bp n18 zieuwentseweg toelichting bijlage 1 onderzoek n18 kruispunten lichtenvoorde

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

36

6 Verkeerskundige analyse alternatief plan

6.1

Inleiding

Bij het ondertekenen van de bestuursovereenkomst tussen de verschillende partijen heeft het college van B&W van de gemeente Oost Gelre als voorwaarde gesteld om een alternatief plan nader te onderzoeken. Met het projectteam Rijkswaterstaat, provincie Gelderland, gemeente Oost Gelre en Goudappel Coffeng is een tweede variant tot stand gekomen. De aandachtspunten van belanghebbenden op het maatregelenpakket zoals beschreven in paragraaf 1.2 zijn daarbij meegenomen. Dit heeft geleid tot een werkelijk nieuwe variant die niet in eerdere studies is onderzocht.

Figuur 6.1: Bajonetaansluiting Zieuwentseweg - Richterslaan

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

37

Het ontwerp gaat uit van het bestaande drietaks-kruispunt bij de Richterslaan en een drietaks-kruispunt van de Zieuwentseweg (buiten de bebouwde kom) op de N18 in combinatie met een tunnel voor de fiets. De inpassing van de (brom-)fietstunnel maakt het noodzakelijk om de zuidelijke kruispunttak van de Zieuwentseweg richting Lichtenvoorde te laten vervallen – net als in de voorkeursvariant conform de bestuursovereenkomst. Verkeer vanuit de richting Zieuwent naar Lichtenvoorde en vice versa rijdt net als in de voorkeursvariant conform de bestuursovereenkomst via de Richterslaan. Het verschil is dat deze bajonet-beweging niet via een parallelweg verloopt, maar via de hoofdrijbaan van de N18. Figuur 6.1 geeft het ontwerp weer, de tekening is opgenomen in Bijlage 6. Het belang van de fietstunnel wordt groter geacht dan het behoud van de kruispunttak richting Lichtenvoorde. Doel van het onderzoek blijft om de verkeersveiligheid te vergroten. Bij behoud van het volledige kruispunt is er geen fietstunnel mogelijk en zijn ongevallen met (brom)fietsers nog steeds mogelijk. Bovendien verandert er in dat geval feitelijk niets aan de verkeerssituatie en dit sluit niet aan bij de Meer Veilig methodiek. Naast de technische inpassing van de (brom)fietstunnel zijn er andere redenen om de kruispunttak van de Zieuwentseweg richting Lichtenvoorde af te sluiten.

In het gemeentelijk beleid heeft de Zieuwentseweg in de bebouwde kom geen belangrijke verkeersfunctie, zoals de Richterslaan dat wel heeft. De verkeersstructuur van Lichtenvoorde, zoals de gemeente die heeft vastgesteld, is vanaf de N18 met ínprikkers gericht op de ontsluiting van de kern via de Richterslaan en de Varsseveldseweg. Om de verkeersafwikkeling op de N18 te verbeteren wordt tussen het kruispunt Zieuwentseweg - N18 en de Richterslaan - N18 de rijbaan van de N18 verdubbeld. De N18 heeft in zuidelijke richting 2 rijbanen.

6.2

Modelanalyse

Naast dat de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst is doorgerekend, is ook het alternatief plan doorgerekend om de effecten in beeld te brengen (zie Bijlage 2). In tabel 6.1 zijn de effecten weergegeven, in figuur 4.1 zijn de beschouwde wegvakken weergegeven.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

38

verschil

1

basisjaar

referentie

alternatief

plan (2030) referentiejaar

N18 (tussen Zieuwentseweg -

t.o.v.

2015

2030 (RC)

13.300

18.900

20.400

+8% - 18%

Richterslaan) 2

Zieuwentseweg N312

4.100

3.400

2.800

3

Zieuwentseweg kern Lichtenvoorde

1.400

1.300

-

-

4

Richterslaan

5.800

5.600

6.600

+ 18%

5

Kerkhoflaan

1.000

900

2.200

+ 158%

6

Esstraat

4.700

4.500

5.300

+ 18%

7

Varsseveldseweg

3.900

3.800

3.900

+3%

8

Varsseveldseweg (zuid)

4.600

4.900

5.800

+18%

9

Varsseveldseweg (tussen Delstraat

8.400

7.900

7.500

- 5%

en Bentinckstraat) 10

Bentinckstraat

2.200

2.200

300

- 85%

11

Boschlaan

>100

>100

>100

-

12

Parallelweg noord

>100

>100

>100

-

13

Parallelweg West

900

+125%

Kerkstraat Harreveld t.p.v. kerk

400 1.400

400

14

1.500

1.600

+7%

15

Lakendijk

2.400

2.700

2.500

-8%

16

Nieuwendijk

1.200

1.300

1.400

+7%

Tabel 6.1: Verkeersintensiteiten voor het alternatief plan (mvt/etmaal)

Onderliggend wegennet buiten de bebouwde kom van Lichtenvoorde Het vervallen van de doorkoppeling van de Zieuwentseweg leidt tot verschuivingen van routes. De Zieuwentseweg zelf wordt minder gebruikt. Voor een deel verspreid dat verkeer zich over het onderliggend wegennet ten noorden en westen van Lichtenvoorde en naar de aansluiting Lichtenvoorde Zuid. Een zeer klein deel kiest een route via Harreveld richting de N18. Voor verkeer vanuit Zieuwent was dit ook in de huidige situatie al de kortste route richting de N18 in westelijke richting.

