jaarrekening oost gelre 2024

Er komen ongeveer 188 unieke bezoekers per week. Voor jongeren (20-35 jaar) met mentale kwetsbaarheid is begin 2024 een jongerencafé opgestart. Deze inloop is tweemaal per maand. Er komen inmiddels ongeveer 15 jongeren per keer.

Kwaliteit (indicator)

Pagina 58 van 286

Doelstellingen Doel 3.2: Het aanbod van wonen met zorg sluit aan op de lokale vraag We stellen een nieuwe woon- en zorgvisie op.

Kwaliteit (toelichting) Er is een doorstart gemaakt met het realiseren van een regionale woonzorgvisie. Lokaal is gewerkt aan het opstellen van een lokale woonzorgvisie. Tevens is een uitvoeringsagenda opgesteld. Zowel intern als externe partners zijn betrokken geweest en hebben input geleverd. Met woningcorporaties zijn er nog steeds afspraken voor het uitstromen uit beschermd wonen. Echter het gebrek aan huurwoningen maakt dat dit zeer moeilijk is. Met Stichting Marga Klompé zijn gesprekken over de realisatie van de nieuwbouw gaande. Ook met SIUS zijn gesprekken gaande. Dit betreft vervangende huisvesting in Lichtenvoorde.

Kwaliteit (indicator)

Doelstellingen Doel 3.3: Overbelasting van mantelzorgers voorkomen Mantelzorgers zorgen ervoor dat hun naaste zo lang mogelijk zelfstandig kan blijven wonen. Dit zorgt vaak voor een grote belasting van deze mantelzorger. Door ondersteuning beschikbaar te stellen die aansluit bij de vraag van de mantelzorger kan overbelasting worden voorkomen.

Kwaliteit (toelichting) We hebben mantelzorgers op de volgende wijze ondersteund: Individuele ondersteuning mantelzorgers In 2024 zijn 33 nieuwe aanvragen voor individuele ondersteuning in behandeling genomen, door middel van informatief en/of adviserend huisbezoek of een uitgebreide telefonische intake. Daarnaast is in er tenminste 6 cliëntsituaties hernieuwde ondersteuning geboden door 1 of meerdere huisbezoeken en/of telefonische adviesgesprekken. Inzet hulp bij mantelzorg vrijwilligers (respijtzorg) Aantal vrijwilligers per 31-12-2024 : 42 Aantal nieuwe aanvragen in heel 2024: 25 Waarvan 20 tot een actieve koppeling hebben geleid. Aantal actieve koppelingen per 31-12-2024: 39

Pagina 59 van 286

Kwaliteit (indicator)

Doelstellingen Doel 3.4: Als dementievriendelijke gemeente ondersteunen we inwoners met dementie en hun netwerk We ondersteunen inwoners met dementie en hun huisgenoten en netwerk met hulp op maat.

Kwaliteit (toelichting) We hebben eind juni samen met het netwerk ouderen en veerkracht een bijeenkomst georganiseerd voor mensen met een beginnende vorm van dementie, hun mantelzorgers, hun naasten en andere belangstellenden. Het thema van deze avond was: ‘Onbegrepen gedrag bij dementie’. Sinds dit voorjaar is de nieuwe versie van de 'wegwijzer dementie' beschikbaar met alle informatie rondom dementie en het aanbod binnen onze gemeente.

Kwaliteit (indicator)

Doelstellingen Doel 3.5: Voor inwoners die niet (zelfstandig) kunnen wonen is passende woonruimte beschikbaar Maatwerkvoorzieningen gericht op beschut en beschermd wonen zijn voor inwoners beschikbaar.

Kwaliteit (toelichting) In Oost Gelre zijn locaties voor beschut en beschermd wonen beschikbaar. Voorjaar 2024 heeft Workmate een nieuwe locatie (vervangingslocatie) geopend aan de Tongerlosestraat in Lichtenvoorde. In het kader van de voorbereiding van de regionale Nota Wonen en zorg is een inventarisatie gemaakt van het aanbod aan voorzieningen in de hele regio. Lokaal wordt dit onderwerp meegenomen in de lokale woonzorgvisie. De tijdelijke woonruimte aan de Tongerlosestraat voldoet in een behoefte. In 2024 hebben er 15 bewoners tijdelijk gewoond. 6 bewoners zijn uitgestroomd. In april is in Groenlo een kleine woning voor tijdelijke bewoning gerealiseerd. Hier woont 1 gezin. Met Stichting Marga Klompé zijn gesprekken gaande over de nieuwbouw. Het betreft vervanging van de huidige huisvesting in Groenlo. Met Sius zijn gesprekken gaande over vervangende woonruimte in Lichtenvoorde voor een Wlz-groep.

Kwaliteit (indicator)

Pagina 60 van 286

Doelstellingen Doel 3.6: Inwoners die beschermd wonen in onze gemeente kunnen doorstromen naar zelfstandig wonen Door een gebrek aan geschikte sociale huurwoningen blijven deze inwoners onnodig lang in de zorg. Jaarlijks inventariseren we de behoefte bij deze doelgroep.

Kwaliteit (toelichting) De beperkte beschikbaarheid van goedkope huurwoningen maakt dat de afspraak met de woningcorporaties om woningen voor uitstroom beschikbaar te stellen niet altijd nagekomen kan worden. Inwoners moeten langer dan wenselijk van Beschermd wonen gebruik maken. Er is regionaal overleg over dit probleem met de woningcorporaties.

Kwaliteit (indicator)

Doelstellingen Doel 3.7: Onze preventiestructuur draagt eraan bij dat inwoners met onbegrepen gedrag, psychische en/of multiproblematiek met ondersteuning toch zelfstandig kunnen wonen. We willen opname in de maatschappelijke opvang voorkomen Diverse interventies kunnen er gezamenlijk voor zorgen dat inwoners met vaak grote psychische en/of verslavingsproblemen toch hun huis kunnen behouden en zelfstandig kunnen blijven wonen. Onderdeel van deze interventies is de uitbreiding van aanbod op het raakvlak van maatschappelijke opvang die lokaal aangeboden wordt. Zo kunnen we voorkomen dat mensen hun eigen woonplek verliezen en dat ze opgenomen worden in maatschappelijke opvang buiten de gemeente.

Kwaliteit (toelichting) De Stads-/Dorpskamers zijn 9 dagdelen per week open. Ongeveer 188 unieke bezoekers per week maken hiervan gebruik. Stichting HIER voert op basis van een regionale subsidie de bemoeizorg uit. Dit gebeurt in nauw overleg met de casusregisseurs. Er zijn twee workshops aangeboden aan vrijwilligers waarbij zij handvatten hebben gekregen hoe om te gaan met een 'niet pluis'-gevoel (signalen dat er iets aan de hand kan zijn). Doel is kennisvergroting zodat zij weten hoe en waar zij mede-inwoners dan naartoe kunnen verwijzen. De huizen aan de Tongerlosestraat worden tevens ingezet om inwoners tijdelijk te huisvesten.

Kwaliteit (indicator)

Pagina 61 van 286

Doelstellingen Doel 3.8: Bij onveiligheid is er sprake van een goed functionerende veiligheidsketen Bij onveilige situaties, huiselijk geweld en verwarde personen is er sprake van een goed sluitende veiligheidsketen.

Kwaliteit (toelichting) Er is voldoende afstemming tussen de procesregisseurs Zorg & Veiligheid met ketenpartners uit het veiligheidsdomein. Recent is er ook een start gemaakt met gezamenlijke overleggen met collega's van ketenpartner Veilig Thuis. Twee medewerkers van Veilig Thuis werken 1 dag per week op ons gemeentehuis. Vanuit de afdeling Mens & Samenleving wordt gestreefd naar een brede basiskennis over onveiligheid en het transparant vastleggen van de concrete signalen. Dit in samenspraak met de aandachtsfunctionarissen meldcode en Veilig Thuis.

Kwaliteit (indicator)

Financieel overzicht Programma 2 Financieel overzicht Bedragen x €1.000 Exploitatie

Begroting 2024

Realisatie 2024

Lasten

56.813

54.557

2.256

Baten

-12.677

-13.606

929

Gerealiseerd resultaat

44.135

40.951

3.185

Pagina 62 van 286

Restant 2024

Beleidsindicatoren Programma 2 Beleidsindicatoren

Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.

