eerste bestuursrapportage 2021 sdoa

Eerste Bestuursrapportage 2021

Inhoudsopgave Inleiding ......................................................................................................................................3 Managementsamenvatting ........................................................................................................4 1. Programma Werk en Activering .............................................................................................6 2. Programma Inkomen ........................................................................................................... 17 3. Programma Ondersteuning ................................................................................................. 27 4. Programma Overhead en algemene kosten / Bedrijfsvoering ............................................ 34 5. Samenvatting besluitvorming.............................................................................................. 38 BIJLAGEN ................................................................................................................................. 39 Bijlage 1 Overzichten baten en lasten per gemeente ............................................................. 40 Bijlage 2 Overzicht raming saldo BUIG budgetten 2021 ......................................................... 48

2

Inleiding Algemeen In deze Eerste bestuursrapportage 2021 zijn de onderwerpen met inhoudelijke - en/of financiële ontwikkelingen beschreven. Deze ontwikkelingen worden aan de hand van de operationele doelstellingen uit de begroting 2021 weergegeven. De volgorde in de behandeling van onderwerpen sluit aan bij de begroting 2021 van de SDOA. Deze volgorde zegt niets over de impact van deze ontwikkelingen op deze begroting. Daar waar de ontwikkelingen leiden tot financiële consequenties zijn deze verwerkt in hoofdstuk 5.

De missie en visie richten zich op de zelfredzaamheid en participatie van inwoners. Om dit te realiseren zijn er arrangementen ontwikkeld voor alle doelgroepen, gericht op volledige dan wel gedeeltelijke zelfredzaamheid en participatie in de samenleving. Immers: iedereen doet mee! Dat betekent ook dat iedereen een steentje bijdraagt in de samenleving door middel van werk of anders vrijwilligerswerk.

3

Managementsamenvatting De uitbraak van het coronavirus beïnvloedt sinds maart 2020 Nederland en de rest van de wereld. Door de overheid zijn maatregelen opgelegd om de uitbraak van het virus te beperken en zo gecontroleerd mogelijk te kunnen laten plaatsvinden. Er zijn economische gevolgen. Dit heeft zijn weerslag op de dagelijkse werkzaamheden van de SDOA welke slechts voor een deel te voorzien zijn. Ondanks deze onzekere periode bevestigt deze rapportage dat de SDOA bij het bereiken van haar doelstellingen voor 2021 op koers ligt: • • •

Er wordt uitvoering gegeven aan regelingen uit het steun- en herstelpakket (TONK, Tozo, heroriëntatie van ondernemers); Ondanks de beperkingen die Corona met zich meebrengt, wordt de dienstverlening zo goed als mogelijk gecontinueerd; Er wordt toegewerkt naar de vorming van het nieuwe werkleerbedrijf en de dienstverlening wordt hierop aangepast.

Belangrijke ontwikkelingen In deze Eerste bestuursrapportage worden onder andere begrotingswijzigingen voorgesteld vanwege: • De bijstelling van de mogelijke bestandsstijging als gevolg van corona. In de begroting na de Tweede bestuursrapportage 2020 is rekening gehouden met een mogelijke stijging van 8% in 2021. Deze wordt gezien de ontwikkelingen in de laatste maanden bijgesteld naar +4,3%. •

Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Een van de Corona steunmaatregelen betreft de TONK-regeling. Via deze regeling kunnen inwoners die vanwege inkomensderving hun woonlasten niet meer (volledig) kunnen betalen een vergoeding ontvangen. De raming in de Eerste bestuursrapportage is gebaseerd op het budget dat de gemeenten hiervoor in de eerste tranche hebben ontvangen. Dit budget lijkt vooralsnog voldoende om de uitgaven te dekken.

•

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) De Tozo regelingen zijn verlengd en de vijfde Tozo regeling is inmiddels aangekondigd. De uitgaven zijn gebaseerd op de door de gemeenten ontvangen voorschotten in 2021 en het restant van de bevoorschotting in 2020.

•

Meedoenregeling volwassenen Berkelland De gemeente Berkelland heeft een subsidieregeling voor volwassenen vastgesteld. De uitvoering hiervan is belegd bij de SDOA. In deze bestuursrapportage worden de hiermee gepaard gaande lasten begroot en de overeenkomstige bijdrage vanuit de gemeente Berkelland verhoogd.

In de samenvatting van de Eerste Bestuursrapportage 2021 (hoofdstuk 5) zijn alle voorgestelde budgetaanpassingen op een rij gezet. De mutaties zijn in de bijlagen van de bestuursrapportage ook nog per gemeente per product in beeld gebracht. Deze budgetaanpassingen vormen de tweede begrotingswijziging 2021.

4

Onderstaand worden de wijzigingen in de bijdragen per gemeente per programma weergegeven. De bijdrage voor de Bbz-Tozo regelingen zijn door de gemeenten al aan de SDOA betaald. Wijzigingen bijdragen gemeenten begroting 2021 Programma Berkelland Werk en activering * re-integratie en beschut -17.000 werk * loonkostensubsidies 129.000

Oost Gelre

Winterswijk

-33.000 -54.000

7.000 -97.000

-1.133.000 1.897.000

-661.000 1.192.000

-1.075.000 1.192.000

Ondersteuning * bijzondere bijstand/minima

246.000

81.000

119.000

Overhead en algemene kosten * uitvoeringskosten

99.000

63.000

103.000

Inkomen * inkomensondersteuning * Bbz-Tozo regeling

Een positief bedrag in bovenstaande tabel betekent hogere bijdrage vanuit de gemeente.

5

1. Programma Werk en Activering 1.1 Visie: “Door samenwerking met ketenpartners proactief inzetten op een zo optimaal mogelijke deelname van onze inwoners aan de samenleving. Financiële en sociale zelfredzaamheid is hierin een belangrijk streven.” 1.2

Programmadoelen:

Iedere uitkeringsgerechtigde in de Participatiewet (PW) zet zich actief in. Dit om zijn traject naar werk, of zijn traject om sociaal actief te zijn te doen slagen. Vanuit een inclusieve arbeidsmarktgedachte gedetacheerde medewerkers Wet sociale werkvoorziening (Wsw) in een zo regulier mogelijke werksetting te plaatsen. Het plaatsen en begeleiden van medewerkers nieuw Beschut Werk in een zo regulier en lokaal mogelijke werksetting. 1.2.1

Bestandsdaling Doel: in 2021 het bestandsvolume af te laten nemen, zodat er minder een beroep wordt gedaan op uitkeringsgelden

1.

2.

3

Bestandsdaling Operationele doelstellingen Ontwikkelingen Doorstroom realiseren van de doelgroep A. Doorontwikkeling Eigen Kracht Perspectief naar de doelgroep Werk programma B. Start Rode Loper Aanpak en Opijver.nl C. Actualiseren palet aan reintegratie instrumenten D. Medewerking verleend aan onderzoek Rekenkamercommissie Berkelland Realiseren van werk- en A. Inzet jobcoach in het kader van werkervaringsplaatsen de transitieroute B. Leerwerktrajecten logistiek, transport en zorg Bestandsontwikkeling A. Verwachting ontwikkeling aantal bijstandsuitkeringen bijgesteld

1.A Doorontwikkeling Eigen Kracht programma Er is gewerkt aan de doorontwikkeling van het diagnose-instrument, zoals dat vanaf 2022 gestalte moet krijgen binnen het werkleerbedrijf. Eigen Kracht is een programma om het klantbeeld te verkrijgen. Hieruit volgt een individuele klantroute richting werk, ontwikkeling of participatie. Elke klantroute kan lokaal worden doorlopen onder verantwoordelijkheid 6

van het werkleerbedrijf, maar deze kan afhankelijk van de individuele behoefte ook binnen de werkplaats plaatsvinden. Er wordt een zo regulier als mogelijke werksetting nagestreefd. 1.B Start Rode Loper Aanpak en Opijver.nl In april 2021 is gestart met het uitvoeringsplan van de Rode Loper 2021-2022, een regionaal project voor begeleiding van jongeren naar werk en/of school. Het accent ligt op het bereiken en begeleiden van jongeren van 16 tot 27 jaar met een startkwalificatie, maar zonder uitkering. De ondersteuning richt zich op het aan het werk of weer naar school gaan van de jongere. De ambitie is om regionaal 750 jongeren te spreken en te ondersteunen via het project en daarbij 200 transitievouchers (van gemiddeld € 1.500) in te zetten. Het project wordt gesubsidieerd door de Provincie Gelderland. Partners zijn o.a. Graafschap College, Leren Werkt, Leerwerkloket, UWV, Werkgeversservicepunt Achterhoek en de sociale diensten, waaronder de SDOA. In maart 2021 is de campagne Opijver.nl gelanceerd, behorend bij het Achterhoekse Talentenfonds. Dit fonds biedt werkzoekenden, werknemers en zzp’ers vouchers voor her-, bij- of omscholing. De campagne gaat over scholingsvouchers voor her-, bij- of omscholing waarvoor eigenlijk geen voorliggende voorziening beschikbaar is.