Onderliggend wegennet binnen de bebouwde kom van Lichtenvoorde Voor verkeer vanaf de Zieuwentseweg met een bestemming binnen Lichtenvoorde ontstaan nieuwe routes. Dit betekent vooral dat de Richterslaan meer verkeer te verwerken krijgt. Via de Esstraat en Kerkhoflaan gaat het verkeer verder de wijk Schatberg in. Voor de Kerkhoflaan kent het verkeersmodel een bijzondere gevoeligheid, die te maken heeft met de opbouw van het model voor dit deel van de wijk. Dat geldt binnen de kom ook voor de Zieuwentseweg. Verder is te zien dat een klein deel van het verkeer dat in

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

39

de huidige situatie via de Zieuwentseweg naar de N18 rijdt, na de afsluiting de aansluiting Lichtenvoorde Zuid kiest. Zowel binnen als buiten de bebouwde kom zijn de effecten redelijk vergelijkbaar met de effecten van de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst. Het belangrijkste verschil is dat in het alternatief geen nieuwe verbinding ontstaat met het onderliggend wegennet richting Lievelde.

6.3

Wegennet/referentiekader

Om te beoordelen of maatregelen nodig zijn op het onderliggende wegennet in relatie met de routeverschuivingen in en tussen de kernen Lichtenvoorde, Zieuwent en Harreveld, is het goed om niet alleen naar de toe- of afname van de hoeveelheid verkeer te kijken, maar vooral of er sprongen in de intensiteit ontstaan die ervoor zorgen dat de gebruiksmogelijkheden van een weg of straat veranderen. De toegepaste criteria zijn in bijlage 1 beschreven.

Richterslaan De Richterslaan verwacht een verkeerstoename van 18% tot 6.600 voertuigen per etmaal. De Richterslaan is een gebiedsontsluitingsweg, met vrijliggende fietspaden. De weg kan dit verkeer goed en veilig verwerken. Ter plaatse van de middengeleiders blijft de oversteekbaarheid goed. De toename van het verkeer op de Richterslaan kan ook gevolgen hebben voor de kwaliteit van de verkeersafwikkeling op de rotondes in de Richterslaan. Een analyse daarvan valt buiten het kader van deze studie, maar de intensiteiten zijn niet zodanig dat hier problemen te verwachten zijn.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

40

Figuur 6.2: Richterslaan (foto Cyclomedia)

Kerkhoflaan

Figuur 6.3: Kerkhoflaan (foto Cyclomedia)

Voor een deel van de wijk wordt dit de kortste route richting de N18. In de voorgaande paragraaf is geconstateerd dat de intensiteit op de Kerkhoflaan daardoor van 900 motorvoertuigen naar 2.200 motorvoertuigen groeit. De wegbreedte (5,40-5,50) is voldoende

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

41

om dit verkeer te verwerken, de aanwezigheid van een voetpad maakt dat het verblijfskarakter op zichzelf in stand blijft. De bomen langs de weg maken dat de weg smaller oogt dan de weg feitelijk is. Dit kan bijdragen aan een beperking van de snelheid. Ondanks de toename van het autoverkeer blijft de weg geschikt als fietsroute richting het sportpark De Treffer.

Esstraat Vanaf de rotonde met de Richterslaan tot aan de Hagenstraat heeft de Esstraat een gebiedsontsluitende functie. De snelheid op dit deel is 50 km/h, fietsers fietsen op de weg. Ter hoogte van de Hagenstraat - Rapenburgsestraat is de Esstraat onderdeel van de 30 km/h-zone en het centrumgebied. Het verkeer op de Esstraat neemt met 18% toe. Deze toename leidt niet tot andere gebruiksmogelijkheden van de straat. Fietsers op de rijbaan is bij 50 km/h uit het oogpunt van Duurzaam Veilig eigenlijk niet wenselijk, maar ook hier leidt de verkeerstoename niet tot een andere beoordeling. De wegbreedte is voldoende, als het druk is zullen automobilisten soms even achter fietsers moeten blijven rijden. Extra maatregelen zijn niet noodzakelijk.

Figuur 6.4: Esstraat, rotonde – Hagenstraat februari 2016 (Cyclomedia)

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

42

Figuur 6.5: Esstraat: Hagenstraat – Rapenburgsestraat februari 2016 (Cyclomedia)

Landbouwverkeer De Zieuwentseweg is een verzamelroute voor landbouwverkeer. Afsluiting van de oversteek betekent dat landbouwverkeer op deze locatie de N18 niet meer kan kruisen. In de praktijk gebeurt dat ook niet veel, aangezien de route in dat geval dwars door het centrum van de kern van Lichtenvoorde leidt. Landbouwverkeer gebruikt in de praktijk de andere oversteekmogelijkheden, bij de Hamelandweg, Lievelderweg en Varsseveldseweg. De bereikbaarheid van deze andere oversteeklocaties wordt door de maatregelen niet aangetast.

