kadernota 2022-2025

Door op individueel niveau aan de slag te gegaan met de agrarische erven werken we aan een verbetering van de leefbaarheid van het buitengebied in zijn geheel. Op dit moment bevindt de agrarische sector zich in een turbulente fase door de discussie over de stikstof. De warme sanering van de varkenshouderij zal mogelijk ook in Oost Gelre leiden tot bedrijfsbeëindiging en tot nieuwe ondernemersinitiatieven in het buitengebied.

Bereikbaarheid en mobiliteit Inleiding Bereikbaarheid en mobiliteit is in de Achterhoek van essentieel belang. Bereikbaarheid is voor ons niet alleen het verkeer en openbaar vervoer want ook digitale bereikbaarheid hoort daar zeker bij. Een goede bereikbaarheid is een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven, maar ook voor mensen die in de Achterhoek willen wonen maar elders werken. De leefbaarheid van het buitengebied is gediend met een digitale bereikbaarheid. Ook zorgt het voor meer zelfstandigheid bij ouderen en hulpbehoevenden, omdat zorg op afstand een steeds belangrijkere plek inneemt. Ontwikkelingen Elektrisch rijden wordt steeds belangrijker en draagt bij aan de klimaatdoelstellingen. Voor de komende periode willen we daarom inzetten op het verkrijgen van een dekkende laadinfrastructuur in de openbare ruimte voor het opladen van elektrische voertuigen. Voor Lichtenvoorde en Groenlo loopt dat voorspoedig, voor de kleine kernen zijn meer financiële middelen nodig.

Pagina 29 van 50

Daarnaast willen we blijven inzetten op goede fietsverbindingen door ons te richten op de bereikbaarheid, comfort en veiligheid van het (hoofd)fietsnetwerk. We werken hierin samen met de 8RHK Ambassadeurs. Een ander belangrijk thema betreft de verdubbeling van de N18 (2x2 met 100 km/u) met goede dwarsverbindingen naar de A1, A15 en Duitsland. Dit pakken we op in regionaal verband samen met 8RHK Ambassadeurs. In het kader van de aanleg van de nieuwe N18 gaan we ook in de komende periode verder met de maatregelen die nodig zijn op het onderliggend wegennet. Deels doen we dat in relatie tot de aanleg van Meer Veilig maatregelen van Rijkswaterstaat. Vooral aanpassingen in en rondom Lichtenvoorde ten aanzien van de afsluiting van de aansluiting N18-Zieuwentseweg vragen aandacht. Ten slotte investeren we ook de komende periode in goede digitale én fysieke bereikbaarheid, met het oog op goed onderhouden wegen en openbaar vervoer.

Toerisme en evenementen Inleiding Oost Gelre is een aantrekkelijke gemeente, waar het (economisch) belang van toerisme en recreatie nog steeds toeneemt. Toeristen, recreanten, maar ook de eigen inwoners zoeken naar ervaringen en beleving in Oost Gelre. Hierbij is het aanwezige erfgoed in de gemeente vaak het unieke decor van die ervaring en beleving. Dit biedt voor winkeliers en horecabedrijven nieuwe mogelijkheden voor samenwerking op het gebied van bijvoorbeeld arrangementen. Oost Gelre als evenementengemeente blijft een belangrijk speerpunt. We willen de vele evenementen goed ondersteunen en faciliteren omdat dit belangrijk is voor de eigen gemeenschap maar zeker ook onze aantrekkelijkheid voor toeristen vergroot. Ontwikkelingen Als vervolg op het internationale congres dat Oost Gelre heeft georganiseerd rondom de Slag om Grolle worden op dit moment verschillende routes ontwikkeld. In Groenlo wordt een lokale route ontwikkeld waarbij gebruik wordt gemaakt van een innovatieve progressive webapp. Samen met de Vereniging Nederlandse Vestingsteden en Abelleisure wordt een Nederlandse route rondom het thema 80 jarige oorlog ontwikkeld. En de ontwikkeling voor de Europese route is momenteel in volle gang. Om Lichtenvoorde beter toeristisch te positioneren bekijken we met Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd of er een goede identiteit geformuleerd kan worden.

Er ligt een uniek plan om een Corso Experience te ontwikkelen. Helaas is er op dit moment nog geen geschikte locatie. Daarom is nu gekozen om de Corso Experience op te knippen en elk jaar een specifiek onderdeel te ontwikkelen uit dit initiatief. Door de crisis heeft deze ambitie "on hold" gestaan, maar dit wordt zo snel mogelijk opgepakt.

Pagina 30 van 50

Werkgelegenheid Inleiding Ons uitgangspunt is: je bent aan het werk of je levert een andere bijdrage die binnen jouw mogelijkheden ligt. Ontwikkelingen Om inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt te laten doorstromen naar een baan hebben we verschillende instrumenten. Indien de arbeidshandicap fors is dan kunnen we een beschut dienstverband aanbieden via de BV Slinge Werkt! Ook de komende jaren organiseren we het beschut werk op deze manier We proberen ook mensen met een indicatie 'beschut' zoveel mogelijk in het reguliere bedrijfsleven te plaatsen. Lukt dit niet dan zorgen we voor een werkplek in het nieuw te vormen leerwerkbedrijf, waarin de activiteiten van SDOA en WBO zullen worden samengevoegd.