Het fonds is onderdeel van de sectoroverstijgende aanpak van de arbeidsmarktregio Achterhoek om een Leven Lang Ontwikkelen te stimuleren. De hele arbeidsmarktregio werkt in dit fonds samen: acht gemeenten, het UWV, VNO-NCW en ook de Achterhoekse onderwijsinstellingen. Het fonds is ondergebracht bij het Leerwerkloket. Het leerwerkloket is een regionaal samenwerkingsverband van Onderwijs (Graafschap College/ROC) en Arbeidsmarkt (de SDOA en het UWV). 1.C Actualiseren palet aan re-integratieinstrumenten Het werken aan de ontwikkeldoel(-en) gebeurt door middel van een heel palet aan reintegratie instrumenten. Deze re-integratie instrumenten vormen de gereedschapskist van de professional. De klantmanager maakt een afweging welk(e) instrument(en) word(en) ingezet om klanten te ondersteunen in hun ontwikkeldoelen en te plaatsen. Daarnaast worden werkgevers ondersteund om inclusief te ondernemen. Deze instrumenten zijn beoordeeld op kwaliteit en gebruik. 1.D Medewerking verleend aan onderzoek Rekenkamercommissie Berkelland In het laatste kwartaal van 2020 en het eerste kwartaal van 2021 heeft de Rekenkamercommissie in opdracht van de raad van de gemeente Berkelland een onderzoek verricht naar de effectiviteit van re-integratietrajecten. De SDOA heeft hier haar medewerking aan verleend.

Overall werd geconstateerd dat instrumenten die worden ingezet bestaan uit die “instrumenten die (…) effectief zijn om mensen uit een uitkering te krijgen en aan het werk te houden”. Het college van de gemeente Berkelland heeft toegezegd een aantal van de aanbevelingen voor het eind van het jaar in een plan van aanpak aan de raad voor te leggen. 2.A Inzet jobcoach in het kader van de transitieroute De SDOA zet in het kader van de transitieroute jongeren jobcoaching in. Studenten krijgen hulp om de startkwalificatie te behalen. Dit verkleint de kans dat zij zonder diploma de school verlaten of (uiteindelijk) een uitkering aanvragen. Door Corona waren er het afgelopen jaar minder mogelijkheden om stagiaires aan te nemen. De verwachting hierdoor is dat meer studenten zich in het schooljaar 2021/2022 zullen melden om ondersteund te worden. Op dit moment heeft de jobcoach nog vier studenten in de begeleiding tot juni 2021 waarvan twee studenten al een toezegging hebben op een baan bij de werkgever.

7

2.B Leerwerktrajecten logistiek & transport en zorg Binnen de sectoren transport, logistiek en zorg liggen extra baankansen als gevolg van Corona. In deze sectoren zijn leerwerktrajecten opgestart. Door combitrajecten aan te bieden lopen werken en leren naast elkaar, opgedane kennis kan meteen in de praktijk gebracht worden. 3.A Verwachting ontwikkeling aantal bijstandsuitkeringen bijgesteld De ontwikkeling van het aantal bijstandsuitkeringen als gevolg van de coronacrisis is niet met zekerheid te ramen. Door Berenschot is voor 2021 een mogelijke toename van 8% geprognosticeerd. Op grond hiervan is de begroting 2021 van de SDOA vorig jaar in de Tweede bestuursrapportage 2020 overeenkomstig aangepast. De toename van het bijstandsvolume bij de SDOA is in de afgelopen maanden beperkt gebleven. De verwachting is dan ook dat de prognose van Berenschot voor 2021 te pessimistisch is geweest. De recente ramingen van het CPB laten ook een positiever beeld zien dan vorig jaar en bevestigen daarmee dit beeld bij de SDOA. De raming voor de ontwikkeling van het aantal bijstandsuitkeringen bij de SDOA wordt daarom bijgesteld. Voor 2021 wordt er rekening mee gehouden dat het bijstandsvolume mogelijkerwijs toeneemt met 4,3%. De impact hiervan op de begroting is weergegeven onder programma Inkomen. 1.2.2

Nieuw Beschut Werk Doel: binnen de taakstelling 2021 arbeidsovereenkomsten aanbieden aan inwoners met de indicatie nieuw Beschut Werk

1.

2.

3.

4.

Nieuw Beschut Werk Operationele doelstellingen Ontwikkelingen Matchen naar een passende functie in een A. Voortrajecten worden ingezet zo regulier mogelijke werksetting om een passende werkomgeving te vinden B. Vaststelling beleidsregels wachtlijst nieuw Beschut Werk Invulling geven aan de werkgerelateerde A. Inzet jobcoaching bij plaatsing begeleidingsbehoefte van de medewerkers en eventueel bij het nBW ontwikkelen van nieuwe vaardigheden B. Face-to-face contact met klantmanagers Medewerkers van de SDOA bieden ondersteuning bij begeleidingsvraagstukken aan inleners Cao Aan de Slag

A. Bieden van ondersteuning aan inleners door financiële compensatie en trainingen A. Wenselijkheid toepassing nieuwe cao onderzoeken

1.A Voortrajecten worden ingezet om een passende werkomgeving te vinden Er is in het eerste kwartaal 2021 aan vijf personen een indicatie afgegeven. Per ultimo april is aan 11 geïndiceerde personen nog geen dienstverband aangeboden. Een aantal personen volgt een voortraject gericht op het trainen van werknemersvaardigheden. Bij de overige personen zijn er persoongerelateerde omstandigheden die maken dat plaatsing nog niet 8

heeft plaatsgevonden. Tot en met april is er aan één inwoner een dienstverband aangeboden. Realisatie taakstelling Realisatie plaatsingen nieuw Beschut Werk 2021 Berkelland Oost Gelre Winterswijk

Medewerkers 31-12-2020

Medewerkers 30-04-2021

16 8 8

17 8 9

Taakstelling 2021 (fte’s 31 uur) 19 10 11

Realisatie per 30-04-2021 (fte’s 31 uur) 15,3 6,0 6,4

Met het aantal huidige beschikbare kandidaten blijft er ruimte over binnen de taakstellingen. In de begrotingen wordt voorzichtigheidshalve rekening gehouden met de maximale invulling van de taakstellingen. Deze budgetten dienen te worden bijgesteld op basis van de huidige realisatiecijfers en de herziene prognose. Lasten Beschut Werk (x € 1.000) Berkelland Oost Gelre Winterswijk

Begroting 2021 na 2e berap 2020 430 213 210

Nieuwe Raming 2021 430 186 216

Bijstelling begroting 2021 0 -27 6

1.B Vaststelling beleidsregels wachtlijst nieuw Beschut Werk Jaarlijks wordt er vanuit het Rijk per gemeente een taakstelling nieuw Beschut Werk vastgesteld. In de Verordening sociaal domein van de SDOA-gemeenten is vastgelegd dat de gemeente maximaal het aantal beschutte werkplekken aanbiedt die door het Rijk zijn opgedragen. Op dit moment is er nog ruimte binnen de taakstelling. In het eerste kwartaal van 2021 zijn beleidsregels Wachtlijst nieuw Beschut Werk opgesteld die duidelijkheid geven over de plaatsingsvolgorde en handelswijze bij het vollopen van de taakstelling. 2.A Inzet jobcoaching bij plaatsing en eventueel bij het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden Alle nieuw Beschut Werk-medewerkers worden begeleid door klantmanagers van de SDOA die ook gecertificeerd jobcoach zijn. Op deze wijze kan er naast gesprekstechnieken ook fysiek ter plaatse op de werkplek door de klantmanager (soms zeer intensieve) begeleiding geboden worden. De intensiteit hiervan is afhankelijk van de behoefte. 2.B Face-to-face contact met klantmanagers Face-to-face contacten met de medewerkers nieuw Beschut Werk vinden onverminderd plaats. Hierbij is er eveneens aandacht voor het welzijn van de medewerkers als gevolg van de coronacrisis.