Varsseveldseweg De Varsseveldseweg is een verzamelroute door Lichtenvoorde parallel aan de N18. De weg bestaat uit drie delen en mond uiteindelijk in noordelijke richting uit in de Esstraat. Vanuit het zuiden geredeneerd is de Varsseveldseweg aangewezen als inprikker, hoofdstructuur van de kern. Vanaf de N18 liggen er grotendeels ook vrijliggende fietspaden langs de weg. Vanaf de Beukstraat rijden fietsers op de rijbaan. Vanaf de Bentinckstraat wordt het een 30 km/h-zone tot aan de Essenweg. De Varsseveldseweg vanuit het zuiden neemt toe met 18% en de Varsseveldseweg tussen de Bentinckstraat en de Esstraat neemt met 3% toe in het alternatief plan. De toename is te verklaren door de afsluiting van de Zieuwentseweg in Lichtenvoorde. Het verkeer gebruikt daardoor meer de inprikkers van de kern. Op de wegvakken wordt met behulp van het verkeersmodel een intensiteit van respectievelijk 5.800 en 3.900 mvt/ etmaal geschat. Op de Varsseveldseweg zuid (8) met vrijliggende fietspaden levert deze inrichting geen problemen op. De Varsseveldseweg tussen de Bentinckstraat en de Essenweg levert dit ook geen problemen op, mede gezien de centruminrichting van dit

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

43

deel van de Varsseveldseweg. Mengen binnen een 30 km/h-zone is het uitgangspunt. Dit past goed bij de fietser op de rijbaan. Op het deel van de Varsseveldseweg tussen de Delstraat en de Bentinckstraat neemt de intensiteit met 5% af ten opzichte van de autonome situatie.

6.4

Verkeersafwikkeling N18

De verkeersafwikkeling van de N18 is doorgerekend op basis van de verschuivingen van het verkeer zoals het verkeersmodel laat zien. We hebben de verkeersafwikkeling op beide T-aansluitingen doorgerekend met cOCON (zie bijlage 3). De verkeersafwikkeling van de T-aansluiting v Richterslaan is matig tot goed, de maximale cyclustijd treedt op in de avondspits en bedraagt 80 seconden. Op de aansluiting van de Zieuwentseweg blijkt de huidige configuratie met één doorgaande rijstrook op de N18 (net) te weinig capaciteit te hebben, de maximale cyclustijd loopt in de avondspits op tot 110 seconden, meer dan de grens van 90 seconden die voor een T-aansluiting geldt. In de basisconfiguratie heeft deze variant daarmee onvoldoende capaciteit om het toekomstige verkeer te verwerken. De wachttijden lopen op, er ontstaan lange wachtrijen voor het verkeerslicht. Met een extra opstelstrook voor het doorgaande verkeer richting Doetinchem ontstaat een veel betere verkeersafwikkeling, met cyclustijden tot maximaal 40 seconden. Deze configuratie moet daarmee uitgangspunt zijn voor deze variant. ochtendspits

avondspits

N18 - Richterslaan, huidige vormgeving

45 sec

80 sec

T-aansluiting N18 - Zieuwentseweg

55 sec

110 sec

T-aansluiting N18 - Zieuwentsweg met extra opstelvak

30 sec

40 sec

Tabel 6.2: Cyclustijden voor het alternatief plan (intensiteiten 2030)

Autonoom

Alternatief plan

Figuur 6.6: Samenvatting van de analyse van de verkeersafwikkeling

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

44

Het alternatief plan leidt met een extra opstelvak op de N18 bij de Zieuwentseweg tot een duidelijk betere verkeersafwikkeling dan in de autonome situatie. Op beide kruispunten is voldoende capaciteit om fluctuaties in de verkeershoeveelheid of een verdere groei van het verkeer op te vangen. De korte afstand tussen beide kruispunten maakt dat het noodzakelijk is om de twee rijstroken vanaf het kruispunt Richterslaan door te zetten tot aan het kruispunt Zieuwentseweg. Dit voorkomt dat het verkeer tussen beide kruispunten onnodig moet samenvoegen om vervolgens weer uit te breiden naar twee rijstroken. Dit vormt voor de weggebruiker een begrijpelijker en meer comfortabel wegbeeld en bevordert zowel de verkeersveiligheid als de verkeersafwikkeling op de N18. De lage cyclustijd bij de Zieuwentseweg maakt het mogelijk om het verkeer zodanig te regelen dat de kans dat het doorgaande verkeer op de N18 twee keer moet stoppen minimaal is. Daartoe is een flexibele koppeling noodzakelijk tussen de beide kruispunten in de vorm van peloton- en vrachtauto-herkenning. Daarmee kan de doorstroming voor het verkeer op de N18 geoptimaliseerd worden (dynamische groene golf, V-smile), maar er blijft een kans dat verkeer tweemaal moet stoppen.