Voor inwoners met een arbeidshandicap zetten we loonkostensubsidie in. Deze groep heeft dan een normaal dienstverband. We verwachten dat deze groep sterk zal groeien de komende jaren omdat er relatief steeds meer inwoners met een arbeidshandicap een beroep doen op de Participatiewet. Voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt creëren we een doorgaande lijn van arbeidsmatige dagbesteding tot regulier werk

Voorstellen van nieuw beleid voor het jaar 2022 Omschrijving

Gevel aanpassing, winkelverplaatsing,

Dekking uit

Budgettaire

reserves

lasten

Investeringen

0

75.000

0

Impuls lokale economie en buitengebied

0

60.000

0

Investeren in jong talent

0

0

-65.000

Profilering

0

0

-25.000

Programma Lichtenvoorde exploitatiekosten

0

50.000

0

Totaal

0

185.000

-90.000

burgerinitiatieven

Pagina 31 van 50

Programma 4 - Bestuur, bedrijfsvoering en dienstverlening Inleiding In dit hoofdstuk gaan we in op de koers die we willen volgen binnen het vierde programma: Bestuur, bedrijfsvoering en dienstverlening. Binnen dit programma benoemen we twee belangrijke speerpunten: •

Intensivering van de aanpak van ondermijning.

•

De implementatie van de Omgevingswet, mede gelet op de ruimte voor initiatieven van burgers en ondernemers.

Deze en alle andere ontwikkelingen zetten we hieronder uiteen in de diverse paragrafen.

Veiligheid Inleiding Veiligheid is een basisbehoefte in een sterke samenleving, waarin mensen zich thuis en geborgen voelen, vooral ook voor gezinnen met kinderen en ouderen. Ontwikkelingen De VNOG gaat in 2022 onverminderd door met het uitvoeren van de in januari 2020 vastgestelde Toekomstvisie en bijbehorende opdrachten. De Toekomstvisie beoogt op hoofdlijnen het volgende te realiseren: - De VNOG is dé organisatie in de regio voor samenwerking aan veiligheid. Het is een operationele organisatie, die bij een crisissituatie of ramp nu en in de toekomst garant staat voor professionele hulpverlening aan de inwoners en bezoekers van de regio. - De VNOG is een regio waar veilig en gezond gewoond, gewerkt en gerecreëerd kan worden. De VNOG speelt in op demografische en maatschappelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op hedendaagse en toekomstige veiligheidsrisico’s. De VNOG is een toekomstbestendige veiligheidsregio. - De VNOG richt zich op: * Het voorkomen, beperken en bestrijden van incidenten, rampen en crises (maatschappelijke opdracht) * Zelfredzaam en risicobewust * Vakbekwaam en deskundig * Sterke informatiepositie * Een gezonde financiële basis en betrokken medewerkers (randvoorwaarde) - De VNOG werkt met compacte en slagvaardige posten met goed getrainde vrijwilligers vanuit een versterkte informatiepositie.

- Dit alles moet leiden tot een solide veiligheidsregio voor de lange termijn.

Pagina 32 van 50

De financiële effecten van de Toekomstvisie waren al meerjarig verwerkt in de begroting 2021 - 2024, die met de Kadernota, de basis vormt voor de begroting 2022. Voor de VNOG is er geen nieuw beleid opgenomen in de Kadernota, maar wel wordt een ontwikkeling aangekondigd, die voor de financiën van de VNOG gevolgen kan krijgen (vastgoed). De uitkomsten van het onderzoek naar de huidige staat van de opstallen die de VNOG gebruikt kunnen bovendien aanleiding geven tot investeringen voor de gemeenten. Daarnaast heeft de VNOG per 2020 de taak beheer en onderhoud van de bluswatervoorziening overgedragen aan de gemeente. De gemeente is, samen met Vitens, verantwoordelijk voor de bluswatervoorzieningen (brandkranen, geboorde putten en open water). Op dit moment is het beheer en onderhoud van de bluswatervoorzieningen grotendeels ingericht binnen de gemeente. Indien de bluswatervoorziening in een bepaald gedeelte van de gemeente niet op orde is, is de gemeente hier (financieel) voor verantwoordelijk. De aankomende periode moet worden bezien of dit aan de orde is.

De Covid-19 crisis heeft er voor gezorgd dat de prioriteit bij de aanpak van deze crisis ligt, hoe lang de crisis impact heeft op onze taken en werkzaamheden is onduidelijk. Op het gebied van openbare orde en veiligheid blijven we het Integraal Veiligheidsbeleid 2019 - 2022 uitvoeren. De gemeente bevordert de veiligheid met de inwoners van Oost Gelre. De gemeente doet dit door het stimuleren en ondersteunen van Buurt WhatsApp, het houden van informatieavonden over veiligheid en door aan inwoners te vragen verdachte situaties te melden. Ook is het thema ondermijning een "hot item". Een onderdeel in de aanpak van ondermijning is het Keurmerk Veilig Buitengebied. Dit is een publiek-private samenwerking tussen onder andere gemeente, politie, brandweer, Omgevingsdienst, Staatsbosbeheer, Waterschap en Dorpsbelangenverenigingen. Gezamenlijk werken deze partijen aan een veilig buitengebied door het organiseren van verschillende activiteiten. Daarnaast werkt de gemeenten met allerlei partners samen om te voorkomen dat ondermijning in Oost Gelre een voet tussen de deur krijgt. Naast de lokale aanpak van ondermijning, wordt ondermijning ook regionaal (Achterhoek) aangepakt. Er komt een regionale opgave aanpak van ondermijning, waarbij de opgaveregisseur een belangrijke rol krijgt.

