jaarrekening oost gelre 2022

Wat willen we bereiken? Onderwijsinstellingen realiseren een gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig aanbod van onderwijs(huisvesting). •

Zolang de kwaliteit van het onderwijs gewaarborgd blijft, gaan wij ervan uit dat het schoolbestuur in elke kleine kern een basisschool in stand houdt.

•

Kritisch zijn en blijven op de stichtingskosten en de dienstverlening naar andere scholen binnen onze gemeente.

•

Samenwerking tussen scholen (in lijn met het convenant dat begin 2017 is gesloten tussen de dbo’s en de besturen van het primair onderwijs) moet centraal staan.

Kwaliteit (toelichting) Het opstellen IHP is gestart en loopt volgens planning. Er zijn gesprekken gaande met het schoolbestuur over de realisatie van het IKC Karel Doormanstraat. Dit geldt ook voor de onderwijshuisvesting voor SG Harreveld.

Wat willen we bereiken? Kinderen komen op jonge leeftijd in aanraking met buitenschoolse activiteiten zoals sport, cultuur en creativiteit. We zetten in op samenwerking tussen sportverenigingen, kinderopvang en basisscholen. Door kinderopvang en buitenschoolse activiteiten zoals sport, cultuur en vrijetijdsbesteding te combineren, komen kinderen op jonge leeftijd hiermee in aanraking en kunnen gezinnen worden ontlast.

Pagina 32 van 258

Kwaliteit (toelichting) Dit is een continu proces. Op dit moment wordt er vooral ingezet op naschools aanbod (in samenwerking met kinderopvang) op de basisscholen in Groenlo en Lichtenvoorde. Voorbeeld hiervan is de sportspeeltuin in de Hamalandhal Lichtenvoorde.

Wat willen we bereiken? Onderwijsinstellingen realiseren meer marktgestuurde opleidingen. We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

Onze kinderen komen te weinig in contact met techniek. Initiatieven als het ‘Technieklokaal’ zijn zeer waardevol.

•

We willen meer markt gestuurde opleidingen. Opleidingen die naadloos aansluiten bij de behoefte van bedrijven zodat in onze regio mensen worden opgeleid waar onze bedrijven op zitten te wachten.

Kwaliteit (toelichting) SG Marianum en IKGL ontwikkelen samen verschillende leeractiviteiten in het Futurelab van het Marianum in Lichtenvoorde. Het Futurelab is de opvolger van het Technieklokaal. Het doel is om basisschoolleerlingen te enthousiasmeren voor en kennis te laten maken met de uitdagingen en mogelijkheden in technische en technologische beroepen. De gemeente draagt (financieel) bij aan een goede samenwerking.

Wat willen we bereiken? Oost Gelre streeft ernaar de stagehoofdstad van de regio te worden Hoewel dit ook de verantwoordelijkheid is van het bedrijfsleven, draagt de gemeente Oost Gelre haar steentje bij.

Kwaliteit (toelichting) We nemen deel aan de SmartHub. Door deel te nemen aan de SmartHub dragen wij bij aan het realiseren van kwalitatief goede leer- en werkplekken in Oost Gelre. SmartHub Achterhoek is een non-profit initiatief van Achterhoekse ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. Zij laten zien dat de Achterhoek veel te bieden heeft voor studenten die op zoek zijn naar een stage, afstudeeropdracht of startersfunctie. De aangesloten werkgevers hebben veel vacatures voor (afstudeer)stages van goede kwaliteit.

Pagina 33 van 258

Sport Inleiding Bewegen is heel belangrijk, als ontspanning en als voorwaarde voor een gezond leven. Maar sport heeft ook een andere functie: het brengt mensen samen en maakt hen weerbaar. Sport speelt ook een belangrijke rol bij het overbrengen van onmisbare waarden en vaardigheden in het gewone leven, zoals teamgeest en respect voor de ander.

Een sterke Sportvisie is de basis van het gemeentelijk sportbeleid. Het is belangrijk om goede randvoorwaarden te creëren binnen de gemeente om sporten en bewegen zo optimaal mogelijk te maken. Rekening moet worden gehouden met verhouding tussen recreatief en prestatief sporten en de verschuiving van verenigingssporten naar individuele sporten in de openbare ruimte, zoals wandelen, fietsen en hardlopen. Wij vinden het belangrijk dat inwoners bekend zijn met de veelzijdigheid van sportmogelijkheden, weten hoe gezond het is en waardering hebben voor de bijdrage die sport levert aan samenwerking, het welzijn van mensen en de leefbaarheid in buurten en dorpen.

Wat willen we bereiken? Oost Gelre heeft een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, spelen en ontmoeten We willen naar openbare speelplekken waar inwoners kunnen bewegen, ontmoeten en spelen (BOS). Daardoor stimuleren we de gezondheid en sociale cohesie van onze inwoners.

Kwaliteit (toelichting) Uitvoering van de BOS visie is continu proces en jaarlijks worden er openbare speelplekken (her)ingericht.

Wat willen we bereiken? Versterken van sportnetwerken. Sportverenigingen die (meer) met elkaar samenwerken op thema's zoals vrijwilligers, financien, sponsoring en mogelijke samenwerkingsmogelijkheden verkennen om toekomstbestendig te worden.

Kwaliteit (toelichting) Vanuit het Beweeg- en Sportakkoord Heel Oost Gelre Beweegt worden sporttak overleggen bijgewoond of georganiseerd. In samenwerking met Achterhoek in Beweging organiseren we bijeenkomsten over verschillende thema's. Zo zijn de binnensportverenigingen Groenlo in 2022 in gesprek gegaan over toekomstbestendige verenigingen en samenwerking onderling tussen de verenigingen. Deze sessies waren onder leiding van Achterhoek in Beweging. Pagina 34 van 258

Wat willen we bereiken? Voor alle inwoners is er een passend sport- en beweegaanbod Wij willen een vitale samenleving zijn waar bewoners gezond opgroeien. Bij een vitale bevolking zijn er voor elke doelgroep voldoende mogelijkheden om te kunnen bewegen, ongehinderd leeftijd, lichamelijke of geestelijke gezondheid, etnische achtergrond, seksuele geaardheid of sociale positie. Het ongeorganiseerd en ongebonden sporten neemt toe, maar de sportverenigingen zijn toch het hart van de sport. Veel inwoners zijn lid van een sportvereniging. De verenigingen hebben de kans om zich meer tot maatschappelijk partner te ontwikkelen met een breder aanbod (open club en vitaal sportparkgedachte). Hier is ook een rol weggelegd voor de sport- en cultuurcoaches. Wij zetten sport- en cultuurcoaches in om de verbinding te maken en om specifieke doelgroepen (waaronder ouderen en mensen met een beperking) te stimuleren om te bewegen. Waar mogelijk ontplooien we de activiteiten op bestaande sportaccommodaties.

Kwaliteit (toelichting) Het aanbod is digitaal inzichtelijk gemaakt via het platform www.vrijetijdsmakelaar.nl. Dit moet in 2023 nog meer vorm en inhoud gaan krijgen. In 2022 is de eerste editie van de Sportweek Oost Gelre georganiseerd met diverse activiteiten voor jong & oud. Vanuit het lokaal beweeg- en sportakkoord proberen we zoveel mogelijk doelgroepen te bereiken en met name de doelgroep die niet of nauwelijks beweegt. Hiervoor zijn verschillende initiatieven opgestart en brengt de beweegmakelaar vraag en aanbod bij elkaar.

Wat willen we bereiken? Wij streven naar een vitale en sportieve samenleving, waarin sport en bewegen vooral bijdragen aan gezondheid, leefbaarheid en sociale cohesie van alle inwoners. Sport en bewegen zetten we in als middel voor participatie. Vooruitlopend op de veranderende bevolkingssamenstelling is het van belang dat we in de Sportvisie Oost Gelre concreet aandacht besteden aan de locatiekeuze, omvang en kwaliteit van de accommodaties. Multifunctionaliteit en samenwerking (binnen en buiten de sport en met name met het onderwijs) zijn daarin centrale begrippen.

Kwaliteit (toelichting) Bij alle (nieuwe) sportaccommodaties is dit een belangrijk aandachtspunt en zetten we in op multifunctionele sportaccommodaties. Actueel is daarin de binnensport Groenlo (locatie Marianum) waar sport en onderwijs in één sporthal samen gaan. In Harreveld en Zieuwent zijn verenigingen met elkaar in gesprek om onder één dak te gaan in de toekomst. Bij deze ontwikkelingen sluit namens de gemeente de verenigings- en vrijwilligersorganisatie (tevens kleine kernen regisseur) aan.

