voor het sociaal team over het signaleren van overmatig alcoholgebruik Door deskundigheidsbevordering kan (overmatig) alcoholgebruik beter worden gesignaleerd en bespreekbaar worden gemaakt. Pagina 19 van 66

We organiseren thema-bijeenkomsten alcohol- en drugsgebruik in de kernen Tijdens deze bijeenkomsten maken we alcohol- en drugsgebruik bespreekbaar met jongeren en hun ouders/verzorgers. We organiseren deze bijeenkomsten met onze netwerkpartners. Doelstellingen Doel 1.3: Kinderen en jongeren voldoen aan de beweegnorm Het stimuleren van een gezonde leefstijl staat in Oost Gelre hoog in het vaandel. De beweegnorm is daar een onderdeel van. Kinderen en jongeren worden dagelijks in staat gesteld om te sporten en te bewegen. Op school, tijdens de gymles en in de pauze, maar ook bij de naschoolse opvang, bij sportverenigingen en in de vrije tijd. Het aantal jeugdigen (t/m 12 jaar) in Oost Gelre beweegt meer dan in onze regio. Ook spelen kinderen vaker (dagelijks) buiten. Toch is er ook een groep kinderen die minder beweegt dan gemiddeld. Deze groep willen we bereiken en meer in beweging brengen. Wat gaan we ervoor doen?

In afstemming met scholen realiseren dat gymlessen worden verzorgd door vakleerkrachten lichamelijke opvoeding De inzet van vakleerkrachten komt de professionalisering van beweegonderwijs ten goede.

We organiseren naschools beweegaanbod in samenwerking met scholen en sportverenigingen Door dit beweegaanbod kunnen kinderen kennismaken met diverse sporten.

We zorgen ervoor dat alle kinderen de sportpas Oost Gelre ontvangen Met de sportpas kunnen kinderen het sportaanbod (gratis) uitproberen. Doelstellingen Doel 1.4: Jeugd en jongvolwassenen ervaren minder prestatiedruk We zetten (preventief) in op bevordering van de mentale gezondheid van jeugd en jongvolwassenen en we maken het onderwerp bespreekbaar. Wat gaan we ervoor doen?

We zetten preventief in op (mentaal) weerbare en veerkrachtige jeugd en jongvolwassenen We bieden trainingen aan en maken mentale weerbaarheid (omgaan met weerstand en teleurstellingen) bespreekbaar bij jongeren en hun ouders/verzorgers. Hierbij hebben we tevens aandacht voor pest- en isoleergedrag.

Thema 2 - Iedereen doet mee Ambitie In Oost Gelre is het aantal inwoners dat meedoet in de samenleving al jaren op een hoog niveau. Hier zetten we in het verleden al op in en dit willen we verder versterken. In Oost Gelre moet er altijd plaats en ruimte zijn voor iedereen om mee te doen en om zijn/haar talenten ten volle te kunnen ontplooien. Ongeacht

Pagina 20 van 66

iemands herkomst, geaardheid, lichamelijke of verstandelijke beperking of vermogen. We willen daarmee blijven zorgen voor een gezonde, sociale, hechte, productieve en duurzame toekomst voor al onze inwoners.

1. Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op Ambitie Wij dragen eraan bij dat kinderen en jongeren in Oost Gelre veilig en gezond opgroeien. Doelstellingen Doel 1.1: Informatie over opvoeden op opgroeien is vrij toegankelijk beschikbaar voor ouders en jongeren We bieden opvoed- en opgroei-informatie aan via diverse kanalen. Wat gaan we ervoor doen?

We bieden informatie over opvoeden en opgroeien aan via de site Samen in Oost Gelre en het Preventie Platform Jeugd (PPJ) We zorgen ervoor dat de informatie op de websites up to date is. Daarnaast bieden we (digitale) informatie en flyers aan o.a. via de gebruikelijke kanalen: huisartsen, POH (Praktijk Ondersteuners Huisartsen), scholen, bij keukentafelgesprekken, inloopvoorzieningen en sociale media. Doelstellingen Doel 1.2: Waar mogelijk en wenselijk, streven naar minder inzet van maatwerkvoorzieningen voor jeugdigen We zetten preventieve, voorliggende voorzieningen in voordat we over gaan tot inzet van maatwerkvoorzieningen daar waar dit passend en gewenst is. Wat gaan we ervoor doen?

