jaarstukken regio achterhoek 2025

24

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Vanuit het Graafschap College is een start gemaakt om samen met Bouwers, Installatietechniek en ondernemers een Regio Deal aanvraag voor een innovatiecentrum in de bouw voor te bereiden.  Het uitvoeringsplan voor Toekomstbestendig Bouwen is voorbereid. Hiervoor zijn regionale activiteiten/bijeenkomsten georganiseerd met de verschillende actoren om te onderzoeken wat zij nodig hebben. Geconcludeerd is dat de aanpak het best in samenhang met sneller en betaalbaar bouwen kan worden opgepakt. Hiervoor wordt in 2026 een geïntegreerde aanpak ontwikkeld met name gericht op een nieuwe manier van (zo uniform mogelijke) gebiedsontwikkeling.  Het project Samen Biobased Bouwen is afgerond. De ontwikkeling van biobased bouwen in de regio gaat verder, mede gefinancierd door de provincie en het landelijke netwerk Building Balance.

Projecten Wonen en vastgoed

In totaal waren er eind 2025 9 projecten in uitvoering bij deze thematafel. Projecten

Looptijd

Projecten Steengoed Benutten Flexwonen in de Achterhoek AI als versneller Centrumvisie Dinxperlo Dorpshart Wehl Datagedreven woningbouw Groenlo, een vitaal centrum voor onze inwoners Gebiedsontwikkeling Gendringen One Stop Shop Achterhoek

15-07-2019 01-01-2022 01-11-2025 18-03-2021 06-03-2021 01-11-2025 01-10-2021 01-09-2022 01-01-2022

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Maatschappelijke Ondernemers organisaties Totaalfinanciering

7.865.592

25

134.947

807.400

31-12-2025 31-12-2026 31-10-2027 31-12-2026 31-12-2026 31-10-2027 31-12-2025 31-12-2026 31-12-2025

Totaal 8.807.939

3.2 Circulaire economie & energietransitie Wat willen we bereiken?

Circulariteit heeft een belangrijke plek gekregen in de Achterhoek. Essentieel is de transitie naar hernieuwbare grondstoffen, biomassa wordt in de kringlooplandbouw, in het voedselsysteem en voor bouw en infra optimaal benut. Uiterlijk in 2050 is de regio energieneutraal. We maken de Achterhoek klaar voor een duurzame toekomst en groeien uit tot de schoonste regio van het land. In de transitie naar een duurzaam schone regio worden hernieuwbare grondstoffen gebruikt, (bouw)materialen hergebruikt en door minder emissies kan de biodiversiteit herstellen. We willen in 2030 een reductie van 50% van de primaire grondstoffen realiseren t.o.v. 2010. We willen koploper blijven in het realiseren van een kringlooplandbouw, en werken aan de transitie in de hele keten om te komen tot een duurzaam voedselsysteem. Door hoogwaardig benutten van grondstoffen en recycling van reststromen zijn er minder emissies en creëren we ruimte voor meer biodiversiteit.

Te bereiken maatschappelijk effect

Wat hebben we gedaan en bereikt?

In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Onderstaand is per doel het resultaat voor 2025 weergegeven. Oplossingen voor energiebesparing, duurzame opwekking en zelfvoorzienend zijn Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We spelen in op de verschuiving in de energievoorziening, onder andere door duurzaam opwekken van energie en oplossingen te zoeken voor netcongestie. Hiervoor werken we aan bewustwording, brengen we onderdelen van het energiesysteem in kaart en ontwikkelen we oplossingsrichtingen waaronder nieuwe samenwerkingsvormen, (decentrale) technische oplossingen en nieuwe verdienmodellen.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Het Duurzaam Ondernemerscentrum Achterhoek (DOA) heeft een verkenning uitgevoerd naar kansen voor energiegemeenschappen op bedrijventerreinen voor de verduurzaming van het energiesysteem.  In Winterswijk is een eerste Regio Deal project rondom een Smart Energy Hub gestart.  Ook op andere bedrijventerreinen zijn initiatieven gestart, waaronder in Doetinchem, Laarberg/Groenlo en Aalten.  Samen met onder meer Stichting Biomassa, LTO, AGEM, De Innovatie Coöperatie, Petawatts en ForFarmers worden boeren benaderd om opwek van hernieuwbare energie op het eigen erf te realiseren (zon, wind, opslag), met aandacht voor netcongestie.  Er is een start gemaakt met het opstellen van een strategisch kader vanuit onder meer AGEM en SIKA. Dit wordt gebruikt in selectie en beoordeling van Regio Deal projecten op dit gebied.

Agrofood is koploper kringlooplandbouw Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We werken aan toekomstbestendige landbouw en een duurzaam voedselsysteem in de Achterhoek. We hanteren een integrale benadering van bedrijfssystemen voor kringlooplandbouw voor (melk)veehouderij en akkerbouw. Europese en nationale doelen op gebied van water, natuur en klimaat leiden tot veranderingen in het landelijk gebied. Daarom wordt gewerkt op bedrijfs-, bedrijfssysteem- en gebiedsniveau met een grote en diverse groep boeren, regionale boerenorganisaties en andere stakeholders. Een belangrijke lijn is experimenteerregio Achterhoek; een werkwijze om innovatiegericht én met boeren van ‘onderop’ samen te werken, om praktijkgerichte kennis en ervaring in te zetten voor (nieuw) beleid en wet- en regelgeving.

26

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Vier boerenorganisaties hebben hun intentie voor meer samenwerking omgezet in een nieuwe stichting Agrarisch Netwerk Achterhoek (ANA). Het gaat om VALA, VK-Oost, De Innovatie Coöperatie en Stichting Biomassa.  In de Experimenteerregio Achterhoek werken VALA (Vereniging Agrarisch Landschap Achterhoek), De Innovatie Coöperatie, Stichting Biomassa en VK-Oost (Vruchtbare Kringloop Oost) intensief samen aan de transitie naar een toekomstbestendige, natuur inclusieve en kringloopgerichte landbouw. Afgelopen periode werd onder meer een leergroep opgezet rondom biobased vezelgewassen.  Het Fieldlab Achterhoek-project (met subsidie van LVVN) is verlengd tot medio 2025. Dit project is met gezamenlijke partijen afgerond. Een van de opbrengsten van het project is een wenkend perspectief, waarover de nieuwe stichting ANA dit najaar regionaal met allerlei partijen in gesprek gaat.  De aanvraag voor Experimenteerlocatie Oost is door het ministerie van LVVN goedgekeurd. Hiermee is de Achterhoek i.s.m. Twente en de WUR één van de drie locaties die met subsidie (5 miljoen) van het Rijk aan de slag gaan.

Aangezien de transitie van de landbouw niet alleen een verantwoordelijkheid is van de boeren, richt de Experimenteerlocatie zich ook op samenwerking met betrokken stakeholders zoals overheden, maatschappelijke organisaties, onderwijs en bedrijfsleven.  Een aantal projecten rondom mineralenmanagement en water zijn afgerond, waaronder Klimaatbestendige Melkveehouderij Achterhoek (Klimea). Dit geldt ook voor het landelijke project Pavex: de GLB-pilot ‘Samenwerking tussen veehouderij en akkerbouw in de Achterhoek’.  Stichting Biomassa, VK-Oost en WUR/proefboerderij De Marke hebben een strategische notitie voor kringloopsluiting van mest opgesteld. Gezamenlijk is lobby in Den Haag gevoerd voor onder andere evenwichtsbemesting en toepassing van Renure (gerecyclede stikstof uit dierlijke mest).  Het project De Innovatie Coöperatie heeft een bijdrage uit de Regio Deal ontvangen voor de inzet van agro innovatiemakelaars. De inzet ondersteunt agrariërs en mkb’ers in de agrofoodsector om hun vernieuwende ideeën van de grond te krijgen.