Jaar

Onderwijs

Absoluut verzuim

aantal per 1.000 inwoners 5-18 jr

Igrado

7,7

6,0

2023

Onderwijs

Relatief verzuim

aantal per 1.000 inwoners 5-18 jr

Igrado

11

23

2023

Onderwijs

Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie

% deelnemers aan het vo en mbo onderwijs

DUO

1,6%

2,1%

2023

Sport en recreatie

Niet sporters

%

RIVM

40,0%

47,9%

2022

LISA

999,4

738,4

2023

Sociaal domein

Banen

aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

Sociaal domein

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking

CBS

75,3%

73,4%

2023

Sociaal domein

Personen met een bijstandsuitkering

aantal per 1.000 inwoners

CBS

15,46

23,21

2024

Sociaal domein

Lopende reintegratievoorzieningen

aantal per 10.000 inwoners van 15-64 jaar

CBS

385,1

192,0

2022

Sociaal domein

Jongeren met jeugdhulp

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

13,2%

11,5%

2024

Pagina 63 van 286

Sociaal domein

Jongeren met jeugdbescherming

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

1,2%

0,9%

2024

Sociaal domein

Jongeren met jeugdreclassering

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS

0,4%

0,3%

2024

Sociaal domein

Cliënten met een maatwerk-arrangement Wmo

aantal per 10.000 inwoners

GMSD

560

637

2024

Sociaal domein

Jongeren met een delict voor de rechter

% van alle jongeren van 12 tot 21 jaar

CBS

1%

1%

2023

Sociaal domein

Kinderen in uitkeringsgezin

% van alle jongeren tot 18 jaar

CBS

3%

4%

2023

Sociaal domein

Werkloze jongeren

% van alle jongeren van 16 t/m 22 jaar

CBS

1%

1%

2023

Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken

Pagina 64 van 286

Programma 3 Werken Leeswijzer Programma 3 behelst alles wat we doen in het belang van een goed ondernemersklimaat, een goede werkgelegenheid en een goede bereikbaarheid. Dit zijn immers belangrijke ingrediënten en belangrijke motoren voor onze lokale economie. Binnen dit programma zijn er drie speerpunten voor de komende periode: •

Ondersteuning op maat aan de agrarische sector, met het oog op de ontwikkelingen waar agrarische ondernemers mee te maken hebben of nog krijgen.

•

De verdubbeling van de N18 om zo de bereikbaarheid van de hele Achterhoek te verbeteren en de regio beter te kunnen positioneren als regio met een aantrekkelijk vestigingsklimaat.

•

Een volwaardige laadinfrastructuur in de openbare ruimte zodat Oost Gelre voorbereid is op een toename van elektrische voertuigen, die bovendien een bijdrage leveren aan onze klimaatdoelstellingen.

Ondernemend Oost Gelre Inleiding De komende periode heeft de gemeente de ambitie om het woon- en werkklimaat van de gemeente verder te verstevigen en uit te bouwen. We willen meer banen en diversiteit van banen, goede voorzieningen, een goede bereikbaarheid en een prettige omgeving voor de bewoners en voldoende vestigingsmogelijkheden voor bedrijven. We kijken daarbij nadrukkelijk naar zowel de bedrijventerreinen als naar ons buitengebied, dat ook een grote stempel drukt op onze lokale economie. We benutten de optimale ligging van onze gemeente aan de N18.

Doelstellingen Compacte en vitale winkelcentra We werken aan de doelstellingen die in de programma's Stad Groenlo en Lichtenvoorde staan genoemd. Daarbij zetten we extra in om leegstand te vermijden en daar waar die ontstaat nieuwe ondernemers aan te trekken. We willen dicht bij de ondernemers staan en de verbinding met de gemeente goed borgen. In

Pagina 65 van 286

Groenlo wordt gekeken of het kernwinkel gebied nog passend is. Daarbij kijken we nader naar de Verkoopkamer. In de afgelopen periode is een start gemaakt met centrummanagement in de kernen Groenlo en Lichtenvoorde. Dit in nauwe samenwerking met de ondernemersverenigingen (G.O.V. en O.F.L.). De begeleidende stuurgroep van de centrummanager wordt gevormd door onder meer de projectleiders Lichtenvoorde en Stad Groenlo waardoor er een directe koppeling is. Er is gestart met een nulmeting en het opbouwen van een netwerk met ondernemers en vastgoedeigenaren. De resultaten gaan leiden tot een plan van aanpak voor beide kernen waarin aandacht zal zijn voor zowel fysieke maatregelen als aanpak van de marketing. Er zijn bijeenkomsten met de ondernemersverenigingen geweest, de raadscommissie is geïnformeerd en er is in Lichtenvoorde een start gemaakt met de 1euro actie waarmee we leegstaande winkelpanden onder de aandacht brengen van ondernemers met nieuwe concepten. In Groenlo ligt de focus op dit moment vooral op het ontwikkelen een marketing strategie. Er wordt goed en structureel overleg gevoerd met de ondernemersverenigingen G.O.V. en O.F.L. Verder zijn we over en weer goed aangesloten bij de projecten vanuit de programma's Lichtenvoorde en Stad Groenlo.

Kwaliteit (indicator)

Doelstellingen Een accounthouder buitengebied zorgt voor verbinding tussen de gemeente en agrarisch ondernemers. De transitie in de landbouw zorgt voor vragen bij agrarische ondernemers. Sommigen beëindigen hun agrarisch bedrijf en onderzoeken de mogelijkheden wat te doen met hun leegkomende stallen. Degene die doorgaan verkennen de mogelijkheden voor aanvullende mogelijkheden in inkomen. Dit kan deels gaan om verbreding en deels ook door uitbreiding van activiteiten. Dit kan leiden tot vragen richting de gemeente. De accounthouder/gebiedsregisseur weet wat er speelt in het buitengebied, legt verbinding tussen belanghebbende partijen en helpt/ondersteunt inwoners in het buitengebied waar nodig. De gemeente heeft een accounthouder aangesteld. Daarnaast is ook een team landelijk gebied gepresenteerd naar de buitenwereld. Verwachting is dat agrariers weten wie ze kunnen benaderen voor vragen.

Kwaliteit (indicator)

Pagina 66 van 286

Doelstellingen Stimuleren en faciliteren van toerisme en recreatie De bestaande beleidsvisie Toerisme en Recreatie voeren we uit. We anticiperen op de toeristische trends en we zijn pro-actief in ons relatiebeheer naar het toeristisch bedrijfsleven. We stimuleren evenementen en sluiten goed aan bij regionale netwerken. Voor het buitengebied richten we ons op het faciliteren en adviseren bij omschakelingskansen naar toeristisch recreatieve activiteiten voor agrarische ondernemers . Door de frequente bedrijfsbezoeken bij de toeristische ondernemers en evenementen organisatoren weten we wat er speelt, de lijnen zijn kort en de contacten zijn goed. Regionaal werpt het project "Natuurlijk te gast in de Achterhoek" steeds meer zijn vruchten af. Hierin heeft Oost Gelre een actieve rol. In 2024 is de routestructuur rondom Lichtenvoorde op een hoger niveau gebracht door een flinke uitbreiding van het netwerk. Het gastvrijheidspunt in Lichtenvoorde is met behulp van de gemeente Oost Gelre compleet vernieuwd en heringericht.

Kwaliteit (indicator)

Doelstellingen Versterken van het vestigingsklimaat in Oost Gelre We werken aan het ontwikkelen van voldoende en kwalitatief hoogwaardige nieuwe lokale bedrijventerreinen. Daarnaast gaan we aan de slag met het toekomstbestendig maken en houden van bestaande bedrijventerreinen met aandacht voor duurzaamheid, energiebesparing, opwek van duurzame energie en realisatie van energyhubs. Verder onderzoeken we de mogelijkheden voor het de uitbreiding van het regionale bedrijventerrein de Laarberg. Om bij te dragen aan voldoende en gekwalificeerd personeel faciliteren we huisvesting voor arbeidsmigranten en jong talent. Om onze gemeente extra aantrekkelijk te maken als woon-en werkplaats te versterken we en maken gebruik van cultuurhistorische kwaliteiten en het aantrekkelijk buitengebied . Vanaf eind 2023 zijn we samen met IKGL en ondernemers op bedrijventerrein de Kamp bezig gezamenlijk een toekomstvisie te formuleren om het bedrijventerrein toekomstbestendig te maken. Dit gaat resulteren in een visie en een daar aan gekoppelde uitvoeringsagenda. Op de Laarberg wordt gewerkt aan een (deel)oplossing voor de netcongestie middels het ontwikkelen van een energy hub. Uitbreiding van zowel een lokaal als regionaal bedrijventerrein zit in een onderzoeksfase.