3.A Bieden van ondersteuning aan inleners door financiële compensatie en trainingen Uit relatiegesprekken tussen WSPA en inleners blijkt dat er een behoefte is bij inleners om zowel financieel als werkinhoudelijk ondersteund te worden. In de pilot “begeleidingsvergoedingen sociale ondernemingen Berkelland” wordt de inlener voor een deel financieel gecompenseerd voor de begeleidingsuren. De pilot loopt tot eind 2021. Daarnaast worden er bij inleners ook zogenaamde “Harrie-Helpt-trainingen” ingezet. Voor meer informatie over dit onderwerp zie paragraaf 1.2.3 (onderdeel 4.A).

9

4.A Wenselijkheid toepassing nieuwe cao onderzoeken Op 10 februari 2021 zijn de VNG en Cedris een onderhandelaarsakkoord overeengekomen met FNV en CNV over een nieuwe cao voor mensen met een arbeidsbeperking die niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen en vaak een arbeidsovereenkomst hebben met een loonkostensubsidie. Op dit moment is het niet duidelijk of de cao Aan de Slag algemeen verbindend verklaard gaat worden. Indien dit het geval is betekent dit dat de medewerkers van Slinge Werkt! B.V. gebonden worden aan deze nieuwe cao per 1 juli 2021. Ondertussen worden de scenario’s uitgewerkt als de cao niet algemeen verbindend verklaard wordt in relatie tot de wenselijkheid om wel of geen aansluiting te zoeken. 1.2.3

Werkgevers Service Punt Achterhoek (WSPA) Doel: het WSPA is professioneel partner voor alle werkgevers in de Achterhoek en aangrenzend Duitsland, met de focus op arbeidsbemiddeling WSPA

1.

2.

3.

4

Operationele doelstellingen Het realiseren van 50 betaalde plaatsingen per FTE

De regionale arbeidsmarkt in beeld met als doel een werkend en betrouwbaar netwerk van werkgevers Het voorkomen van instroom in de WW of PW

Ontzorgen werkgevers

Ontwikkelingen A. Doelgroepgerichte plaatsingstargets vanuit de PW en vooral de Wsw blijven achter B. Evalueren en doorontwikkeling van het instrumentarium om klanten zo goed mogelijk in beeld te krijgen en (deels) te laten uitstromen uit de uitkering naar werk C. Bijna alle accountmanagers buitendienst zijn gecertificeerd jobcreator A. Alle openbare bronnen worden gebruikt om nieuwe werkgevers op te sporen en te benaderen A. De marktbewegingen worden actief gevolgd en waar wenselijk met werkgever ingezet op werknaar-werk trajecten B. WSPA-medewerkers nemen deel aan de intake waardoor de kans op de arbeidsmarkt meteen in beeld wordt gebracht A. Implementatie preferent proces loonkostensubsidie en inzet Harrie-trainingen

1.A Doelgroepgerichte plaatsing-targets vanuit de PW en vooral de Wsw blijven achter Er wordt bij plaatsingen onderscheid gemaakt door de totale doelgroep in te delen in de doelgroep Participatiewet (jongeren t/m 26 jaar, statushouders en werkzoekenden), UWV, Wsw, Wsw-Begeleid Werk, nieuw Beschut Werk (nBW) en de Niet-uitkeringsontvangers (NUO-ers). 10

De realisatie van het aantal plaatsingen door WSPA-Oost blijft met 62% vooralsnog achter op de target voor de doelgroepen PW en Wsw. De plaatsingen vanuit de UWV doelgroepen in de Oost Achterhoek zijn daarentegen gestegen in vergelijking met het eerste kwartaal 2020. Hier is ook focus op geweest door de hogere instroom in de WW, en het feit dat deze kandidaten snel van werk-naar-werk te begeleiden zijn. Binnen de Wsw-doelgroep is zichtbaar dat de doelgroep verouderd en de fysieke- en mentale belastbaarheid afneemt. De inzet en ontwikkeling van deze groep is dus langzaam maar zeker steeds meer gericht op baanbehoud in plaats van doorontwikkeling. Dat wordt nog eens versterkt door Covid-19. Wsw-medewerkers worden op dit moment (nog) niet doorontwikkeld naar andere (vaak ook beter renderende) werkplekken maar blijven voorlopig werken op de huidige werkplek. 1.B Evalueren en doorontwikkeling van het instrumentarium om klanten zo goed mogelijk in beeld te krijgen en (deels) te laten uitstromen uit de uitkering naar werk Voor de ontwikkeling op dit vlak wordt verwezen naar 1.2.1 (onderdeel 1.A en 1.C). 1.C Bijna alle accountmanagers buitendienst zijn gecertificeerd jobcreator De nieuwe accountmanager die sinds januari 2021 bij WSPA werkt, is gestart met de opleiding jobcreator. Een jobcreator creëert nieuwe functies voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Dit doen zij door bestaande werkzaamheden anders te verdelen en, vanuit het perspectief van de werkgever, een waardecreatie voor het bedrijf te realiseren. De overige vijf accountmanagers zijn gecertificeerde jobcreators. 2.A Alle openbare bronnen worden gebruikt om nieuwe werkgevers op te sporen en te benaderen Naast de bestaande werkgevers worden ook nog onbekende werkgevers door het WSPA benaderd. Voorheen is “new business” vooral gevonden in netwerkbijeenkomsten waar direct contact gelegd kon worden. Nu verloopt dit moeizamer, maar blijft het WSPA alert om nieuwe contacten te leggen. Bronnen die hiervoor gebruikt worden zijn o.a. de plaatselijke en regionale dag- en weekbladen en de Kamer van Koophandel. 3.A De marktbewegingen worden actief gevolgd en waar wenselijk met werkgever ingezet op van-werk-naar-werk trajecten Het WSPA volgt nauwkeurig de marktbewegingen, zeker met het oog op de mogelijke versoepelingen in het openingsbeleid van ondernemingen. Verwacht wordt dat vooral in de recreatieve- en horecasector en in de reisbranche vacatures gaan ontstaan. 3.B WSPA-medewerkers nemen deel aan de intake waardoor de kans op de arbeidsmarkt meteen in beeld wordt gebracht De intake van nieuwe klanten verloopt digitaal. Daar waar ingeschat wordt dat de klant een kansrijke arbeidsmarktpositie heeft, vindt de intake plaats door de klantmanager en een medewerker van WSPA.

Eventueel wordt een bemiddeling gecombineerd met de inzet van een (scholings-)traject. 4.A Implementatie preferent proces loonkostensubsidie en inzet Harrie-trainingen De SDOA werkt momenteel aan de invoering van het preferent proces loonkostensubsidie. Dit proces is ontwikkeld door een landelijke expertgroep en wordt sinds 2019 door steeds meer gemeenten en uitvoeringsorganisaties gebruikt. Doel van het preferent proces is dat werkgevers logisch en eenduidig bediend worden doordat alle gemeenten hetzelfde, door

11

de experts ontwikkeld, proces gebruiken. Invoering van het proces leidt tot minder administratieve lasten bij werkgevers en de SDOA. Daarnaast worden er bij inleners ook zogenaamde “Harrie-Helpt-trainingen” ingezet. Dit zijn meerdaagse trainingen voor collega’s die een persoon met een arbeidsbeperking ondersteunen. “Harrie” staat voor Hulpvaardig, Alert, Rustig, Realistisch, Instruerend en Eerlijk. 1.2.4

Tegenprestatie Doel: alle klanten krijgen een passend aanbod in de vorm van begeleiding naar werk, een traject of het verrichten van sociale activiteiten, tenzij er zwaarwegende omstandigheden zijn waardoor dit niet mogelijk is

1.

2.

3.

Tegenprestatie Operationele doelstellingen Landelijke bestuurlijke opinies over de A. tegenprestatie volgen en toetsen aan werkwijze van de SDOA Alle klanten zijn ingedeeld in de A. doelgroepen Werk, Perspectief of Meedoen Alle klanten hebben een passend traject A. B.