Structureel preventief aanbod is vrij toegankelijk beschikbaar voor ouders en jongeren We monitoren de groei en ontwikkeling van kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar en geven advies en voorlichting over (op)voeding en verzorging De monitoring wordt verzorgd door Yunio, We zetten VVE (Voorschoolse en Vroegschoolse Educatie) en het Ondersteuningsteam in. Ook is er een aanbod voor jonge ouders (ouderteam) vanuit het PPJ. Daarnaast is er binnen de Oost Achterhoek een regionale coalitie Kansrijke Start.

We onderzoeken of we meer preventief voorliggend aanbod in kunnen zetten We onderzoeken of we meer vrij toegankelijk en preventief aanbod in kunnen zetten, zodat we hulpvragen meer voorliggend oppakken. Hiermee voorkomen we, daar waar het mogelijk en gewenst is, inzet van maatwerkvoorzieningen.

2. Goed onderwijs voor iedereen Ambitie Goed onderwijs biedt iedereen de kans om talenten te ontwikkelen en uit te groeien tot volwaardige en betrokken inwoners. Pagina 21 van 66

Doelstellingen Doel 2.1: Elke leerling krijgt een goede onderwijsplek met ondersteuning waar nodig Kinderen worden thuis en op school voorbereid op hun rol en plek in de samenleving. Voor veel ouders is het belangrijk dat de identiteit van de school aansluit bij de opvoeding die zij hun kind geven. De school kijkt samen met ouders of de school passend is. Een school biedt elke leerling een zo passend mogelijke vorm van onderwijs (zorgplicht). Kan de school dat niet zelf, dan moet zij de ouders een voorstel doen voor een ander, wél passend aanbod. Wij werken met het onderwijs samen als kinderen in de school extra ondersteuning nodig hebben in een vorm van (preventieve) jeugdhulp. Hoewel de invloed van de gemeenten op de inhoud van het onderwijs beperkt is (dit is het terrein van het schoolbestuur), is er op lokaal niveau aandacht voor (inclusief) onderwijs. De gemeente is verantwoordelijk voor het regelen van vervoer naar een passende onderwijsplek indien deze niet thuisnabij is. Wat gaan we ervoor doen?

We bieden leerlingenvervoer aan voor wie daar recht op heeft Leerlingen hebben recht op leerlingenvervoer indien zij daar voor in aanmerking komen. Zo kunnen zij gebruik maken van de dichtstbijzijnde passende leerplek.

We zetten het Ondersteuningsteam Oost Achterhoek (OT) in om signalen op te pakken in het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs Het Ondersteuningsteam pakt samen met het onderwijs de signalen op die verder gaan dan de didactische vraagstukken. Dit doen zij door op vaste momenten in scholen aanwezig te zijn. De verbinding met het sociaal domein wordt hiermee eerder ingezet en versterkt. Doelstellingen Doel 2.2: Er zijn voldoende en kwalitatief goede leer- en werkplekken in Oost Gelre We dragen bij aan de realisatie van leer- en werkplekken in Oost Gelre. Wat gaan we ervoor doen?

We nemen deel aan de SmartHub We nemen deel aan de SmartHub en dragen zo ons steentje bij aan het realiseren van kwalitatief goede leer- en werkplekken in Oost Gelre. SmartHub Achterhoek is een non-profit initiatief van Achterhoekse ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. Zij laten zien dat de Achterhoek veel te bieden heeft voor studenten die op zoek zijn naar een stage, afstudeeropdracht of startersfunctie. De aangesloten werkgevers hebben veel vacatures voor (afstudeer)stages van goede kwaliteit. Doelstellingen Doel 2.3: Faciliteren van adequate onderwijshuisvesting We faciliteren adequate onderwijshuisvesting aan de hand van het Integraal Huisvestings Plan (IHP) Het IHP geeft helderheid over de staat van huisvesting, de noodzakelijke investeringen en de prioritering van Pagina 22 van 66

verbouw en nieuwbouw. Dit met als doel dat er een integrale afweging plaatsvindt, rekening houdend met alle scholen. Wat gaan we ervoor doen?

Uitvoering geven aan het Integraal Huisvestings Plan (IHP) We faciliteren adequate onderwijshuisvesting qua: instandhouding, renovatie, voldoende m2 gymlokalen en het combineren van verschillende functies. Doelstellingen Doel 2.4: Voorkomen van voortijdig schoolverlaten Het doel is dat alle jongeren het onderwijs verlaten met een toekomstperspectief in de vorm van een startkwalificatie (een diploma havo, vwo, mbo-niveau 2 of hoger), arbeidsplaats of dagbesteding. Wat gaan we ervoor doen?