De focus zal liggen op het verbinden van de bovenregionale en lokale aanpak en het ondersteunen van de individuele gemeenten in het aanbieden van activiteiten (bewustwordingsbijeenkomsten, voorlichtingsavonden, preventieactiviteiten, integrale controles etc.) De aanpak van drugsgebruik, productie en handel blijft de nodige aandacht krijgen. In 2020 en 2021 zijn er in Oost Gelre de nodige hennepkwekerijen ontdekt. De aankomende jaren blijft de gemeente, samen met politie, omgevingsdienst en andere partners, investeren op de aanpak van drugsgebruik, productie en handel. De aanpak is zowel repressief als preventief. Ten slotte zijn er een aantal ontwikkelingen in de relatie met onze verbonden partijen: •

In 2019 zijn belangrijke keuzes gemaakt met betrekking tot de toekomst van de VNOG. De Toekomstvisie van de VNOG is vastgesteld en vanaf 2020 werkt de VNOG aan de implementatie. Met name de keuzes die gemaakt zijn in het beschikbare materieel zal consequenties hebben voor de lokale brandweerposten.

Pagina 33 van 50

•

Op dit moment is de VNOG bezig met de huisvestingsvisie. Onderdeel daarvan is het onderzoek naar de huidige staat van de opstallen (met name brandweerkazernes) binnen de VNOG. Het overeenkomen van een demarcatielijst (afspraken over wie waarvoor verantwoordelijk is) maakt ook onderdeel uit van de huisvestingsvisie. Kortom: op dit moment wordt gekeken hoe om te gaan (beheer en onderhoud) met de repressieve huisvesting binnen de VNOG. De uiteindelijke uitkomsten kunnen financiele gevolgen hebben voor de gemeente.

•

De brandweer maakt onderdeel uit van de VNOG. Het werven van nieuwe vrijwilligers behoort dan ook tot de talen van de VNOG. De gemeente ondersteunt wel campagnes van de VNOG als er nieuwe vrijwilligers nodig zijn

Euregionale samenwerking Achterhoek Inleiding Oost Gelre is een grensgemeente. Een belangrijk deel van ons lokale inkomen verdienen we in Duitsland en/of doordat onze Duitse buren bij ons investeren en kopen. Grensoverschrijdende samenwerking met onze Duitse buren is in deze tijd dan ook vanzelfsprekend. De EUREGIO, het grensoverschrijdend samenwerkingsverband, speelt daarin een belangrijke rol. Ook het Grenzhoppersnetwerk is een waardevol netwerk waar wij een actieve rol hebben. Ontwikkelingen Euregionale samenwerking biedt kansen voor Oost Gelre en ook voor de Achterhoek als regio. Samen met de Achterhoekse gemeenten zetten we daarom in op grensoverschrijdende projecten en om daar INTERREG-gelden voor te genereren. De Grenzhoppers business school is opgestart in Oost Gelre. Om grensoverschrijdend ondernemen verder uit te dragen en ondernemers daarvoor te motiveren, krijgen ondernemers uit de toeristische sector in Oost Gelre de mogelijkheid om een gespecialiseerde cursus Duits te volgen.

Gemeentelijke organisatie Inleiding De gemeentelijke organisatie dient adequaat toegerust te zijn op haar (huidige en toekomstige) taken. Gemeenten hebben in de afgelopen jaren veel nieuwe taken gekregen die in het verleden door het Rijk werden uitgevoerd. In het sociaal domein en ook bij de komende Omgevingswet. Wij vinden het van belang dat er sprake is van een goede uitvoering, waarborgen voor democratische controle en samenwerking met andere bestuurlijke partners. Ontwikkelingen De buitenwereld is voortdurend aan verandering onderhevig. Dit vraag van ons dat wij als een voortdurende veranderende, adapterende organisatie inspelen op wat de buitenwereld van ons vraagt. Dat we onze Pagina 34 van 50

organisatie zo inrichten dat je relatief eenvoudig veranderingen van buiten inbedt in de organisatie. Dat het niet meer uitmaakt wat er op ons afkomt, dat we meer bezig zijn met hoe we het realiseren en wat we daarvoor nodig hebben. Dat vraagt van organisatie en bestuur dat we veel meer denken in mogelijkheden en kansen. Veranderingen niet zien als bedreigingen of als probleem, maar als een vraagstuk dat je aanpakt, oppakt en oplost.

Belangrijk is dat de dienstverlening in brede zin aansluit op wat de buiten- en binnenwereld vraagt. Dus maximaal aansluiten op de inwoner, maar ook realistisch zijn in wat haalbaar is. Communicatie is het sleutelwoord. Politiek (college en raad), inwoners en organisatie moet veel meer op 1 lijn komen. De meeste issues ontstaan op dit moment door verschillende verwachtingen. We doen het goed als we reguliere werkzaamheden en veranderingen van buiten goed weten in te bedden in onze organisatie en we met de driehoek op 1 lijn zitten qua verwachtingen. Niet alleen in wat we doen, maar ook in wat we niet doen. Een wendbare organisatie kun je alleen worden als je heel helder bent in waar je voor staat en waar je voor gaat. Dit doen we samen met college en raad door te bepalen waar onze focus ligt, welke opgaven we oppakken en wat ieders verwachtingen zijn. Bij de doorontwikkeling van de organisatie wordt ingezet op eigenaarschap en goed opdrachtgever- / opdrachtnemerschap, maar kan niet zonder dat geïnvesteerd wordt in goede randvoorwaarden om de juiste medewerkers aan de organisatie te binden. Te denken valt dan aan investeringen in duurzame inzetbaarheid en marktconformheid van primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden.