Gebruik (hernieuwbare) grondstoffen in bouw en infra & efficiënter gebruik van (primaire) grondstoffen Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We willen in aansluiting op de Rijksdoelen in 2030 het gebruik van eindige grondstoffen halveren. Hiervoor zetten we in op het stimuleren van circulair werken door vergroten van de bewustwording en kennisontwikkeling, kennisuitwisseling en het stimuleren van circulariteit door toepassen van nieuwe werkwijzen. We werken aan het monitoren van de voortgang van de transitie naar een circulaire economie in de Achterhoek. We zetten in op het verminderen van het gebruik van primaire grondstoffen door minder en andere (hernieuwbare) grondstoffen te gebruiken en hergebruik van materialen en producten in onder andere de bouw en infra.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Er zijn een aantal workshops georganiseerd met gemeenten, provincie en woningbouwcorporaties in het kader van Circulair Werken. De aanpak is vooral gericht op onderlinge uitwisseling van kennis en ervaringen en stimuleren draagvlak voor verandering in organisaties om meer circulair te werken.  Er is een is een 2-pager opgesteld over circulaire economie. Hierin zijn de hoofdlijnen voor de regionale koers beschreven. Waarin we aanhaken op landelijk ontwikkelingen.  Het uitvoeringsplan voor Toekomstbestendig Bouwen is voorbereid, samen met de thematafel Wonen & Vastgoed. Hiervoor zijn regionale activiteiten/bijeenkomsten georganiseerd met de verschillende actoren om te onderzoeken wat zij nodig hebben.  Het project Samen Biobased Bouwen is afgerond. De ontwikkeling van biobased bouwen in de regio gaat verder, mede gefinancierd door de provincie en het landelijke netwerk Building Balance.  Er is verkend hoe het MBO de modules over biobased (ver)bouwen, die ontwikkeld zijn in Noord Nederland, kan inzetten en aanvullen voor bijvoorbeeld groen onderwijs.  Voor de verkenning rondom duurzame infra hebben we gewerkt met drie kennistafels voor respectievelijk: Grondstoffen, Inkoop en Proeftuin & Innovaties. De status van elke kennistafel verschilt nog per thema.

27

Reductie CO2 en stikstof en toename biodiversiteit Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We richten ons op bewustwording, kennisuitwisseling, aanjagen en versnellen van emissiereductie door innovaties en toepassen van nieuwe producten, processen en technieken. We stimuleren circulair werken waardoor (CO2-)uitstoot wordt gereduceerd. Afname van emissies draagt bij aan herstel biodiversiteit. Er zijn verkennende werksessies circulair werken met gemeenten, corporaties en waterschap gehouden. Dit om de behoefte aan kennis te inventariseren en voor uitwisseling van verschillende aanpakken.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Er is een Brede werksessie ‘Biodiversiteit ‘Achterhoek komt tot bloei’ georganiseerd. De uitkomsten hiervan worden aan de hand van meerdere vervolgsessies in kleiner verband vertaald naar een uitvoeringsplan. Hiermee is de eerste fase van de verkenning afgerond.

Projecten Circulaire economie en energietransitie In totaal waren er eind 2025 5 projecten in uitvoering bij deze thematafel. Projecten

Looptijd

Agro Innovatiemakelaar 2025-2027 Smart Energy Hub Winterswijk – Ontwikkelfase Ontwikkeling concept halvering stikstofemissie melkstal Stimuleren energietransitie agrarisch Achterhoek Achterhoek Groen, Natuurlijk!

01-01-2025 01-08-2025 01-06-2022 01-09-2022 01-10-2024

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Maatschappelijke Ondernemers organisaties Totaalfinanciering 1.787.054 0 251.256

28

31-12-2027 01-03-2027 31-12-2025 31-12-2025 30-06-2025 Totaal 2.038.310

3.3 Gezondste regio Wat willen we bereiken?

We richten ons op vernieuwing en verbetering binnen de gezondheidszorg en welzijnsector, zodat de gezondheid van de Achterhoekse inwoners waar mogelijk kan toenemen. We streven ernaar dat mensen zo lang mogelijk zelf regie kunnen voeren over hun eigen gezondheid en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen. We hanteren twee pijlers: preventie en zorginnovatie. Door te investeren in preventie worden we in de Achterhoek gezonder en kunnen we de belasting op de zorg verminderen. Door een gezonde leefstijl zal op de lange termijn minder zorg nodig zijn. Daarnaast biedt zorginnovatie de mogelijkheid voor slimme oplossingen zodat alle inwoners van de Achterhoek goede, toegankelijke en betaalbare zorg kunnen blijven ontvangen, ook in 2030. We willen werken vanuit een nieuwe visie op anders oud(er) worden in relatie tot wonen en daarmee ook een andere kijk op de rol van het bestaande zorgaanbod in combinatie met wonen. Daarnaast werken we aan innovatie van het gezondheidssysteem, onder de noemer Achterhoek Gezond. We zetten samen met onze partners in op de filosofie van ‘positieve gezondheid’, met andere woorden het vermogen van mensen zich aan te passen en zelf regie te voeren en om te voorkomen dat mensen ziek worden en zorg nodig hebben. Door op alle niveaus te investeren in leefstijl, preventie, gezondheid en gedrag kan een deel van de ziekte- en behandelkosten vermeden worden.

Door het stimuleren van een gezonde leefstijl hopen we het ziekteverzuim terug te dringen en daarmee de arbeidsparticipatie te verhogen.

Te bereiken maatschappelijk effect

Wat hebben we gedaan en bereikt?

In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Onderstaand is per doel het resultaat voor 2025 weergegeven. Betaalbaar en toegankelijk netwerk van zorgdiensten Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel De regionale ambities vanuit De Gezondste Regio vallen voor een belangrijk deel samen in de regionale uitwerking van het Integraal Zorgakkoord (IZA). Hiervoor is in 2023 het regioplan De Gezondste Regio vastgesteld. Het regioplan bevat prioritaire opgaven en is te beschouwen als het gezamenlijke kader. Vanuit dit plan werken we nu aan concrete transformaties, plannen en projecten voor de regio. In 2024 is veel aandacht besteed aan het opzetten van de samenwerkingsstructuur en de uitwerking van het regioplan De Gezondste Regio. Thematisch is het regioplan De Gezondste Regio opgedeeld in vier hoofdthema’s. Vanuit deze thema’s werken we in de regio samen aan een betaalbaar en toegankelijk netwerk van zorgdiensten. De thema’s in de Achterhoek zijn (1) Gezond Leven en Preventie, (2) Veerkrachtig Ouder Worden, (3) Mentaal Gezond en (4) Prettig Werken in Zorg en Welzijn. Daarnaast zijn er drie dwarsverbanden die binnen alle thema’s hun uitwerking hebben: (1) Digitalisering en Technologie, (2) Toekomstbesteding Zorglandschap en (3) Samenwerking.

29

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  De focus lag/ligt op de coördinatie van de uitvoering van het Regioplan De Gezondste Regio.  Er zijn transformatieplannen ontwikkeld voor de pijlers 'veerkrachtig ouder worden' en 'mentaal gezond'. Het plan voor 'mentaal gezond' is inmiddels goedgekeurd. Met steun van zorgverzekeraar Menzis gaan gemeenten, huisartsen, ggz-instellingen, welzijnsorganisaties en inwoners in de Achterhoek samen aan de slag om de mentale gezondheid in de regio duurzaam te versterken. Het gaat om een bedrag van 15,6 miljoen euro. Het plan voor Veerkrachtig Ouder Worden is ingediend, maar niet goedgekeurd door een tekort aan landelijke middelen. We onderzoeken nu hoe we met eigen budgetten het plan alsnog kunnen realiseren.  Er is een subsidie binnengehaald (via ZonMw) voor de doorontwikkeling van de samenwerkingsstructuur in de Achterhoek voor de periode van 2025/2026. Het gaat om ongeveer 960.000 euro.  Het Regio Deal project 'Zorg voor Mekaar' is gestart Dit project heeft als doel om zorgverleners te behouden voor de sector, het potentieel van zorgverleners op de arbeidsmarkt optimaal te benutten en het verloop van personeel binnen de Achterhoek terug te dringen.