Onze leerplichtambtenaar en de RMC-leerplichtambtenaren en consulenten zien toe op naleving van de leerplichtwet De leerplichtambtenaren van de gemeenten (primair onderwijs en voortgezet onderwijs), de RMCleerplichtambtenaren en consulenten (mbo) van LerenWerkt zien toe op de naleving van de Leerplichtwet. Daarnaast ondersteunen zij jongeren en ouders om oplossingen te vinden voor problemen die de schoolgang belemmeren. Zij werken hiervoor (preventief) samen met scholen en jeugdhulporganisaties aan de bestrijding van schoolverzuim en schooluitval.

3. Iedereen draagt bij naar vermogen Ambitie Iedereen draagt bij naar vermogen en krijgt een steuntje in de rug waar nodig. Arbeidsparticipatie is naast maatschappelijke participatie van groot belang voor onze gemeente. We vinden het belangrijk dat onze inwoners werken en meedoen in de samenleving: dit zijn immers de beste sociale voorzieningen. We willen onze inwoners zoveel mogelijk motiveren om te participeren, opdat ze minder afhankelijk hoeven te zijn van het sociale vangnet waar we in Fijnder-verband in voorzien. We willen dat ook onze ondernemers daaraan bijdragen en meer werkplekken aanbieden aan inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Doelstellingen Doel 3.1: Werk moet lonen Als inwoners een baan vinden moeten ze er ook daadwerkelijk op vooruit gaan en geen armoedeval ervaren. Als gemeente is onze invloed beperkt, de Rijksoverheid is hier aan zet. We zetten in wat binnen onze reikwijdte mogelijk is. Zo kennen we een werkaanvaardingspremie toe bij het vinden van betaald werk en bij behoud van werk na 6 maanden.

Pagina 23 van 66

Wat gaan we ervoor doen?

We kennen een werkaanvaardingspremie toe bij het vinden van betaald werk en bij behoud van werk na 6 maanden Fijnder verstrekt en monitort de inzet van de werkaanvaardingspremie. Doelstellingen Doel 3.2: Inwoners tussen de 18 en 67 jaar verrichten arbeid die past bij hun mogelijkheden Inwoners in de werkzame leeftijd werken of maken gebruik van passende dagbesteding. Sommige inwoners hebben hierbij ondersteuning nodig of het werk moet aangepast worden aan de mogelijkheden van de inwoner. Denk hierbij aan de doorgaande lijn van arbeidsmatige dagbesteding tot regulier werk. Wat gaan we ervoor doen?

We bieden (vrijwillige) arbeidsmatige dagbesteding bij de Stads- en dorpskamer en Fijnder Voor iedere inwoner is er passende (arbeidsmatige) dagbesteding beschikbaar.

We ondersteunen inwoners die niet op eigen kracht werk kunnen vinden Fijnder ondersteunt inwoners om passend werk te vinden.

We zetten extra in op de Meedoen-groep om hen meer te laten participeren Onze consulent Meedoen begeleidt inwoners in de Meedoen-groep naar participatie in de brede zin. Dan kan variëren van een georganiseerde activiteit (bijvoorbeeld Stads- of Dorpskamer) tot het doen van (vrijwilligers)werk voor wie dat mogelijk is. Daarnaast komt gedurende twee jaar extra inzet voor 1-op-1 begeleiding van een deel van deze groep, met als doel een maximale ontwikkeling op de participatieladder.

We zetten in op betaald werk voor wie dat kan We streven ernaar inwoners zoveel mogelijk betaald werk te laten verrichten. Daar waar dat niet kan, zetten we in op passende dagbesteding. Doelstellingen Doel 3.3: Werk is de sleutel tot integratie Integreren gaat het snelst als nieuwkomers zoveel mogelijk meedoen in de samenleving. Voor alle nieuwkomers wordt inburgering op maat mogelijk gemaakt, zodat zij de meest passende leerroute kunnen volgen met als doel de inburgering op eigen niveau te behalen. Wat gaan we ervoor doen?

We ondersteunen nieuwkomers bij het vinden van (vrijwilligers)werk Nieuwkomers krijgen een brede intake om de inburgeringsroute te bepalen. Zij worden ondersteund en begeleid bij het vinden van (vrijwilligers)werk.

We zorgen ervoor dat alle nieuwkomers passend (taal)onderwijs volgen Nieuwkomers kunnen naast het volgen van een (taal)opleiding deelnemen aan het Taalcafé en/of een taalmaatje krijgen.