Burgerinitiatieven Inleiding Initiatieven van burgers, verenigingen, dorpsbelangenorganisaties (andere) vrijwilligersorganisaties vragen om een nieuwe rol van de gemeente en doorontwikkeling van de gemeentelijke organisatie. De gemeente dient vanuit een vaste visie en krachtige werkwijze dienstbaar te zijn aan genoemde initiatieven en burgerkracht. Dat wil niet zeggen ‘U vraagt, wij draaien’, maar dat vanuit de gemeentelijke organisatie met kennis en expertise en met oog voor het algemene belang wordt gezorgd dat goede initiatieven zich ook daadwerkelijk kúnnen ontplooien. Dat vraagt nog meer om een open en transparante houding met als credo: “ja, mits…” in plaats van: “nee, tenzij…”. Ontwikkelingen Initiatieven van burgers en ondernemers zijn geborgd in de Omgevingswet die naar verwachting in 2022 in werking treedt. De Omgevingswet bevordert participatie door burgers en ondernemers doordat zij intensiever worden betrokken bij de ontwikkeling van onze (lokale) leefomgeving. Door meer bestuurlijke afwegingsruimte op lokaal niveau kunnen we meer faciliterend zijn en lokaal maatwerk leveren.

Pagina 35 van 50

Gemeentelijke dienstverlening Inleiding Een krachtige en vitale samenleving vraagt om een vraaggestuurde houding van de kant van de gemeente en een wervende maar ook transparante bestuursstijl met lef. Vanuit dit perspectief gaan we onze dienstverlening verder invullen en staan wij voor een overheid die zo dicht mogelijk op de samenleving zit, maar die diezelfde samenleving zo veel mogelijk ruimte geeft. Met een faciliterende houding die binnen de kaders van wet- en regelgeving de samenleving van Oost Gelre maximaal bedient. Ontwikkelingen Onze dienstverlening is een doorlopende activiteit waarbij een continue doorontwikkeling wenselijk is om slagvaardig te kunnen inspelen op de veranderingen in de maatschappij. We streven naar passende dienstverlening die mensgericht, regelarm, duidelijk, snel en zeker. Hiertoe voeren we jaarlijks onderzoeken uit en investeren we de komende jaren in het optimaliseren van het klantcontact door via het splitsen van receptie en telefonie toe te werken naar een volwaardig klantcontactcentrum (KCC).

Financieel beleid Inleiding Het grootste deel van de gemeentebegroting komt van de Rijksoverheid en is een bijdrage uit het gemeentefonds. Slechts een beperkt (autonoom) aandeel komt uit lokale heffingen en belastingen. In beide gevallen is er sprake van belastinggeld. Uitgangspunten voor het financieel beleid zijn: zorgvuldigheid, spaarzaamheid, transparantie en draagbare lokale lasten. We streven ernaar de lastenstijging te beperken tot maximaal het inflatieniveau. Slechts in uitzonderingsgevallen kan er een extra beroep gedaan worden op haar inwoners. In die gevallen waar dit speelt, leggen wij dit helder uit en communiceren dit naar de inwoners van onze gemeente. Ontwikkelingen We zijn transparant over de uitgaven en inkomsten van onze gemeente. Zowel voor bestuurders als voor onze inwoners, bedrijven, instellingen en verenigingen moet duidelijk zijn waar wij de gemeentelijke middelen aan besteden. Door gebruik te maken van bijvoorbeeld Pepperflow is online de voortgang van zowel de beleidsmatige als financiële ontwikkelingen te volgen. We zijn terughouden met de aankoop van grond en vastgoed. Aankoop vindt alleen uit strategische motieven plaats. Het beleid is voornamelijk gericht op het afstoten van grond en vastgoed. Herijking algemene uitkering De herijking van de algemene uitkering uit het gemeentefonds door het rijk is afgerond.

Op basis van de nieuwe maatstaven leidt dit voor Oost Gelre tot een stijging van de algemene uitkering met circa € 300.000. Echter de uitkomsten van de herijking worden door in het bijzonder de noordelijke gemeenten en de G4 gemeenten betwist. De bestuurlijke besluitvorming dient nog plaats te vinden en de daadwerkelijke uitkomst Pagina 36 van 50

is nog ongewis vandaar dat in de kadernota geen rekening is gehouden met de herijking van de algemene uitkering. Kosten Jeugdzorg en Wmo De gestegen kosten van de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdzorg zullen ook voor de komende periode aandacht blijven vragen. Met de Programmabegroting 2020-2023 hebben we al stappen gezet om de financiële tekorten terug te dringen en dit zal ook in de komende periode zijn beslag krijgen. Een van de aandachtspunten waar we ons op willen richten, is een betere monitoring van zorgtaken (onder andere ten aanzien van de preventieve zorg) om opbrengsten eerder in beeld te kunnen brengen zodat we de kosten daarvoor beter kunnen beheersen. Dit heeft uiteraard consequenties voor de wijze waarop de gemeente de taken kan uitvoeren. Echter niet alles is beheersbaar, we zien de vraag naar complexe Jeugdzorg en Wmo toenemen, dit laatste met name door de invoering van het abonnementstarief. Ofschoon het landelijk onderzoek met betrekking tot de uitgaven versus de tegemoetkoming van de kosten van het sociaal domein een tekort laat zien van € 1,7 miljard voor de gemeenten is het demissionair kabinet niet bereid de gemeenten een structurele compensatie toe te kennen. Dit laat zij over aan het volgend kabinet. In de kadernota is hier dan ook geen rekening mee gehouden.