Voor de lokale behoefte is onderzoek gedaan dat (economische) input vormt voor een bredere integrale afweging over de ruimtelijke ontwikkeling van onze gemeente waarin de verschillende doelstellingen (wonen, werken, energie, natuur enz) worden meegenomen.

Pagina 67 van 286

In het kader van het ontwikkelen van een "plek" voor jong talent wordt samen met individuele ondernemers, IKGL en Laarberg gewerkt aan het inrichten van een een Smart Hub Incubator. Onderzoek naar een uitbreiding van het regionale bedrijventerrein staat voor de komende tijd op de planning. Stand van Zaken 2024: De Kamp : de toekomstvisie is verder uitgewerkt samen met klankbordgroep van ondernemers. Het concept visiedocument wordt in Q1 van 2025 gepresenteerd aan college / raad en gezamenlijke ondernemers van de Kamp. Daarna wordt deze aangevuld met een uitvoeringsagenda. Netcongestie: op de Laarberg wordt gewerkt aan ontwikkelen van energy hub. Dit vraagt de nodige tijd en afstemming met o.a Liander. De gemeente heeft een ondersteunende rol. De gebiedsonderneming is trekker. Locatie studie lokaal bedrijventerrein: in 2024 is een locatie studie opgeleverd. De uitkomsten vormen (economische) input voor de integrale afweging (Wonen -Werken - Infrastructuur) die in Q1 en Q2 van 2025 zal worden gemaakt. Inzake jong talent zijn een aantal gesprekken gevoerd met IKGL en SHII. Er zijn goede mogelijkheden. Er ligt nu een eerste opzet qua bemensing en begroting. SHII is bereid haar kennis en netwerk te delen voor een "vestiging" in het oostelijk deel van de Achterhoek. In Q1 van 2025 worden verdere stappen gezet.

Uitbreiding regionaal bedrijventerrein : de eerste onderzoeken hebben plaatsgevonden. Dit wordt vervolgd in 2025.

Kwaliteit (indicator)

Nabij en bereikbaar Inleiding Het is voor de gemeente van groot belang om alle kernen bedrijvig en leefbaar te houden. De bereikbaarheid binnen en naar de gemeente krijgt daarom alle aandacht. De gemeente zet zich voortdurend in om een goede basismobiliteit te verzekeren, waarbij openbaar vervoer hand in hand gaat met een fijnmazig netwerk. Verder heeft de gemeente de ambitie dat er op termijn een opgewaardeerde N18 komt, waarbij de doorstroming voor de toekomst wordt gewaarborgd en de veiligheid wordt vergroot. Dat moet ervoor zorgen dat de gemeente sneller bereikbaar is voor bedrijven, en de gemeente aantrekkelijker wordt om in te werken en in te wonen.

Pagina 68 van 286

Doelstellingen De bereikbaarheid binnen de gemeente is goed We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: Er is proactieve aandacht voor verkeersveiligheid volgens het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV); We voeren het stappenplan uit voor 30km/u binnen de bebouwde kom bij geen vrijliggend fietspad; De gemeente is actief in het stimuleren van veilig rijgedrag en bewustwording (campagnes). Het Strategisch Plan Verkeersveiligheid zal onderdeel uitmaken van het nieuw te vormen Mobiliteitsplan. In september 2024 hebben de eerste bijeenkomsten plaatsgevonden voor het nieuwe Mobiliteitsplan. De eerste resultaten voor een risicogestuurde aanpak voor verkeersveiligheid zijn beschikbaar, hier wordt in 2025 een vervolg aan gegeven. Het doorvoeren van 30 km/uur bij geen vrijliggend fietspad vordert gestaag. Zo zijn dit jaar de Esstraat in Lichtenvoorde aangepakt, Jaartsveld en de Schans in Groenlo en de Vragenderweg. Er is minder aandacht voor bewustwordingscampagnes in de gemeente, met FLUOkids worden kinderen gestimuleerd om het goed zichtbare hesjes naar school te fietsen. Bij Outdoor Gelderland is aandacht geweest voor afleiding tijdens het rijden met een 3D simulator.

Kwaliteit (indicator)

Doelstellingen De regionale bereikbaarheid van onze gemeente is goed We blijven streven naar een 2x2-baans 100 km/uur N18 met ongelijkvloerse kruisingen, maar pakken ook versneld knelpunten aan ter bevordering van de doorstroming en veiligheid in samenwerking met Rijkswaterstaat, provincie en de regio Achterhoek; We zetten ons samen met de EUREGIO in voor een verbetering van de oost-west verbinding A1, A15 met het Duitse achterland; We blijven inzetten op ZOOV, buurtbussen en op innovatieve mobiliteitsconcepten met mobiliteitshubs, deelauto's & deel(elektrische)fietsen, Gaon en (Smart) Mobility as a Service; We willen de mobiliteit tussen toeristisch-recreatieve attracties in de Achterhoek optimaliseren van laagdrempelig en bijzonder vervoer. Op 4 juni 2024 is door de gemeenteraad ingestemd om de conclusies uit de Gebiedsgerichte Verkenning N18, om een 2x2 80 km/uur-variant (het aanvaardbaar alternatief) als nieuwe stip op de horizon te zetten, over te nemen. Alsmede de vervolgaanpak en daarmee voor te sorteren op kansen die zich voordoen op het grondgebied van de gemeente. Er zijn geen vorderingen gemaakt rondom de oost-west verbinding A1, A15 met het Duitse achterland. Bij de planvorming voor de N18 is reeds rekening gehouden met de doortrekking van de A15 waar in 2024 definitief groen licht voor is verkregen. Pagina 69 van 286

Innovatieve mobiliteitsconcepten zijn belegd bij de regio Achterhoek. Voor het plannen van een reis met het openbaar vervoer, gecombineerd met deelfiets, deelauto, ritdelen en ZOOV taxi vervoer in de Achterhoek kan nu de Gaon app gebruikt worden.

Kwaliteit (indicator)

Doelstellingen Versterken openbaar vervoer in en naar de Achterhoek We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: We zetten ons in om betrouwbare bus- en spoorverbindingen in de regio te behouden en te verbeteren (zowel Doetinchem-Arnhem als Winterswijk-Apeldoorn); We zetten ons in voor een efficiënt en fijnmazig lokaal openbaar vervoer, waarbij wij openstaan voor nieuwe initiatieven ((Smart) Mobility as a Service); We zetten in op Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) op buslijnen 73 (Winterswijk - Enschede) & 74 (Doetinchem - Enschede) en passen samen de provincie Gelderland onze busstations daar op aan; We waarborgen dat lijn 72 (Lichtenvoorde - Neede) op een veilige en efficiënte wijze door de gemeente kan blijven rijden met goede haltevoorzieningen.

We zijn blijvend in gesprek met de regio Achterhoek en provincie Gelderland over het openbaar vervoer in de regio. Over aanpassingen aan de infrastructuur die samenvallen met busroutes wordt overleg gevoerd met de vervoerder Arriva, die dit jaar ook de nieuwe concessie heeft verworven en daarmee ook na 2025 vervoerder zal zijn in de regio. Busstation Richterslaan, waar buslijnen 74 Doetinchem - Enschede en buurtbus 191 Aalten - Ruurlo halteren, is getransformeerd tot Rurale HUB. Zo is de fietsenstalling uitgebreid met meer stallingsplaatsen en deelfietsen en is er een pakketkluis geplaatst. Voor de verplaatsing van busstation Groenlo naar het kruispunt Barkenkamp met rondweg en upgrade tot Rurale HUB zijn we afhankelijk van de provincie Gelderland, dit voornemen bestaat nog steeds maar we hebben hier nog geen uitsluitsel over verkregen in 2024. Op busstation Groenlo halteren buslijnen 74 Doetinchem - Enschede, 73 Doetinchem - Winterswijk, 72 Lichtenvoorde - Neede en buurtbus 198 Borculo Groenlo. Voor buslijn 72 is een verkeersbesluit genomen voor het realiseren van een extra bushalte aan de Varsseveldseweg, aan de zijde van het Remisepark dichtbij de kruising met de Dominee van Krevelenstraat. Voortkomend uit de wens van de reizigers en Arriva.