Ontwikkelingen Landelijk geen nieuwe inzichten Opstellen en inrichten Kritische Prestatie Indicatoren voor 2022 Screening meedoenklanten Doorontwikkeling lokaal en wijkgericht werken

1.A Landelijk geen nieuwe inzichten Er zijn landelijk gezien geen nieuwe inzichten op grond waarvan de werkwijze en in het verlengde daarvan de verordening sociaal domein moet worden herzien. 2.A Opstellen en inrichten Kritische Prestatie Indicatoren voor 2022 In het kader van de begroting van het Werkleerbedrijf 2022 zijn KPI’s geformuleerd. Het lopende kalenderjaar wordt benut om de onderhavige werkprocessen aan te scherpen. 3.A Screening meedoenklanten Met ondersteuning van een extern bureau is er een screening gedaan naar de klanten die zijn ingedeeld in de categorie meedoen. In 2018 is er begonnen met de driedeling (werk/perspectief/meedoen) van het klantenbestand. Om te kijken of de intakes en beoordelingen van deze meedoenklanten eenduidig waren, is deze groep gescreend. Hierbij is er opnieuw gekeken of de klanten in aanmerking komen voor een voorliggende voorziening. De klanten die mogelijk recht hebben op een voorliggende voorziening, zoals een Wajong uitkering, zijn in beeld. Deze zijn in behandeling bij het UWV. 3.B Doorontwikkeling lokaal en wijkgericht werken Vrijwel alle klanten uit de meedoengroep zijn in beeld (97%). De overige 3% van de doelgroep bevindt zich nog in een overdrachts- of intakefase. Het aantal trajecten naar vrijwilligerswerk blijft nagenoeg stabiel, en er worden meer trajecten naar hulpverlening opgestart.

Door Corona zijn de nieuwe plaatsingsmogelijkheden sterk verminderd. Inkomensconsulenten, klantmanagers meedoen en klantmanagers statushouders zijn structureel aanwezig binnen de sociale teams. Deze lokale samenwerking zorgt ervoor dat 12

men elkaar eerder opzoekt en daardoor eerder aansluit bij casussen. Wel vormt de AVG hierin een bottleneck op het gebied van informatiedeling. Binnen Samen aan het stuur wordt toegewerkt naar een integraal klantvolgsysteem om de inspanningen van professionals rondom de klant te coördineren en zo voor een heldere taak- en rolverdeling te zorgen. 1.2.5

Evaluatie Actieplan Achterhoekse jongeren Doel: in 2021 wordt het Actieplan Achterhoekse jongeren per actiepunt geëvalueerd

1.

Actieplan Achterhoekse Jongeren Operationele doelstellingen Ontwikkelingen De laatste acties van het actieplan A. Evaluatie met deelnemende Achterhoekse Jongeren worden in 2021 partijen en onderzoek naar gerealiseerd en doelen en actiepunten doorstart geëvalueerd

1.A Evaluatie met deelnemende partijen en onderzoek naar doorstart In de regio Achterhoek is in samenwerking met het bedrijfsleven, onderwijs (MBO, pro, vso), RMC, UWV en gemeenten het Actieplan Achterhoekse jongeren opgesteld. Nadat het actieplan regionaal was vastgesteld is de aanjager van het actieplan in juni 2019 gestart. Daarna zijn er een bestuurlijke stuurgroep, ambtelijke stuurgroep en diverse werkgroepen opgericht. Het Actieplan eindigt in 2021 en wordt geëvalueerd. Momenteel wordt onderzocht op welke wijze het project kan worden vervolgd. 1.2.6 Wet Inburgering Doel: de nieuwe Wet Inburgering zorgt voor een passend werk- en leertraject en daarmee voor een goede aansluiting op de arbeidsmarkt en vervolgopleiding van inburgeraars

1.

2.

Inzet Wet Inburgering Operationele doelstellingen Ontwikkelingen De expertise rondom werk en inkomen A. Voorbereiding brede intake in wordt ingepast binnen de brede intake het kader van de Wet Inburgering Statushouders ontvangen trajecten A. SDOA is in afwachting van waardoor zij in staat zijn de combi opdrachtformulering van de tussen inburgering en werk te maken gemeenten B. Bevindingen pilot Z-route kunnen als input dienen voor vormgeven Z-route Wet inburgering

1.A Voorbereiding brede intake in het kader van de Wet Inburgering In het nieuwe inrichtingsplan voortbordurend op ‘Samen aan het Stuur’ wordt een aparte route ingericht voor statushouders in het kader van Wet inburgering. De insteek is om de klantmanagers van de SDOA de brede intake uit te laten voeren. Dit resulteert in een Plan Inburgering en Participatie (PIP). Binnen de brede intake is de warme overdracht met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) een belangrijk onderdeel.

13

2.A SDOA is in afwachting van opdrachtformulering van de gemeenten Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) heeft op 28 april in een brief aan de tweede Kamer laten weten dat de nieuwe Wet inburgering in werking treedt op 1 januari 2022. De nieuwe Wet Inburgering heeft als doel dat alle inburgeringsplichtigen snel en volwaardig meedoen in de Nederlandse maatschappij, met de voorkeur door middel van betaald werk. Gemeenten krijgen meer regie op inburgering vanaf het moment dat de inburgeringsplichtige door het COA gekoppeld wordt aan de gemeente. Er wordt in totaal € 30 miljoen extra beschikbaar gesteld voor gemeenten voor gemaakte kosten door het eerdere uitstel van de wet. Hiervan is € 21 miljoen bedoeld voor de begeleiding van de ondertussen-groep (de inburgeraars die door het uitstel van de nieuwe wet nog onder de huidige wet vallen) en € 9 miljoen voor de extra invoeringsmiddelen. Het extra geld is nodig doordat er meer inburgeraars onder de nieuwe wet vallen. Ook wordt in 2021 een hogere taakstelling verwacht van te huisvesten statushouders voor gemeenten. Gemeenten worden in de meicirculaire geïnformeerd over de precieze verdeling van de middelen. De Achterhoekse gemeenten zijn bezig met een gezamenlijke aanbestedingsstrategie voor de onderwijsroute en B1-route.

De Z-route (Zelfredzaamheidsroute) zal per gemeente worden ingekocht, gezien zelfredzaamheid hierbij centraal staat en lokaal vorm kan worden gegeven bij verschillende werkgevers en organisaties. De SDOA kan als uitvoeringsorganisatie onderdelen van de Wet Inburgering uitvoeren, dit is afhankelijk van de opdracht die de gemeenten Berkelland, Oost Gelre en Winterswijk mogelijk formuleren. 2.B Bevindingen pilot Z-route kunnen als input dienen voor vormgeven Z-route Wet inburgering Binnen de nieuwe wet inburgering kan de inburgeraar drie routes doorlopen. Eén ervan is de Z-route. Deze route is gericht op het vergroten van de zelfredzaamheid. SDOA en Kringloop Aktief hebben in 2019 een project opgestart waarin werk en taal worden samengebracht. Dit omdat uit ervaringen bleek dat taal vaak een barrière vormt op de werkvloer. De ervaringen uit dit project vormen de basis voor de pilot Z-route die regionaal gestart is ter voorbereiding op de nieuwe wet. De gemeenten Doetinchem, Oude IJsselstreek, Winterswijk, Aalten, Oost Gelre en daarnaast Laborijn, GGnet, Kringloop Aktief, het Graafschap College en de SDOA nemen deel aan deze pilot. De SDOA draagt hieraan bij door de inzet van een projectleider, klantmanagers die de deelnemers selecteren en begeleiden en de inzet van middelen in het kader van mobiliteit.

De pilot richt zich op statushouders die zijn ontheven van inburgering omdat ze het examen op A2 niveau niet konden behalen. Het doel van deze pilot is dat statushouders met de opleiding en de praktijkcomponent zelfredzaam zijn en naar werk kunnen uitstromen. De pilot loopt van 1 oktober 2020 tot eind december 2021. Uit de pilot is gebleken dat een minimaal taalniveau voorwaarde is voor een veilige werkomgeving bij Aktief. Hierdoor wordt er ook gekeken naar andere gecombineerde trajecten, zodat inburgeringsplichtigen die de taal nog niet voldoende beheersen ook een passende plek hebben. Ook is, mede door deelname van GGnet aan de pilot, gebleken dat psychische problemen een belemmering zijn in de re-integratie. Er is meer aandacht en afstemming hierover.