6.5

Verkeersveiligheid

Het vervallen van de gelijkvloerse fietsoversteek over de N18 draagt bij aan de verkeersveiligheid van de (brom)fietsers. Er is geen conflict meer mogelijk tussen gemotoriseerd verkeer op het kruispunt en overstekende (brom)fietsers. Op het kruispunt Zieuwentseweg - Lakendijk hoeven (brom)fietsers de Zieuwentseweg niet meer over te steken, wat een positief effect heeft op de verkeerveiligheid op dit punt. Het vereenvoudigen van het kruispunt met de Zieuwentseweg zal leiden tot minder flankongevallen. Maar omdat het kruispunt behouden blijft, kunnen flankongevallen tussen gemotoriseerd verkeer niet helemaal voorkomen worden. Met een verruiming van de opstelcapaciteit bij de Zieuwentseweg en de twee rijstroken tussen het kruispunt Richterslaan en Zieuwentseweg wordt de verkeersafwikkeling zoveel beter dat het risico op twee keer stoppen op dit deeltraject van de N18 sterk afneemt. Dat draagt bij aan een verdere verbetering van de verkeersveiligheid, doordat het aantal kop-staartongevallen afneemt. In de huidige situatie is er sprake van een samenvoeging na het kruispunt met de Richterslaan. In deze variant was oorspronkelijk ook een samenvoeging na het kruispunt met de Zieuwentseweg. Voor de verkeersveiligheid is het noodzakelijk het volledige wegvak N18 tussen de kruispunten Richterslaan en Zieuwentseweg in de richting van Doetinchem met twee rijstroken uit te voeren.

Op die manier vervalt de samenvoeging van de Richterslaan, zodat het verkeer niet twee keer achtereen hoeft samen te voegen.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

45

Hierdoor ontstaan minder kop-staart – of flankongevallen (schampen) dan in de autonome situatie. De verschuivingen van intensiteiten op het onderliggende wegennet binnen en buiten de bebouwde kom leiden in principe niet tot toenames die aanvullende maatregelen noodzakelijk maken.

6.6

Samenvatting en Conclusie

Het alternatief plan bestaat uit het realiseren van een fietstunnel onder de N18 door voor fietsers tussen Zieuwentseweg (N312) en Lichtenvoorde. De Zieuwentseweg (N312) blijft aangesloten op de N18, maar wordt wel ontkoppeld aan de zijde van Lichtenvoorde. Het kruispunt Zieuwentseweg wordt hierdoor vereenvoudigd wat de doorstroming op de N18 verbetert. Wel dient in dit alternatief plan het wegvak tussen de Richterslaan en de Zieuwentseweg in de richting van Doetinchem verdubbeld te worden. Het alternatief plan draagt bij aan een betere doorstroming op de N18 ten opzichte van de autonome situatie. Wel blijft de kans bestaan op oponthoud bij het kruispunt Zieuwentseweg waardoor de doorstroming op de N18 niet optimaal is. De verkeersveiligheid verbetert door het realiseren van een fietstunnel. De fietsers conflicteren hierdoor niet meer met het gemotoriseerde verkeer op de N18. De verschuivingen van het verkeer op het onderliggende wegennet zijn in de bebouwde kom van Lichtenvoorde vergelijkbaar met de voorkeursvariant conform de bestuursovereenkomst. De effecten daarvan zijn met flankerende maatregelen voldoende te beperken. Het alternatief plan draagt bij aan de doelstelling van het project, maar door het behoud van beide kruispunten in een mindere mate dan de voorkeursvariant conform de bestuursovereenkomst.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

46

7 Ontwerp optimalisatie

Tijdens het onderzoek zijn enkele optimalisatiemogelijkheden van de variant conform bestuursovereenkomst onderzocht. In dit hoofdstuk zijn deze maatregelen beschreven.

7.1

Landschappelijke inpassing

De voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst heeft impact op het landschap direct ten noorden van de N18. Dit komt door de boog in de weg ter hoogte van het kruispunt en door de verbreding van de parallelstructuur. Beide gaan ook ten koste van bestaande bomen. Tijdens een expertsessie te Lichtenvoorde is geconstateerd dat aanpassingen in het ontwerp van de nieuwe/aangepaste parallelstructuur en het kruispunt niet tot een duidelijk betere landschappelijke inpassing leidt. Bijvoorbeeld een compactere boog bij de aansluiting op het kruispunt met de Richterslaan leidt niet tot een wezenlijk beter beeld, de verbreding van de parallelstructuur gaat hoe dan ook ten koste van een deel van de huidige beplanting. Bij de verdere uitwerking van het plan zal een landschapsplan worden opgesteld waarin de boog met zoveel mogelijk compensatie van bomen landschappelijk wordt ingepast.

7.2

Fietsers op de parallelweg

De intensiteiten op de parallelweg van de N18 zijn dusdanig dat langs de parallelweg fietsvoorzieningen nodig zijn om de veiligheid van de fietsers te waarborgen. In dit onderzoek zijn fietspaden langs de parallelweg uitgewerkt. Dit heeft impact op het ruimtebeslag van het ontwerp. Er dient dan meer ruimte te worden gereserveerd voor de parallelweg. Het fietspad in de lus van de parallelweg kan daarbij vervallen inclusief de geregelde oversteek van de fiets parallel aan de N18. In figuur 7.1 is het fietspad uitgewerkt in het ontwerp.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

47

7.3

Fietsoversteek Richterslaan

De fietsoversteek vanaf de Richterslaan richting de parallelweg draagt niet bij aan de verkeersveiligheid en draagt niet bij aan een beter fietsnetwerk. Fietsers hebben op korte afstand de mogelijkheid om de N18 ongelijkvloers over te steken, bij de Zieuwentseweg en de Vlinderbrug. In de huidige situatie is het als fietser ook niet mogelijk om ter hoogte van de Richterslaan over te steken. Hierdoor wordt verwacht dat de vraag naar deze oversteek ook niet aanwezig is.