Kwaliteit (indicator)

Pagina 70 van 286

Financieel overzicht Programma 3 Financieel overzicht Bedragen x €1.000 Exploitatie

Begroting 2024

Realisatie 2024

Lasten

4.260

1.588

2.672

Baten

-3.640

-1.641

-1.999

0

250

-250

620

-303

923

Stortingen Gerealiseerd resultaat

Restant 2024

Beleidsindicatoren Programma 3 Beleidsindicatoren

Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Gemeentegrootte 20.000-50.000 inw.

Economie

Functiemenging

%

LISA

58,3%

50,6%

2023

Economie

Vestigingen (van bedrijven)

aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

LISA

153,5

174,2

2023

Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken

Pagina 71 van 286

Jaar

Programma 4 Dienstverlening Leeswijzer In dit hoofdstuk gaan we in op de koers die we willen volgen binnen het vierde programma: Bestuur, bedrijfsvoering en dienstverlening. Binnen dit programma benoemen we twee belangrijke speerpunten: •

Intensivering van de aanpak van ondermijning.

•

De implementatie van de Omgevingswet, mede gelet op de ruimte voor initiatieven van burgers en ondernemers.

Integrale veiligheid en ondermijning Ambitie De gemeente Oost Gelre gaat voor een veilige woon- en leefomgeving waar je prettig kunt wonen, werken en recreëren. Ongewenste situaties proberen we te voorkomen of pakken we aan door dit vroegtijdig te signaleren. Daarnaast krijgt ondermijning geen voet aan de grond in Oost Gelre door onder andere het creëren van een veilig buitengebied, het weerbaar maken van inwoners, bedrijven en verenigingen en aanpakken van misstanden. Tot slot zorgen we ervoor dat we voorbereid zijn op crisissen zodat we niet verrast worden en onze inwoners, bedrijven en verenigingen op ons kunnen rekenen.

Wat willen we bereiken? We zorgen voor een veilige en leefbare woon- en werkomgeving We zorgen voor een veilige en leefbare woon- en werkomgeving waarbij we ongewenste situaties voorkomen, signaleren of indien nodig aanpakken.

Kwaliteit (toelichting) Om te komen tot een veilige woon- en leefomgeving worden er op verschillende prioriteiten en focuspunten activiteiten georganiseerd, waaronder; - ondermijnende criminaliteit - zorg en veiligheid - jeugd en veiligheid - digitale veiligheid en weerbaarheid Pagina 72 van 286

- leefbaarheid

In het uitvoeringsplan 2024, dat opgesteld is om de doelstellingen uit het Integraal Veiligheidsplan Achterhoek Oost 2024 - 2027 te kunnen behalen, staan de activiteiten genoemd die moeten bijdragen aan een veilige en leefbare woon- en werkomgeving. Enkele activiteiten die uitgevoerd zijn: - vanuit het project Theseus zijn 80% van de bedrijven in Oost Gelre bezocht met als doel zicht krijgen op de bedrijven die op de bedrijventerreinen zitten en het creeeren van bewustwording om te voorkomen dat ondernemers slachtoffer worden van ondermijning. - uitvoering gegeven aan campagnes van Meld Misdaad Anoniem om de meldingsbereidheid te vergroten; - er is een meterkastkaart met meldpunten opgesteld en onder 13.000 huishoudens in Oost Gelre verspreid. - in de aanpak van drugshandel- en gebruik zijn divers controles uitgevoerd, proces-verbalen opgelegd en bestuursrechtelijke maatregelen (last onder dwangsom) opgelegd.

- er is nazorg verleend aan ex-gedetineerden met als doel veilig terugkeren in de woon- en leefomgeving; - in de aanpak van huiselijk geweld is er in sommige gevallen een huisverbod opgelegd; - er is een rioolwateronderzoek uitgevoerd naar resten van verschillende varianten drugs; - samen met de horeca is er een statement gemaakt tegen drugsgebruik en is er een signaleringsbord met huisregels opgesteld; - er is een week van digitale veiligheid georganiseerd waarin verschillende voorlichtingen zijn gegeven aan verschillende doelgroepen (jongeren, ouderen en ondernemers). Doelstelling was om Oost Gelre weerbaarder te maken tegen digitale criminaliteit. Tot slot staat in het uitvoeringsplan 2024 uitvoerig beschreven welke activiteiten er uitgevoerd zijn met als doel het creeeren van een veilige woon- en leefomgeving.

Kwaliteit (indicator)

Wat willen we bereiken? Wij zijn samen met de ondernemers, verenigingen en inwoners weerbaarder tegen ondermijning Wij zijn samen met de ondernemers, verenigingen en inwoners weerbaarder tegen ondermijning, waarbij misstanden worden voorkomen of gestopt doordat deze vroegtijdig worden gesignaleerd.

Kwaliteit (toelichting) Om ondermijning te voorkomen en aan te pakken zijn er verschillende activiteiten uitgevoerd, waaronder; - ruim 80% van de bedrijven in Oost Gelre zijn bezocht vanuit het project Theseus. Enerzijds om zicht te krijgen op de bedrijven in Oost Gelre en anderzijds om ondernemers bewust en weerbaar te maken tegen ondermijning. - op diverse thema's zijn integrale controles gehouden, waaronder het buitengebied en leegstand; - zowel medewerkers van Oost Gelre als medewerkers van externe partijen zijn getraind en opgeleid in het Pagina 73 van 286

herkennen van signalen van (ondermijnende)criminaliteit;| - tot slot zijn signalen van ondermijning integraal opgepakt en indien nodig zijn er (bestuursrechtelijke)maatregelen getroffen.

Kwaliteit (indicator)

Wat willen we bereiken? De gemeente beschikt over een adequate crisisstructuur De gemeente beschikt over een adequate crisisstructuur die onder andere voldoende opgeleid, getraind en beoefend is om toekomstige crisis aan te kunnen.

Kwaliteit (toelichting) Lokale en regionale functionarissen die een rol hebben in de crisisstructuur zijn opgeleid, getraind en beoefend. Daarnaast is er vanuit de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland een website ingericht waardoor functionarissen eenvoudig toegang hebben tot informatie zoals bereikbaarheidsgegevens in- en externe partners, planvorming en draaiboeken. Tot slot wordt er vanaf 2024 gewerkt met een Veiligheidspaspoort, waardoor gemeenten de deelname van functionarissen aan opleidingen, trainingen en oefeningen kunnen monitoren.

Kwaliteit (indicator)

Regionale en grens overstijgende samenwerking Ambitie De gemeente wil actief blijven bijdragen aan de Achterhoek en deze samen met de andere gemeenten in de regio versterken op sociaal-maatschappelijk en economisch vlak. De samenwerking binnen Regio Achterhoek/Achterhoek Ambassadeurs en Sociaal Domein Achterhoek blijft daarom hoog in het vaandel staan. Daarnaast hebben we oog voor het belang en de potentie van grens overstijgende samenwerking met onze Duitse buurgemeenten. Grens overstijgende samenwerking biedt over en weer volop kansen: voor onze ondernemers en onze inwoners, vanuit economisch, maatschappelijk en vanuit toeristisch-recreatief perspectief. Daarom blijven we inzetten op de EUREGIO en ondersteunen we de inzet van Achterhoek Ambassadeurs bij grens overstijgende samenwerking en de projecten en netwerken die daaruit voortvloeien.

Pagina 74 van 286

Wat willen we bereiken? Euregionale samenwerking bevorderen We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

Benutten (Europese) subsidiemogelijkheden.

•

Continueren samenwerking tussen de Duitsland coordinatoren van de Achterhoekse gemeenten.

•

We hebben een pro-actieve rol in de (EUR) regionale samenwerking.

Kwaliteit (toelichting) Ter voorbereiding op de EUREGIO raad worden door de gemeente Oost Gelre in samenwerking met de Achterhoekse gemeenten drie keer per jaar (digitale) bijeenkomsten georganiseerd. Ook is er een project gestart rondom het thema Arbeidsmigranten waar de gemeente Oost Gelre een actieve rol heeft in samenwerking met de EUREGIO.

Kwaliteit (indicator)

Wat willen we bereiken? Stimuleren Duitse taal onder de inwoners van Oost Gelre Ook afgelopen jaar zijn er verschillende cursussen Duits gegeven aan toeristische ondernemers en detailhandel. In samenwerking met de Grenzhoppers Business School wordt het cursusaanbod verder doorontwikkeld.

Kwaliteit (toelichting) Deze taak is afgerond.