14

In juni 2021 worden werkbezoeken georganiseerd bij Aktief om zo kennis te nemen van de pilot Z-route. Deze bevindingen kunnen voor gemeenten als input dienen voor de regionale inkoopstrategie voor de leerroutes in het kader van de Wet inburgering. Overige bijstellingen uitgaven en bijdragen programma Werk en Activering Langdurige loonkostensubsidies Voor inwoners die vanwege de arbeidshandicap niet zelfstandig in staat zijn om het wettelijk minimumloon te verdienen kan het instrument langdurige loonkostensubsidie ingezet worden. De werkgever wordt hierbij financieel gecompenseerd voor de verminderde loonwaarde van zijn medewerker(s). Dit aantal plaatsingen neemt gestaag toe. Door het sluiten van de Wsw en de Wajong vallen deze inwoners vanaf 2015 onder de Participatiewet. De raming voor de uitgaven voor de Langdurige loonkostensubsidies dient te worden bijgesteld op basis van de eindstanden van de plaatsingen per eind 2020 en de verwachte toename van het aantal plaatsingen. Realisatie plaatsingen Langdurige loonkostensubsidies 2021 Berkelland Oost Gelre Winterswijk Totaal

Plaatsingen 31-12-2020

Verwachte toename 2021

97 29 45 171

10 10 10 30

Uitgaven Langdurige loonkostensubsidies

Prognose eindstand plaatsingen 2021 107 39 55 201

Begroting 2021 na 2e berap 2020

Nieuwe raming 2021

Bijstelling begroting 2021

714 315 441 1.470

826 255 345 1.426

112 -60 -96 -44

(x € 1.000) Berkelland Oost Gelre Winterswijk Totaal

De uitgaven voor het betalen van zowel de Langdurige loonkostensubsidies als ook de loonkostensubsidies in het kader van nieuw Beschut werk komen bij de gemeenten ten laste van het BUIG budget. De raming van de bijdragen van de gemeenten voor deze subsidies wordt op basis van de in dit hoofdstuk weergegeven wijzigingen bijgesteld. Baten Bijdrage gemeenten Langdurige loonkostensubsidies (incl. beschut werk) (x € 1.000) Berkelland Oost Gelre Winterswijk Totaal

Begroting 2021 na 2e berap 2020

Nieuwe raming 2021

Bijstelling begroting 2021

936 418 557 1.911

1.065 364 460 1.889

129 -54 -97 -22

Bijdrage programma Werk en Activering In de bijdragen die de gemeenten verstrekken voor het programma Werk en Activering is naast de uitgaven voor de re-integratieinstrumenten, de uitvoering van nieuw Beschut Werk opgenomen. Daarnaast wordt ook per gemeente een vaste bijdrage gedaan, in totaal een bedrag van € 660.000, voor de re-integratie activiteiten die de SDOA zelf uitvoert, zoals de inzet van jobcoaching, arbeidsdeskundigen, testen en trainingen. De bijdragen voor het 15

programma Werk en Activering dienen te worden bijgesteld voor 2021 als gevolg van de nieuwe ramingen zoals in dit hoofdstuk weergegeven. Baten bijdrage gemeenten programma Werk en activering (x € 1.000) Berkelland Oost Gelre Winterswijk Totaal

Begroting 2021 na 2e berap 2020

Nieuwe raming 2021

Bijstelling begroting 2021

928 500 759 2.187

911 467 766 2.144

-17 -33 7 -43

Samenvatting begrotingswijzigingen programma Werk en Activering In onderstaand overzicht zijn alle begrotingswijzigingen van het programma Werk en Activering weergegeven. Begroting Programma Werk & Activering (x € 1.000) Baten Lasten Resultaat baten en lasten Onttrekking reserves Toevoeging reserves Resultaat

Rekening 2020

11.751 10.795 956 0 0 956

Specificatie per product

Begroting 2021 na 2e berap 2020 12.596 11.936 660 0 0 660

Nieuwe raming 2021

Bijstelling begroting 2021

12.531 11.871 660 0 0 660

-65 -65 0 0 0 0

(x € 1.000)

Rekening 2020

Begroting 2021 na 2e berap 2020

Nieuwe raming 2021

Bijstelling begroting 2021

Baten Overige ontvangsten Wsw detacheringen Bijdrage gemeenten programmakosten Bijdrage gemeenten uitvoeringskosten Totaal baten

27 3.910 3.717 4.097 11.751

0 3.970 4.350 4.276 12.596

0 3.970 4.285 4.276 12.531

0 0 -65 0 -65

1.051 3.910 252 -6

1.115 3.970 252

1.115 3.970 252

0 0 0

0 1.470 853 4.276 11.936

0 1.426 832 4.276 11.871

0 -44 -21 0 -65

Lasten Re-integratie Doorbetaling Wsw detacheringen Wsw begeleid werken subsidies Bijdrage voorziening dubieuze debiteuren Langdurige loonkostensubsidies Beschut werken Directe uitvoeringskosten Totaal lasten

1.331 456 3.801 10.795

16

2. Programma Inkomen 2.1 Visie “De SDOA helpt inwoners die – tijdelijk – niet genoeg geld hebben om van te leven door het verstrekken van financiële bijstand.” Inwoners worden op een rechtmatige en snelle manier van een (tijdelijk) inkomen of een inkomensaanvulling voorzien. Afhankelijk van leeftijd en voorafgaande inkomensbron wordt er een uitkering verstrekt vanuit één van de onderstaande wetten: • Participatiewet (PW); • Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW); • Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ); • Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz). 2.2

Programmadoel

Het bieden van een (tijdelijke) inkomensvoorziening aan inwoners zodat zij kunnen voorzien in de eerste levensbehoeften. Hierdoor ervaren inwoners de ruimte om zich in te zetten voor trajecten die gericht zijn op de re-integratie. Uiteindelijk wordt de zelfredzaamheid vergroot en de afhankelijkheid van een uitkering of aanvullende inkomensondersteuning verkleind 2.2.1

Inkomenswaarborg (Participatiewet, IOAW, IOAZ) Doel: de financiële zelfstandigheid van uitkeringsgerechtigden bevorderen en de uitkeringsafhankelijkheid verkleinen

1. 2.

3. 4. 5.

Inzet inkomenswaarborg Operationele doelstellingen Ontwikkelingen Actieve uitvoering van de A. Doorontwikkeling intakeproces poortwachtersfunctie De aanvragen worden binnen de termijn A. De tot en met april 2021 Algemene wet bestuursrecht afgehandelde aanvragen afgehandeld levensonderhoud zijn binnen de wettelijke termijnen afgehandeld Voorkomen van beroep op Wet A. De aanvragen zijn binnen de Dwangsom bij niet tijdig beslissen gestelde termijn afgewikkeld Financiële fouten lager dan 1% A. Kwaliteit van de gecontroleerde werkprocessen is voldoende Versterking samenwerking met de A. Samenwerking vindt plaats sociale teams binnen de gemeenten middels aanwezigheid bij digitale overlegvormen

1.A Doorontwikkeling intakeproces De doorontwikkeling van het intakeproces wordt voornamelijk in de uitwerking van Samen aan het Stuur uitgewerkt. Inwoners kunnen vanaf dit najaar ook voor vragen m.b.t werk en

17

inkomen bij hun eigen gemeente terecht. Medewerkers van de SDOA zullen in de gemeentehuizen daartoe nauw samenwerken met hun collega’s van sociale teams. Insteek van het proces blijft om mensen met rechten op andere voorzieningen tijdig en adequaat te verwijzen. 4.A Kwaliteit van de gecontroleerde werkprocessen is voldoende Over de maanden januari tot en met maart 2021 hebben er procescontroles plaatsgevonden. De kwaliteit van de gecontroleerde werkprocessen is over het algemeen goed. Er zijn 59 werkprocessen gecontroleerd waarvan één financiële fout als gevolg van een typefout in de beleidsregels. Deze fout is hersteld. 5.A Samenwerking vindt plaats middels aanwezigheid bij digitale overlegvormen De aanwezigheid van medewerkers met Participatiewet expertise in de sociale teams is door Corona ook dit voorjaar zeer beperkt gebleven. Toch wordt de bekendheid met elkaars werk steeds groter. In alle drie gemeenten sluiten medewerkers aan bij diverse vormen van digitaal overleg. Zowel voor individuele casuïstiek als ook in algemene zin voor de brede samenwerking. In de periode juni tot en met september zal gezamenlijk aan scholing worden deelgenomen, gericht op het verbreden van de kennis van wet- en regelgeving. 2.2.2

Besluit bijstandsbesluit zelfstandigen (Bbz 2004)

Doel: Passende ondersteuning bieden aan (startende) ondernemers die -tijdelijk- behoefte hebben aan inkomensaanvulling of bedrijfskredieten in de vorm van advies en/of financiële ondersteuning voor de uitvoering van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz)

Inzet Bbz 1.

2.

Operationele doelstellingen Tijdige afhandeling van financiële aanvragen van ondernemers

A.

Het geven van voorlichting aan (potentiële) startende ondernemers Het bieden van schuldhulpverlening

A.

4.

Naleving financiële aflossingsafspraken ondernemers

A.

5.

Afwikkelen Tozo

A.

3.

A.

B. 6.

Heroriëntatie ondernemers

A.