Pagina 24 van 66

Doelstellingen Doel 3.4: Mensen met een arbeidsbeperking hebben de mogelijkheid te werken in het reguliere bedrijfsleven Ook inwoners met een arbeidsbeperking kunnen in veel gevallen met ondersteuning goed functioneren in het reguliere bedrijfsleven. Wat gaan we ervoor doen?

We zetten jobcoaching in, geven trainingen op maat en passen loonkostensubsidie toe Dit doen we in samenwerking met Fijnder. Doelstellingen Doel 3.5: Er zijn beschutte werken plekken beschikbaar Samen met het bedrijfsleven en de gemeenten Berkelland, Winterswijk zorgen we voor voldoende beschutte werkplekken. Wat gaan we ervoor doen?

We realiseren beschutte werkplekken •

Het creëren en beschikbaar houden van beschutte werkplekken moet maatschappelijk breed gedragen worden.

•

We geven lokaal invulling aan beschut werk.

•

We zorgen voor lokale invulling van beschut werk, waarbij we de samenwerking zoeken met de gemeenten Berkelland en Winterswijk en het bedrijfsleven.

•

Fijnder heeft ook beschutte werkplekken.

4. Thuis wonen en participeren als het kan Ambitie Inwoners kunnen zo lang mogelijk thuis blijven wonen en deelnemen aan het dagelijks leven. Doelstellingen Doel 4.1: Inwoners goed voorlichten over alle mogelijkheden om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen en deel te nemen aan het dagelijks leven We zetten actief in op voorlichting, zodat inwoners goed op de hoogte zijn van de mogelijkheden. Wat gaan we ervoor doen?

We bieden informatie over het zorg- en welzijnsaanbod op de website Samen in Oost Gelre We houden de website up to date en voorzien inwoners en organisaties van actuele informatie. Daarnaast informeren we via andere kanalen, o.a. via brieven, flyers, posters, informatie op social media en in de lokale kranten.

Pagina 25 van 66

We faciliteren vrijwillige woonconsulenten zodat zij deskundig advies kunnen geven over het levensloopbestendig maken van de woning Zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen, het liefst in de woning waar je al woont, is belangrijk. Inwoners moeten zich tijdig bewust worden van wat je kan doen om dat mogelijk te maken. Vrijwillige woonconsulenten helpen inwoners bij het in kaart brengen wat in de woning gedaan kan worden om dit mogelijk te maken. Daarnaast geven zij hierover deskundig advies. De vrijwillige woonconsulenten ontvangen professionele ondersteuning van de ouderenadviseur uit het Sociaal Team.

We geven voorlichting over het herkennen van dementie aan inwoners, vrijwilligers en mantelzorgers Oost Gelre is een dementievriendelijke gemeente. Goede en tijdige voorlichting over het herkennen van dementie maakt dat inwoners minder lang in onzekerheid verkeren en de juiste route weten naar ondersteuning. Zo kunnen zij tijdig de passende ondersteuning krijgen.

We houden een jaarlijkse informatiemarkt voor professionals om het voorliggend aanbod onder de aandacht te brengen Oost Gelre kent een rijk verenigingsleven en vele mogelijkheden om elkaar lokaal te ontmoeten. Wij vinden het belangrijk dat alle professionals die inwoners ondersteunen bij het zo lang mogelijk zelfstandig wonen en participeren dit aanbod kennen. Zij kunnen dit onder de aandacht brengen bij de inwoners die zij ondersteunen. Daarom investeren wij in het op peil brengen van deze kennis bij deze professionals.

We informeren jonge mantelzorgers over het ondersteuningsaanbod en breiden dit uit indien nodig Het geven van mantelzorg door kinderen/jongeren is een extra belasting bij het opgroeien. Wij willen deze groep jonge inwoners tijdig informeren over het aanwezige ondersteuningsaanbod voor jonge mantelzorgers en de mogelijkheid daar gebruik van te maken. Dit doen wij onder andere door ze via ouders/verzorgers te benaderen rond de dag van de mantelzorg. Daarnaast gebruiken wij activiteiten van het jongerenwerk om kinderen/jongeren te informeren over mantelzorg en de ondersteuningsmogelijkheden

We informeren professionals in de zorg en het onderwijs over mantelzorgondersteuning voor inwoners Professionals in de zorg, welzijn en onderwijs komen vaak bij de inwoners met een zorgvraag over de vloer en kennen daardoor dikwijls ook betrokken mantelzorger(s). Of zij hebben vanuit de zorgorganisatie op bepaalde momenten rechtstreeks contact met naasten. Zij kunnen een signalerende en informerende functie vervullen naar de mantelzorger en deze wijze op de ondersteuningsmogelijkheden. Het is belangrijk dat zoveel mogelijk professionals en inwoners kennis hebben van de impact die ‘het jonge mantelzorger zijn’ kan hebben, juist ook op latere leeftijd. Wij willen professionals in het onderwijs, welzijn en zorg voorlichten over de aanwezige mogelijkheden voor mantelzorgondersteuning, zodat zij deze kennis in hun werk kunnen inzetten voor onze inwoners.