Pagina 35 van 258

Wat gaan we ervoor doen?

We stellen een toekomstbestendige investering- en onderhoudsplan op voor de sportaccommodaties. Vooruitlopend op de veranderende bevolkingssamenstelling is het van belang dat we in de Sportvisie Oost Gelre concreet aandacht besteden aan de locatiekeuze, omvang en kwaliteit van de accommodaties. Multifunctionaliteit en samenwerking (binnen en buiten de sport en met name met het onderwijs) zijn daarin centrale begrippen.

We zetten buurtsportcoaches in op de thema's gezondheid en sociale cohesie. We stimuleren een gezonde leefstijl. De gemeente werkt mee met het 'beweegvriendelijk' maken van de openbare ruimte. Hiermee draagt de gemeente bij aan het verlagen van de drempel om voldoende te bewegen en zo lang mogelijk fit en vitaal te blijven.

Vrijwilligerswerk, de onmisbare schakel! Inleiding Vrijwilligers, mensen die zich met hart en ziel inzetten voor een ander, vormen een onmisbare schakel in de binding en leefbaarheid van Oost Gelre. Het is belangrijk dat verenigingen en vrijwilligers dat kunnen blijven doen, zeker nu er op het gebied van jeugdhulp, zorg, Wmo en werk en inkomen taken bij zijn gekomen. Verenigingen, vrijwilligers en dorps- en wijkbelangenorganisaties weten wat daarvoor nodig is en zijn daarmee een belangrijke partner voor de gemeente. Zij maken mogelijk dat inwoners zo lang mogelijk in hun eigen omgeving kunnen blijven meedoen en er ook aan kunnen blijven bijdragen. Maar dat vraagt nóg nadrukkelijker om behoud van professionaliteit, organisatiekracht en stabiliteit binnen verenigingen en vrijwilligersorganisaties. Wij willen hen daarbij ondersteunen. Wat willen we bereiken? Vrijwilligers ontvangen goede ondersteuning Inwoners blijven zich inzetten als vrijwilliger op een manier die aansluit bij hun levensfase en mogelijkheden. Vrijwilligers(organisaties) ontvangen de ondersteuning die bij hun ondersteuningsvraag en de actuele ontwikkelingen op het gebied van vrijwillige inzet past. Naast de digitale ondersteuningsmogelijkheden (www.sameninoostgelre.nl) ontvangen zij ondersteuning van een vrijwilligersondersteuner.

Op deze wijze versterken on- en offline elkaar en blijven inwoners zich vrijwillig inzetten.

Kwaliteit (toelichting) Vrijwilligersorganisaties weten ons te vinden bij vragen. Vraagstukken worden bij organisaties opgehaald, intern afgestemd en vertaald naar concrete onderwerpen, denk aan bijeenkomsten over middelengebruik. Het platform www.vrijtijdsmakelaar.nl is gelanceerd. De eerste organisaties hebben zich aangemeld. In 2023 bouwen we dit verder uit en geven we hier externe bekendheid aan. We maken de koppeling met bestaande Pagina 36 van 258

structuren, denk aan de Sportweek Oost Gelre. www.sameninoostgelre.nl gebruiken wij voor het geven van informatie en het aankondigen van activiteiten. Ook het vrijwilligersprikbord is hierop beschikbaar.

Wat willen we bereiken? Senioren, vrijwilligers(organisaties) en welzijnsorganisaties weten elkaar te vinden. De site www. sameninoostgelre.nl ontwikkelen wij door. Op de site www.sameninoostgelre.nl publiceren wij het structurele aanbod. Incidentele activiteiten leveren organisatoren aan waarna het op deze site geplaatst wordt. Daarnaast worden activiteiten, die bijvoorbeeld in het kader van dementievriendelijke wijk, valpreventie, bewustwording alcoholgebruik etc. worden georganiseerd, vanuit de gemeente ook bekend gemaakt via de gemeentepagina. Hiermee zetten wij www.sameninoostgelre in om inwoners op de hoogte te brengen van activiteiten die wij in hert kader van ons gemeentelijk sociaal beleid uitvoeren.

Kwaliteit (toelichting) Naast www.sameninoostgelre.nl is er eind 2022 een markt georganiseerd voor professionals en vrijwilligersorganisaties om elkaars aanbod beter te leren kennen. Deze markt was druk bezocht en zal een vervolg krijgen.

Wat willen we bereiken? (Jonge) mantelzorgers ondersteunen Vanaf oktober 2021 wordt de mantelzorgondersteuning uitgevoerd vanuit het sociaal team.

Kwaliteit (toelichting) Voorjaar 2022 is een consulent gestart die o.a. jonge mantelzorgers ondersteuning biedt. Voor jonge mantelzorgers is een huiskamerbijeenkomst georganiseerd door Mazzel tijdens de week van de jonge mantelzorger. Tijdens de dag van de mantelzorger is een extra activiteit georganiseerd. In regionaal verband is er in het najaar een kamp voor jongen mantelzorgers georganiseerd. Alle ouders en verzorgers van jongeren die jeugdhulp ontvangen, zijn aangeschreven om het aanbod voor jonge mantelzorgers onder de aandacht te brengen. Zij kregen ook een mantelzorgcompliment . Hier zijn 155 jonge mantelzorgers voor aangemeld.

Pagina 37 van 258

Cultuur en verenigingen Inleiding Binnen onze gemeente is het behoud van cultuur en het verenigingsleven van groot belang. Daarom willen we samenwerking tussen vormen van cultuur en verenigingen bevorderen. De opgave voor de gemeente is om, samen met maatschappelijke organisaties en sportclubs, te zorgen voor een gezonde leefomgeving. Wat willen we bereiken? Sociaal cuturele centra, verenigingsgebouwen, sportgebouwen en velden waar mogelijk privatiseren. Daar waar mogelijk privatiseren van sociaal culturele centra met het oog op kostenbeheersing en zelf verantwoordelijkheid dragen. Verenigingen stimuleren we om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor onderhoud van verenigingsgebouwen, sportgebouwen- en velden. Dit kan ook deels door de zelfwerkzaamheid te belonen.

Kwaliteit (toelichting) We zijn met verenigingen in gesprek om te komen tot (verdere) privatisering. De financiële taakstelling is gerealiseerd door de verhuur van gebouwen daar waar mogelijk tegen 'commerciële' tarieven te verhuren. Onder meer aan de GGD en Heijmans.

Wat willen we bereiken? Stijging in de beoefening van pop- en lichte muziek. Middels het Cultuurconvenant wordt op basisscholen een nieuwe invulling gegeven aan het muziekonderwijs (AMV-lessen), waar ook de lichte en popmuziek een onderdeel van zal worden.

Kwaliteit (toelichting) Het jaar 2022 was een tussenjaar. De ontwikkelingen vinden in 2023 plaats. De lichte en popmuziek zal onderdeel zijn van de cultuurmenu's op de basisscholen.

Wat willen we bereiken? Versterking eigen identiteit en toegankelijkheid van de streekcultuur. Het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL) richt zich op de streekcultuur en -historie van de Achterhoek én Liemers. Door middel van het organiseren van en participeren in activiteiten wil het Erfgoedcentrum de regionale identiteit, de eigenheid van de Achterhoek én Liemers helder in beeld te brengen en stimuleren, bij voorkeur in samenwerking met andere betrokken partijen/organisaties.

Pagina 38 van 258

Kwaliteit (toelichting) Het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL) richt zich op de streekcultuur en -historie van de Achterhoek én Liemers. Ze organiseren activiteiten en als samenwerkingspartner in het Cultuur en erfgoedpact geven ze mede uitvoering aan verschillende projecten.

Nieuwkomers zijn welkom! Inleiding Ook in Oost Gelre komen meer mensen met een andere culturele en / of nationale achtergrond. Wij willen dat deze nieuwkomers goed integreren in Oost Gelre en meedoen in onze samenleving. We willen voorkomen dat groepen zich afkeren van de Nederlandse samenleving. Een goede beheersing van de Nederlandse taal behoort tot de belangrijkste voorwaarden voor een succesvolle inburgering van nieuwkomers. Nieuwkomers moeten direct in aanraking gebracht worden met onderwijsmogelijkheden en vrijwilligerswerk (Taalcafé), zodat de stap naar betaald werk kleiner wordt. Wij ondersteunen de inzet van maatjes. Zij ondersteunen de nieuwkomers, helpen hen de weg te vinden in onze samenleving. Ook de Fijnder speelt een belangrijk rol om hen voor te bereiden op meedoen en het vinden van werk. Wat willen we bereiken? Nieuwkomers dragen hun steentje bij in Oost Gelre Wij willen dat nieuwkomers zelfstandig functioneren en zich hier veilig en thuis voelen. Integreren gaat makkelijker als mensen zich thuis voelen. Hierbij spelen ook de autochtone inwoners een belangrijke rol. Zo zijn er veel vrijwillige maatjes die hun steentje bijdragen aan de integratie. Met de nieuwe wet inburgering is de gemeente vanaf 2022 ook weer in de volle breedte verantwoordelijk de integratie van statushouders.