18

Ontwikkelingen Zes aanvragen inkomensondersteuning zijn tijdig behandeld. Er zijn in 2021 nog geen kredietaanvragen geweest Voorlichting en trainingen vinden digitaal plaats Twee ondernemers worden door de ROZ ondersteund met schuldhulpverlening De ROZ adviseert de ondernemer in situaties waarbij niet naleving van de aflossingsafspraken dreigt alvorens de afgegeven financiële garantstellingen worden ingevorderd Tozo 4 is vanaf 1 april van start gegaan Accountsverklaring uitvoering Tozo over 2020 verkregen Ondernemers ondersteunen op financiële en eigen loopbaanvraagstukken

1.A Zes aanvragen inkomensondersteuning zijn tijdig behandeld. Er zijn in 2021 nog geen kredietaanvragen geweest De uitkeringsaanvragen Bbz zijn sterk verminderd omdat veel ondernemers de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers aanvragen. De Tozo kent -voor ondernemers met geen of laag partnerinkomen- minder voorwaarden om voor een uitkering in aanmerking te komen. Dit geldt ook voor kredietaanvragen. De eerste kwartaalrapportage 2021 van de ROZ geeft geen aanleiding om de huidige begroting bij te stellen. 2.A Voorlichting en trainingen vinden digitaal plaats Het geven van groepsgewijze voorlichting is door de coronamaatregelen gestopt. De begeleiding van starters zijn sindsdien maatwerktrajecten geworden. De ROZ is sinds april 2021 gestart met “vragen en antwoorden uit de praktijk”. Dit zijn online sessies voor starters die alle vragen kunnen stellen betrekking hebbend op het starten van hun onderneming. Tevens biedt dit de ROZ de mogelijkheid om online te netwerken en kennis te maken met andere starters. Alle andere ROZ-trainingen zijn online te volgen voor zowel starters als gevestigde ondernemers.

3.A Twee ondernemers worden door de ROZ ondersteund met schuldhulpverlening De ROZ ondersteunt (ex-)ondernemers met (dreigende) schulden door het treffen van regelingen, sanering van schuldensituaties of middels voorlichting en advies schuldensituaties te voorkomen. In het eerste kwartaal van 2021 is één nieuw verzoek van een (ex-)ondernemer om schuldhulpverlening gedaan en is van één ondernemer de schuldensituatie afgerond. Per 31 maart 2021 bedraagt het aantal schuldhulpverleningsklanten drie (ex-)ondernemers. 4.A De ROZ adviseert de ondernemer in situaties waarbij niet naleving van de aflossingsafspraken dreigt alvorens de afgegeven financiële garantstellingen worden ingevorderd Zodra een ondernemer zijn aflossingsafspraken en naderhand aanvullende afspraken die zijn gemaakt niet nakomt, wordt er een claim gelegd op de financiële garantstelling. De ROZ denkt nadrukkelijk mee met de ondernemer en adviseert en draagt daar waar nog mogelijk is alternatieve oplossingen aan alvorens tot deze finale stap over te gaan. De eerste kwartaalrapportage 2021 van de ROZ geeft geen aanleiding om de huidige begroting bij te stellen. 5.A Tozo 4 is vanaf 1 april van start gegaan De Tozo is een van de regelingen van het noodpakket banen en economie. Vanaf maart 2020 konden getroffen ondernemers inkomensondersteuning aanvragen, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2020.

In Tozo 1 was er geen sprake van een partnertoets, vanaf Tozo 2 wel. Het aantal Tozo 2-aanvragen (1 juni 2020 tot 1 oktober) nam door de invoering van een partnertoets sterk af. Tozo 3 is vanaf 1 oktober 2020 tot 1 april 2021 van kracht geweest. De Tozo 4 -regeling is gestart op 1 april 2021. De Tozo regelingen 3 en 4 kennen dezelfde voorwaarden als Tozo 2. Op 27 mei is bekendgemaakt dat de Tozo 5 zal starten op 1 juli 2021 voor de duur van 3 maanden.

19

Overzicht toegekende inkomensaanvragen Tozo 1 t/m 3 (eindstand) en Tozo 4 (voorlopig) Toegekende inkomensaanvragen Tozo

Gemeente Berkelland Oost Gelre Winterswijk TOTAAL

Tozo 1 (eindstand) 651 410 511 1572

Tozo 2 (eindstand) 128 72 108 308

Tozo 3 (eindstand) 230 132 202 564

Tozo 4 (stand 16-05-2021) 94 61 95 250

De begroting 2021 moet voor de uitgaven en de baten van de Tozo regelingen worden bijgesteld. De raming is gebaseerd op de eerste twee voorschotten van 2021. Deze voorschotten zijn door de SDOA reeds van de gemeenten ontvangen. De resterende saldi van de in 2020 ontvangen voorschotten worden in juni met de gemeenten/SZW verrekend. Deze terugbetalingsverplichting is opgenomen op de balans en derhalve niet tot een resultaat in de exploitatie. Lasten Bbz-Tozo regelingen (x € 1.000) Berkelland Oost Gelre Winterswijk Totaal

Begroting 2021 na 2e berap 2020 0 0 0 0

Nieuwe raming 2021 1.897 1.192 1.192 4.281

Bijstelling begroting 2021 1.897 1.192 1.192 4.281

De bijstelling van de baten voor de Tozo regeling worden overeenkomstig de lasten begroot op basis van de voorschotten die zijn verstrekt. Zie hiervoor ook pagina 26. 5.B Accountantsverklaring uitvoering Tozo over 2020 verkregen De ROZ heeft vanaf maart 2020 in een zeer kort tijdsbestek vele aanvragen afgehandeld. Het op een zorgvuldige en snelle wijze beschikbaar stellen van inkomensondersteuning aan ondernemers is op een rechtmatige wijze gebeurd. Er is door de ROZ door een brede screening vooraf aandacht geweest op misbruik en oneigenlijk gebruik. Als een van de eerste uitvoeringsorganisaties in Nederland heeft de accountant een goedgekeurde controleverklaring afgegeven. 6.A Ondernemers ondersteunen op financiële en eigen loopbaanvraagstukken De ROZ heeft een aanbod ontwikkeld voor ondernemers met een hulpvraag gerelateerd aan heroriëntatie. De SDOA heeft ROZ de opdracht geven om tot 31 december 2021 deze vorm van ondersteuning te bieden. De ondersteuning kan bestaan uit ondernemersadvies, hulp bij financiële vraagstukken en doorverwijzing bij loopbaanoriëntatie en/of omscholing. De ROZ heeft in totaal 95 gesprekken gevoerd (stand 19 mei 2021) met als resultaat dat er 30 korte trajecten (veelal doorverwijzing naar ketenpartner) en twee langdurige trajecten zijn gestart.

De 57 korte telefonische contracten waarin de hulpvraag van de ondernemer snel werd opgelost worden wel geregistreerd, maar niet gefactureerd door de ROZ.

20

Cijfers heroriëntatie

Gemeente Berkelland Oost Gelre Winterswijk Totaal 2.2.3

Gesprekken

Kort traject

41 21 33 95

15 5 10 30

Lang Traject

2 2

Nog in behandeling 1 2 3 6

Korte telefonische contacten 25 11 21 57

Handhaving Doel: door de inzet van preventieve handhaving voorkomen dat er onrechtmatig gebruik wordt gemaakt van sociale voorzieningen en daarnaast toetsen of uitkeringsgerechtigden aan de gestelde voorwaarden voldoen

1.

Handhaving Operationele doelstellingen De inwoner volledig en gericht te A. informeren over de rechten en plichten die gelden bij het ontvangen van een bijstandsuitkering B.

2.

Preventie & Handhaving werkt nauw samen met de sociale teams en andere organisaties

A.

3.

In 2021 wordt er periodiek (steekproefsgewijs) gecontroleerd of de uitkeringsgerechtigden nog steeds aan de verplichtingen van bijstand voldoen De beleidsregels terugvordering en verhaal herijken, indien dit door veranderde wetgeving noodzakelijk is

A.

4.