We maken het vrijetijdsaanbod inzichtelijk voor inwoners Hier zetten wij het vrijwilligersplatform www.vrijetijdsmakelaar.nl voor in. Dit platform geeft een overzicht van alles wat er voor inwoners te doen is in hun vrije tijd.

Pagina 26 van 66

We ondersteunen vrijwillige ouderenadviseurs, zodat zij inwoners goed kunnen adviseren Het langer zelfstandig blijven wonen brengt voor inwoners soms nieuwe vragen met zich mee. Bijvoorbeeld vragen over een zinvolle dagbesteding of over het lokale ondersteuningsaanbod. Niet alle inwoners kunnen deze vragen zelf of met hun netwerk beantwoorden. Daarom bieden wij ondersteuning aan door vrijwillige ouderenadviseurs, die ze daarbij kunnen helpen. Ook zijn er vrijwillige belastingadviseurs, die mensen kunnen ondersteunen op het gebied van administratieve en financiële vragen. Deze vrijwillige ouderenadviseurs ontvangen weer ondersteuning van een professionele ouderenadviseur die binnen het sociaal team werkt. Wij brengen alle inwoners van 65 jaar en ouder jaarlijks op de hoogte van de mogelijkheden die de vrijwillige ouderenadviseurs ze kunnen bieden.

We zetten de formulierenbrigade in voor inwoners die vragen hebben op administratief gebied De formulierenbrigade helpt inwoners hun administratie op orde te krijgen en te houden.

We zetten Schuldhulp op maat in voor advies aan inwoners over budgetbeheer en het voorkomen van schulden Schuldhulp op maat (SOM) is beschikbaar voor alle inwoners. Zelfstandig ondernemers kunnen aankloppen bij het ROZ. Doelstellingen Doel 4.2: Behouden van voorzieningen en verbindingen die bijdragen aan het in stand houden van Oost Gelre als dementievriendelijke gemeente Dementie is in de gemeente Oost Gelre geen taboe. Inwoners die te maken krijgen met dementie weten tijdig ondersteuning te regelen om de zorg voor dementerenden uit te voeren. Dementerende inwoners kunnen zo lang mogelijk participeren in de samenleving. Wat gaan we ervoor doen?

We bieden inwoners ondersteuning waar het kan in het beginstadium van dementie Door voorlichtingsbijeenkomsten te organiseren kunnen we de ondersteuningsroute meer onder de aandacht brengen, zodat mensen weten waar ze met vragen rondom dementie terecht kunnen en welke vormen van ondersteuning er zijn.

We bieden ondersteuning in samenwerking met de Dorpskamer en Stadskamer bij de inloopvoorziening 2.0 Mensen met beginnende dementie kunnen deelnemen aan inloopactiviteiten op maat waarbij een professional op de achtergrond aanwezig is.

We zetten trajectbegeleiding dementie in We zorgen voor een goede doorverwijzing vanuit onder andere het Sociaal Team, huisartsen en wijkverpleging naar trajectbegeleiders. Trajectbegeleiders bieden ondersteuning bij het ziekteproces aan zowel de dementerende als de mantelzorgers. Doelstellingen Doel 4.3: Inwoners ervaren een fysiek veilige omgeving Het betreft hier veiligheid in de brede zin: veiligheid rondom wonen, vervoer en de fysieke leefomgeving.

Pagina 27 van 66

Wat gaan we ervoor doen?

We geven voorlichting over het veilig deelnemen in het verkeer en maken afspraken met de woningbouwcorporaties over veilig wonen Langer zelfstandig wonen betekent ook langer zelfstandig kunnen participeren. Nieuwe middelen die daarvoor nodig zijn zoals een elektrische fiets en scootmobiel vragen vaak extra aandacht om op een veilige manier gebruikt te kunnen worden. We maken gebruik van het landelijk aanbod van Senioren en Veiligheid en het lokaal aanbod van seniorenclubs om inwoners hierbij te ondersteunen. Met woningcorporaties maken wij afspraken over het zo lang mogelijk veilig in de woning kunnen wonen.