 De regionale uitvoering en profilering rondom de arbeidsmarkt voor zorg en welzijn heeft het afgelopen jaar een grote impuls gekregen (via Prettig Werken in Zorg en Welzijn). Een van de activiteiten om jong talent te bereiken was de inzet van een Zorgtruck, die vijf middelbare scholen in de regio heeft bezocht. Hierdoor konden leerlingen uit het voortgezet onderwijs laagdrempelig kennismaken met werken in de zorg. Daarnaast is er gestart met de opzet van een Innovatiehub voor de Zorg in samenwerking met vijf zorgorganisaties. Binnen deze hub werken studenten van verschillende opleidingen interdisciplinair aan actuele vraagstukken uit de praktijk.

De gezondste regio door preventie en innovatie Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel Preventie en innovatie zijn belangrijk om ervoor te zorgen dat we in de Achterhoek onze centrale ambitie halen: Wij willen dat Achterhoekers gezond zijn en daarover zelf de regie hebben. Gezondheid, preventie en leefstijl zijn leidend, niet ziekte en behandeling. Daarom stimuleren we projecten die gericht zijn op preventie en innovatie. In de regionale uitwerking van het IZA is dit enerzijds ondergebracht in het hoofdthema ‘Gezond Leven en Preventie’ en anderzijds in het dwarsverband “Digitalisering en Technologie”.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Preventie en innovatie zijn cruciale onderliggende thema's binnen het Regioplan. De uitvoering van deze plannen vindt momenteel plaats binnen de bestaande structuur van het Regioplan, wat betekent dat ze worden opgepakt door het netwerk van samenwerkingspartners.  Binnen de regio zijn diverse regionale projecten ontwikkeld die in 2026 ter besluitvorming worden voorgelegd. Zo is er een projectaanvraag uitgewerkt voor KER, een platform op het gebied van digitalisering en technologie dat inwoners helpt bij het vinden en organiseren van de juiste hulp. Daarnaast is het project leefbaar thuis opgezet om bewoners te ondersteunen die hun woonsituatie door financiële beperkingen niet zelf kunnen verbeteren.

Achterhoekers zijn zelf langer verantwoordelijk voor hun gezondheid Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel Het zelf langer verantwoordelijk zijn voor je gezondheid gaat om het versterken van de eigen regie van de Achterhoekers. Die eigen regie komt terug in de eerste 3 thema’s van de regionale uitwerking van het IZA. Gezond Leven en Preventie, Veerkrachtig Ouder Worden en Mentaal Gezond. Dit door in te zetten op eigen verantwoordelijkheid en daar de Achterhoekers in te begeleiden.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Praat vandaag over morgen is verder opgeschaald. Dit project, dat het gesprek tussen zorg, welzijn en de samenleving over de voorbereiding op het ouder worden stimuleert, is nu naar de hele regio uitgebreid.  Zorgcorporatie Mariënvelde is een nieuw en belangrijk project binnen de Regio Deal, waarbij regionaal leren een belangrijk doel is.  In alle gemeenten is een lokaal initiatief uitgewerkt voor ondersteuning vanuit de Regio Deal; deze projecten starten op 1 januari 2026. Projecten gaan over innovatie, preventie en/of ondersteuning van lokale initiatieven op gebied van zorg en welzijn.  De regionale visie op wonen, welzijn en zorg is officieel vastgesteld. In 2026 moet dit leiden tot een concrete uitvoering, in gezamenlijkheid met alle betrokken partijen.

30

Projecten Gezondste regio

Eind 2025 waren er 5 projecten in uitvoering bij deze thematafel. Projecten

Looptijd

Praat vandaag mee over morgen Fit veur altied Zorgcorporatie Mariënvelde Zorg-preventie app kernen Berkelland – Veur Mekare en Met Mekare Zorg voor Mekaar

01-05-2024 01-03-2021 01-04-2025 01-11-2025 01-01-2025

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Maatschappelijke Ondernemers organisaties Totaalfinanciering 1.752.604 1.082.797 9.075

31

30-12-2025 31-03-2026 31-03-2028 31-10-2028 31-12-2027

Totaal 2.844.476

3.4 Ruimtelijke opgaven Achterhoek

In de visie 2030 is de gebiedsgerichte aanpak voor ruimtelijke opgaven opgenomen als overkoepelend thema. Met name gericht op het verbinden van de opgaven in het landelijke gebied met de ruimtelijk economische agenda. Regisseren ruimtelijke opgaven Langs welke grote lijnen werken we hier aan  Werken aan het Ruimtelijke Perspectief, ontwikkelpad vormgeven en uitvoeren.  Inbreng in de cyclische integrale processen, zoals het Ruimtelijk Arrangement, provinciale omgevingsvisie en Nota Ruimte. In het Ruimtelijk Arrangement maakt GS afspraken met het Rijk over de ruimtelijke inrichting van Gelderland en daarmee ook van de Achterhoek.

Wat hebben we in 2025 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Het Ruimtelijk Perspectief Achterhoek is opgesteld en na een intensief traject heeft de Achterhoek Raad in december het perspectief vastgesteld.  Er is input geleverd voor het ruimtelijk arrangement. In het ruimtelijk arrangement staan de langjarige afspraken tussen rijk en provincie. Het eerste ruimtelijke arrangement is in juni vastgesteld door de minister en GS. De Achterhoek wordt net als andere regio’s betrokken bij de uitvoering van het ruimtelijk arrangement.  De provincie werkt aan een beleidskader land- en tuinbouw Gelderland. Het streven is voor 2040 een landbouw die in balans is met wat de samenleving vraagt. In 2025 is ambtelijk en bestuurlijk deelgenomen aan verschillende bijeenkomsten gedurende het participatieproces. Het beleidskader is nog niet vastgesteld door Provinciale Staten.  Eind 2025 heeft het kabinet de Ontwerp Nota Ruimte gepubliceerd. Op basis van het Ruimtelijk Perspectief Achterhoek is een regionale zienswijze opgesteld en ingediend bij het Rijk.

32

Programma 4 Bedrijfsvoering en Rente Wat willen we bereiken? Strategische doelstelling Wij willen begrotingsevenwicht binnen de bij andere programma’s nagestreefde doelstellingen en met een minimale bijdrage van de gemeenten een maximaal resultaat behalen. De kosten en opbrengsten moeten elkaar, gezien de beperkte financiële armslag, zoveel mogelijk in evenwicht houden.

Wat hebben we gedaan en bereikt? De volgende werkzaamheden zijn verricht in 2025: Activiteit Prestatie-/resultaatafspraak Incidentele financiering Algemeen financieel beleid

Treasury

Realiseren van begrotingsevenwicht.  Voldoen aan wettelijke kaders (rechtmatigheid);  Continu verbeteren van de beleidscyclus;  Adequate bedrijfsvoering;  Uitvoeren van interne controles conform intern controleplan;  Verantwoording van de uitgaven. Beheren van de financiële middelen.

Algemeen financieel beleid Het voldoen aan wettelijke kaders en de daarop betrekking hebbende verordeningen vraagt continu de aandacht. Vanaf boekjaar 2023 wordt een rechtmatigheidsverantwoording van het bestuur opgenomen in de jaarrekening. Hiervoor is een intern controleplan opgesteld waarin is aangegeven hoe de interne controle wordt vormgegeven. De interne controlewerkzaamheden zijn gedurende het boekjaar volgens het controleplan uitgevoerd. Bij de controle zijn geen noemenswaardige afwijkingen van de regelgeving geconstateerd. Voor een nadere toelichting op de interne controle wordt verwezen naar de paragraaf bedrijfsvoering. We controleren steeds op de naleving en relevantie van geldende regelgeving. Naar aanleiding van een wijziging in BADO is de controleverordening in 2025 geactualiseerd en vastgesteld. Tot slot hebben in 2025 werkzaamheden plaatsgevonden voor het verkrijgen en verantwoorden van subsidies vanuit diverse regelingen (o.a. Leader, Volkshuisvestingfonds, Woondeal, MKB-deal, Interreg, gebiedsopgave Provincie en Regio Deal).