B. A.

Ontwikkelingen Doorontwikkeling groepsvoorlichting rechten en plichten Extra focus op informatievoorziening aan inwoners Medewerkers Preventie & Handhaving sluiten aan bij overleggen met het sociaal team om schrijnende situaties te bespreken Aantal Basisregistratie Personen (BRP) onderzoeken stagneert Waarnemingen Ter Plaatse stagneren Beleidsregels zijn tekstueel herzien zonder inhoudelijke aanpassingen

1.A Doorontwikkeling groepsvoorlichting rechten en plichten De medewerkers van de SDOA handelen vanuit vertrouwen en kennen uitkeringen toe op basis van een goed gesprek. Een belangrijk onderdeel daarvan is de voorlichtingsbijeenkomst. Deze voorlichtingsbijeenkomst is verder doorontwikkeld. Door een aparte voorlichtingsbijeenkomst te geven en deze alleen op hoofdpunten onderdeel te laten zijn van het intakeproces krijgt de informatie veel meer kracht. De preventie krijgt meer aandacht, de voorlichting verbetert met als uiteindelijk doel minder te hoeven handhaven. De eerste bijeenkomst in de nieuwe opzet zal voor de zomer zijn beslag krijgen. 1.B Extra focus op informatievoorziening aan inwoners De informatievoorziening heeft de voortdurende aandacht van medewerkers. Enerzijds in persoonlijk contact met inwoners, en anderzijds door gebruik te maken van de verschillende communicatiemiddelen als social media, nieuwsbrieven, de website en de apps.

21

Naar aanleiding van landelijke aandacht en discussie rondom de betrouwbaarheid van de overheid, met name op het effect en de doelmatigheid van de Participatiewet is met de SDOA professionals extra aandacht geschonken aan de eigen dienstverlening en benadering van inwoners. 2.A Medewerkers Preventie & Handhaving sluiten aan bij overleggen met het sociaal team om schrijnende situaties te bespreken De samenwerking tussen medewerkers Preventie & Handhaving en het sociaal team wordt verder uitgewerkt binnen de werkgroepen intake en opleiding binnen Samen aan het Stuur. Hierbij wordt aandacht geschonken aan fraudesignalen en de mogelijke spanning met de omgekeerde toets1, integriteit en moreel juiste handelswijzen. 3.A Aantal BRP onderzoeken stagneert Het aantal individuele BRP onderzoeken is afhankelijk van de aanvragen die de gemeente doet. Voor de gemeente Berkelland is het aantal BRP onderzoeken afgenomen als gevolg van verhoogde inzet van BOA’s. De gemeente Oost Gelre is aangesloten bij de Landelijke Aanpak voor Adresfraude (LAA), waaraan de medewerkers van Preventie & Handhaving medewerking verlenen. Bij de gemeente Winterswijk voert de SDOA alleen nog maar BRPonderzoeken uit bij inwoners die bijstandsgerechtigd zijn. Dit en het feit dat de onderzoeken van Preventie & Handhaving zijn gestagneerd door Corona maakt dat er tot nu nog geen BPR-onderzoeken zijn uitgevoerd.

3.B Waarnemingen Ter Plaatse stagneren Als gevolg van Corona vinden Waarnemingen Ter Plaatse (WTP) minimaal plaats. De huisbezoeken naar aanleiding van themacontroles liggen op dit moment stil. Zodra het weer verantwoord is om situaties in het kader van preventie, toezicht en handhaving met lage prioriteit te onderzoeken en daarvoor op huisbezoek te gaan, worden de themacontroles, BRP-onderzoeken en WTP’s hervat. 2.2.4

Voorlichting voor inwoners die recht hebben op inkomens- of arbeidsondersteuning Doel: er wordt actief voorlichting gegeven aan inwoners die (mogelijk) recht hebben op inkomens- en/of arbeidsondersteuning

1.

Voorlichting inkomens- en arbeidsondersteuning Operationele doelstellingen Ontwikkelingen Jonggehandicapte inwoners krijgen een A. Jonggehandicapten die in beeld duidelijke voorlichting over hun rechten zijn bij het sociaal team worden met betrekking tot inkomens- en integraal ondersteund arbeidsondersteuning

1

Omgekeerde toets: een methodiek van Stimulansz die recht doet aan de Participatiewet, de Wmo 2015, de Wet schuldhulpverlening en de Jeugdwet.

22

2.2.5

Studietoeslag jongeren met een medische beperking Doel: jongeren met een arbeidsbelemmering die niet in staat zijn eigen inkomsten te verdienen financieel te ondersteunen om zo deelname aan sociale activiteiten te stimuleren

1.

2.2.6

Studietoeslag jongeren Operationele doelstellingen Ontwikkelingen Jongeren met een arbeidsbelemmering A. De landelijke regeling die niet in staat zijn eigen inkomsten te studietoeslag wordt van kracht verdienen financieel ondersteunen met ingang van 1 januari 2022 Vrijlatingsregeling inwoners met een arbeidsbeperking Doel: de vrijlatingsregeling is een stimulans om (meer) te gaan werken voor inwoners met een arbeidsbeperking

1.

2.

3.

Vrijlatingsregeling Operationele doelstellingen Ontwikkelingen Toepassen van de nieuwe A. Breed offensief is uitgesteld vrijlatingsregelingen indien de tot nader order voorgestelde wetswijziging wordt geformaliseerd Uitgaande van de voorgestelde A. Breed offensief is uitgesteld wetswijziging zullen jongeren met een tot nader order evidente arbeidsbeperking direct worden geholpen wanneer zij zich aanmelden bij de SDOA. Hierbij wordt de zoektermijn van vier weken voor deze jongeren opgeheven De (tijdelijke) maatregelen (artikel A. Versoepeling bijstand jongeren 31a/41a/41b) vanuit de Participatiewet ten behoeve van jongeren tot 27 jaar uitvoeren.

1.A & 2.A Breed offensief is uitgesteld tot nader order Minister Koolmees (SZW) heeft op 30 maart 2021 in een brief aan de Tweede Kamer aangegeven te streven het wetsvoorstel Breed Offensief per 1 januari 2022 uit te voeren. Toenmalig staatssecretaris Van Ark heeft het wetsvoorstel Breed Offensief in februari 2020 bij de Tweede Kamer ingediend. Het doel van het wetsvoorstel is om mensen met een arbeidsbeperking uit de Participatiewet te bevorderen aan het werk te gaan en te blijven. Nadat het kabinet-Rutte III op 15 januari 2021 demissionair werd heeft de Kamer het wetsvoorstel niet controversieel verklaard en de wetsbehandeling tot nader order uitgesteld. Er wordt gestreefd naar invoering van het wetsvoorstel op 1 januari 2022, mits zowel de Eerste als de Tweede Kamer het voorstel aannemen. 3.A Versoepeling bijstand jongeren Op 1 november 2020 zijn verschillende tijdelijke maatregelen ingegaan vanwege de verslechterde positie van jongeren op de arbeidsmarkt als gevolg van de coronacrisis. De inkomensvrijlating en het vrijstellen van de vrijwilligersvergoeding is in het leven geroepen om de re-integratie en arbeidsdeelname onder jongeren tot 27 jaar te bevorderen. Dit is twee keer toegepast bij klanten jonger dan 27. 23

De zoekperiode van vier weken kwam ook te vervallen voor kwetsbare jongeren (jongeren vanuit het PRO/VSO, medisch uren beperkt zijn, tot de doelgroep loonkostensubsidie behoren of een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben) om zo financiële problemen te voorkomen. Er is geen duidelijk effect van deze coronamaatregelen zichtbaar, omdat er geen sprake was van een veel hogere instroom van jongeren. Op 27 mei is bekendgemaakt dat deze maatregelen worden verlengd tot 1 oktober 2021. 2.2.7

Verordening sociaal domein Doel: de verordening sociaal domein biedt ondersteuning aan inwoners en is overzichtelijker en eenvoudiger om mee te werken door medewerkers vanuit het sociaal domein

1.

2.

3.

Verordening sociaal domein Operationele doelstellingen Ontwikkelingen De verordening sociaal domein A. Casuïstiekbesprekingen tussen ondersteunt het integraal werken van de medewerkers van de SDOA en de PW, Jeugdwet, Wmo en de Wet het sociaal team vinden plaats op gemeentelijke schuldhulpverlening geleide van behoefte De verordening sociaal domein is A. De geactualiseerde verordening geschreven in begrijpelijke taal en is passeert binnenkort de raden makkelijk te raadplegen door inwoners Alle medewerkers beschikken over de A. Er is een (her)scholingstraject expertise om te werken volgens de aangeboden aan alle verordening sociaal domein medewerkers vanuit de Participatiewet, Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning en Wet op de gemeentelijke schuldhulpverlening

1.A Casuïstiekbesprekingen tussen de medewerkers van de SDOA en het sociaal team vinden plaats op geleide van behoefte Daar waar er aanleiding is wordt er integraal overleg georganiseerd. Dat is afhankelijk van de vraag/ het probleem van de inwoner. Medewerkers weten elkaar daarin steeds beter te vinden. 2.A De geactualiseerde verordening passeert binnenkort de raden De verordening Sociaal Domein is in alle 3 gemeenten op 1 januari 2021 van kracht geworden. De verordening wordt periodiek geactualiseerd. In de eerste geactualiseerde verordening zijn vanuit oogpunt van Werk en Inkomen-gerelateerde onderwerpen marginale wijzigingen aangebracht van technische aard. De herziene verordening passeert binnenkort de raden. 3.A Er is een (her)scholingstraject aangeboden aan alle medewerkers vanuit de Participatiewet, Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning en Wet op de gemeentelijke schuldhulpverlening De scholing is gericht op de ‘Omgekeerde toets’ van Stimulansz en wordt aangevuld aan de hand van casuïstiek vanuit het sociaal domein. In juni 2021 zijn de laatste trainingen “omgekeerde toets”. De scholing is i.v.m. Corona digitaal gedaan. Vanuit SDOA zijn ca. 30 collega’s bij de scholing aangesloten. In een eerder stadium is intern bij SDOA aandacht besteed aan de methodiek voor het toepassen van maatwerk. 24

Overige bijstellingen programma Inkomen Lasten inkomensvoorziening PW, IOAW en IOAZ Het aantal uitkeringen stijgt minder hard dan waarmee in de raming rekening werd gehouden.