Woonplaatsbeginsel Jeugdwet Onze gemeente heeft daarnaast te maken met zeer intensieve vormen van jeugdhulp die zeer kostbaar zijn. In Harreveld is een locatie van jeugdhulpaanbieder Horizon die dergelijke vormen van jeugdhulp aanbiedt. Tot en met 2021 is de gemeente nog in eerste instantie financieel verantwoordelijk voor de zorgkosten in die gevallen dat ouders het gezag niet meer hebben. Dit is het zogenoemde woonplaatsbeginsel. Deze systematiek brengt een groot financieel risico voor ons met zich mee. Het Rijk compenseert gemeenten wel, echter komt die compensatie pas na twee jaren. Per 1 januari 2022 wordt de nieuwe woonplaatsbeginsel Jeugdwet van kracht. Vanaf dat moment is het uitgangspunt bij jeugdhulp met verblijf dat als woonplaats geldt de gemeente waar de jeugdige onmiddellijk voorafgaande aan zijn verblijf zijn woonadres in de zin van de Wet basisregistratie personen had. De gemeente waar de jeugdige vandaan komt, blijft dus verantwoordelijk voor de jeugdige en voor de kosten van de jeugdhulp voor deze jeugdige. Dit brengt verlichting voor gemeenten met vestigingen van jeugdhulpaanbieders, zoals Oost Gelre.

Pagina 37 van 50

Voorstellen voor nieuw beleid voor het jaar 2022 Omschrijving

Dekking uit

Budgettaire

reserves

lasten

Investeringen

Aantrekkelijk werkgeverschap en duurzame inzetbaarheid

0

0

-185.000

Cyberprotectie tegen cryptolockers

0

0

-68.000

Opleidingsbudget raad

0

5.000

0

Opleidingsbudget college

0

5.000

0

Optimaliseren dienstverlening inwoners en ondernemers

0

50.000

0

Lokale aanpak ondermijning en toezicht & handhaving

0

0

-100.000

Strategisch personeelsplanning (SPP)

0

0

-25.000

Professionalisering Dienstverlening

0

0

-30.000

Totaal

0

60.000

-408.000

Pagina 38 van 50

Gezonde gemeentefinanciën als uitgangspunt Voortzetting bestaand beleid Voortzetting van het huidige beleid inclusief voorgenomen dan wel reeds besloten wijzigingen leiden tot de volgende financiële ontwikkeling, dit op basis van de huidige inzichten. Structureel resultaat 2022 - 2025 2022

2023

2024

2025

Begrotingsuitkomst lopend jaar

377.827

377.827

377.827

377.827

Dekkingsplan 2022-2023

159.162

273.324

273.324

273.324

1.091.160 1.286.540

1.589.750

Ontwikkeling algemene, integratie- en decentralisatieuitkeringen

1.523.835

Belastingen en leges

139.000

278.000

417.000

556.000

Vrijval kapitaallasten

414.000

557.000

817.000

1.024.000

Vrijval nieuw beleid

0

175.042

175.042

175.042

Structureel resultaat

2.613.824

2.752.353 3.346.733 3.995.943

Dekkingsplan 2022 - 2023 De structurele positieve effecten van het dekkingsplan 2022-2023 vloeien voort uit de programmabegroting 2021 en de meerjarenramingen 2022-2023. De belangrijkste taakstellingen zien op de personeelsformatie, De Mattelier en lagere energielasten. Ontwikkeling algemene-, integratie- en decentralisatie uitkeringen De ontwikkeling van de algemene uitkering is gebaseerd op de decembercirculaire 2020. Over alle jaren zien wij een positievere bijstelling van het accres dan de meicirculaire waar de begroting 2021 op is gebaseerd. De algemene uitkering is voor alle jaren geraamd op constante prijzen. De komende meicirculaire zal meer duidelijkheid geven over de ontwikkeling van de algemene uitkering voor de komende jaren. Het effect hiervan is, gelet op de financiële omvang, van wezenlijk belang voor onze financiële positie. Overgangsregeling algemene uitkering Het gemeentefonds wordt de komende jaren aangepast. Er komen minder maatstaven op grond waarvan de algemene uitkering over de gemeenten wordt verdeeld. De herijking is nodig, omdat de huidige verdeling Pagina 39 van 50

van het rijksgeld over de gemeenten in de loop der decennia is scheefgegroeid. Op basis van actuele informatie lijkt dit een neutraal gevolg te hebben voor onze gemeente. Het effect is daarom niet opgenomen in het overzicht.

Voorstellen van nieuw beleid De voorstellen van nieuw beleid zijn onderverdeeld naar de volgende categorieën: 1. Voorstellen van nieuw beleid bestaande uit de onderdelen besluit (inclusief wettelijke verplichtingen). 2. Voorstellen van nieuw beleid bestaande uit de onderdelen noodzakelijk en besluit. 3. Voorstellen van nieuw beleid bestaande uit het onderdeel besluit wenselijk, noodzakelijk en besluit. Voorstellen van nieuw beleid (besluit) De voorstellen uit categorie 1 betreffen voorstellen waarover reeds een besluit is genomen dan wel vloeien deze voort uit een wettelijke verplichting. De voorstellen (zie tabel 1.2) leiden tot een netto structurele last in de exploitatie van € 251.721 en een onttrekking uit de bestemmingsreserves en de vrij besteedbare reserve van € 212.458. Voorstellen van nieuw beleid (besluit)