Onze klantmanager nieuwkomers probeert werk of vrijwilligerswerk te vinden voor de doelgroep.

Kwaliteit (toelichting) De maatschappelijke begeleiding van de nieuwkomers vindt plaats door Vluchtelingenwerk. Dit doen zij de eerste 8 maanden vanaf het sleuteloverdracht moment. Nadat een statushouder een woning in onze gemeente toegewezen heeft gekregen, verzorgt vluchtelingenwerk de maatschappelijke begeleiding de eerste acht maanden. Zij ondersteunen de nieuwkomers bij alle praktische zaken zoals inschrijven bij een huisarts, aanvragen bankpasje, afsluiten van een energiemaatschappij etc. Na deze 8 maanden worden de nieuwkomers verder ondersteunt door de gemeente. Nieuwkomers worden ook meteen gekoppeld aan een maatje. We zien dat de inzet van maatjes een positieve invloed heeft op de integratie van onze nieuwkomers. Focus ligt hier op het op weg helpen binnen de maatschappij. Dit kan praktische hulp zijn bij de dagelijkse gang van zaken maar ook verbinding naar het verenigingsleven en ondersteuning bij de taalontwikkeling. We willen alle statushouders naar vermogen laten participeren. Hiervoor is ook een extra klantmanager bij Fijnder aangesteld. In 2022 zijn er 20 statushouders uitgestroomd uit de uitkering en 17 statushouders Pagina 39 van 258

hebben een werkervaringsplek of proefplaatsing. We verwachten dat deze groep snel uitstroomt. 62 statushouders zijn momenteel nog bezig met de inburgering (29 oude wet inburgering, 33 nieuwe wet inburgering). In het najaar van 2022 zijn de participatietrajectverklaringbijeenkomsten weer opgepakt. Binnen het participatieverklaringstraject leren nieuwkomers de Nederlandse kernwaarden: vrijheid, gelijkwaardigheid, solidariteit en participatie. Ook wordt er uitleg gegeven over de rechtsstaat en de Nederlandse democratie. Het traject bestaat uit vier workshops, waarbij de gemeente in samenwerking met Vluchtelingenwerk zelf ook een dagdeel voor haar rekening neemt. Met de invoering van de nieuwe wet inburgering op 1 januari 2022 is de regie op de inburgering weer bij de gemeenten komen te liggen. Het doel van de Wet inburgering is dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk meedoen in Nederland. En dat ze daarnaast zo snel mogelijk werk vinden. De belangrijkste veranderingen zijn: de gemeente gaat nieuwkomers begeleiden bij hun inburgering. Een deel van de nieuwe inburgering is lokaal belegd (Fijnder en Vluchtelingenwerk). Daarbij kan gedacht worden aan het Participatieverklaringstraject en het financieel ontzorgen.

De drie nieuwe leerroutes zijn gezamenlijk ingekocht door de regio Achterhoek bij vier aanbieders: Toptaal en Interbeek verzorgen de B1- leerroute en de Zelfredzaamheidsroute. Het Graafschap College en de HAN/Universiteit Nijmegen verzorgen de Onderwijsroute (MBO en HBO).

Werk moet lonen Inleiding Werk is bij uitstek het middel om verantwoordelijkheid te dragen voor het eigen leven en het gezin en om deel te nemen aan de samenleving. Werken moet lonen, zowel financieel als in perspectief. We spreken mensen daarbij nadrukkelijk aan op hun persoonlijke verantwoordelijkheden; rechten en plichten gaan hand in hand. Ons uitgangspunt is dan ook: je bent aan het werk of je levert een andere bijdrage. Een uitkeringsregeling is uitsluitend bedoeld voor mensen, die (al dan niet tijdelijk) geen toegang hebben tot betaald werk. Om die regeling ook in stand en betaalbaar te kunnen houden, vragen wij van mensen om zo snel mogelijk (weer) in hun eigen levensonderhoud te kunnen voorzien. Wat willen we bereiken? Iedereen draagt bij naar vermogen en krijgt een steuntje in de rug waar nodig Inwoners kunnen op- en afschalen op de participatieladder van vrijwilligerswerk tot het zelfstandig verwerven van betaalde arbeid. Doel is dat iedereen, binnen zijn/haar mogelijkheden, een bijdrage levert aan de samenleving. Dat kan werk zijn, maar ook vrijwilligerswerk of arbeidsmatige werkzaamheden. Ontbrekende schakels zijn daartoe ingericht. Voor wettelijke grenzen zijn oplossingen gevonden om de op- en afschaling mogelijk te maken. Om deze groep optimaal te ondersteunen, moeten schotten wegvallen.

Zo ontstaat een doorgaande lijn waarin onze inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt zich maximaal kunnen ontwikkelen. Hierbij willen we aansluiten bij hun belevingswereld en waar mogelijk ruimte maken voor lokale initiatieven. Pagina 40 van 258

Kwaliteit (toelichting) In 2022 hebben we samen met de gemeenten Berkelland, Winterswijk en Fijnder gewerkt aan een doorgaande lijn van voorliggende arbeidsmatige dagbesteding tot regulier werk binnen uitvoeringsorganisatie Fijnder. Hierdoor kunnen onze inwoners laagdrempelig hun mogelijkheden en talenten ontdekken. Een doorlopende ontwikkellijn, van voorliggende arbeidsmatige dagbesteding tot regulier werk, biedt mensen ontwikkelperspectief. Fijnder begeleidt al medewerkers in de Sociale Werkvoorziening (beschut binnen) die door een lichamelijke, psychische en/of verstandelijke handicap alleen onder aangepaste omstandigheden kunnen werken. Aan deze kennis, expertise en de infrastructuur voegen wij nu inzet gericht op voorliggende arbeidsmatige dagbesteding toe. Zo creëren we een plek waar een zinvolle daginvulling mogelijk is en voor degene die zich verder wil ontwikkelen richting werk dat op dezelfde plek kan doen. Met dit aanvullende aanbod bevorderen we de ontwikkelmogelijkheden van onze inwoners. Het betreft hier aanvullend voorliggend aanbod. De klanten zijn ingedeeld naar werk, perspectief en meedoen. Elke groep ontvangt een traject op maat. De meedoengroep (45% van het klantenbestand) wordt gemotiveerd om zich in te zetten als vrijwilliger. Er stroomden in 2022 78 mensen uit de uitkering, hiervan stroomde 39% uit naar betaald werk.

Eind 2022 is er een extra klantmanager meedoen gestart met de focus op de meedoenklanten uit de gemeente Oost Gelre.

Wat willen we bereiken? Misbruik uitkeringen tegengaan. We treden op tegen fraude. We controleren aan de poort en houden themacontroles.

Kwaliteit (toelichting) Uiteraard wordt er bij de aanvraag gecontroleerd of iemand rechthebbend is. We willen hierbij wel voorkomen dat er onnodige bewijslast wordt gevraagd en proberen de administratieve lasten voor de burger beperkt te houden. Vanwege openstaande vacatureruimte is er in 2022 nog geen thema-controle uitgevoerd.

Wat willen we bereiken? Werken moet lonen Werken moet daadwerkelijk lonen. Als inwoners vanuit een uitkering op grond van de Participatiewet aan het werk gaan, moeten ze ook een financieel voordeel voelen. Dit komt de motivatie ten goede en zorgt voor een stuk voldoening. Hierdoor verwachten we dat meer mensen structureel uitstromen uit een uitkeringssituatie. We kennen bij aanvaarding van werk en behoud van werk na 6 maanden een werkaanvaardingspremie. Pagina 41 van 258

Kwaliteit (toelichting) We verstrekken uitkeringsgerechtigden die aan de slag gaan een werkaanvaardingspremie van € 500,- bij werkaanvaarding en € 1.000,- na zes maanden als men nog werk heeft. Er zijn in 2022 26 werkaanvaardingspremies van € 500,- verstrekt en 29 van € 1.000,-.