7.4

Voorgestelde optimalisaties

Beide constateringen leiden tot de volgende optimalisatie van de variant conform de bestuursovereenkomst: ■ het nader uitwerken van de boog in een landschapsplan; ■ de fietsoversteek naar de Richterslaan vervalt; ■ een fietspad aan de noordzijde langs de parallelstructuur. Het fietspad in de lus van de parallelweg kan daarbij vervallen inclusief de geregelde oversteek van de fiets parallel aan de N18. In figuur 7.1 is het aangepaste ontwerp van de variant conform bestuursovereenkomst geoptimaliseerd te zien. De tekening is opgenomen in bijlage 7. Door de ligging van het fietspad ten noorden van de parallelweg is het fietspad afgescheiden van het kruispunt Richterslaan. Dit beperkt het risico dat fietsers toch deze kruising gebruiken.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

48

Figuur 7.1: Voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst aangevuld met een fietspad langs de parallelweg en zonder de fietsoversteek bij de Richterslaan

7.5

Samenvatting en Conclusie

Bij de uitwerking van de voorkeursvariant conform de bestuursovereenkomst zijn mogelijke optimalisaties naar voren gekomen. Met deze optimalisatie voldoet deze variant nog beter aan de doelstelling van het project en de ambitie van de regio en de provincie. In de beschrijving van de overige effecten die hierna volgt is de optimalisatie apart meegenomen. Bij de bestuurlijke behandeling wordt besloten welke maatregelen aanvullend op de huidige afspraken worden meegenomen.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

49

8 Overige effecten

8.1

Beschrijving van de overige effecten

In voorliggende overstukken zijn de verkeerskundige effecten van de oplossingen beschreven. De ‘overige effecten’ zijn in dit hoofdstuk beschreven. Parallel aan deze studie zijn de kosten van de oplossingen geraamd. Deze worden apart aan het bestuur aangeboden. Mogelijk kostenverhogende onderdelen worden in dit rapport wel benoemd en in de raming verwerkt. Gezamenlijk met de werkgroep is, kijkend naar MER-thema’s, bepaald dat dit de relevante thema’s zijn. Gekozen is voor een driedeling van thema’s: ■ haalbaarheid; ■ realiseerbaarheid; ■ woon- en leefmilieu. Aan de drie thema’s zijn verschillende toetsingscriteria te koppelen, die per paragraaf nader worden uitgewerkt. De verkeerskundige thema’s zijn voorafgaand in hoofdstuk zes en zeven beschreven.

8.2

Haalbaarheid

De haalbaarheid wordt getoetst, in hoeverre het mogelijk is om de variant uit te voeren. Hierbij wordt gekeken naar het ruimtegebruik, bodem en landschap en cultuurhistorie. Mogelijke grondaankoop is opgenomen in de kosten.

8.2.1

Ruimtegebruik

De verschillende varianten hebben impact op de ruimte. Hoeveel woningen, werklocaties, recreatie, natuur en landbouw worden aangetast. Dit wordt getoetst door de ontwerpen over de huidige situatie te leggen (luchtfoto). Hierdoor wordt zichtbaar, waar en hoeveel impact de oplossingen hebben.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

50

Voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst In figuur 8.1 is te zien dat de nieuw aan te sluiten parallelweg bij het kruispunt met de Richterslaan landbouwgrond en de bomenstructuur doorkruist. (Woon)bebouwing wordt niet aangetast. Het nieuwe deel van de parallelweg wordt ter hoogte van het kruispunt met de Zieuwentseweg op de noordelijke rijbaan van de N18 gelegd. Er is hier beperkt extra ruimte nodig.

Figuur 8.1: Voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst geprojecteerd op kaart

Niet alle bomen zijn ingemeten. Maar op basis van de beschikbare kaarten en foto’s lijkt de verbreding van het bestaande deel van de parallelweg tussen de bestaande bomen te passen. Nader onderzoek naar de bomen moet uitwijzen wat het risico op wortelschade is bij verbreding van de parallelweg.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

51

Figuur 8.2: Bomen langs de parallelweg langs de N18 De boog in de parallelweg ter hoogte van de Richterslaan gaat ook ten koste van bestaande bomen. Het is niet mogelijk om de boog kleiner te maken, dan wordt de verkeersveiligheid en -afwikkeling nadelig beïnvloedt. Figuur 8.3 laat zien dat dit om circa 20 bomen gaat. Alleen de bomen direct langs de N18 zijn ingemeten, het aantal is daarmee indicatief (6 niet-ingemeten bomen bij de parallelstructuur en 14 ingemeten bomen bij het kruisingsvlak en het rechtsafvak).

Figuur 8.3: Te verwijderen bomen (niet ingemeten bomen in rood, ingemeten bomen in groen – topografische ondergrond op luchtfoto)

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

52

Voor de geoptimaliseerde voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst met fietspad langs de parallelweg geldt dat ook langs de parallelweg een extra ruimtebeslag is. Dit betreft 11 bomen ten noorden van de parallelweg. De dubbele bomenrij tussen de N18 en de parallelweg blijft in het ontwerp intact.