Treasury

Op het gebied van Treasury zijn in 2025 met name de Regio Deal middelen van belang. Er is vanuit Regio Deal I € 19 mln. (exclusief btw) in beheer bij Regio Achterhoek ten behoeve van de financiering van projecten. Hiervan is eind 2025 € 16 mln. besteed. Eind 2022 zijn alle middelen beschikt aan projecten. Er waren in 2025 nog wel projecten (deels) in uitvoering. In 2024 is een nieuwe Regio Deal gesloten van € 24 mln. (exclusief btw). Dit bedrag is volledig ontvangen. Hiervan is eind 2025 € 1 mln. besteed.

33

Wat heeft het gekost? Programma 4: Bedrijfsvoering en Rente Lasten (A) Baten derden (B) Sub-totaal (B-A) Bijdrage gemeenten (C) Saldo van baten en lasten (B-A+C) Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Gerealiseerd resultaat

R 2024 1.036.000 1.058.000 22.000 22.000 22.000

B 2025 primair 756.000 751.000 -5.000 -5.000 5.000 0

B 2025 gewijzigd 756.000 951.000 195.000 195.000 5.000 -200.000 0

R 2025 717.000 990.000 273.000 273.000 -200.000 73.000

Het voordelige verschil in de bijdrage gemeenten op dit programma is € 73.000. Het voordeel is vooral ontstaan door een voordeel op de personeelskosten (€ 12.000), kantoorkosten (€ 8.000) en door rentebaten over het banksaldo bij het Rijk (€ 51.000). Voor een nadere onderbouwing van de baten en lasten wordt verwezen naar programma 1. De specificatie van de mutatie reserves voor dit programma is als volgt: Werkelijk

Onttrekking reserve onderhoud huisvesting

Raming gewijzigd 5.000

Toevoeging egalisatiereserve rente

-200.000

-200.000

Per saldo toevoeging reserves programma 4

-195.000

-200.000

Mutatie reserves:

34

-

1 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen van de Regio is het vermogen om (incidentele) financiële tegenvallers te kunnen opvangen om taken te kunnen voortzetten. Het weerstandsvermogen is de relatie tussen de weerstandscapaciteit (de beschikbare middelen om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s (waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen voor zijn afgesloten). Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de Regio.

1.1 Beleid

In de nota “reserves en voorzieningen” van juli 2024 zijn kaders gegeven hoe met het vermogen van de Regio kan en mag worden omgegaan. Door het algemeen bestuur is besloten (AB 17 december 2021) dat het maximaal te reserveren bedrag voor weerstandsvermogen wordt berekend op basis van een weerstandsratio van 1,4 * de benodigde weerstandscapaciteit. De maximale omvang van het weerstandsvermogen bedraagt op basis van de primaire begroting 2025 € 478.000. Bij de begroting 2026 is het risicoprofiel verhoogd en is het maximale weerstandsvermogen verhoogd tot € 691.000. Vanwege het hogere risicoprofiel is de algemene reserve in 2025 eenmalig verhoogd met € 100.000. Een surplus wordt uitbetaald als de beschikbare weerstandscapaciteit boven dit maximale bedrag uitkomt. Dit surplus wordt jaarlijks bepaald bij het vaststellen van de begroting en wordt bepaald op basis van het laatste jaar van het meerjarenbeeld, rekening houdend met de effecten van inmiddels genomen bestuursbesluiten met financiële gevolgen voor volgende jaren.

1.2 Weerstandscapaciteit

De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het vrij besteedbaar deel van de algemene reserve vermeerderd met stille reserves en met onvoorziene posten.

Per 31 december Vrij besteedbaar deel algemene reserve Onvoorzien Weerstandscapaciteit 31-12-2025

Begroting primair

Begroting gewijzigd

Rekening

Afwijking (R-B)

392.000 8.000 400.000

492.000 196.000 688.000

492.000 196.000 688.000

-

De omvang van het vrij besteedbare deel van de algemene reserve bedraagt eind 2025 € 492.000 en de weerstandscapaciteit bedraagt € 688.000. De weerstandscapaciteit ligt onder het geformuleerde plafond in de begroting 2026. Bij de begroting wordt een eventueel surplus bepaald.

1.3 Risico’s

Door middel van sessies met de medewerkers zijn de risico’s bij de Regio in kaart gebracht. Er is een inschatting gemaakt van de kans dat de gebeurtenis daadwerkelijk plaatsvindt en de (financiële) impact daarvan. De 5 meest belangrijke risico’s staan hieronder benoemd.

35

Risico

Impact (€) per jaar

Beheersmaatregelen

Inzetten van incidenteel beschikbare Hoog middelen voor projecten (bijv. subsidies); risico’s zijn geen politieke keuzes durven maken, tegenstrijdige belangen en vinden van cofinanciering.

Reputatieschade Geen impact in € voor Regio Achterhoek.

Structuur met Achterhoek Raad, Board en thematafels met 3-O samenwerking voor besluitvorming over projecten.

Als gevolg van een slechtere financiële situatie bij gemeenten bestaat de kans dat Regio Achterhoek een bezuinigings-taakstelling opgelegd krijgt. De gevolgen van de CAO onderhandelingen en premiestijgingen leiden tot hogere personeelskosten dan de door gemeenten gehanteerde systematiek voor gemeenschappelijke regelingen. Bij eigen projecten; projecten zijn niet op tijd af of gemaakte kosten voldoen niet aan subsidievoorwaarden door bijvoorbeeld inkoopeisen of verantwoordingseisen.

Financiële impact bij een taakstelling van 10% is € 242.000 per jaar.

Bij een bezuinigingstaakstelling zullen structureel maatregelen in gang gezet moeten worden met kans op gevolgen voor wachtgelden. In 2021 hebben gemeenten ingestemd met een gewijzigde systematiek voor indexering van loon- en prijsstijgingen.

Risico’s rondom personeel; langdurige ziekte of ontslag werknemer. Beëindiging project met structurele projectformatie

Kans

Laag

Laag

Financiële impact bij 1% afwijking in de uitgangspunten is € 24.000 per jaar (gebaseerd op primaire begroting). Laag Reputatieschade en evt. financiële schade. Bij afkeuring 2% van de projectkosten is het € 31.000 (gebaseerd op werkelijke kosten projecten). Middel Eén zieke of boventallige medewerker kost gemiddeld € 114.000 per jaar Eén medewerker is Laag gemiddeld 0,85 fte en kost € 108.000 per jaar.

Subsidievoorwaarden vooraf duidelijk in beeld hebben. Strenge interne controle op van de stukken volgens de eisen uit de subsidievoorwaarden. Continue aandacht hiervoor vanuit personeelsbeleid. Tijdig op sturen bij naderen einde projecttermijn.

In het verslagjaar speelde één van bovenstaande financiële risico’s. Naar aanleiding van de begroting 2025 is voor de begroting 2026 gekeken naar mogelijke besparingen. Dit in verband met het ravijnjaar 2026 voor de gemeenten. Er is een structureel sluitende begroting voor 2026 vastgesteld. Voor het overige geldt: 1. De loonontwikkelingen voor 2025 konden binnen de bestaande budgetten worden opgevangen. 2. Er was geen sprake van een langdurig zieke. 3. Wat betreft projectsubsidies hebben zich geen tekorten voorgedaan in 2025.

Overige risico’s Hypotheekverstrekking aan personeelsleden

De mogelijkheid van hypotheekverstrekking is wettelijk verboden sinds 2009. De hypotheken, inclusief die voor personeelsleden van uitgetreden organisatieonderdelen, zijn bevroren. In 2025 is een extra aflossing gedaan. Eind 2025 bedraagt de hypotheekverstrekking nog € 357.000. De restschuld per 31 december 2025 van de hypotheken afgezet tegen de taxatiewaarde van de woningen bij aankoop bedraagt 40%. Hierbij laten we de waardestijgingen van de woningen vanaf het moment van aankoop tot nu buiten beschouwing. Deze restschuld is aanzienlijk lager dan een eventuele executiewaarde bij gedwongen verkoop (uitgaande van een executieopbrengst van 75%).