Preventie en ondersteuning Inleiding Gezond leven, steeds blijven leren en jezelf ontwikkelen zijn onderdelen van actief deelnemen aan de samenleving. Niet zorgen voor, maar zorgen dat! Eigen kracht op de eerste plaats. Voorkomen is beter dan genezen. De gemeente stimuleert en ondersteunt dit ook. Door preventie kan het beroep op dure (vangnet)voorzieningen worden beperkt en zo kunnen de goede voorzieningen blijven voor mensen die het écht nodig hebben. Wat willen we bereiken? Inwoners bieden we een zinvolle daginvulling Dicht bij huis blijven er mogelijkheden om elkaar te ontmoeten en een zinvolle dagbesteding te hebben die aansluit bij de behoefte. Mensen ervaren geen drempel om van de (inloop)voorzieningen gebruik te maken. In elke kern is een mogelijkheid om elkaar te ontmoeten. Ervaringsdeskundigen spelen hierbij een belangrijke rol. Iedereen voelt zich welkom op de ontmoetingsplek.

Kwaliteit (toelichting) In elke kern is een inloopvoorziening. Direct na het stoppen van de lock downs duurde het even voordat oudere inwoners weer naar de inloopvoorzieningen durfden te komen. Eind 2022 waren er per inloopvoorziening weer 20-30 bezoekers. Ook nieuwe bezoekers weten de weg te vinden. Vrijwilligers hebben een training ontvangen hoe eenzaamheid bespreekbaar te maken. De Stads/dorpskamer heeft extra subsidie ontvangen om zwaardere ondersteuningsvraag van bezoekers aan te kunnen. De coronaperiode heeft gemaakt dat bezoekers ook vaker per week komen. Er zijn eind 2022 inmiddels 118 unieke bezoekers. Voor inwoners onder de 67 jaar werd gewerkt aan het vormgeven van arbeidsmatige dagbesteding. Een plek bij Fijnder waar men zonder druk arbeidsmatige dagbesteding kan uitvoeren. Begin 2023 zal dit starten. Bij de Stadskamer is het mogelijk om arbeidsmatig bezig te zijn tijdens het inloopmoment., dit in samenwerking met het Vincentiushuis. In de Dorpskamer is er hiervoor een samenwerking met Fijnder. Dagelijks maken op elke locatie bezoekers hiervan gebruik.

Pagina 42 van 258

Wat willen we bereiken? Inwoners worden ondersteund bij hun participatie in de samenleving. Inwoners die niet op eigen kracht of met ondersteuning van hun netwerk zelfstandig kunnen participeren, ontvangen ondersteuning zodat zij mee kunnen doen in de samenleving.

Kwaliteit (toelichting) Vanuit het Sociaal Team kunnen inwoners gebruik maken van Welzijn op Recept. In 2022 hebben 17 inwoners een traject gevolgd. Daarnaast kunnen cliëntondersteuners ondersteuning bieden bij de eerste stap naar participatie. Vanuit de Stads/dorpskamer worden bezoekers ondersteund om met en voor elkaar activiteiten zoals wandelgroepjes te vormen. Indien ondersteuning op deze wijze niet voldoende is is dagbesteding/ individuele ondersteuning mogelijk. Door de nieuwe inkoop vanaf juli 2022 is het mogelijk deze twee ondersteuningsvormen flexibel in te zetten. De voorbereiding is in gang gezet voor het bieden van leun/steunfuncties voor met name inwoners met een LVB-achtergrond vanuit het Sociaal Team. Dit zal begin 2023 starten. Deze ondersteuning hoeft dan niet meer ingekocht te worden.

Wat willen we bereiken? Kwetsbare inwoners een passende woonplek en begeleiding bieden Er zijn Maatschappelijk opvang en vormen van beschermd wonen beschikbaar voor onze inwoners die daar door omstandigheden gebruik van moeten maken. De maatschappelijke opvang is gericht op een zo snel mogelijke terugkeer naar een situatie waarbij de inwoner weer zelfstandig kan wonen en werken en, mogelijk met begeleiding, kan werken aan het oplossen van zijn/ haar problemen. Goede afspraken tussen gemeenten, woningcorporaties en zorginstellingen maken dat inwoners die dat kunnen, vanuit beschermd wonen kunnen doorstromen naar zelfstandige huisvesting.

Kwaliteit (toelichting) Regionaal is verder gewerkt aan de doorontwikkeling naar het meer lokaal uitvoeren van maatschappelijke opvang. Het project Housing first is uitgevoerd. Twee inwoners zijn via dit project gehuisvest. Dit project wordt voortgezet in 2023. Met woningcorporaties zijn gesprekken gestart voor het beschikbaar stellen van crisiswoningen. Ook naar het eigen gemeentelijk bezit wordt hiervoor gekeken. Probleem blijft ook hier, evenals bij de uitstroom beschermd wonen die geringe beschikbaarheid van goedkope huurwoningen waar deze doelgroep op is aangewezen.

Pagina 43 van 258

Wat willen we bereiken? Kwetsbare inwoners kunnen zo lang mogelijk zelfstandig veilig wonen Inwoners die beschermd wonen, kunnen doorstromen naar een woning in de wijk en kunnen binnen de afgesproken termijn van een jaar beschikken over een woning. Voor ouderen ondersteunen wij maatregelen om langer zelfstandig te kunnen blijven wonen.

Kwaliteit (toelichting) Met de corporaties hebben wij afspraken over de uitstroom uit beschermd wonen. Ook wordt er een aantal convenantswoningen beschikbaar gesteld. Het tekort aan sociale huurwoningen maakt dat uitstroom moeilijk is en langer duurt dan nodig. Ouderen kunnen gebruik maken van een advies van de vrijwillige woonconsulenten en de Opplussubsidie (levensloopbestendig maken van de woning) . De woonconsulenten hebben 155 inwoners bezocht. Hiervan hebben 62 inwoners subsidie aangevraagd om aanpassingen te realiseren.

Wat willen we bereiken? Verminderen van alcohol en drugsgebruik bij jongeren Alcohol en drugs bespreekbaar maken binnen het gezin. We willen dat ouders voorbeeldgedrag laten zien en jongeren wijzen op de gevaren van alcohol en drugs, met als doel dat het gebruik onder jongeren afneemt.

Kwaliteit (toelichting) Ook in 2022 heeft Mazzel vanuit het Marianum gedurende het jaar burgerschap en preventie georganiseerd. Voorbeelden van programma's die aangeboden zijn het programma ‘In Charge’ en 'Helder op School’. Beide programma zijn een integrale aanpak om leerlingen bewust te maken van de gevolgen van middelengebruik en hen te stimuleren niet te roken of drinken, geen drugs te gebruiken en niet te veel te gamen. Daarnaast hebben jongeren de huiskamers van het Marianum in Lichtenvoorde en Groenlo veelvuldig bezocht. De GGD verzorgde groepslessen op de middelbare school om middelengebruik onder de aandacht te brengen en bespreekbaar te maken. Het afgelopen jaar hebben we, in samenwerking met Mazzel en de dorpsbelangenorganisaties, in 5 van de 6 kleine kernen een informatieavond georganiseerd over alcohol en drugs. Deze avond in heeft in januari 2023 in Harreveld plaats gevonden. Tijdens deze informatieavonden vonden er verschillende workshops voor jongeren en ouders plaats. Soortgelijke avonden gaan we in samenwerking met sportverenigingen in 2023 in de Lichtenvoorde en Groenlo organiseren. Het Preventie Platform Jeugd heeft ook in 2022 verschillende trainingen, cursussen en bijeenkomsten aangeboden voor kinderen, ouders, opvoeders en professionals. Samen met de omliggende gemeenten werken we o.a.

samen in de werkgroep Roken, alcohol, drugs en digitale verleidingen. Er worden door het Pagina 44 van 258

PPJ o.a. bijeenkomsten rond het onderwerp ‘omgaan met pubers’ georganiseerd. Thema’s als Alcohol en drugs, ‘hoe blijf ik in contact met mijn kind’ en digitale verleidingen staan hierin onder andere centraal.

Wat willen we bereiken? Voorkomen van overgewicht bij jongeren De werkgroep wil verder gaan in de afstemming rondom het thema overgewicht bij kinderen in de leeftijd 012 jaar. We willen de samenwerking met bovengenoemde partners intensiveren en vanuit gezamelijkheid komen tot één visie en plan op het gebied van het voorkomen van overgewicht bij kinderen. Vervolgens willen we dit doorzetten naar de doelgroep jongeren 12-18 jaar.