Figuur 8.4: Extra te verwijderen bomen ten behoeve van het fietspad in de geoptimaliseerde voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst

Het alternatief plan De huidige infrastructuur in het alternatief plan blijft behouden. In het ontwerp is te zien dat bij het kruispunt van de N18 met de Zieuwentseweg extra ruimte nodig is. Het ruimtebeslag ter plaatse van het kruispunt met de Zieuwentseweg is vergelijkbaar met de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst. Voor de realisatie van de twee opstelstroken in de rijrichting Enschede-Arnhem is extra ruimte nodig ter hoogte van de Boschlaan. Het wegprofiel wordt daar breder door de extra rijstrook en rijbaanscheiding. Dit profiel lijkt binnen de bestaande ruimte van bermen en geluidscherm in te passen.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

53

Figuur 8.5: Het alternatief plan geprojecteerd op kaart

Figuur 8.6: Extra ruimtebeslag ten opzichte van de huidige situatie in het alternatief plan ter hoogte van de Boschlaan

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

54

8.2.2

Bodem

Uit de QuickScan van TAUW blijkt dat er geen verontreinigingen in de bodem worden verwacht. Ten behoeve van een persleiding zijn maatregelen noodzakelijk in de vorm van mantelbuizen die onder de weg door geperst worden. Dit is meegenomen in de kostenraming.

8.2.3

Landschap en cultuurhistorie

In het Gemeentelijk LandschapsOntwikkelingsPlan (LOP) zijn de landschappelijke kenmerken en visies beschreven. Bij het landschapsontwikkelingsplan zijn verschillende ensembleboeken opgesteld. In deze ensembleboeken wordt de visie en het beleid van de verschillende landschappen beschreven. Voor het projectgebied is het Ensembleboek Lichtenvoorde relevant. Relevant voor het gebied direct noordelijk van de N18 tussen Richterslaan en Zieuwentseweg is de kleinschaligheid van het landschap waarbij de Boschlaan (met aan weerskanten een dubbele laanbeplanting), de laanbeplanting langs de parallelweg van de N18 en de houtsingels in het bijzonder opvallen en het beeld van het landschap bepalen.

Voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst De Zieuwentseweg is een structuurelement in het landschap. Door het knippen van deze verbinding wordt deze lijn functioneel onderbroken, maar blijft zichtbaar. De aanleg van de parallelverbinding en de aansluiting ter hoogte van de Richterslaan betekent een ingreep in de kleinschalige verkaveling en maakt het noodzakelijk dat er bomen worden geveld. Dit betekent een aantasting van de ruimtelijke kwaliteit. In de uitwerking van het plan wordt een landschapsplan opgesteld waarin de boog landschappelijk wordt ingepast.

Het alternatief plan De Zieuwentseweg is een structuurelement in het landschap. Door het knippen van deze verbinding wordt deze lijn functioneel onderbroken, maar blijft zichtbaar. Deze variant tast het landschap niet aan.

8.2.4

Vergelijking onderling

De oplossingen zijn vergeleken ten opzichte van de autonome situatie. Als we kijken naar de oplossingen onderling valt op dat ze op veel aspecten gelijk zijn. De uitzonderingen hierop worden genoemd: ■ De aansluiting van de nieuwe parallelstructuur op de Richterslaan vormt in voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst een ingreep in het landschap. Het nieuwe plan wordt in de volgende fase zo goed mogelijk ingepast in de omgeving. Hiervoor wordt een landschapsplan opgesteld. Het alternatief plan heeft geen impact op het landschap, omdat er geen parallelweg en viertaks-kruispunt wordt gerealiseerd. Ter

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

55

plaatse van het kruispunt met de Zieuwentseweg is in beide oplossingen verwerving van landbouwgrond noodzakelijk. ■ Het alternatief plan lijkt beter haalbaar dan de voorkeursvariant conform de bestuursovereenkomst, omdat er sprake is van een beperkter aantasting van het landschap.

8.3

Realiseerbaarheid

Criteria zoals kabels en leidingen, archeologie, water en natuur kunnen de realisatie van een ontwikkeling beïnvloeden. Daarom is gekeken in hoeverre deze criteria de twee oplossingen belemmeren in het uitvoeren van de oplossingen.

8.3.1

Kabels en leidingen

De volgende kabels en leidingen zijn in het werkgebied aanwezig: ■ Datatransport ■ Laagspanning ■ Middenspanning ■ Gas hoge druk ■ Gas lage druk ■ Water ■ Drukriolering ■ Riolering Alle kabels en leidingen kunnen waar nodig verlegd worden of zijn maatregelen mogelijk in de vorm van mantelbuizen. Op dit onderdeel verschillen de oplossingen niet voor wat betreft de realiseerbaarheid. De eventuele maatregelen zijn onderdeel van de realisatiekosten en zijn meegenomen in de kostenraming.

8.3.2

Archeologie

Er zijn geen onderzoeken of andere indicaties bekend, dat er in dit gebied bijzondere zaken spelen. Uit wordt gegaan dat archeologie op deze locatie voor beide oplossingen geen belemmeringen veroorzaakt.

8.3.3

Water

In dit stadium van het onderzoek belemmert het water de uitvoerbaarheid van beide oplossingen niet. Wel dient rekening gehouden te worden met afvoer van oppervlaktewater.