2022

2023

2024

2025

Programma 1 – Leefomgeving

204.920

385.650

446.002

432.355

Programma 2 – Inwoners

184.260

184.260

184.260

184.260

Programma 3 – Economie

75.000

75.000

75.000

0

0

5.000

0

0

464.180

648.910

705.262

616.615

212.458

228.000

233.542

94.083

251.721

420.910

471.721

522.532

Programma 4 – Bestuur, dienstverlening en bedrijfsvoering

Waarvan ten laste van reserve en voorzieningen Netto ten laste van de exploitatie

Tabel 1.2 voorstellen nieuw beleid (besluit + wettelijke verplichtingen) Voorstellen van nieuw beleid (besluit + noodzakelijk) De voorstellen uit categorie 2 betreffen voorstellen uit categorie 1 en de noodzakelijke voorstellen. De voorstellen (zie tabel 1.3) leiden tot een netto structurele last in de exploitatie van € 2.294.934 en een onttrekking uit de bestemmingsreserves en de vrij besteedbare reserve van € 1.174.279.

Pagina 40 van 50

Voorstellen van nieuw beleid (besluit+noodzakelijk) Programma 1 – Leefomgeving Programma 2 – Cultuur, onderwijs, welzijn, zorg en inkomen Programma 3 – Economie en werkgelegenheid Programma 4 – Bestuur, dienstverlening en bedrijfsvoering

Waarvan ten laste van reserve en voorzieningen Netto ten laste van de exploitatie

2022

2023

2024

2025

1.167.953

1.313.864

1.643.701

1.739.549

1.558.260

1.676.809

1.844.809

1.844.809

275.000

215.000

215.000

140.000

468.000

478.000

505.000

498.000

3.469.213

3.683.673

4.208.510

4.222.358

1.174.279

954.032

1.005.537

835.092

2.294.934

2.729.641

3.202.972

3.387.266

Tabel 1.3 voorstellen nieuw beleid (besluit + noodzakelijk)

Financieel perspectief bestaand en nieuw beleid Uit het financieel perspectief van voortzetting van het bestaand beleid en uitvoering van de voorstellen van nieuw beleid blijkt de taakstelling die voorhanden ligt. Ook hierbij zijn drie scenario’s van nieuw beleid weergegeven. Financieel perspectief bestaand beleid en nieuw beleid (besluiten + wettelijke verplichtingen) Bestaand beleid en nieuw beleid voortvloeiende uit besluiten en wettelijke verplichtingen geven het volgende financieel resultaat:

Structureel bestaand beleid Voorstellen nieuw beleid (besluit + wettelijke verplichtingen) Structureel overschot

2022

2023

2024

2025

2.613.824

2.752.353

3.346.733

3.995.943

251.721

420.910

471.721

522.532

2.362.103

2.331.444

2.875.012

3.473.411

Tabel 1.4 bestaand beleid + voorstellen nieuw beleid (besluit + wettelijke verplichtingen)

Pagina 41 van 50

Financieel perspectief bestaand beleid en nieuw beleid (besluiten + wettelijke verplichtingen + noodzakelijke voorstellen)) Bestaand beleid en nieuw beleid zowel besluiten, wettelijke verplichtingen als noodzakelijke voorstellen geven het volgende financieel resultaat:

Structureel bestaand beleid Voorstellen nieuw beleid (besluit + wettelijke verplichtingen + noodzakelijk)

2022

2022

2023

2024

2.613.824

2.752.353

3.346.733

3.995.943

2.294.934

2.729.641

3.202.972

3.387.266

318.890

22.712

143.761

608.677

Structureel overschot/tekort

Tabel 1.5 bestaand beleid + voorstellen nieuw beleid (besluit, wettelijke verplichtingen en noodzakelijk)

Ontwikkeling van de reservepositie De ondergrens van de algemene reserve is € 4 miljoen. Onderstaande tabel toont de stand van onze vrij besteedbare reserve per balansdatum over de jaren 2022 t/m 2025 op basis van de onttrekkingen en dotaties als gevolg bestaand beleid en de voorstellen van nieuw beleid (categorie 2) Uit deze tabel blijkt dat de positie van de algemene reserve niet meer voldoet aan de ondergrens van € 4 miljoen zoals eerder door de gemeenteraad is vastgesteld. 2022

2023

2024

3.035.882

2.536.556

2.018.951

1.654.807

13.294

12.183

9.095

6.774

Nieuw beleid

-831.500

-552.500

-517.000

-435.000

Begrotingsresultaat

318.890

22.712

143.761

608.677

2.536.566

2.018.961

1.654.817

1.835.268

Vrije besteedbare reserve 1-1 Rente

Vrije besteedbare reserve 31-12

2025

Tabel 1.6 ontwikkeling vrije besteedbare reserve met voorstellen van nieuw beleid (categorie 2)

Pagina 42 van 50

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen en risicobeheersing Naast een structureel sluitende meerjarenbegroting is het voor de robuustheid van de gemeentelijke financiële positie noodzakelijk om te voldoen aan de gestelde norm voor het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en alle gekwantificeerde risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd en die van materiële betekenis kunnen zijn. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover wij kunnen beschikken om niet-begrote kosten op te vangen. De belangrijkste componenten van de weerstandscapaciteit zijn de vrij beschikbare reserves, de onbenutte belastingcapaciteit en de mogelijkheden om te kunnen bezuinigingen. Hoewel de stand van vrij besteedbare reserve niet voldoet aan de ondergrens zoals deze is vastgesteld door de gemeenteraad voldoet ons weerstandsvermogen nog steeds aan de norm. De som van vrij besteedbare reserve en onbenutte belastingcapaciteit is hoger dan becijferde gemiddelde schadelast van € 1.657.500 (bron programmabegroting 2021). De huidige coronacrisis brengt veel onzekerheden en nieuwe risico’s met zich mee die wij op dit moment nog onmogelijk kunnen overzien en kwantificeren. Het mag duidelijk zijn dat deze crisis gevolgen zal hebben voor het weerstandsvermogen.