Kwaliteit (toelichting) Er is nog geen gezamenlijk preventieprogramma voor gezonde jeugd in Oost Gelre. Er zijn gesprekken in de gemeenten die samenwerken in het Preventie Platform Jeugd (PPJ) om met de Oost Achterhoekse gemeenten een gezamenlijk aanpak neer te zetten. Hierbij zijn ook de GGD en Achterhoek in Beweging betrokken. Deze gesprekken krijgen in 2023 een vervolg met als doel een gezamenlijke aanpak. Specifiek voor kinderen en volwassen met overgewicht in Oost Gelre zijn er twee interventies namelijk Move2bFit (kids) en de Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) Slimmer. De beweegmakelaar sluit aan bij de GLI om deelnemers door te verwijzen naar het reguliere aanbod.

Wat willen we bereiken? Dementievriendelijke samenleving Wij zijn een dementievriendelijke gemeente. Dat betekent dat wij voortdurend werken aan een dementievriendelijke samenleving, zodat mensen met dementie zo lang mogelijk mee kunnen doen. Er is begeleiding op maat voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Zo vergroten we de kennis van dementie binnen organisaties en binnen de samenleving. De komende jaren zetten we ons samen in om een dementievriendelijke samenleving te worden. Dit houdt in dat we mensen met dementie niet alleen herkennen, maar ook dat we iets betekenen voor iemand met dementie of een mantelzorger.

Kwaliteit (toelichting) Door corona maakten nog niet veel mensen gebruik van de ontmoetingsactiviteiten. Mensen bleken lang voorzichtig. Het jaar 2022 is gebruikt voor het opnieuw fysiek vormgeven van het netwerk en er is geïnvesteerd in de samenwerking rondom ouderen en de lokale werkgroep kwetsbare ouderen. Regionaal is vanuit het project inloopvoorzieningen voor mensen met dementie een aanbod voor jong dementerende ouderen ontwikkeld. Stadskamer 2.0 was een van de medeontwikkelaars. In deze pilot is o.a. een inspiratiewijzer ontwikkeld die door de inloopvoorzieningen gebruikt kan worden. We hopen Pagina 45 van 258

middels dit project ook meer aansluiting te kunnen bieden naar de Dorpskamer 2.0 voor jongere inwoners met dementie.

Armoedebestrijding Inleiding Ook in Oost Gelre is sprake van (verborgen) armoede. Vaak schamen mensen zich voor hun situatie, hetgeen het zoeken naar en aanbieden van oplossingen bemoeilijkt. In veel gevallen betekent dit dat ook kinderen in (relatieve) armoede opgroeien. Dat is voor ons niet acceptabel. Kinderen moeten de kans krijgen zich volledig te ontplooien en volop mee te doen aan de maatschappij. Om armoede te voorkomen, zetten wij volop in op vroegsignalering om zo schuldenproblematiek in een vroeg stadium zichtbaar te krijgen en inzet te plegen op het oplossen van de schulden. Zo zijn er over 2022, 558 signalen ontvangen. Met al deze inwoners is contact gelegd, waarvan 198 deurbezoeken. Wat willen we bereiken? Het voorkomen van uitsluiting van inwoners vanwege lage inkomens Kinderen moeten mee kunnen doen en ook inwoners met een structureel laag inkomen moeten niet financieel belemmerd worden om deel te nemen aan het verenigingsleven. Voor de schuldenproblematiek zetten we extra in op preventie en vroeghulp. We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

we bestrijden armoede daar waar het kan en ondersteunen inwoners die moeite hebben hun financiële huishouden adequaat te regelen

•

met de inzet van cliëntondersteuners helpen we inwoners hun leven, met behoud van eigen kracht, op orde te krijgen.

Kwaliteit (toelichting) Ook in 2022 hebben we uitvoering gegeven aan de kindregelingen. Zo is de mogelijkheid om het zwemdiploma te halen onderdeel van de kindregelingen voor kinderen uit gezinnen met lage inkomens. Per 1 juli 2022 hebben er 300 kinderen een beroep gedaan op de kindregelingen. Deze worden digitaal laagdrempelig aangeboden. We zijn gestart met het ontwikkelen van budgetteringscursussen. Het doel is om in het tweede kwartaal van 2023 de eerste cursussen aan te bieden. We zoeken hierin de samenwerking met Schuldhulp op Maat. Daarnaast konden inwoners, bedrijven en verenigingen gebruik maken van een tegemoetkoming in de energiekosten.

Pagina 46 van 258

Wat willen we bereiken? Onze inwoners hebben grip op zorgkosten Inwoners met een laag inkomen een steuntje in de rug bieden door middel van een tegemoetkoming in de ziektekosten via de collectieve zorgverzekering. Door meer aandacht voor leefstijl en gezondheidspreventie in de collectieve verzekering draagt deze bij aan het bevorderen van een goede gezondheid. Daarnaast kent de collectieve zorgverzekering uitgebreidere vergoedingen.

Kwaliteit (toelichting) Ook in 2022 konden inwoners met een laag inkomen gebruik maken van de collectieve zorgverzekering.

Laaggeletterdheid/taalarm Inleiding Een ongekend hoog aantal inwoners van Nederland (ruim 2,5 miljoen) heeft moeite met lezen en schrijven en kan daardoor moeilijker meedoen in de samenleving. Heel veel (multi) problemen worden veroorzaakt door laaggeletterdheid, het is een serieuze handicap in een wereld van internet, e-mail en social media. In 2015 is er o.a. met Oost Gelre een Convenant Bondgenootschap voor Laaggeletterdheid Regio Achterhoek afgesloten. Voor de gemeente Oost Gelre is in 2018 een taalakkoord ingediend gericht op het vinden van laaggeletterden, waarbij de focus ligt op de doelgroep NT1. In de Achterhoek zetten zich diverse partijen in op het verminderen van laaggeletterdheid en het versterken van digitale vaardigheden in de regio (zie maatregelen genoemd in het Taalakkoord). Het Graafschap college als aanbieder van het formele aanbod, de Achterhoekse bibliotheken, welzijnsorganisaties, Stichting Lezen & Schrijven, sociale diensten, het UWV en diverse werkgevers, zijn essentiële partijen in het kader van laaggeletterdheid. Wat willen we bereiken? Het tegengaan van laaggeletterdheid We willen laaggeletterdheid herkennen en bespreekbaar maken, zodat we de doelgroep kunnen ondersteunen bij het bereiken van een hoger taalniveau.

Kwaliteit (toelichting) Er is een goede regionale en lokale netwerkstructuur voor signalering, motivatie, toeleiding en scholing van laaggeletterden opgezet. Organisaties weten wat ze kunnen doen en maken gebruik van elkaars expertise. Lokaal zijn we bezig met het maken van een routekaart met als doel dat netwerkpartners weten waar men terecht kan met vragen over laaggeletterdheid en toeleiding richting het Taalhuis / Graafschap college. ‘De ‘brug slaan’ tussen de inwoner en het Taalhuis.’ In het voorjaar van 2023 wordt scholing Pagina 47 van 258

aangeboden. We zijn gestart met de klantmanagers van Fijnder, daarna gaan we verder verbreden naar geheel sociaal team, baliemedewerkers gemeente etc.

Goede zorg voor senioren Inleiding Mensen worden steeds ouder, waardoor ook in Oost Gelre het aantal ouderen toeneemt. We willen als gemeente een seniorvriendelijke gemeente zijn, waar ouderen veilig en plezierig kunnen leven. Wat willen we bereiken? Inwoners worden op een juiste wijze ondersteund. De keukentafelgesprekken dienen kwalitatief in orde te zijn en verlopen zorgvuldig. In het keukentafelgesprek worden de ondersteuningsvragen gezamenlijk met de inwoner in beeld gebracht en wordt gezamenlijk een passende oplossing voor de ondersteuningsvraag gecreeerd.