5. Ontmoeten voor iedereen Ambitie Inwoners hebben de mogelijkheid elkaar te ontmoeten en kunnen deelnemen aan activiteiten gericht op ontmoeting, cultuur en ontspanning, ook om eenzaamheid te voorkomen. Doelstellingen Doel 5.1: Er zijn laagdrempelige mobiliteitsvoorzieningen aanwezig om participatie mogelijk te maken De mobiliteitsvoorzieningen zijn gratis of via een kleine (vrijwillige) bijdrage beschikbaar voor inwoners. Wat gaan we ervoor doen?

We zorgen voor voldoende beschikbaarheid van diverse vervoersmogelijkheden Om eenzaamheid te voorkomen is het kunnen ontmoeten van anderen belangrijk. Ook het samen kunnen fietsen of wandelen is waardevol. Niet iedereen kan dat op eigen kracht, niet iedereen heeft een voorziening of het netwerk om vervoer naar een ander mogelijk te maken. Daarom stellen wij diverse vervoersmogelijkheden (electrocars, rolstoelen en duofietsen) beschikbaar die tijdelijk geleend kunnen worden om te gebruiken. Ook ondersteunen wij vrijwilligers die inwoners willen brengen naar hun afspraak zodat zij anderen kunnen blijven ontmoeten. Als voorbeeld hiervan zijn we het project Automaatje gestart: een vervoerservice waarbij vrijwillige chauffeurs minder mobiele plaatsgenoten vervoeren. Doelstellingen Doel 5.2: Inwoners kennen het vrijetijdsaanbod en worden ondersteund bij het doen van vrijwilligerswerk We maken het vrijwilligersaanbod inzichtelijk op www.vrijetijdsmakelaar.nl. Dit platform geeft een overzicht van alles wat er voor inwoners te doen is in hun vrije tijd. Inwoners kunnen met hun vragen terecht bij de vrijwilligerscoördinator. Wat gaan we ervoor doen?

We maken het vrijwilligersaanbod inzichtelijk en ondersteunen vrijwilligers We maken het vrijwilligersaanbod inzichtelijk op www.vrijetijdsmakelaar.nl Dit platform geeft een overzicht van alles wat er voor inwoners te doen is in hun vrije tijd. Tevens is de vrijwilligerscoördinator aanspreekpunt voor eerste vragen. Voor inwoners met een smalle beurs is er een meedoenregeling voor kinderen en het Sport- en cultuurfonds voor volwassenen. Pagina 28 van 66

Doelstellingen Doel 5.3: In elke kern zijn ontmoetingsmogelijkheden voor inwoners Ontmoeting is belangrijk om de sociale samenhang in de dorpen te behouden en belangrijk om eenzaamheid te verminderen. Om dit doel te bereiken loopt er een onderzoek naar de vorming van een MFA in Zieuwent en in Harreveld. MFA Zieuwent Onder aanvoering van Zieuwents Belang worden mogelijkheden onderzocht om (sport)voorzieningen binnen het dorp te concentreren. Er is een programma opgesteld waarin binnen- en buitensportvoorzieningen in Zieuwent worden gebundeld op één locatie in het dorp. Binnen- en buitensporten, bewegen, (basis)onderwijs, spelen, inloop en ontmoeten kunnen op die plek in het dorp gecombineerd worden. In een aanpak voor de korte termijn (2023 – 2025) worden de speelvoorzieningen bij de St.Jozefschool en de speeltuin in het Waareise-gebouw vernieuwd en uitgebreid naar meer natuurlijk spelen. MFA Harreveld In 2022 is het project met als titel ‘Toekomst Verenigingen Harreveld (TVH) gestart. Het project is een initiatief van Dorpsbelangen Harreveld, Omnisportvereniging KSH, Vereniging Dorpshuis ’t Kempken. Het project is uitgevoerd door een werkgroep van vrijwilligers, afgevaardigden van de initiatiefnemers, gemeente Oost Gelre en een adviseur namens adviesbureau Treem.

Doel van het project is een advies op te stellen over het toekomstbestendig maken van de (sport)voorzieningen in het dorp en tegelijk richting te geven aan het versterken van (de organisatie) van de (sport)verenigingen en andere maatschappelijke organisaties in het dorp. Wat gaan we ervoor doen?