36

Schadeclaim Moram

De zaak Moram betreft een brand bij Moram in ’s-Heerenberg in maart 2001. In 2004 heeft het dagelijks bestuur besloten dat dit aspect buiten de opschaling van de brandweertaak blijft en voor rekening van de Regio Achterhoek is. In 2006 is een hoofdprocedure John Deere-Moram gestart met een vrijwaringsprocedure richting de Regio. Deze procedure is in 2016 afgerond en hiermee krijgt de vrijwaringsprocedure tussen Regio en Moram geen vervolg. In 2008 is een tweede claim in de hoofdprocedure Bosman-Moram neergelegd bij de Regio Achterhoek. De vrijwaringsprocedure van Moram richting Regio krijgt geen vervolg (schikking in hoofdprocedure). Er loopt formeel echter nog wel steeds een procedure bij het Gerechtshof in deze zaak, waardoor de zaak op enig moment weer zou kunnen worden gaan leven. De verwachting dat dit gebeurt, is klein. In 2025 zijn er geen nieuwe ontwikkelingen geweest.

1.4 Financiële kengetallen

In de BBV voorgeschreven dat in deze paragraaf de verplichte financiële kengetallen opgenomen moet worden voorzien van een toelichting. Kengetallen: Rekening Begroting Begroting Rekening 2024 2025 2025 2025 primair bijgesteld -109% -122% -126% -115% netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen -122% -138% -136% -120% 23% 26% 23% 17% Solvabiliteitsratio 0,24% 0% 0% 6,35% structurele exploitatieruimte nvt nvt nvt nvt grondexploitatie nvt nvt nvt nvt belastingcapaciteit De netto schuld geeft het niveau aan van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Een negatieve schuldquote geeft aan dat er sprake is van een overschot aan middelen, dit is bij de Regio het geval. Het overschot ligt lager dan de bijgestelde begroting aangezien we in 2025 uitgaven hebben gedaan uit de door derden beklemde middelen. Hiermee is bij het opstellen van de begroting geen rekening gehouden. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de Regio in staat is aan haar financiële verplichting te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Hoe hoger de solvabiliteit, hoe gezonder het bedrijf.

De Regio zal nooit meer eigen vermogen opbouwen, bedragen boven het maximale weerstandsvermogen worden uitgekeerd aan de gemeenten. De solvabiliteitsratio is afgenomen. Er is een voorschot ontvangen aan rijksmiddelen voor de Regiodeal (door derden beklemde middelen) en daarmee zijn er meer nieuwe middelen binnengekomen dan het afgelopen jaar uitgegeven aan projecten. De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de vastgestelde begroting is. Dit jaar is het kengetal iets hoger vanwege (incidentele) vacatureruimte in structurele begrotingsposten.

1.5 Conclusie weerstandsvermogen

De werkelijke weerstandscapaciteit per 31 december 2025 (€ 688.000) is gelijk aan het niveau van de begrote weerstandscapaciteit per 31 december 2025 (€ 688.000). De weerstandscapaciteit ligt onder het geformuleerde plafond van € 691.000 in de begroting van 2026. Bij de begroting wordt een eventueel surplus bepaald. De Regio heeft geen risicodossiers die niet onder de normale bedrijfsrisico’s vallen waarvoor de weerstandscapaciteit aanwezig is.

37

2 Paragraaf financiering In deze paragraaf (ook wel treasuryparagraaf) geven we inzicht in het financieringsbeleid van de Regio. Achtereenvolgens komen aan de orde treasurybeheer en financiering. De beleidskaders voor de uitvoering van de treasuryfunctie voor de Regio zijn vastgelegd in:  Financiële verordening Regio Achterhoek (2025)  Treasurystatuut Regio Achterhoek (2011)  Nota reserves en voorzieningen Regio Achterhoek (2024)

2.1 Treasurybeheer

Het treasurybeheer is (beleids)uitvoering van de treasuryfunctie, binnen de kaders van het huidige financieringsstatuut. De treasuryfunctie omvat alle activiteiten die zich richten op het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, financiële geldstromen, de financiële posities en hieraan verbonden risico’s. Tot treasury-risico’s behoren renterisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s. Deze risico’s vloeien voort uit de transacties binnen de treasuryfunctie. De wet Fido en het hierop gebaseerde treasurystatuut geven de speelruimte waarbinnen de treasuryactiviteiten moeten plaatsvinden. Leningen of garanties mogen alleen uit hoofde van de publieke taak worden verstrekt. Met de komst van het Schatkist-bankieren is het uitzetten van overtollige middelen bij financiële instellingen niet meer mogelijk.

2.1.1 Krediet- en liquiditeitenrisico’s

Vanaf 10 december 2013 is het Schatkistbankieren ingevoerd en worden alle overtollige middelen aangehouden in de schatkist. Gelden tegen gunstige rentetarieven uitzetten op spaarrekeningen of deposito’s bij andere instellingen is met de invoering van Schatkistbankieren niet meer toegestaan.

2.1.2 Renterisico

Het renterisicobeheer heeft als doelstelling het beperken van de invloed van mogelijke rentewijzigingen op de financiële positie van de organisatie. De wet Fido geeft twee concrete richtlijnen (de renterisiconorm en de kasgeldlimiet) voor het beheersen van renterisico’s.

Renterisiconorm

De renterisiconorm is een instrument voor de beheersing van het renterisico bij herfinanciering. Om dit risico te beperken mag de jaarlijkse verplichte aflossing en renteherziening niet meer dan 20% van het begrotingstotaal per 1 januari bedragen (rente-risiconorm). De Regio heeft geen geldleningen. Derhalve is er geen renterisico.

Kasgeldlimiet

Om de rentegevoeligheid te beperken is de kasgeldlimiet ingesteld. De kasgeldlimiet stelt een maximum aan de omvang van de netto vlottende schuld (kort geld). De zogenaamde netto vlottende schuld mag maximaal 8,2% bedragen van het begrotingstotaal. Daarboven moet lang geld worden aangetrokken. De kasgeldlimiet voor de Regio Achterhoek bedraagt voor 2025 € 418.000 (8,2% * € 5.098.000 op basis van primaire begroting). De Regio heeft gemiddeld een overschot aan middelen (vlottende middelen > vlottende schuld) en blijft daarmee binnen de limiet.

38

Renteschema Externe rentelasten over korte en lange financiering Externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten Rentelasten projecten (-/-) Rentebaten projecten (+) Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente Aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op taakveld Treasury Inzet rente op basis van AB-besluiten Positief renteresultaat op taakveld Treasury

Begroting 2025 15.000 -573.000 -558.000 0 0 0 0 0 0 0 -558.000 558.000 0

Werkelijk 2025 3.000 -612.000 - 609.000 0 0 0 0 0 0 0 -609.000 558.000 51.000

In 2025 is € 358.000 gebruikt als dekking voor structurele kosten en is € 200.000 toegevoegd aan een egalisatiereserve rente.

2.2 Financiering

De aanwezig activa worden eerst met eigen vermogen (algemene en bestemmingsreserves) en vervolgens met vreemd vermogen (voorzieningen en langlopende schulden) gefinancierd. In navolgende tabel wordt het jaarlijkse financieringstekort c.q. -overschot op de bestaande vaste activa en passiva geschetst. Stand 1/1 (x € 1.000) 31-12-2025 31-12-2025 31-12-2025 begroot primair begroot bijgesteld werkelijk 455 455 283 Ambtenarenhypotheken 237 Lening project LEADER Achterhoek 692 455 283 Activa (A) 6.095 6.041 6.390 Reserves 0 0 17 Voorzieningen 0 0 0 Geldleningen 6.095 6.041 6.407 Passiva (B) Financieringstekort (A-B) 5.403 5.586 6.124 Financieringsoverschot (B-A) Uit de liquiditeitsstaat blijkt dat eind 2025 de activa uit ambtenarenhypotheken bestaat. Vanaf januari 2009 zijn geen nieuwe ambtenarenhypotheken meer mogelijk, bestaande hypotheken lopen door tot einde contractduur. De substantiële middelen in de reserves omvatten voornamelijk het investeringsfonds. Deze middelen worden met name gebruikt als cofinanciering voor projecten en als cofinanciering van (nieuw) te genereren externe gelden. De maximale omvang van de aan te trekken geldleningen is gerelateerd aan de uitstaande personeelshypotheken, omdat de personeelshypotheken niet direct contant kunnen worden gemaakt (bestuursbesluit van 11 november 2002). De maximale financieringsbehoefte zou € 283.000 bedragen.