Kwaliteit (toelichting) Er heeft een nieuwe inkoop sociaal domein plaatsgevonden waardoor er vanaf juli bijvoorbeeld integrale ondersteuning geboden kan worden (individuele ondersteuning en dagbesteding afgestemd op wanneer wat nodig is). Er is een kwalitatief klanttevredenheidsonderzoek Wmo en Jeugd gehouden. De resultaten waren goed maar de antwoorden gaven onvoldoende diepgang. In 2023 zal dit onderzoek op een andere manier gaan plaatsvinden. Er zijn in 2022 nul bezwaren ingediend bij Jeugd en 6 bij de toekenning van een Wmo-voorziening. De 6 bezwaren die in 2022 zijn ingediend hadden de volgende afhandeling: - 2 bezwaren zijn nog in behandeling - 1 bezwaar is na een mediationgesprek ingetrokken - 1 bezwaar is na contact vanuit kwaliteitsmedewerker en een toelichting ingetrokken - 2 bezwaren zijn bij de Adviescommissie voor bezwaarschriften behandeld, waarna besluit op bezwaar is gemaakt. Bij beide is de uitkomst dat het bestreden besluit in stand gebleven is. Bij 1 besluit op bezwaar is beroep ingesteld, die later door inwoner is ingetrokken.

Wat willen we bereiken? Ouderen wonen langer zelfstandig thuis Wij willen dat inwoners zo lang mogelijk, veilig en gezond, thuis kunnen wonen in hun eigen omgeving. Het is dan ook van belang dat het aantal val ongevallen afneemt en dat we de veiligheid van het thuiswonen vergroten. Oudere inwoners zijn op de hoogte van en maken gebruik van de mogelijkheden die wij bieden om zelf maatregelen te nemen om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen. Pagina 48 van 258

Kwaliteit (toelichting) In 2022 is er weer meer gebruik gemaakt van de inzet van de vrijwillige woonconsulenten. Zij konden ook weer op huisbezoek. De inwoners boven de 65 jaar zijn ook weer aangeschreven en is een bezoek aangeboden. Dit heeft geleid tot 155 bezoeken van de woonconsulenten. Uiteindelijk hebben 62 inwoners een subsidieaanvraag ingediend voor het realiseren van een woningaanpassing.

Wat willen we bereiken? Voorkomen van vereenzaming onder ouderen. In elke kern is minimaal een ontmoetingsmogelijkheid voor ouderen georganiseerd door inwoners. In Lichtenvoorde en Groenlo is een ontmoetingsmogelijkheid voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. De ontmoetingsmogelijkheden moeten een bijdrage leveren aan het voorkomen van eenzaamheid.

Kwaliteit (toelichting) In elke kern is een inloopvoorziening die worden bezocht door 20-30 ouderen perweek. De vrijwilligers die de inloop organiseren hebben een workshop over hoe eenzaamheid te bespreken aangeboden gekregen. Deze is, wegens succes twee maal aangeboden. Tijdens de Week van de eenzaamheid is er extra materiaal verspreid om het thema bespreekbaar te maken. De stads/dorpskamer heeft dagelijks extra activiteiten georganiseerd.

Jeugdzorg Inleiding Kinderen en jongeren moeten gezond en veilig kunnen opgroeien. Soms is daar wat hulp bij nodig. Dit varieert van preventie, inzet van het Ondersteuningsteam tot inzet van eerste- en tweedelijns. Wat willen we bereiken? Jongeren en hun ouders ondersteunen en begeleiden We willen dat onze jongeren en ouders makkelijker en sneller hulp kunnen vragen en hun problematiek bespreekbaar maken. Belangrijk is om hier ook ouders bij te betrekken, zodat zij ook weten wat ze kunnen doen indien de situatie dit vraagt. Normaliseren en handvatten bieden bij de opvoeding is hierbij het credo. Wij streven ernaar dat we alle kinderen van 0-23 jaar die extra ondersteuning nodig hebben in beeld hebben. Wij willen samenwerking en contacten met betrokken partijen stimuleren met als doel dat er een nauwere samenwerking ontstaat tussen partijen in de keten van jeugdhulp. InHuis-steungezinnen (IHS) wordt ingezet als regulier aanbod. De doelstelling van IHS is het bieden van hulp en ondersteuning (in de vorm van een steungezin) aan gezinnen die overbelast zijn en een klein of overvraagd netwerk hebben. De ouders en Pagina 49 van 258

kinderen (vraaggezin) kunnen letterlijk even op adem komen en de kinderen kunnen zich positief blijven ontwikkelen. Het doel is dat het gezin weer zelfredzaam wordt en opschalen naar hulpverlening wordt voorkomen. Een plan voor het hele gezin is een belangrijk uitgangspunt van de Jeugdwet. Wanneer we willen dat ouders in hun kracht blijven of opnieuw komen is het van belang dat hulpverleners ouders de gelegenheid geven een familiegroepsplan op te stellen. Ouders zijn dan direct betrokken en hebben regie over hun eigen familiegroepsplan.

Kwaliteit (toelichting) Elke huisartsenpraktijk kan gebruik maken van een POH jeugd, gefinancierd en gefaciliteerd door de gemeente. Inmiddels beschikken 6 huisartspraktijken over een POH en 6 nog niet. Daar waar dat nog niet het geval is, zijn we nog in gesprek of is het een bewuste keuze van de huisarts om geen POH Jeugd in te zetten. De rondetafelgesprekken voor jeugd zijn weer opgepakt. Door corona was dit een aantal jaren niet mogelijk. Er is een kwalitatief klanttevredenheidsonderzoek Wmo en Jeugd gehouden. De resultaten waren goed maar de antwoorden gaven onvoldoende diepgang. In 2023 zal dit onderzoek op een andere manier gaan plaatsvinden. GGNet heeft de mantelzorgondersteuning voortgezet. GGNet verzorgde voor jonge mantelzorgers, van inwoners met een psychische kwetsbaarheid, ondersteuning. Dit gebeurde zowel individueel als in groepsverband. Dit doet zij op Oost Achterhoeks niveau. Ook in het jaar 2022 zijn de jongeren en hun ouders laagdrempelig ondersteund en begeleid. Veelvuldig hebben jongeren de huiskamers van het Marianum in Lichtenvoorde en Groenlo bezocht. Het Huiskamerproject geeft jongeren ruimte voor een kopje thee, een goed gesprek, het uiten van een idee of het stimuleren om huiswerk te maken. De jongeren weten de weg naar de huiskamer inmiddels goed te vinden. Het Ondersteuningsteam werkt aan de voorkant.

Des te vroeger de vraag/de zorg/ het verhaal in beeld is des te preventiever kunnen zij handelen. Het Ondersteuningsteam (OT) had ook in 2022 een belangrijke rol in het SKB. Hier pakken ze onder andere SOLK (onverklaarbare lichamelijke klachten) problematiek op en sluiten ze aan bij het POP plus overleg (Psychiatrie, Obsterie, Pediatrie) binnen het SKB. Zowel het SKB als het OT is heel tevreden over de samenwerking. Daarnaast zien we dat het OT ook in 2022 een belangrijke rol heeft gespeeld binnen de scholen. Iedere school in Oost Gelre heeft een OT'er aan zich verbonden (korte lijnen). Het OT is zoveel mogelijk aanwezig geweest bij de interne zorgteam overleggen waardoor er een direct link is met de gemeente en de mogelijkheden. Het OT is betrokken bij het Preventie Platform jeugd waar zij op verschillende onderdelen worden gevraagd om mee te denken bij de uitvoering van signalen. Daarnaast brengen zij ook signalen in en zijn zij betrokken bij 'Kansrijke Start'. Ook in 2022 is er vanuit het OT veel afstemming geweest met de voorschoolse voorzieningen. Het Preventie Platform Jeugd heeft ook in 2022 verschillende trainingen, cursussen en bijeenkomsten aangeboden voor kinderen, ouders, opvoeders en professionals. Pagina 50 van 258

Kind en scheiding Kind en weerbaarheid Kind en opvoeding Kind en armoede Roken, alcohol, drugs en digitale verleidingen Kansrijke start Kind en hoogbegaafdheid Kind en corona InHuis Steungezinnen valt sinds januari 2021 onder het reguliere aanbod. Er zijn destijds ook coördinatoren aangesteld om de gezinnen te begeleiden.

Wat willen we bereiken? Veilig en gezond opgroeien voor alle jongeren in Oost Gelre We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

We blijven het Ondersteuningsteam Oost Achterhoek voor onze jeugdigen steunen en blijven daarin samenwerken met Aalten en Winterswijk.

•

Wachtlijsten in de jeugdzorg gaan we zoveel mogelijk tegen.

•

We blijven samenwerken met buurgemeenten, maar wat lokaal kan, willen we lokaal blijven doen. Het directe en persoonlijke contact met jeugdigen en/of ouders is altijd lokaal met de eigen gemeente.