Kwaliteit (indicator)

Dienstverlenend en meedenkend Ambitie We willen dat de dienstverlening van de gemeentelijke organisatie in de brede zin aansluit op wat de buitenen binnenwereld van ons vraagt. Daarbij zetten we in om, mede in de geest van de Omgevingswet, de samenwerking met onze inwoners verder te verdiepen. We willen er zo voor zorgen dat we maximaal aansluiten op de behoeften van de inwoner, ondernemer en organisaties, maar dat we tegelijkertijd realistisch zijn in wat haalbaar is. Pagina 75 van 286

Wat willen we bereiken? Integreren van burgerinitiatieven binnen de organisatie We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

wij faciliteren en omarmen burgerinitiatieven vanuit ons vertrouwen in de samenleving. Wij vinden het daarbij belangrijk dat initiatieven die publieke voorzieningen aanbieden en/of een beroep doen op gemeenschapsgeld, representatief zijn en passen in het algemeen belang.

•

verwachtingsmanagement is essentieel voor het slagen van burgerparticipatie. We zijn transparant, duidelijk en eerlijk over de (on)mogelijkheden. Voor elk onderwerp of project moet vooraf duidelijk zijn hoe inwoners en gemeenteraad betrokken worden. Ook wordt het proces vanuit de organisatie goed geborgd om zaken tijdig af te handelen.

Kwaliteit (indicator)

Wat willen we bereiken? Inwoners, ondernemers en instellingen zijn tevreden over onze dienstverlening en werken graag met ons samen We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

We zijn één organisatie, met medewerkers die met elkaar met plezier en vakmanschap werken aan de opgaven waar Oost Gelre voor staat. De organisatie werkt integraal en opgavengericht, over afdelings- en teamgrenzen heen.

•

We organiseren de dienstverlening zo veel mogelijk dichtbij onze inwoners. Digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet. We leven ons in en achterhalen de behoeften van onze inwoners en ondernemers. Onze grondhouding is “ja, mits”, en we proberen binnen de wettelijke kaders al het mogelijke te doen om zaken voor elkaar te maken

•

We weten wat er in de samenleving speelt, wat dat van ons vraagt en spelen daarop in. Onze rolinvulling is daarbij afhankelijk van het (maatschappelijk) vraagstuk.

•

We hebben de basis op orde. We weten wat we moeten doen, kunnen dat ook en hebben daarbij grip op ons huishoudboekje.

•

We ontwikkelen ons naar een organisatie die flexibel, communicatief en netwerkend is. Zo kunnen we inspelen op wat de inwoner van ons verwacht.

Kwaliteit (toelichting) We zijn één organisatie, we hebben de basis op orde en blijven in ontwikkeling, ook in de communicatie richting onze inwoners. Per 1 januari is de nieuwe organisatiestructuur in werking. Daarin hebben alle medewerkers een plek Pagina 76 van 286

gekregen in een team en is een middenkader opgenomen waarvan alle teamleidersfuncties inmiddels zijn ingevuld. Verder is er een concept organisatievisie opgesteld, voorgelegd, geladen en gemotiveerd aan onze medewerkers. Dit concept is gebaseerd op uitkomsten van onderzoeken die de afgelopen jaren zowel binnen als buiten de organisatie zijn gehouden. Het streven is deze op 2 oktober 2023 definitief vast te stellen. De organisatievisie is ons DNA wat we verder uitwerken via een strategie van vier pijlers; -

Buiten met binnen verbinden;

-

Bestuurlijk en ambtelijk samenspel;

-

Aandacht voor groei en ontwikkeling;

-

Slimmer organiseren.

Met deze nieuwe organisatiestructuur, organisatievisie en strategie werken we steeds meer opgavengericht met oog voor mens en omgeving. Binnen elke pijler vallen verschillende opgaven, zoals het optimaliseren van onze dienstverleningsvisie, het doen van onderzoeken en kritisch te kijken naar huidige processen en deze waar nodig te optimaliseren. De opgaven worden gefaseerd opgepakt en een enkele zijn al gestart. Dit is een continu proces van ontwikkeling waarin we goeie stappen zetten. Zo werken we toe naar een lerende en wendbare organisatie. Optimale dienstverlening We vinden het belangrijk om te weten hoe de samenleving onze dienstverlening ervaart. Zowel de wijze van communiceren als kanaalvoorkeur en kijken we welke onderwerpen er in de samenleving spelen. Daarom zijn we continu aan het monitoren om onze kanalen te optimaliseren en voeren we onderzoeken uit om onze dienstverlening te toetsen. In 2024 hebben wij door de paspoortpiek met de teams Burgerzaken en het KCC ca 6.000 reisdocumenten verstrekt. Wij waren (en zijn) hier goed op voorbereid. Onze inwoners hebben dezelfde snelle dienstverlening ervaren. Dagelijks zijn we bezig om onze dienstverlening te verbeteren. Met het inrichten van het vernieuwde KCC verbeteren we de eerstelijns dienstverlening. We streven ernaar zoveel mogelijk vragen in één keer goed te beantwoorden.

Eind mei is de pilot van ons vernieuwde KCC met goed gevolg afgerond. Naast het positieve effect (we zetten de klant nog meer centraal met deze nieuwe werkwijze) in de eerstelijns dienstverlening, ondervindt de organisatie ook een betere dienstverlening van ons KCC doordat er "warm" wordt doorverbonden. Ook de komende periode blijven we inzetten op verdere professionalisering van ons KCC door training en coaching van de medewerkers. Dit doen we m.i.v. november 2024 door monitoring van het KCC. Via wekelijkse steekproeven meten we de inhoudelijke kwaliteit van onze telefonische dienstverlening. De medewerkers worden individueel gecoacht op basis van deze kwaliteitsmetingen.

Kwaliteit (indicator)

Pagina 77 van 286

Wat willen we bereiken? Kinderen en jongeren worden actief betrokken bij het uitwerken en evalueren van beleid We starten een jongerenforum van 15-35 jaar waar we op regelmatige basis mee gaan sparren over uiteenlopende onderwerpen. Over wat zij missen en wat zij graag anders zouden zien. Ook willen we de betrokkenheid van jongeren stimuleren bij onderwerpen die juist hen aangaan.

Kwaliteit (indicator)

Financieel gezond Ambitie Oost Gelre staat er financieel gezond en stabiel voor, en we hebben de ambitie om dit zo te behouden. Dat is echter geen vanzelfsprekendheid. Op dit moment zijn er al diverse crises die een risico kunnen vormen voor onze financiële positie. Dat dwingt de gemeente om kritisch te blijven ten aanzien van de taakstelling, van bestaande en nieuwe plannen, van investeringen en om te onderzoeken waar er externe financieringsmogelijkheden zijn. Bezuinigingen zijn onwenselijk, maar kunnen niet uitgesloten worden. We willen daarom transparant zijn in de plannen, duidelijk communiceren over de inkomsten en uitgaven, en zo een eerlijke overheid zijn richting onze inwoners en ondernemers.

Wat willen we bereiken? Een financieel gezonde gemeente zijn en blijven We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

we zijn transparant over onze plannen en communiceren duidelijk over inkomsten en uitgaven;

•

we zetten ons in om financiele middelen te verweren door o.a. gebruik te maken van subsidiemogelijkheden;

•

we zetten in op preventie en zijn 'streng aan de poort' om de kosten van Jeugdhulp en Wmo beheersbaar te houden.

Kwaliteit (toelichting) De gemeente is financieel gezien gezond zeker gelet op het rekeningresultaat en de goede reservepositie.

Kwaliteit (indicator)

Pagina 78 van 286

Financieel overzicht Programma 4 Financieel overzicht Bedragen x €1.000 Exploitatie

Begroting 2024

Realisatie 2024

Restant 2024

Lasten

7.437

7.587

-150

Baten

-739

-1.518

778

Stortingen

-298

-407

109

Gerealiseerd resultaat

6.995

6.476

520

Beleidsindicatoren Programma 4 Beleidsindicatoren

Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.

Jaar

Veiligheid

Verwijzingen Halt

aantal per 10.000 jongeren

Bureau Halt

8

9

2024

Veiligheid

Winkeldiefstallen

aantal per 1.000 inwoners

CBS

0,2

1,3

2024

Veiligheid

Gewelds- en seksuele misdrijven

aantal per 1.000 inwoners

CBS

2,7

3,1

2024

Pagina 79 van 286

Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Bron

Oost Gelre

Gemeentegrootte 25.000-50.000 inw.