8.3.4

Natuur

Bij een ruimtelijke ontwikkeling moet, in het kader van de Wet natuurbescherming, aangetoond worden dat er geen sprake is van aantasting van beschermde plant- en diersoorten. Hiervoor is in veel gevallen een gericht natuuronderzoek noodzakelijk. In

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

56

eerste instantie is een QuickScan natuurtoets noodzakelijk om een inschatting te kunnen maken over het effect van de plannen op beschermde soorten. Indien beschermde soorten verwacht worden is nader onderzoek noodzakelijk. De gemeente Oost Gelre heeft een natuurtoets laten uitvoeren in het plangebied door Staring Advies (maart 2017). Het plangebied is in figuur 8.7 weergegeven.

Figuur 8.7: Luchtfoto van het onderzoeksgebied (bron: Staring Advies, 2017)

Het uitgangspunt van de QuickScan was om de verkeerssituatie aan de Europaweg (N18) aan te passen. Hierbij was de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst leidend, waarbij de parallelweg deels nieuw wordt aangelegd. Ter hoogte van het kruispunt met de Zieuwentseweg (N312) wordt een fietstunnel gerealiseerd en het kruispunt met de Richterslaan wordt gewijzigd. Een deel van de huidige begroeiing zal hiervoor moeten wijken (Staring Advies, 2017). In paragraaf 8.2.1 is bepaald dat de ruimtelijke ontwikkelingen van de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst en het alternatief plan nagenoeg hetzelfde zijn. Ook vallen beide oplossingen in het onderzochte plangebied van Staring Advies. Hierdoor wordt gesteld dat de resultaten van de QuickScan op beide oplossingen van toepassing is.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

57

De constateringen uit de QuickScan: ■ Gelders Natuurnetwerk: geen nadelige effecten te verwachten. ■ Natura 2000: geen ruimtelijk ingrijpen in de nabijheid van Natura 2000-gebied. ■ Geen indirecte verstoringsfactoren door de omvang van de activiteit en afstand. ■ Flora: geen beschermde plantensoorten aangetroffen. ■ Broedvogels: buiten het broedseizoen (15 maart–15 juli) bomen kappen. ■ Vleermuizen: aanvullend onderzoek naar verblijfplaatsen, vliegroutes en foerageergebieden, op het moment dat bomen worden gekapt.

Voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst Voor het realiseren van deze variant, dient een aantal bomen verwijderd te worden, mogelijk een rij bomen langs de parallelweg. Dit heeft mogelijk impact voor de verblijfplaatsen, vliegroutes en foerageergebieden van vleermuizen. Nader onderzoek is noodzakelijk.

Het alternatief plan Er zijn geen effecten te verwachten. Bij de ontwikkeling van de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst dient rekening gehouden te worden naar aanvullend onderzoek naar vleermuizen.

8.3.5

Vergelijking onderling

Voor realiseerbaarheid zijn weinig onderlinge verschillen tussen de oplossingen. Voor kabels en leidingen geldt dat deze verlegd kunnen worden of maatregelen genomen kunnen worden. Er is een drukriolering aanwezig, maar ook dat is vooral een kostenaspect. Voor archeologie en water worden geen belemmeringen verwacht. Op het moment dat bomen worden gekapt (voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst), moet nader onderzoek worden uitgevoerd naar verblijfplaatsen, vliegroutes en foerageergebieden van vleermuizen. Dit is bij het alternatief plan niet van toepassing.

8.4

Woon- en leefmilieu

Leefbaarheid is een belangrijk thema voor Rijkswaterstaat, de provincie Gelderland, regio Achterhoek en de gemeente Oost Gelre. De N18 is een belangrijke verbinding voor de Achterhoek en draagt bij aan de leefbaarheid. De N18 zorgt voor een ontsluiting van de kernen naar Enschede en naar Doetinchem/Arnhem. Echter op lokaal niveau kan het voor leefbaarheidsproblemen zorgen, zoals geluid, lucht en barrièrewerking.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

58

In dit project wordt leefbaarheid opgesplitst in de criteria: ■ Luchtkwaliteit. ■ Geluidsbelasting. ■ Externe veiligheid. Tijdens de bewonersbijeenkomst van 5 juli 2016 hebben bewoners aangegeven een verslechtering van hun woon- en leefmilieu te verwachten. Mede door een toename op de Richterslaan en omliggende wegen.

8.4.1

Luchtkwaliteit

De verbetering van de verkeersveiligheid betekent dat mogelijk een deel van het onderliggend wegennet en een deel van de N18 wordt gewijzigd. Dit heeft invloed op het verkeer op de N18 en de wegen in en rond Lichtenvoorde en heeft hiermee ook een effect op de concentraties luchtverontreinigende stoffen langs deze wegen. Rijkswaterstaat heeft een extern lucht- en geluidsonderzoek laten uitvoeren om de effecten van de wijzigingen in beeld te brengen en te beoordelen. Voor de beoordeling van de luchtkwaliteit zijn stikstofdioxide (NO2) en fijn stof (PM10 en PM2,5) in Nederland over het algemeen het meest kritisch. Voor deze stoffen is de kans het grootste dat de bijbehorende grenswaarden worden overschreden. Grenswaarden zijn Europees vastgestelde waarden die Nederland in een bepaalde termijn moet bereiken.

Voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst Uit de rekenresultaten van luchtkwaliteit onderzoek van Anteagroup (april 2017) blijkt dat er geen grenswaarden worden overschreden in deze variant.