We zien onder meer onzekerheden en potentiële (financiële) risico’s op de volgende terreinen: •

zorgverlening aan onze inwoners

•

maatregelen in het kader van de gezondheid

•

uitkeringen aan onze inwoners

•

subsidieverlening aan verenigingen en andere instellingen

•

ontwikkelingen in de grondexploitaties

•

bedrijfsvoering van onze organisatie

•

lopende en nieuw te starten projecten

•

financiering en bekostiging van onze activiteiten

•

heffing en invordering van lokale heffingen

De organisatie monitort voortdurend de ontwikkelingen en de hieraan verbonden risico’s en gevolgen voor onze begrotingspositie. Waar mogelijk worden dan ook maatregelen genomen om deze risico's te beheersen en/of de gevolgen hiervan te beperken. Het doen van voorspellingen is ook in deze fase van de crisis erg moeilijk. Hoewel de extra uitgaven van wege de crisis tot op heden voor een belangrijk deel gedekt kunnen worden uit de extra ontvangen Rijksmiddelen valt niet uit te sluiten dat in de toekomst een beroep moet worden gedaan op onze reservepositie. Pagina 43 van 50

Financiële uitgangspunten Financiële uitgangspunten Met het oog op de voorbereiding van de begroting 2022 worden de volgende uitgangspunten voorgesteld: Nieuw beleid Bij het opstellen van de ontwerpbegroting 2022 wordt uitgegaan van aanvaard / bestaand beleid 2021 zoals vastgelegd in de begroting 2021 inclusief de vastgestelde wijzigingen. Met betrekking tot de waardering en afschrijving vaste activa wordt aangesloten bij de verordening 212, vastgesteld in december 2018. Prijsontwikkeling In de begroting 2022 wordt voor aanvaard / bestaand beleid een algemene prijsontwikkeling van 1,4% gehanteerd. Dit sluit aan met de prijsontwikkeling van het BBP voor 2022. In de samenstelling van de begroting 2022 worden de salarissen van maart 2021 als uitgangspunt genomen. Tevens dienen de normale periodieke verhogingen, meegenomen te worden. De CAO loopt t/m 31 december 2020. Voor 2022 wordt t.a.v. de loonontwikkeling een stijging 1,4% gehanteerd. De onderhandelingen tussen de VNG en de vakbonden verlopen stroef. De vakbonden houden vast aan een looneis van 2,75% en daar staat een loonbod van de VNG 0,5% tegenover. Vooralsnog hanteren wij derhalve de algemene prijsontwikkeling als richtlijn. Als gevolg van de invoering van het btw-compensatiefonds per 1 januari 2003 worden de bedragen exclusief btw opgenomen.

Een uitzondering hierop zijn onder andere de bedragen voor onderwijs, gezondheidszorg en kosten voor de decentralisaties. Gemeenschappelijke regelingen De inwonerbijdrage mag niet meer stijgen dan de prijsmutatie Bruto Binnenlands Product zoals weergegeven in de septembercirculaire gemeentefonds van twee jaar voor het begrotingsjaar. Voor het percentage van 2022 kijken we naar de septembercirculaire 2020. Hierin staat een prijsontwikkeling van het BBP voor 2022 van 1,4%. Subsidies Het indexpercentage waarmee de subsidie maximaal mag stijgen wordt niet meer bepaald aan de hand van de septembercirculaire (methode trapje op trapje af). Het is niet meer reëel dat de indexering van de subsidies gelijk opgaat met de accresontwikkeling. In de normeringssystematiek wordt als basis niet langer meer de netto gecorrigeerde uitgaven gehanteerd, maar de totale rijksuitgaven (inclusief zorg en sociale zekerheid). De prijsindex voor subsidies wordt nu gelijkgesteld met de index voor gemeenschappelijke regelingen, de prijsindex van het Bruto Binnenlands Product. Dit is voor het jaar 2022 1,4%. Rente

Pagina 44 van 50

Het rentepercentage voor toevoeging van rente aan reserves, opgenomen in de staat van reserves en voorzieningen, wordt voor 2022 vastgesteld op 0,5%. Onttrekking uit de bestemmingsreserve met een percentage van 0,25%, welk bedrag wordt toegevoegd aan de exploitatie. Het omslagpercentage wordt vastgesteld op 0,5%, in de begroting wordt het verwachte financieringsresultaat geraamd. Demografie/krimp De te verwerken autonome groei in 2022, aantal rioolaansluitingen, m2 onderhouden groen etc., wordt in de begroting meegenomen. In de toelichting dient expliciet te worden aangegeven met welke groei rekening is gehouden. Daarom niet meer opnemen bij nieuw beleid. Overige ontwikkelingen De tarieven voor riolering en afvalstoffenheffing moeten nog herberekend worden. Als aantal inwoners per 1 januari 2022 wordt 29.600 aangehouden. Financieel perspectief Het financieel perspectief wordt opgebouwd uit de onderdelen; voortzetting bestaand beleid, voorstellen van nieuw beleid en het bijbehorende dekkingsplan. Uiteindelijk moet dit verplicht leiden tot een structureel sluitende meerjarenbegroting. Maar ook tot een zekere robuustheid van onze financiële positie waarbij het noodzakelijk is over een vrij besteedbare reserve te beschikken, waarmee we tegenvallers kunnen opvangen. Zoals bekend is de financiële positie de afgelopen maanden fors verslechterd.