•

We hebben een lumpsumfinanciering, waardoor de aanbieders meer zekerheid hebben en de transformatie binnen de jeugdzorg duidelijk vorm krijgt.

•

De vraag van onze inwoners en niet de bekostiging van de te leveren zorg is leidend. Ontschotting van financiële middelen kan bijdragen aan zowel efficiëntie als kwaliteit.

Kwaliteit (toelichting) Het OT heeft een belangrijke rol bij de toegang tot jeugdzorg, dit is ook het afgelopen jaar weer gebleken. Het ene gezin heeft langer de tijd nodig om zaken eigen te maken dan het andere gezin. We voorkomen hiermee opschaling naar de tweedelijns hulp. Iedere drie maanden vindt er een groot overleg plaats waar alle betrokken partners aanschuiven. Er wordt geëvalueerd op de thema's die lopen en beoordeeld welke signalen een thematafel/werkgroep moeten worden. Daarnaast hebben er in klein verband gesprekken met de betrokken partners plaatsgevonden om te evalueren wat loopt en op te halen welke thema's er spelen.

Pagina 51 van 258

Volksgezondheid Inleiding Ons beleid is erop gericht om de gezondheid van onze inwoners te beschermen en te bevorderen. We hebben hier bij specifiek aandacht voor kwetsbare personen, zoals ouderen en kinderen. Hierbij werken wij nauw samen met onze partners in het Sociaal domein, zoals de GGD, zorginstellingen, Wmo-raad, ouderenorganisaties, etc. Wat willen we bereiken? Het bevorderen en beschermen van de gezondheid van onze inwoners en vooral die van kwetsbare groepen. In het lokaal preventieprogramma ligt de focus op de doelstelling van de beleidskaders Volksgezondheid. Hierbij hanteren we de volgende uitgangspunten: •

Interventies zijn zoveel mogelijk bewezen effectief en anders dragen zij bij aan een vernieuwende aanpak.

•

We sluiten aan bij wat inwoners belangrijk vinden en waar inwoners zich al bevinden (bijvoorbeeld jongeren op scholen)

•

We sluiten aan bij andere domeinen zoals: wonen, werk en inkomen, welzijn, cultuur, onderwijs, recreatie en sport. Maar ook veiligheid, milieu en verkeer.

•

We werken nauw samen met onze partners in het sociaal- en gezondheidsdomein zoals GGD, zorginstellingen, ouderenorganisaties, Wmo-raad etc.

Kwaliteit (toelichting) Er is gewerkt aan Achterhoek Rookvrij. Hiervoor is o.a. een enquête onder organisaties en verenigingen gehouden. Voor ouderen zijn in de tweede helft van 2022 2 valpreventiecursussen aangeboden. De eerste drie maanden was dit niet mogelijk in verband met corona.

Wat willen we bereiken? Sluitende aanpak verwarde personen Goede afstemming van zorg en ondersteuning maakt dat zo min mogelijk inwoners verward raken en opgenomen moeten worden en/of overlast veroorzaken. Een nauwe samenwerking tussen zorgaanbieders, woningcorporaties, gemeente en politie in het lokale zorgnetwerk is hierbij van groot belang. In 2022 loopt de pilot bemoeizorg waarbij wij extra inzetten op het bereiken van inwoners die moeilijk zorg accepteren.

Pagina 52 van 258

Kwaliteit (toelichting) De pilot bemoeizorg is succesvol verlopen en heeft een vervolg gekregen. De casusmanager werkt hier nauw samen met Stichting HIER. Lokale casusoverleggen met zorgaanbieders vinden regelmatig plaats. Ook zijn wij bij het regionale overleg aangesloten. Wij zien het aantal inwoners met deze problematiek toenemen. De Stadskamer/ dorpskamer heeft tijdelijk extra subsidie ontvangen omdat meer bezoekers zwaardere ondersteuningsvragen hadden en vaker kwamen.

Wat willen we bereiken? Uitvoering Wet verplichte Geestelijke Gezondheidszorg (WvGGZ) De nieuwe taken die in de WvGGZ zijn beschreven voeren we vanaf 2020 uit. Hierbij werken wij nauw samen met de andere Achterhoekse gemeenten en sluiten we aan bij bestaande veiligheids- en zorgstructuren op het gebied van de ondersteuning aan mensen met psychische problemen. Een goede uitwerking moet door het tijdig kunnen inzetten van vrijwillige ondersteuning opname

voorkomen.

Kwaliteit (toelichting) De WvGGZ voeren wij uit. Mede door tijdige meldingen komen er meer inwoners in beeld en kan zorg worden opgestart. Hiermee kan opname worden voorkomen.

Financieel overzicht Programma 2 Financieel overzicht Bedragen x €1.000 Exploitatie

Begroting 2022

Realisatie 2022

Lasten

45.961

44.309

1.652

Baten

-9.252

-9.622

369

Gerealiseerd resultaat

36.708

34.687

2.021

Pagina 53 van 258

Restant 2022

Beleidsindicatoren Programma 2 Beleidsindicatoren

Taakveld

Naam indicator

Onderwijs

Absoluut verzuim

Onderwijs

Relatief verzuim

Voortijdig Onderwijs

schoolverlaters zonder startkwalificatie

Sport en recreatie

Sociaal domein

Niet sporters

Eenheid

aantal per 1.000 inwoners 5-18 jr

aantal per 1.000 inwoners 5-18 jr

% deelnemers aan het vo en mbo onderwijs

%

Gelre

Gemeentegrootte 25.000-50.000

Jaar

inw.

Igrado

2,6

2,0

2021

Igrado

8

18

2021

DUO

1,2%

1,6%

2021

RIVM

42,5%

50,8%

2020

LISA

976

704

2021

CBS

74,4%

72,5%

2022

CBS

189,3

278,2

2021

CBS

391,1

197,8

2020

CBS

11,6%

10,8%

2022

aantal per 1.000 Banen

inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

% van de werkzame

Sociaal

Netto

domein

arbeidsparticipatie

Sociaal

Personen met een

aantal per 10.000

domein

bijstandsuitkering

inwoners

Sociaal

Lopende re-

domein

integratievoorzieningen

inwoners van 15-64 jaar

Sociaal

Jongeren met

% van alle jongeren tot

domein

jeugdhulp

Pagina 54 van 258

Bron

Oost

beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking

aantal per 10.000

18 jaar

Sociaal

Jongeren met

domein

jeugdbescherming

Sociaal

Jongeren met

domein

jeugdreclassering

Sociaal domein

Cliënten met een maatwerk-arrangement Wmo

% van alle jongeren tot 18 jaar

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

aantal per 10.000 inwoners

Sociaal

Jongeren met een

% van alle jongeren van

domein

delict voor de rechter

12 tot 23 jaar

Sociaal

Kinderen in

domein

uitkeringsgezin

Sociaal domein

Werkloze jongeren

% van alle jongeren tot 18 jaar

% van alle jongeren van 16 t/m 22 jaar

CBS

1,4%

1,1%

2020

CBS

1,1%

1,1%

2022

GMSD

560

625

2022

CBS

2%

1%

2020

CBS

3%

4%

2021

CBS

1%

1%

2021

Bron: waarstaatjegemeente.nl, cijfers worden regelmatig geactualiseerd en kunnen afwijken

Pagina 55 van 258

Programma 3 Economie en werkgelegenheid Inleiding Programma 3 behelst alles wat we doen in het belang van een goed ondernemersklimaat, een goede werkgelegenheid en een goede bereikbaarheid. Dit zijn immers belangrijke ingrediënten en belangrijke motoren voor onze lokale economie. Binnen dit programma zijn er drie speerpunten voor de komende periode: •

Ondersteuning op maat aan de agrarische sector, met het oog op de ontwikkelingen waar agrarische ondernemers mee te maken hebben of nog krijgen.

•

De verdubbeling van de N18 om zo de bereikbaarheid van de hele Achterhoek te verbeteren en de regio beter te kunnen positioneren als regio met een aantrekkelijk vestigingsklimaat.

•

Een volwaardige laadinfrastructuur in de openbare ruimte zodat Oost Gelre voorbereid is op een toename van elektrische voertuigen, die bovendien een bijdrage leveren aan onze klimaatdoelstellingen.