Jaar

Veiligheid

Diefstallen uit woning

aantal per 1.000 inwoners

CBS

1,0

1,1

2024

Veiligheid

Vernielingen en misdrijven tegen de openbare orde

aantal per 1.000 inwoners

CBS

4,0

4,1

2024

Vhrosv

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

in euro’s

COELO

748

-

2024

Vhrosv

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

in euro’s

COELO

850

-

2024

Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken

Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Bron

Werkelijk

Begroting

Bestuur en ondersteuning

Formatie

fte per 1.000 inwoners

Eigen gegevens

6,52

6,57

Bestuur en ondersteuning

Bezetting

fte per 1.000 inwoners

Eigen gegevens

6,48

6,44

Bestuur en ondersteuning

Apparaatskosten

kosten per inwoner

Eigen begroting

€ 706

€ 729

Bestuur en ondersteuning

Externe inhuur

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

Eigen begroting

5,84%

0,17%

Bestuur en ondersteuning

Overhead

% van totale lasten

Eigen begroting

12,37%

13,81%

Pagina 80 van 286

Paragrafen Inleiding De voorschriften (Besluit begroting en verantwoording) stellen een aantal paragrafen verplicht, die we zowel in de begroting als in het jaarverslag moeten opnemen.

1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Verbonden partijen 3. Bedrijfsvoering 4. Financiering 5. Onderhoud kapitaalgoederen 6. Grondbeleid 7. Lokale heffingen 8. Wet open overheid

Pagina 81 van 286

Paragraaf 1: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Wij leggen een relatie tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Dat geeft inzicht in de robuustheid van onze rekening. Het weerstandsvermogen is de verhouding van de beschikbare weerstandscapaciteit en alle gekwantificeerde risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd en die van materiële betekenis kunnen zijn. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover wij kunnen beschikken om niet-begrote kosten op te vangen.

Beleid weerstandsvermogen Het beleid over integraal risicomanagement en het aan te houden weerstandsvermogen hebben wij uitgewerkt in de Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen. Op basis van informatie uit de risicoinventarisatie doen we een uitspraak over de mogelijke financiële gevolgen van de gedefinieerde risico’s. De kans en financiële impact van alle individuele en gezamenlijke risico’s is hiermee bepaald, zodat we een uitspraak kunnen doen over de te verwachten schadelast. De gewenste omvang van het weerstandsvermogen ontstaat op basis van inzicht in de risico’s, de financiële consequenties en de mogelijkheden om deze risico’s te beheersen of af te dekken. Het is noodzakelijk om risico’s te onderkennen maar niet mogelijk om alle financiële risico’s volledig af te dekken.

Beschikbare weerstandscapaciteit (incidenteel en structureel) Incidentele weerstandscapaciteit (x €1.000)

Rekeningresultaat

5.423

Algemene reserve (vrij besteedbaar)

14.218

Totaal

19.641

Tabel 2.1 incidentele weerstandscapaciteit

Pagina 82 van 286

Structurele weerstandscapaciteit (x € 1.000)

Onbenutte belastingcapaciteit voor gemeentelijke belastingen en heffingen

1.300

Rentebaten algemene reserve (vrij besteedbaar)

176

Totaal

1.476

Tabel 2.2 structurele weerstandscapaciteit

Benodigde weerstandscapaciteit volgens risico simulatie De benodigde weerstandscapaciteit berekenen we jaarlijks bij het opstellen van de begroting en de jaarrekening op basis van de op dat moment gewaardeerde risico’s. Op basis van ons risicoprofiel hebben wij een berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. We hebben ruim 30 risico’s beschreven en gekwantificeerd. Ten opzichte van vorig jaar is de maximale schadelast met € 510.000 en de gemiddelde schadelast met € 60.000 toegenomen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de toegenomen onzekerheid m.b.t. de voorspelbaarheid van baten en lasten. De berekende gemiddelde schadelast bedraagt € 1.637.500 en de maximale schadelast is becijferd op € 2.690.000. De uiteindelijke beoordeling van het weerstandsvermogen wordt via een ratio berekend: Ratio weerstandsvermogen = beschikbare weerstandscapaciteit/benodigde weerstandscapaciteit De ratio van het weerstandsvermogen geeft aan hoe het weerstandsvermogen gewaardeerd wordt. Bij het bepalen van de ratio’s gaan we uit van de gemiddelde schadelast. Dit resulteert in de weerstandsratio in tabel 2.3. Weerstandsratio = Ratio weerstandsvermogen

Weerstandsratio

Ratio

Waardering

Totaal weerstandsvermogen

12,9

Uitstekend

Tabel 2.3 Weerstandsratio

Wij streven een waardering na die minimaal als voldoende wordt omschreven. Dit komt erop neer dat sprake is van voldoende weerstandsvermogen als de beschikbare weerstandscapaciteit hoger of gelijk is dan de

Pagina 83 van 286

benodigde weerstandscapaciteit (dus ≥1,0). Uiteindelijk kunnen we concluderen dat onze weerstandscapaciteit uitstekend is. Risico-inventarisatie gemeente Oost Gelre De voor de bepaling van onze weerstandscapaciteit relevante risico’s staan in onderstaande risicoinventarisatie. Voor elk risico hebben wij: •

Oorzaak en gevolg in beeld gebracht;

•

De beheersmaatregelen ter voorkoming en ter beheersing genoemd;

•

Het risico gewaardeerd (kans en financieel gevolg ingeschat).

Verkorte beschrijving van de belangrijkste financiële risico's In onderstaande tabel treft u een verkorte beschrijving van de belangrijkste financiële risico’s aan: Projecten en Investeringen Bij de grondexploitaties gaat het om prognoses van opbrengsten en kosten. De feitelijke kosten en opbrengsten kunnen bij realisatie afwijken van wat gepland is. Maatregel: Bouwgrondexploitatie Dekking van eventuele verliezen door aanwending van de reserve bouwgrondexploitatie. Jaarlijkse herziening en beoordeling van de Grex om tijdig te kunnen bijsturen.

Regionaal bedrijventerrein De Laarberg

Bij de exploitatie van bedrijventerreinen gaat het om prognoses van opbrengsten en kosten. De feitelijke kosten en opbrengsten kunnen bij realisatie afwijken van wat gepland is. Maatregel: Jaarlijkse herziening en beoordeling van de Grex om tijdig te kunnen bijsturen. Mogelijke afwaardering van boekwaarde gemeentelijk vastgoed.

Gemeentelijk vastgoed

Maatregel: Herbestemming van gemeentelijk onroerend goed.

Onderwijshuisvesting

Verzoek om bijdrage in de bekostiging van nieuwbouw en/of renovatie van schoolgebouwen. Maatregel:

Pagina 84 van 286

Projecten en Investeringen Opstellen van een (meerjaren) integraal onderwijshuisvestingsplan (nieuwbouw en vervangende nieuwbouw) om de financiële gevolgen in beeld te hebben. Open einde regelingen Overschrijding budget door groter beroep op deze voorziening. Leerlingenvervoer

Maatregel: Sturen op schoolkeuze (school in woonplaats). Structureel onvoldoende budget om de taken op grond van de Wmo te kunnen bekostigen.

Wmo

Maatregel: Contract- en leveranciersmanagement (CLM) - w.o. monitoring. Structureel onvoldoende budget om de taken op grond van de Jeugdwet te kunnen bekostigen

Jeugdwet

Maatregel: Contract- en leveranciersmanagement (CLM) - w.o. monitoring. Structureel onvoldoende budget om de taken op grond van de Participatiewet te kunnen bekostigen.

Participatiewet

Maatregel: N.v.t. Overschrijding budget minimabeleid.

Minimabeleid

Maatregel: N.V.T. (open einderegeling)

Aansprakelijkheid Risico op schadeclaims en/of mislopen aanbestedingsvoordelen. Inkoop- en contractmanagement

Pagina 85 van 286

Maatregel: Inrichten van een contractmanagementsysteem en betrekken van inkoopadviseur bij aanbestedingstrajecten.

Projecten en Investeringen

Vergunningverlening, handhaving en toezicht

Aansprakelijkheid van gemeente voor schade tijdens een evenement als gevolg van toezicht falen. Aansprakelijkheid van gemeente voor schade na afgifte van een bouwvergunning. Maatregel: Afsluiten van een risicoaansprakelijkheidsverzekering.

Ketenbeheer Misbruik en/of oneigenlijk gebruik van subsidies, niet voldoen aan prestatieafspraken. Gesubsidieerde instellingen

Maatregel: Periodiek contact tussen beleidsmedewerker en gesubsidieerde instelling.