Wij zijn daarin niet uniek, omdat de belangrijkste oorzaken liggen in besluitvorming op rijksniveau, en als er géén corrigerende maatregelen komen, maakt dat de opdracht lastig. In de programmabegroting van 2021 en de meerjarenramingen 2022-2023 is een dekkingsplan opgenomen. Dit dekkingsplan is reeds meegenomen in de cijfers voor de programmabegroting 2022 en meerjarenramingen 2023-2025.

Pagina 45 van 50

Bijlagen Lijst met afkortingen Lijst met afkortingen AMvB

Algemene Maatregel van Bestuur

APV

Algemene Plaatselijke Verordening

Awir

Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen

BAG

Basisregistratie Adressen en Gebouwen

BBP

Bruto Binnenlands Product

BBV

Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten

BBZ

Bijzondere Bijstand Zelfstandigen

BIC

Biobased Innovation Center

BIG

Baseline informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten

BIO

Baseline informatiebeveiliging Overheid

BKP

Beeldkwaliteitsplan

BOA

Bijzondere Opsporingsambtenaar

Bor

Besluit omgevingsrecht

BRP

Basisregistratie Personen

btw

Bruto toegevoegde waarde

B&W

Burgemeester en Wethouders

cao

Collectieve arbeidsovereenkomst

CBS

Centraal Bureau voor Statistiek

CIF

Communication & Infrastructure Fund

COA

Centraal Orgaan opvang Asielzoekers

COELO

Centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheid

CWI

Centrum voor Werk en Inkomen

dbo

Dorpsbelangenorganisatie

DIFTAR

Differentiatie Tarieven Afvalstoffenheffing

DIV

Documentaire Informatie Voorziening

Pagina 46 van 50

DURP

Digitale Uitvoering Ruimtelijke Processen

ECAL

Erfgoed Centrum Achterhoek Liemers

ECB

Europese Centrale Bank

EED

Europese Energie-Efficiency Richtlijn

ENSIA

Eenduidige Normatiek Single Information Audit

EU

Europese Unie

FCCL

Fietscross Club Lichtenvoorde

FIDO

Financiering Decentrale Overheid

fte

fulltime-equivalent

GEO

Geografische Informatie

GGD

Gemeentelijke Gezondheidsdienst

GGZ

Geestelijke gezondheidszorg

GMSD

Gemeentelijk Monitor Sociaal Domein

GRP

Gemeentelijk Rioleringsplan

GR

Gemeenschappelijke Regeling

GSF

Gelderse Sportfederatie

GVVP

Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan

HRM

Human Resource Management

ICT

Informatie en Communicatie Technologie

IEKC

Integraal Educatief Kindcentrum

IKC

Integraal Kindcentrum

IOAW

Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze

werknemers IOAZ

Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze

zelfstandigen IVP

Integraal Veiligheidsplan

LOP

Landschapsontwikkelingsplan

MFA

Multifunctionele accommodatie

MT

Management team

ODA

Omgevingsdienst Achterhoek

Pagina 47 van 50

OLO

Omgevingsloket Online

OZB

Onroerende zaakbelasting

P&C

Planning & Control

P&O

Personeel & Organisatie

POH

Praktijkondersteuner Huisarts

PPJ

Preventieplatform Jeugd

PPS

Publiek Private Samenwerking

Pw

Participatiewet

RIVM

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

ROVA

Regionaal Orgaan Verwijdering Afvalstoffen

PUN

Paspoortuitvoeringsregeling Nederland

RWS

Rijkswaterstaat

SBL

Stichting Bloemencorso Lichtenvoorde

SCP

Sociaal Cultureel Planbureau

SDOA

Sociale Dienst Oost Achterhoek

SHL

Stichting Hamalandhal Lichtenvoorde

SON

Stadsbank Oost Nederland

SPP

Strategische personeelsplanning

SUWInet

Werk en Inkomen Digitaal

SW

Sociale Werkvoorziening

TVW

Transitievisie Warmte

UWV

Uitvoeringsinstituut Werknemers- verzekeringen

VHROSV

Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing

VSO

Voortgezet Speciaal Onderwijs

VVE

Voor- en Vroegschoolse Educatie

VNG

Vereniging Nederlandse Gemeenten

VNO-NCW

Verbond van Nederlandse ondernemingen en Nederland Christelijk Werkgeversbond

VNOG

Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland

VPB

Vennootschapsbelasting

VROM

Volkshuisvesting, Ruimtelijk Ordening en Milieu

Pagina 48 van 50

VWS

Volkshuisvesting Welzijn en Sport

WABO

Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht

WBO

Werkbaan Oost

WKPB

Wet kenbaarheid Publiekrechtelijke Beperkingen

Wmo

Wet maatschappelijke ondersteuning

WNRA

Wet Normalisatie rechtspositie ambtenaren

WSW

Wet Sociale Werkvoorziening

WvdT

Wijk van de Toekomst

Wwb

Wet werk en bijstand

Wmo

Wet maatschappelijke ondersteuning

Zvw

Zorgverzekeringswet

Titel

Subtitel

Pagina 49 van 50