Eindstand uitkeringen 2020 Instroom Uitstroom Uitkeringen 30 april 2021

Berkelland 561 56 -50 567

Verwachting eindstand 2021 Realisatie t/m 30 april 2021 Verwachting eindstand 2021 Realisatie t/m 30 april 2021 Afwijking t.o.v. verwachting

8,0% 1,1% 606 567 -39

Oost Gelre Winterswijk 286 578 19 49 -14 -38 291 589 8,0% 1,7% 309 291 -18

Totaal 1.425 124 -102 1.447

8,0% 1,9% 624 589 -35

8,0% 1,5% 1.539 1.447 -92

Landelijke ontwikkeling (CBS - t/m februari 2021):

4,4%

De verwachte toename van het aantal bijstandsuitkeringen wordt bijgesteld van +8,0% naar +4,3%. Dit leidt tot de volgende geraamde aantallen bijstandsuitkeringen per ultimo 2021. Uitkeringen levensonderhoud 2021

Eindstand 2020

Berkelland Oost Gelre Winterswijk Totaal

561 286 578 1.425

Raming eindstand 2021 585 298 603 1.486

Deze herziene raming van het aantal bijstandsuitkeringen leidt ook tot een bijstelling van de uitgaven voor inkomenswaarborg. Hierbij is rekening gehouden met de herziene aantallen en de raming van de gemiddelde uitkeringslast per gemeente. Doordat de SDOA ook inzet op deeltijdwerk ligt de gemiddelde uitkeringslast beduidend lager dan het landelijk gemiddelde. Lasten inkomenswaarborg (WWB, IOAW en IOAZ) (x € 1.000) Berkelland Oost Gelre Winterswijk Totaal

Begroting 2021 na 2e berap 2020

Nieuwe raming 2021

Bijstelling begroting 2021

8.732 4.661 9.248 22.641

7.564 4.015 8.138 19.717

-1.168 -646 -1.110 -2.924

Voor de baten dient eveneens een bijstelling te worden gedaan op basis van de realisatiecijfers 2021. Baten debiteurenontvangsten (x € 1.000) Berkelland Oost Gelre Winterswijk Totaal

Begroting 2021 na 2e berap 2020 90 15 120 225

25

Nieuwe raming 2021 55 30 85 170

Bijstelling begroting 2021 -35 15 -35 -55

Bijdragen gemeenten programma Inkomen De bijdragen van de gemeenten voor het programma inkomen dienen te worden bijgesteld als gevolg van de nieuwe ramingen zoals in dit hoofdstuk weergegeven. Dit leidt voor de Tozo regelingen tot een hogere bijdrage, op basis van de door de gemeenten ontvangen voorschotten. En een lagere bijdrage voor de inkomensondersteuning. Baten Bbz-Tozo regelingen (x € 1.000) Berkelland Oost Gelre Winterswijk Totaal

Begroting 2021 na 2e berap 2020 0 0 0 0

Nieuwe raming 2021 1.897 1.192 1.192 4.281

Bijstelling begroting 2021 1.897 1.192 1.192 4.281

Baten Bijdrage gemeenten programma inkomen (x € 1.000) Berkelland Oost Gelre Winterswijk Totaal

Begroting 2021 na 2e berap 2020

Nieuwe raming 2021

Bijstelling begroting 2021

8.637 4.635 9.108 22.380

7.504 3.974 8.033 19.511

-1.133 -661 -1.075 -2.869

Samenvatting begrotingswijzigingen programma Inkomen In onderstaand overzicht zijn alle begrotingswijzigingen van het programma Inkomen weergegeven. Begroting Programma Inkomen

Rekening 2020 (x € 1.000)

Baten Lasten Resultaat baten en lasten Onttrekking reserves Toevoeging reserves Resultaat

34.921 34.771 150 0 199 -49

Specificatie per product

Begroting 2021 na 2e berap 2020 24.434 24.434 0 0 0 0

Nieuwe raming 2021

Bijstelling begroting 2021

25.791 25.791 0 0 0 0

1.357 1.357 0 0 0 0

(x € 1.000)

Rekening 2020

Begroting 2021 na 2e berap 2020

Nieuwe raming 2021

Bijstelling begroting 2021

Baten Debiteurontvangsten Debiteurontvangsten Bbz Debiteurontvangsten Tozo Bijdrage gemeenten Tozo Bijdrage gemeenten programmakosten Bijdrage gemeenten uitvoeringskosten Totaal baten

403 352 307 13.221 19.257 1.381 34.921

225 306 0 0 22.380 1.523 24.434

170 306 0 4.281 19.511 1.523 25.791

-55 0 0 4.281 -2.869 0 1.357

19.672

22.641

19.717

-2.924

340 13.329

270 0

270 4.281

0 4.281

1.430 34.771

1.523 24.434

1.523 25.791

0 25.791

Lasten Inkomenswaarborg (Wwb, IOAW en IOAZ) Bijstandsbesluit zelfstandigen (Bbz) Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) Directe uitvoeringskosten Totaal lasten

26

3. Programma Ondersteuning

3.1 Visie “Door financiële ondersteuning op het gebied van bijzondere bijstand kunnen inwoners met een minimum inkomen (blijven) deelnemen aan de samenleving”. 3.2

Programmadoel

Inwoners met een laag inkomen financieel ondersteunen vanuit de bijzondere bijstand, kindregelingen, collectieve zorgverzekering en de individuele inkomenstoeslag Inwoners met een financiële ondersteuningsbehoefte worden doorverwezen naar schuldhulporganisaties, zoals Schuldhulp Op Maat of Humanitas. Wanneer inwoners schulddienstverlening nodig hebben worden zij doorverwezen naar de Stadsbank Oost Nederland (SON). 3.2.1

Bijzondere Bijstand Doel: het ondersteunen van inwoners met een inkomen tot 110% van de bijstandsnorm door het verstrekken van financiële ondersteuning voor bijzondere en noodzakelijke kosten die niet via een andere regeling vergoed kunnen worden

1.

2.

Bijzondere bijstand Operationele doelstellingen De vraag van de inwoner centraal stellen A. en (middels afwegingskader maatwerk) beoordelen of inwoners vanuit bijzondere bijstand een vergoeding kunnen krijgen voor onvoorziene kosten in uitzonderlijke situaties Uitvoering TONK regeling A.

Ontwikkelingen De inkomensconsulent beoordeelt of vanuit bijzondere bijstand maatwerk kan worden geleverd aan de inwoner

Implementatie en uitvoering TONK regeling

1.A De inkomensconsulent beoordeelt of vanuit bijzondere bijstand maatwerk kan worden geleverd aan de inwoner Sinds begin 2019 wordt maatwerk toegepast bij alle aanvragen en onderzoeken, ook bij bijzondere bijstand. Bij het toepassen van maatwerk wordt het beoordelingskader en stappenplan tot maatwerk gebruikt. Hiermee hanteert de inkomensconsulent het gewenste beoordelingskader. Ook de rapportage die de inkomensconsulent opstelt volgt de punten van dit stappenplan. Eens in de twee weken volgen inkomensconsulenten onder begeleiding van een medewerker van de afdeling Kwaliteit intervisie over het toepassen van maatwerk. Twee inkomensconsulenten hebben de verdiepingscursus tot maatwerk “Train de Trainer’’ gevolgd. Zij zijn voor alle medewerkers beschikbaar als vraagbaak en sparringpartner.