Discontinuïteit zorg aan inwoners

Risico dat zorgaanbieders zich terugtrekken uit de markt of failliet gaan en de zorg duurder moet worden ingekocht. Maatregel: Periodiek contact tussen CLM en zorgaanbieder.

Verbonden partijen en deelnemingen De inkomsten uit detachering van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt is lager dan geraamd. Fijnder

Maatregel: Focus op governance, actief managen van risico's, monitoren ontwikkelingen. Dividend is lager dan verwacht.

BNG (Bank Nederlandse Gemeenten)

Maatregel: N.v.t. Financieel tekort kan niet worden opgevangen binnen eigen begroting of weerstandsvermogen.

VNOG

Maatregel: Focus op governance, actief managen van risico's, monitoren ontwikkelingen.

Pagina 86 van 286

Verbonden partijen en deelnemingen Risico dat door de gemeente verstrekte geldleningen niet (volledig) worden terugbetaald en/of aangesproken wordt op afgegeven garantstellingen. Garantstellingen en gewaarborgde geldleningen

Maatregel: Leningen en garanties worden enkel verstrekt aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen met uitzodering van de achtervang overeenkomst met WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw)

Middelenmanagement Risico op lagere inkomsten uit bouwleges dan geraamd. Bouwleges

Maatregel: N.v.t. Niet realiseren taakstellende bezuinigingen.

Taakstellende bezuinigingen

Maatregel: Bewaking voorgang realisatie via reguliere tussentijdse rapportages.

Algemene Uitkering uit het Gemeenfonds

Risico is dat de inkomsten uit het Gemeentefonds afwijken van wat in de begroting geraamd is door: Ontwikkelingen in het accres; ontwikkelingen in de verdeelmaatstaven (bijvoorbeeld aantal inwoners/woonruimten); effecten van taakmutaties (bijvoorbeeld bij nieuwe taken voor gemeenten); effecten van onder- en overschrijdingen van het plafond van het BTW compensatiefonds; de mogelijkheid van een eenzijdige korting door het rijk. Maatregel: Op de voet volgen van ontwikkelingen en tijdig vertalen van de circulaires naar de begroting. Als gevolg van een stijgende inflatie en toenemende onzekerheid kan aanleiding zijn voor een stijging van de rente. Pas wanneer de inflatie een structurele werking krijgt (mede als gevolg van een bovengemiddelde stijging van de lonen en salarissen) wordt een rentestijging reëel teneinde de inflatie te beteugelen.

Financiering en rente risico

Maatregel: Door een spreiding in de looptijden van de leningenportefeuille aan te brengen beheersen we het renterisico op de vaste schuld. Door onze langlopende financiering te realiseren binnen de kaders van de renterisiconorm wordt het renterisico van de langlopende schuld op verantwoorde wijze beheerst.

Pagina 87 van 286

Bedrijfsvoering

Toename wachtgeld- en/of pensioenverplichtingen door (politieke) ontwikkelingen. Maatregel: N.v.t. Werving en ontslag van personeel.

Tekort aan gekwalificeerd personeel. Maatregel: •

Overdragen van kennis van oudere naar jongere collega's,

•

We werken aan goede (secundaire) arbeidsvoorwaarden om daarmee een aantrekkelijke werkgever te blijven.

Verschil tussen aanwezige en gewenste competenties. Beschikbaarheid gekwalificeerd personeel

Maatregel: We zetten het instrument strategische personeelsplanning in. We brengen in beeld welke formatie nu en in de toekomst nodig is. Daarnaast stellen we vast over welke competenties onze medewerkers moeten beschikken.

Cybersecurity en privacy

Informatiebeveiliging

Pagina 88 van 286

Gemeenten beschikken over een enorme hoeveelheid aan informatie. Deze informatie zegt vaak veel over de persoonlijke levenssfeer van mensen: hun gezinssituatie, hun werk en inkomen, eventuele schulden, opleiding, gezondheid etc. Het is informatie die we in de meeste gevallen van onze inwoners zelf hebben gekregen in het vertrouwen dat de gemeente deze informatie nodig heeft voor ons werk, dat we er zorgvuldig mee omgaan en dat de gegevens niet gedeeld worden met anderen of zo maar op straat komen te liggen. De informatie is voor onze dienstverlening belangrijk zo dat we er zuinig op moeten zijn. In tijden waarin de overheid steeds meer gevoelige informatie van, over en voor inwoners verwerkt, is het van groot belang dat diezelfde overheid deze informatie ook goed dient te beschermen. Het gaat dan niet alleen over gegevens over de inwoners, maar ook over andere gevoelige gegevens, zoals financiële informatie en gegevens over besluitvorming binnen de gemeentelijke organisatie. Bij de uitwisseling van informatie kunnen beveiligings- en privacy risico’s voordoen die een groot impact kunnen hebben (financieel en imago).

Bedrijfsvoering

Maatregel: Het informatieveiligheidsbeleid legt de basis voor de informatiebeveiliging voor de gemeente Oost Gelre voor de komende jaren. Het beleid beschrijft de strategische en tactische uitgangspunten voor de jaren 2024 tot 2026. Hierbij bouwen we voort op de stappen die in de voorgaande jaren gezet zijn. Sinds 1 januari 2020 geldt een nieuw normenkader voor informatiebeveiliging: de Baseline Informatiebeveiliging Overheden (BIO). De in 2024 geïmplementeerde versie is BIO1.04. De BIO is het normenkader voor de gehele overheid. Het is een set maatregelen die tezamen voor een basisbeveiliging zorgen. Deze wordt jaarlijks getoetst conform de ENSIA systematiek.

Wet- en regelgeving

Niet voldoen aan fiscale bepalingen met naheffing en boetes tot gevolg. Maatregel: Fiscale regels

Inhuur van een fiscalist voor een dagdeel per 2 weken en door permanente educatie van medewerkers financiën en periodieke scholing van budgethouders.

Nadere toelichting van de belangrijkste financiële risico's Btw-compensatiefonds De ontwikkeling van het BTW-compensatiefonds (BCF) en het bijbehorende plafond leiden conform het Financieel Akkoord Rijk/VNG met ingang van 2015 tot een toename of afname van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Bij overschrijding van dit maximum worden gemeenten gekort op hun uitkering uit het Gemeentefonds. Bij een onderschrijding wordt de ruimte tot aan het plafond alsnog uitgekeerd aan de gemeenten. Evenals in voorgaande jaren is geen sprake van een overschrijding van het maximum. Het eventueel overschot wordt toegevoegd aan het gemeentefonds en zal bij de afrekening van het boekjaar door het rijk worden uitgekeerd. De verwachting is dat er ook in 2024 wederom sprake is van een forse onderschrijding. Ontwikkeling van de algemene uitkering De algemene uitkering kent voor 2024 een fors positieve ontwikkeling. Ten opzichte van de primitieve begroting 2024 is de algemene uitkering gestegen met bijna € 2,5 miljoen. De stijging wordt vooral veroorzaakt door de inflatie en incidentele toevoegingen. De decentralisatie-uitkering stijgt met € 475.000 ten opzichte van de primaire begroting onder meer door de toevoeging van middelen voor uitvoeringskosten in het kader van de Omgevingswet, LBV en LBV-plus en natuurbrandpreventie en - migratie. De integratiePagina 89 van 286

uitkering participatie is verhoogd met € 750.000 ten opzichte van de primaire begroting vooral als correctie op de sterk gestegen vraag en kosten in de zorg. Ten opzichte van de primaire begroting 2024 ad € 61,6 miljoen bedraagt de totale uitkering uit het gemeentefonds werkelijk € 65,3 miljoen. Een stijging van de totale algemene uitkering van € 3,7 miljoen. Openeinderegelingen Minimabeleid, schuldhulpverlening en leerlingenvervoer zijn zogenoemde open einderegelingen waarbij ook in 2024 het beroep op de schuldhulpverlening licht is toegenomen. De uitgaven voor minimabeleid blijven voor 2024 onder de begrote ramingen. Dit is mede te danken aan een blijvend lage werkloosheid en verhoging van het minimumloon Qua leerlingenvervoer zien we een lichte daling, omdat we strak sturen op meer gebruik van openbaar vervoer. Dit neemt niet weg dat, afhankelijk van de leerlingproblematiek deze kosten weer kunnen gaan stijgen. Wmo Ten opzichte van de primaire begroting zien we in 2024 een lagere uitgave van circa € 450.000. Hierbij dient te worden aangetekend dat door de nog af te rekenen lumpsum financiering dit de nodige onzekerheden met zich meebrengt. Jeugdzorg Als gemeente zijn we niet de enige verwijzer op grond van de jeugdwet maar wel verantwoordelijk voor alle kosten. Ook gecertificeerde instellingen (GI’s), huisartsen en kinderartsen kunnen doorverwijzen.