Beleidsdoelstellingen Programma 3 Economie en Werkgelegenheid Goed ondernemersklimaat Inleiding De gemeente maakt zich sterk voor een gemeente waar het prettig wonen en werken is. We willen meer banen en diversiteit van banen, goede voorzieningen, een goede bereikbaarheid en een prettige omgeving voor de bewoners en voldoende vestigingsmogelijkheden voor bedrijven. Dit alles bepaalt het vestigingsklimaat voor ondernemers waarvoor wij ons in samenwerking met het bedrijfsleven inzetten. In 2022 zijn er zowel op Lindebrook in Lichtenvoorde als op de Laarberg in Groenlo bedrijfskavels uitgegeven. In totaliteit betrof dit een oppervlakte van 3 hectare.

Pagina 56 van 258

Wat willen we bereiken? De lokale en regionale economie krijgt de ruimte om zich te ontwikkelen en te versterken. We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

Met de nieuwe Omgevingswet kunnen we ons nadrukkelijk richten op optimale economische kansen van Oost Gelre.

•

Voor economische vitaliteit van onze centra zijn een goede bereikbaarheid en voldoende vrije parkeerfaciliteiten in de kernen van groot belang.

•

We bieden maximaal ruimte aan bestaande en nieuwe bedrijvigheid en waar nodig en mogelijk nemen we belemmeringen weg door deregulering te overwegen.

•

Bij kavelverkoop blijven we doorgaan met 'aftersales' bezoeken.

•

We leggen bedrijfsbezoeken af om contact te houden met de plaatselijke bedrijven.

•

We dragen zorg voor huisvestingsmogelijkheden door bedrijven te faciliteren op de bedrijventerreinen Laarberg en Lindebrook.

Kwaliteit (toelichting) De uitgangspunten zijn een continue proces, ook in 2022 hebben activiteiten als bedrijfsbezoeken en faciliteren van bedrijven plaatsgevonden. Het inventariseren van uitbreidingsmogelijkheden voor bedrijventerreinen in Lichtenvoorde is inmiddels gestart met een onderzoek van Buck Consultants International. Het onderzoek richt zich allereerst op de mogelijkheden van herinvulling/herverkaveling van oude/leegstaande panden op het bestaande bedrijventerrein De Kamp. Dit onderzoek loopt door in 2023.

Wat willen we bereiken? Grootschalige industriële bedrijvigheid kan zich ontwikkelen op de Laarberg. Op Regionaal bedrijvenpark De Laarberg bieden we vestigingsmogelijkheden aan grote bedrijven, ook in de zwaardere milieucategorien. De Laarberg kan zich nog meer profileren als hotspot / broedplaats voor Green & Smart Industry.

Kwaliteit (toelichting) In overleg met de gebiedsonderneming Laarberg dragen we zorg voor voldoende beschikbare kavels. De gebiedsonderneming gaat actief met bedrijven in gesprek. Indien vestiging van een bedrijf wenselijk is maar niet direct past binnen de kaders kijken we of maatwerk mogelijk is. De huidige omstandigheden en regels ten aanzien van stikstof maken steeds vaker maatwerk noodzakelijk.

Pagina 57 van 258

Wat willen we bereiken? Het centrum van Groenlo en Lichtenvoorde beschikt over een compact en vitaal winkelgebied. Uitgangspunten zijn vastgelegd in Programma Geef Lichtenvoorde Kleur en Programma Stad Groenlo.

Kwaliteit (toelichting) Uitgangspunten zijn vastgelegd in Programma Geef Lichtenvoorde Kleur en Programma Stad Groenlo. Lichtenvoorde; het project Hof aan de Dijkstraat is inmiddels ver gevorderd. Een aantal deelprojecten van het programma, waaronder het Activiteitenplein, worden herijkt. Dit krijgt in 2023 zijn beslag.

Wat willen we bereiken? Stimuleren innovatieve duurzame maakindustrie. We dragen zorg voor huisvestingsmogelijkheden door bedrijven te faciliteren op de bedrijventerreinen Laarberg en Lindebrook. Regelgeving is voor de bedrijventerreinen Laarberg en Lindebrook regelmatig knellend gebleken, denk aan stikstofproblematiek, milieucategorie, maximum kavelgrootte en bouwverplichting. We zetten de flexibiliteitsbepalingen in om maatwerk te leveren waar dat gewenst is.

Kwaliteit (toelichting) We dragen zorg voor huisvestingsmogelijkheden door bedrijven te faciliteren op de bedrijventerreinen Laarberg en Lindebrook. Dit is een continue proces. Regelgeving is voor de bedrijventerreinen Laarberg en Lindebrook regelmatig knellend gebleken, denk aan stikstofproblematiek, milieucategorie, maximum kavelgrootte en bouwverplichting. We zetten de flexibiliteitsbepalingen in om maatwerk te leveren waar dat gewenst is.

Gezonde agrarische sector Inleiding De agrarische sector is een belangrijke pijler onder onze economie. De sector verschaft veel werkgelenheid en draagt bovendien bij aan een aangenaam woon- en leefklimaat voor de inwoners en recreanten. Groen en economie zijn geen tegenstanders van elkaar, maar kunnen juist heel goed hand in hand gaan. De schoonheid van ons coulissenlandschap, de bossen en andere natuurgebieden in de Achterhoek zijn waardevol; ook in economische zin. Voor onze agrariërs, maar ook voor de belangrijke groeiende toeristische sector.

Pagina 58 van 258

Wat willen we bereiken? Faciliteren van de transitie naar een toekomstbestendige agrarische sector Hierbij hanteren we de volgende uitgangspunten: •

Wij vinden dat landbouwgrond ook landbouwgrond moet blijven, in de zin dat hernieuwbare energiebronnen agrarische activiteiten niet mogen verdringen

•

Ruim baan voor modernisering van agrarische bedrijven met behoud van inpassing in het landschap

•

Agrariërs moeten ruimte krijgen voor nevenactiviteiten ten bate van de levensvatbaarheid van de landbouw

•

We verlenen bestuurlijke medewerking aan ondernemers en particulieren bij uitbreidingen mits daar een kwaliteitsimpuls voor het landschap tegenover staat

•

Wij ondersteunen woningsplitsing/functieverandering bij agrarische bedrijven

•

Daar waar geen mogelijkheden zijn voor een nieuwe bestemming voor vrijkomende bebouwing/leegkomende stallen, dient sloop te worden gefaciliteerd

•

In het programma Energietransitie is een concreet uitvoeringsproject opgenomen dat de mogelijkheid biedt om vrijkomende agrarische erven om te schakelen naar "zonne-erven".

•

Wij betrekken agrariërs meer bij het beheer en behoud van landschap en zoeken daarbij de samenwerking met o.a. Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Stichting Marke Vragenderveen en Groen Goed.

•

Wij geven uitvoering aan het beleid voor bedrijfsontwikkeling zoals dit is opgenomen in het bestemmingsplan Buitengebied.

Kwaliteit (toelichting) De grote veranderingen en onduidelijkheden in de landelijke koers voor de agrarische sector vroegen in 2022 tot een bijstelling van de koers. We zijn een dialoog gestart met de agrarische sector in onze gemeente om samen deze nieuwe koers te verkennen. We hebben daarnaast een onderzoek uitgevoerd om de agrarische sector in onze gemeente beter in beeld te brengen (agrarische analyse). Deze vormt mede basis om verder met elkaar in gesprek te gaan.

Bereikbaarheid en mobiliteit Inleiding Bereikbaarheid en mobiliteit is in de Achterhoek van essentieel belang. Bereikbaarheid is voor ons niet alleen het verkeer en openbaar vervoer, digitale bereikbaarheid hoort daar ook zeker bij. Een goede bereikbaarheid is een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven, maar ook voor mensen die in de Pagina 59 van 258

Achterhoek willen wonen maar elders werken. Ook zorgt het voor meer zelfstandigheid bij ouderen en hulpbehoevenden, omdat zorg op afstand een steeds belangrijkere plek inneemt. Wat willen we bereiken? Onze gemeente is goed bereikbaar •

We investeren in goede digitale én fysieke bereikbaarheid (goede/goed onderhouden wegen, openbaar vervoer).

•

We zetten ons in voor de A18 (uitbreiden naar 2x2 baans 100km/u) met goede dwarsverbindingen naar de A1, A15 en het Duitse achterland. Hiervoor zetten we o.a. de EUREGIO in.

•

Als gevolg van de aanleg van de N18 zijn maatregelen nodig op het onderliggend wegennet, hiervoor maken we uitwerkingen

Kwaliteit (toelichting) We zijn blijvend in gesprek met Rijkswaterstaat, de provincie Gelderland en de regio Achterhoek over de toekomst van de N18. Door middel van een gebiedsgerichte aanpak wordt de N18 doorontwikkeld en vormgegeven.