Op dit moment zijn geen geldleningen afgesloten.

2.3 Conclusie

Bij ongewijzigde voortzetting van het beleid loopt de Regio geen risico. Door de vele aflossingen op de hypotheken de afgelopen jaren, wordt het te financieren bedrag steeds lager (eind 2025 maximaal € 283.000). 39

3 Paragraaf bedrijfsvoering De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens rond de bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma's te realiseren. Hierbij staat het belang van een rechtmatig, doelmatig en doeltreffend beleid en beheer voor op. De organisatie is voortdurend in verandering door de dynamiek in het openbaar bestuur en de ontwikkelingen in de samenleving. Dat vraagt een organisatie die daarmee om kan gaan en kwaliteit blijft leveren. Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor een adequate bedrijfsvoering. Het algemeen bestuur heeft een hierbij een kaderstellende en controlerende taak.

3.1 Bedrijfsvoering Planning & control en administratie

De financiële werkzaamheden bestaan uit het opstellen en bewaken van begroting, jaarrekening, (bestuurs-)rapportages, interne controle, verordeningen, externe contacten, inbreng van financiële expertise bij projecten, verantwoordingen opstellen voor subsidies en het voeren van de financiële administratie.

Personeelszaken en automatisering Voor de salarisadministratie is een contract afgesloten met gemeente Doetinchem en voor personeelsbeleid met de gemeente Winterswijk. Voor de automatisering is eveneens een contract afgesloten met gemeente Doetinchem voor het gebruik van netwerkfaciliteiten, ondersteuning en voor de basis hardware (computer inclusief toebehoren). De kosten voor speciale software (financieel pakket, etc.) komen voor rekening van Regio Achterhoek.

Secretariaat

Het secretariaat verzorgt de correspondentie en agendabeheer voor het bestuur, de secretaris en de programmaonderdelen.

Archief

De archiefwerkzaamheden bestaan uit het duurzaam bewaren, ontsluiten en beschikbaar stellen van archiefstukken. Er wordt gewerkt met een digitaal archief in OneGov. De aangewezen medewerkers zijn daarbij verantwoordelijke voor een juiste en volledige archivering. Technische ondersteuning wordt vanuit de gemeente Doetinchem gegeven. In 2025 zijn diverse beleidsstukken (o.a. Calamiteitenplan, Kwaliteitssysteem Informatiebeheer en Informatiebeveiligingsbeleid) afgerond en vastgesteld.

3.2 Doelmatig en doeltreffend beleid

In de verordening “onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid Regio Achterhoek 2023” is opgenomen dat het dagelijks bestuur aan de hand van door hen onderzochte risico’s in de bedrijfsvoering bij de begroting jaarlijks aangeeft of er onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het door het dagelijks bestuur gevoerde bestuur zal worden gedaan. Het dagelijks bestuur bepaalt welke organisatieonderdelen, taken of projecten dit zullen zijn. In 2025 waren er geen risico’s in beeld die aanleiding gaven voor een onderzoek.

40

3.3 Rechtmatigheid

Het dagelijks bestuur stelt een rechtmatigheidsverantwoording op, die opgenomen wordt in de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording heeft betrekking op drie criteria: Begrotingscriterium, Voorwaarden-criterium en het Misbruik en oneigenlijk gebruik. Om als bestuur verantwoording te kunnen afleggen is een intern controleplan opgesteld en vastgesteld (AB 10 maart 2021). Het interne controleplan maakt inzichtelijk welke processen onderdeel uitmaken van de interne controle en wat de diepgang van de interne controlewerkzaamheden is. Rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden moeten in de verantwoording worden opgenomen als zij boven het door het algemeen bestuur vastgestelde verantwoordingsgrens uitkomen (2% van de totale lasten exclusief de dotaties aan de reserves). De verantwoordingsgrens in 2025 bedraagt € 113.000.

Begrotingscriterium

Het begrotingscriterium heeft betrekking op het handelen binnen het kader van de geautoriseerde begroting, bij Regio Achterhoek op programmaniveau. Met betrekking tot de jaarrekening 2025 zijn de volgende over- en onderschrijdingen in de uitgaven op programmaniveau te constateren: LASTEN Begroting Werkelijk Verschil Smart Governance 5.477.000 4.951.000 -526.000 Bedrijfsvoering en rente 717.000 -39.000 756.000 Totaal 6.233.000 5.668.000 -565.000 Er is in het boekjaar geen sprake van overschrijdingen van de lasten op programmaniveau. BATEN Smart Governance Bedrijfsvoering en rente Totaal

Begroting 4.690.000 951.000 5.641.000

Werkelijk 4.332.000 990.000 5.322.000

Verschil -358.000 39.000 -319.000

Er is in het boekjaar sprake van een onderschrijding van de baten op het programma Smart Governance van € 358.000. Bij de burap in november waren de verwachte baten al naar beneden bijgesteld en in de 3e wijziging in december nogmaals. De lagere baten worden met name veroorzaakt bij de meerjarige projecten (€ 218.000 lager). Omdat in het boekjaar minder kosten zijn gemaakt voor de projecten worden de (subsidie-) inkomsten doorgeschoven naar het volgende boekjaar. Het bestuur is hierover geïnformeerd bij de burap. Ook is er in de begroting een opbrengst van de gemeenten geraamd vanwege de begrote toevoeging die gemeenten doen aan het investeringsfonds (in 2025 begroot € 151.000). Dit wordt conform vastgesteld beleid (artikel 7 financiële verordening) pas toegevoegd bij de resultaatbestemming bij de jaarstukken. Er is geen sprake van begrotingsonrechtmatigheid.

Voorwaardencriterium

Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheersmaatregelen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving, zowel intern als extern. Met onze interne controles sluiten we aan bij de goedkeurings- en rapporteringstolerantie die de accountant hanteert. In nauwe samenspraak met de accountant hebben we de omvang van de steekproeven en de uit te voeren controles bepaald. Controles zijn uitgevoerd op de volgende significante processen: Inkoop en betalen, aanbestedingen, personeel en salarisadministratie, subsidieverstrekking en inkomende gelden. Uit de controles zijn geen onvolkomenheden gekomen. Er is geen sprake van een onrechtmatige financiële beheershandeling als gevolg van het niet voldoen aan het voorwaardencriterium.

41

M&O-criterium

Naast misbruik en oneigenlijk gebruik kan er sprake zijn van fraude. Op advies van de handreiking Invoering Rechtmatigheidsverantwoording van VNG en IPO hebben we, aanvullend op bovenstaande werkzaamheden, in 2024 de notitie Fraude Risico geactualiseerd. Daarnaast hebben we in overleg met onze accountant bekeken welke data-analyses zinvol kunnen zijn omdat ze een effect hebben op de kwaliteit van de bedrijfsvoering en ten goede komen aan rechtmatig handelen. Deze analyses hebben we in 2025 uitgevoerd. Hieruit zijn geen onvolkomenheden gekomen.