Hier hebben wij dus beperkte invloed op de doorverwijzingen en dit vormt een risico. We zetten vol in op preventie en verdere samenwerking met de huisartsen (middels de Praktijkondersteuners Huisartsen Jeugd, POH-J). Doel is om te normaliseren en dure verwijzing naar tweedelijns zorg te voorkomen. De samenwerking met de huisartsen is inmiddels structureel, waarbij zorgverzekeraar Menzis al co-financier functioneert voor de inzet van De POH-J. Met de GI’s worden afspraken gemaakt op Gelders niveau middels de Gelderse Verbeteragenda Jeugd. Doel is de dienstverlening te verbeteren waarbij ook de samenwerking (het samen optrekken) tussen gemeentelijke teams en de GI’s een belangrijk speerpunt is. Op verwijzingen binnen de jeugdzorg hebben we dus niet altijd invloed. Daarnaast zijn er zeer intensieve vormen van jeugdhulp die ook zeer kostbaar zijn, zoals Jeugdzorg Plus en daarnaast ook de huidige afbouw van deze Jeugdzorg Plus naar kleinschaligere (en dus duurdere) groepen. Ook in 2024 is er sprake van een toename op kosten van jeugdzorg. Tot slot dient te worden opgemerkt dat er een nieuwe inkoop in voorbereiding is die vanaf 2026 in dient te gaan. Participatiewet We willen bereiken dat zoveel mogelijk mensen deelnemen aan het arbeidsproces en in de samenleving. Dit gaan we bereiken door integratie van de taken in het sociaal domein.

Niet de wet staat centraal maar de vraag van onze inwoners. Wij zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de Participatiewet. Deze uitvoering (zoals het verstrekken van uitkeringen en het zoveel mogelijk regulier aan het werk helpen van werkzoekenden en het ondersteunen door middel van loonkostensubsidie) hebben wij bij Fijnder belegd. Wij dragen echter de financiële risico’s. In 2024 is het uitkeringsbestand met 3,6% gestegen. In 2024 was de Pagina 90 van 286

rijksuitkering (BUIG budget) voldoende om de kosten van de stijging van het uitkeringsbestand op te vangen. Dit blijft voor de komende jaren wel een risico, met name vanwege de toename van het aantal statushouders en inwoners met een arbeidsbeperking. Inwoners met een arbeidsbeperking Inwoners met een arbeidsmarktbeperking die onder de participatiewet vallen dienen we zoveel mogelijk regulier aan de slag te helpen Voor deze groep inwoners hebben we loonkostensubsidie beschikbaar om de beperkte loonwaarde te compenseren. Eind 2024 zijn er 50 mensen met behulp van loonkostensubsidie aan de slag bij een reguliere werkgever. Daarnaast kunnen we een voorziening beschut werk toekennen. Een steeds grotere groep slaagt er dus op deze manier in om werk te vinden. De loonkostensubsidie en de kosten voor beschut werk moeten echter wel gefinancierd worden uit het BUIG-budget. Dus ook succesvolle plaatsingen met loonkostensubsidie houden een financieel risico in voor de gemeente Gebundelde uitkering (BUIG) Wij ontvangen een gebundelde uitkering (de BUIG) om daarmee de uitkeringen in het kader van de Participatiewet te bekostigen. De Participatiewet kent een budgetteringsystematiek. Dit is een financieringssystematiek die zo is ingericht dat het gemeenten moet prikkelen om zoveel mogelijk mensen uit de uitkering en aan het werk te helpen en te houden.

De gebundelde uitkering is een ongeoormerkt budget. Wij mogen een overschot op het budget vrij besteden, maar moeten een tekort op het budget in beginsel zelf opvangen. Gemeenten die tekorten hebben op hun budget op grond van de PW moeten deze tekorten in beginsel opvangen uit eigen middelen. Gemeenten die een omvangrijk tekort hebben, kunnen onder voorwaarden in aanmerking komen voor een aanvullend budget, de zogenaamde vangnetregeling. We hebben meermalen een beroep gedaan op deze vangnetregeling. Uitvoering Wsw De wijze van uitvoering van de Wsw ligt bij Fijnder. Hierdoor is er 1 uitvoeringsorganisatie voor alle activiteiten van arbeidsmatige dagbesteding tot begeleiding naar regulier werk. De beschut binnen populatie wordt begeleid vanuit een werklocatie in Groenlo. Dit zijn eind 2024 73 werknemers. Er zijn 110 werknemers "buiten” gedetacheerd. De werknemers in detachering worden ook begeleid door Fijnder. Wel zijn er zorgen over het subsidieresultaat binnen de Wsw. Het subsidieresultaat is de som van de loonkosten enerzijds en de Wsw-subsidie anderzijds. Voor iedere sw-medewerker kan het subsidieresultaat worden vastgesteld. Statushouders Een steeds groter deel van ons uitkeringsbestand bestaat uit statushouders. Deze groep heeft vaak een grote afstand tot de arbeidsmarkt vanwege allerlei oorzaken (taal, relevante opleiding, trauma etc.).

Uiteraard bieden we deze inwoners taal- en integratietrajecten aan. Desondanks lopen we het risico dat deze groep langdurig een beroep moet doen op een uitkering. Hierdoor kan er een tekort ontstaan op het BUIG-budget.

Pagina 91 van 286

Schuldhulpverlening Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor de schuldhulpverlening. Hierin werken we samen met de Stadsbank Oost Nederland en de vrijwilligers van Schuldhulp Op Maat. Een andere wettelijke taak is vroegsignalering waarbij het doel is om onoplosbare schulden te voorkomen en zo snel mogelijk perspectief te bieden aan onze inwoners. Door de hoge inflatie zijn de kosten van levensonderhoud enorm gestegen. Het Rijk en de gemeente heeft hierop geanticipeerd door aanvullende ondersteuningsmaatregelen (energietoeslag lokale subsidie) aan te bieden. Daarnaast zijn uitkeringen en minimumloon fors verhoogd. We hebben in 2024 geen substantiële toename gezien van het aantal inwoners in financiële problemen. Dit blijft echter wel een risico aangezien de kosten van levensonderhoud hoog zijn en veel inwoners het maar net redden om de eindjes aan elkaar te knopen. Bouwgrondexploitatie Vanuit strategisch en financieel oogpunt is het noodzakelijk om minimaal 1 keer per jaar de ontwikkeling en verkoop van woningen en bedrijventerreinen herzien. De afgelopen periode zijn diverse bouwkavels en bedrijfskavels verkocht. De financiële gevolgen brengen we bij de vaststelling van de bestemmingsplannen met bijbehorende exploitatieopzetten in beeld. Ook houden we al bij nieuwe bestemmingsplannen rekening met de uitspraak van de Raad van State over stikstof.

De nota grondbeleid is door u vastgesteld. Uitgangspunt voor bouwgrondexploitatie blijft een sluitende exploitatieopzet. Jaarlijks actualiseren we de exploitatieopzetten. Als hieruit blijkt dat een tekort ontstaat, verwerken we het verlies in de jaarrekening. Wij verwachten dat de exploitatie van zowel woningbouw als bedrijventerreinen minimaal kostendekkend is. In de nota grondbeleid gaan we nader in op de exploitaties en de maatregelen die nodig zijn om financiële risico’s te beheersen. Bij de waardering van de gronden houden we rekening met invoering van de vennootschapsbelastingplicht en kiezen we voor de fiscaal meest gunstige optie. Regionaal bedrijvenpark Laarberg In de huidige economische situatie zijn er financiële risico’s verbonden aan de bouwgrondexploitatie van Laarberg. De risico’s en onzekerheden kunnen we moeilijk inschatten. De financiële risico’s hebben we verdisconteerd in het benodigde weerstandsvermogen. Hierbij hebben we rekening gehouden met de lange looptijd van de exploitatie en het te verwachten exploitatieresultaat bij verschillende scenario’s. Planschadevergoeding Bij bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen met projectafwijking sluiten we een afwentelingsovereenkomst planschade af. Zo vergoedt de initiatiefnemer eventuele planschadekosten.