3.4 Nadere toelichting kosten bedrijfsvoering en formatie

Volgens de richtlijnen in de financiële verordening worden onderstaande kosten in de paragraaf opgenomen. Begroting (na wijziging) Werkelijk Inhuur derden Huisvestingskosten Automatiseringskosten Budgetten voor bestuur (incl. bijeenkomsten colleges en raden) Accountantskosten

259.000 53.000 74.000 19.000 13.000

291.000 53.000 69.000 9.000 14.000

Werkelijke Loonsom formatie begroting eind 2025 na wijziging 13,83 1.907.000 3,62 336.000 17,45 2.243.000

Loonsom werkelijk

Nadere toelichting personeelskosten in fte’s en in geld:

Beleidsproduct

Smart Governance Ondersteuning Totaal loonsom excl. projecten

Werkelijke formatie eind 2024 12,42 3,51 15,93

Geraamde Formatie 2025 18,00 3,75 21,75

Loonsom projectmedewerkers

4,83

1,67

1,78

155.000

1.604.000 317.000 1.921.000 155.000

De geraamde loonsom in de primaire begroting 2025 bedroeg € 2.442.000 en na wijzigingen € 2.243.000 (exclusief projecten). In verband met invulling van vacature-ruimte met tijdelijke inhuur is er € 229.000 budget verschoven van loonkosten naar inhuur derden. In totaal is er sprake van een positief saldo van € 322.000. Dit is als volgt te verklaren: Kosten in € Totaal -321.000 Vacatures -9.000 Uitkering UWV 8.000 Vergoeding stagairs -322.000 Totaal voordeel

42

4 Paragraaf subsidies 4.1 Subsidiemogelijkheden voor projecten

Voor projecten die in de Achterhoek worden uitgevoerd bestaan er verschillende subsidiestromen bij verschillende organisaties. In deze paragraaf wordt ter informatie aangegeven welke mogelijkheden er zoal zijn gebruikt voor subsidies in 2025.

Verloop projectvoorstel Op het moment dat een projectidee ontstaat wordt dat via een Thematafel begeleid tot een volwaardig projectvoorstel met ook een financieringsvoorstel. Hierin is opgenomen welke bijdragen de partners (3 O’s) voor hun rekening nemen en voor welk deel een subsidiebijdrage wordt gevraagd. De Thematafel leidt bij positief advies het projectvoorstel door naar de Achterhoek Board. Hierin wordt ook aangegeven op welke subsidiemogelijkheden een beroep wordt gedaan. Is de Achterhoek Board positief, dan wordt het voorstel voorgelegd aan het dagelijks bestuur. Indien er middelen gevraagd worden uit het investeringsfonds dan is het aan het algemeen bestuur om hier een besluit over te nemen. Voor de cofinanciering van de overheid zijn er verschillende fondsen/subsidies. Projecten worden uitgevoerd in wisselende samenstelling met wisselende projecttrekkers. De uitvoerende partner zorgt zelf voor aanvullende financiering. Verantwoording vindt door de uitvoerende partner plaats op basis van de afgegeven subsidiebeschikking. Projecten worden gemonitord op hun bijdrage aan de gewenste doelen en op de bijdragen door de 3 O’s. Niet alle uitgaven lopen via de begroting/jaarrekening van Regio Achterhoek.

4.2 Gebiedsopgave Provincie Gelderland De provincie heeft middelen beschikbaar gesteld vanuit de gebiedsopgave Achterhoek. Door middel van een bulkbeschikking (2021) heeft de Provincie 7,2 miljoen euro aan de Achterhoek beschikt. Deze middelen moeten uiterlijk 31 december 2026 zijn ingezet. De middelen vanuit de Gebiedsopgave worden ingezet als cofinanciering voor projecten. Daarnaast heeft de provincie 2 miljoen euro aan de Achterhoek beschikt (2024) als cofinanciering voor de Regio Deal Achterhoek II. In 2025 is vanuit de provincie € 1.081.060 vanuit de gebiedsopgave en cofinanciering Regio Deal toegekend aan projecten en daarnaast nog € 1.986.250 aan sectorale gelden. De projecten staan in de hoofstukken Smart Economy en Smart Living bij de thematafels.

43

4.3 Investeringsfonds

Het investeringsfonds is hoofdzakelijk gevoed met beschikbare incidentele middelen. Ook droeg de provincie vanuit de gebiedsopgave middelen bij aan het investeringsfonds van 8RHK ambassadeurs. Deze afspraken liepen tot en met 2023. Tot slot wordt het fonds – zoals afgesproken in de Achterhoek Werkt Door 2.0 en vastgelegd in de verordening financieel beleid, beheer en organisatie Regio Achterhoek 2023– zo mogelijk gevoed uit een voordelig jaarsaldo van Regio Achterhoek. Dit is maximaal 0,50 per inwoner per jaar (circa € 150.000). Van het investeringsfonds wordt jaarlijks € 250.000 ingezet als werkbudget voor de Board en de thematafels. Daarnaast is € 100.000 beschikbaar als jaarlijks budget om kleinschalige initiatieven te ondersteunen. De overige middelen worden ingezet als (co-) financiering) voor projecten. Ontwikkeling investeringsfonds:

2025

Stand 1 januari (na resultaatbestemming) bij: vrijval (projecten ) af: inzet eigen projecten af: inzet projecten derden af: kosten werkbudgetten Board, thematafels en initiatieven Stand 31 december

5.482.000 376.000 -352.000 -287.000 -185.000 5.034.000

Voorbereiding op investeringen voor de langere termijn We gaan steeds op zoek naar nieuwe financiële middelen om de doelen uit onze Visie te realiseren. Het investeringsfonds is daarbij van grote waarde om voldoende cofinanciering te kunnen leveren.

4.4 Regio Deal

De Regio Deal middelen zijn een Rijksbijdrage. Voor Regiodeal I is vanuit het Rijk 20 miljoen beschikbaar gesteld. In 2025 waren er geen middelen meer beschikbaar vanuit de Regio Deal I voor nieuwe projecten. Er waren in 2025 nog wel projecten (deels) in uitvoering. Begin 2024 is een nieuwe Regio Deal aanvraag toegekend voor 25 miljoen; Regio Deal Achterhoek II. In 2025 is vanuit deze middelen € 5.428.118 beschikbaar gesteld aan projecten. Projecten voor Regio Deal II moeten voor 1 januari 2029 uitgevoerd zijn.

4.5 Interreg

Met INTERREG worden samenwerkingsprojecten langs de Europese grenzen financieel ondersteund. Voor de Nederlands-Duitse grensregio staat in de periode 2021-2027 een bedrag van ca. 465 miljoen euro ter beschikking. De doelstellingen die met deze middelen moeten worden bereikt staan beschreven in het samenwerkingsprogramma “INTERREG Deutschland-Nederland”. Aanvragen kunnen bij Interreg worden ingediend door publieke of private rechtspersonen (organisaties of bedrijven). Uitsluitend projecten waarbij Nederlandse en Duitse partners met elkaar samenwerken worden gesubsidieerd. De financiering van projecten bestaat altijd uit een eigen bijdrage van de partners, EUsubsidiemiddelen en vaak ook uit nationale en regionale subsidiemiddelen (bijvoorbeeld van ministeries of provincies). De aanvragen worden beoordeeld door Interreg en bij een positief besluit wordt een beschikking afgegeven door Interreg. De zeven gemeentelijke Duitslandcoördinatoren hebben hierin een belangrijke rol. Zij acteren tussen de Euregio en de Thematafels om zo te komen tot nieuwe projecten die we in willen dienen. Er loopt op dit moment is één project (EDL zie thematafel onderwijs en arbeidsmarkt).

44

4.6 LEADER (pop-gelden)

LEADER Achterhoek is bestemd voor de gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Lochem (nieuw in periode 2023-2027), Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. Regio Achterhoek is eindverantwoordelijk voor de besteding van de LEADER-gelden. Hiervoor is een LEADER-coördinator aangesteld. Om voor subsidie in aanmerking te komen is een eigen bijdrage van 50% nodig. De aanvragen worden beoordeeld door de LAG en de provincie. Bij een positief besluit wordt een beschikking afgegeven door de provincie. Regio Achterhoek is penvoerder voor de overheadkosten. Voor de periode 2016-2024 was er een budget beschikbaar van € 6,2 mln. voor projecten. Deze periode is nu afgewikkeld en in 2025 is de subsidie voor de beheerkosten van Regio Achterhoek vastgesteld. In 2024 is geld voor de Leader periode van 2023-2027 toegekend aan de Achterhoek. De Achterhoek krijgt hiermee € 1.028.190 EU middelen en € 153.461 provinciale middelen ter beschikking. Vorige periode was de Achterhoek het enige Leader-gebied in Gelderland, de huidige periode zijn er 6 gebieden. Voor de nieuwe periode zijn in 2025 vier projecten gestart.

Financiering projecten LEADER 2023-2027 Hieronder staat de totaalfinanciering van alle LEADER projecten die toegekend zijn. LEADER (POP) Gemeenten Provincie Cofinanciering Totaal financiering

144.000

144.000

4.7 Volkshuisvestingsfonds

21.000

384.000

Totaal 693.000

Het volkshuisvestingsfonds is een Rijksbijdrage van € 5,1 mln. Het betreft een specifieke uitkering. De looptijd is 8 juli 2021 tot en met 31 december 2031. Deze uitkering is toegekend voor de herstructurering van woningen en leefomgeving in de gemeenten Berkelland, Bronckhorst en Doetinchem. Met deze middelen wordt de financiële slagkracht van gemeenten versterkt waardoor ze met een gezamenlijke aanpak de negatieve spiraal in kwetsbare gebieden kunnen doorbreken. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan het verbeteren van de woonkwaliteit en leefbaarheid in een duurzame en veilige woonomgeving middels fysieke ingrepen. Het gehele bedrag is doorbeschikt aan de drie genoemde gemeenten.

45

Deel III Jaarrekening

46

BALANS PER 31 DECEMBER 2025 (bedragen x € 1.000,--) ACTIVA

Ultimo 2025

Ultimo 2024

Vaste activa Materiële vaste activa - Investeringen met een economisch nut

-

-

-

Financiële vaste activa - Leningen aan: - Personeelshypotheken - Projecten Leader Achterhoek

283

283 -

Totaal vaste activa

684 460 224

283

684

37.715

26.931

Vlottende activa Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar - Rekening-courantverhouding met Rijk - kortlopende deel personeelshypotheken - Overige vorderingen Liquide middelen - Bank- en girosaldi

37.264 74 377

26.507 5 419 60

60

Overlopende activa

253 253

460

1.146

Totaal vlottende activa

38.235

28.330

Totaal-generaal

38.518

29.014

47

BALANS PER 31 DECEMBER 2025 (bedragen x € 1.000,--) PASSIVA

Ultimo 2025

Ultimo 2024

Vaste passiva Eigen vermogen - Algemene reserve - Bestemming reserves (overige bestemmingsreserves) - Gerealiseerd resultaat nog te bestemmen

6.390 492 5.508 390

Voorzieningen - Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's

6.736 392 6.316 28

17 17

Totaal vaste passiva

-

6.407

6.736

351

154

Vlottende passiva Netto vlottende schulden met een rente typische looptijd korter dan één jaar - Kasgeldleningen - Bank- en girosaldi - Overige schulden

351

154

Overlopende passiva

31.760

22.124

Totaal vlottende passiva

32.111

22.278

Totaal-generaal

38.518

29.014

48

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Algemeen De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).

Grondslagen activa en passiva

De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingprijs. De activa met relatief geringe betekenis (aanschafwaarde < € 2.000) worden in het jaar van aanschaf direct ten laste van de exploitatie gebracht. Afschrijving van de activa (op lineaire en annuïteiten basis) vindt plaats vanaf het moment dat het object voor gebruik beschikbaar is en met inachtneming van de verwachte gebruiks- en nuttigheidsduur. Op gronden en terreinen wordt niet afgeschreven. Bij de doorberekeningen van de kapitaallasten over de vermeerderingen gedurende het boekjaar is uitgegaan van het hele jaar. De waardering van de overige activa en passiva geschiedt in het algemeen tegen nominale waarden. Wanneer hiervan wordt afgeweken, is dit in de toelichting bij de desbetreffende post vermeld.

Grondslagen resultaat

De baten en lasten zijn verantwoord in het jaar waarop ze betrekking hebben.

Rechtmatigheidsverantwoording De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de kaders zoals besloten in de financiële verordening en op basis van de kadernota rechtmatigheid. Dat betekent dat:  De rechtmatigheidsverantwoording toeziet op de financiële rechtmatigheid van baten, lasten, balansmutaties alsmede de baten en lasten inzake de specifieke uitkeringen op grond van art. 17 Financiële-verhoudingswet.  De financiële rechtmatigheid het voorwaardencriterium, het begrotingscriterium en het misbruik & oneigenlijk gebruik criterium omvat:  Voor het voorwaardencriterium bestaat de norm uit het normenkader zoals op 6 juli 2025 door het algemeen bestuur is vastgesteld.  Voor het begrotingscriterium geldt dat alle overschrijdingen van lasten en investeringskredieten onrechtmatig zijn, waarbij voor een aantal scenario’s in de financiële verordening is beschreven wanneer deze overschrijdingen acceptabel zijn. Voor over- en onderschrijdingen van baten, onderschrijdingen van lasten en onderschrijdingen van investeringskredieten geldt dat deze als onrechtmatig zijn aangemerkt indien ze niet tijdig aan het algemeen bestuur zijn gemeld.  Ten aanzien van het M&O criterium geldt dat alleen bij misbruik sprake is van een onrechtmatigheid.

Eventuele gevallen van misbruik (mits cumulatief met andere fouten of onduidelijkheden boven de verantwoordingsgrens) zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.  De rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld binnen de kaders van de kadernota rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV alsmede onze eigen financiële verordening. Dit betekent dat:  Een verantwoordingsgrens van 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan reserves (zijnde € 113.000) is gehanteerd waarboven cumulatieve fouten en onduidelijkheden in de rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen.  Een rapporteringstolerantie van € 5.000 is gehanteerd waarboven fouten en onduidelijkheden in de paragraaf bedrijfsvoering worden opgenomen.

49

Toelichting op de balans per 31 december 2025 ACTIVA VASTE ACTIVA Materiële vaste activa Boekwaarde per 1 januari 2025 Bij: Investeringen 2025 Af : Afschrijvingen over 2025 Af: Desinvesteringen 2025 Boekwaarde per 31 december 2025

€ €

€

0 0 0 0 0 0

Financiële vaste activa

€

283.000

Verstrekte hypotheken ambtenaren Boekwaarde per 1 januari 2025 Af : Aflossingen 2025

€

465.000 -108.000 357.000 -74.000 283.000

Verzekerde waarden Onder de materiële vaste activa zijn de investeringen verantwoord voor huisvesting en inventaris. Verzekerde waarde per balansdatum: 32.600

€ Af : kortlopend deel personeelshypotheken (aflossingsdeel 2026) Boekwaarde per 31 december 2025

€

Met ingang van 1 januari 2009 is de gewijzigde wet Fido in werking getreden en kwam er op die datum van rechtswege een einde aan de Hypotheekregeling van de Regio Achterhoek. Lopende hypotheken blijven gelden. In 2025 is er één extra aflossing geweest. Verstrekte lening inzake projecten Leader Stand per 1 januari 2025 Af: afgeloste leningen 2025 Stand per 31 december 2025

€ € €

224.000 -224.000 0

€

37.715.000

Mutaties 2025 10.757.000 €

Stand per 31-12-2025 37.264.000

€ €

74.000 417.000 -40.000

VLOTTENDE ACTIVA Uiteenzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Rekening-courantverhouding met het Rijk

Stand per 01-01-2025 26.507.000

BZK Schatkistbankieren Kortlopend deel personeelshypotheken (aflossingsdeel 2026) Overige vorderingen Debiteuren Voorziening Dubieuze debiteuren Specifcatie van deze vorderingen naar ouderdom is als volgt:

2025

Van de debiteuren is eind februari 2026 een bedrag van € 46.353 nog te ontvangen.