Het alternatief plan Ook bij het alternatief plan worden geen grenswaarden overschreden. Er zijn op het aspect luchtkwaliteit voor beide oplossingen geen verschillen. In beide oplossingen wordt voldaan aan de grenswaarden.

8.4.2

Geluidsbelasting

Verkeer kan hinder veroorzaken bij geluidsgevoelige objecten zoals wonen, gezondheidszorg en onderwijs. Bij wijzigen van een bestaande weg is het wettelijk noodzakelijk om de verwachte toename van geluid te bepalen en te toetsen aan de geluidsnormen. Vanuit bewoners zijn zorgen geuit over mogelijke toename van het verkeer en het verkeerslawaai in de kern Lichtenvoorde ten gevolge van wijzigingen in de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst. Rijkswaterstaat heeft Aveco de Bondt1 gevraagd een akoestisch onderzoek uit te voeren om de effecten van de wijzingen te bepalen ten 1

Effecten N18 Lichtenvoorde akoestisch onderzoek (Pvdh/001/17.0589) dd. 18 mei 2017.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

59

opzichte van de autonome situatie. Daarbij zijn eveneens de effecten van het alternatief plan in kaart gebracht. De geluidseffecten zijn hierna beschreven.

De voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst Om een beeld te krijgen van de geluidseffecten is er voor een aantal maatgevende objecten de geluidsbelasting bepaald. Met behulp hiervan worden de geluidseffecten beschreven. Als gevolg van de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst is tot km 224,6, ter hoogte van de Zieuwentseweg 18, sprake van gelijkblijvende of afnemende geluidsbelasting. De grootste afname treedt op ter plaatse van het maatgevende punt Zieuwentseweg 20 en bedraagt -3 dB. Na km 224,6 is sprake van gelijkblijvende of toenemende geluidsbelasting. De grootste toename treedt op ter plaatse van Boschlaan 2 en bedraagt +3 dB (of 2dB inclusief toepassen wegdek standaard akoestische kwaliteit). Voor variant conform bestuursovereenkomst zijn er geen technische bezwaren voor het aanbrengen van een wegdek dat voldoet aan de standaard akoestische kwaliteit, zoals opgenomen in de Wet Milieubeheer, met uitzondering van de kruising N18 - Richterslaan. Indien een wegdek dat voldoet aan de standaard akoestische kwaliteit wordt toegepast in de variant conform bestuursovereenkomst, is er veelal sprake van een afname van de geluidsbelasting. Alleen ter hoogte van de kruising, op het maatgevende punt Europaweg 9a, is een toename van de geluidsbelasting berekend van +2 dB. Opgemerkt wordt dat dit geen woning betreft maar een bedrijfspand.

Deze toename is een gevolg van het kruispunt waar geen wegdek kan worden toegepast dat voldoet aan de standaard akoestische kwaliteit. Uit het onderzoek naar relevante effecten (+1 dB of meer) ter plaatse van het niet te wijzigen deel van de N18 en het onderliggende wegennet is gebleken dat drie aandachtsgebieden aan te wijzen zijn (zie figuur 8.8). Dit is een gebied in de kern Lichtenvoorde, een gebied ten noordoosten van het te wijzigen deel van de N18 en deel van het buitengebied van Lichtenvoorde. In de aandachtsgebieden worden een aantal wegen gekenmerkt door een afname van de geluidsemissie door verkeer en andere wegen door een toename de geluidsemissie door verkeer.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

60

Figuur 8.8: Voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst: relevante wijzigingen ter plaatse van het niet te wijzigen deel van de N18 en het onderliggende wegennet (kaart: Aveco de Bondt)

Het alternatief plan Het alternatief plan leidt tot een toe- en afname van de geluidsbelasting op de maatgevende punten van +1 dB tot -1 dB. Aan de noordwestzijde van de N18, het buitengebied van Lichtenvoorde, is sprake van gelijkblijvende geluidsbelasting. In de kern Lichtenvoorde is aan de Mendelssohnstraat 4 een afname van de geluidsbelasting van -1 dB berekend. Op de Zieuwentseweg 16b en Händelstraat 10 is dit een toename van 1 dB. Op de overige punten is gebleken dat sprake is van gelijkblijvende geluidsbelasting. Vanwege de aanwezigheid van de beide kruisingen met de Zieuwentseweg en Richterslaan in het alternatief plan, is het toepassen van een wegdek dat voldoet aan de standaard akoestische kwaliteit zoals opgenomen in de Wet Milieubeheer geen mogelijkheid. Uit het onderzoek naar relevante effecten (+1 dB of meer) ter plaatse van het niet te wijzigen deel van de N18 en het onderliggende wegennet voor variant 2 is gebleken dat er twee aandachtsgebieden te onderscheiden zijn. Dit is een gebied in de kern Lichtenvoorde, waar een aantal wegen een afname van de geluidsemissie vertonen en andere wegen een toename van de geluidsemissie door verkeer, en een gebied in het buitengebied van Lichtenvoorde, ten zuiden van de Zieuwentseweg, waar sprake is van een relevante toename van de geluidsemissie.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

61

Figuur 8.9: Alternatief plan: relevante wijzigingen ter plaatse van het niet te wijzigen deel van de N18 en het onderliggende wegennet (kaart: Aveco de Bondt)

Effectvergelijking Uit een vergelijking van de effecten van de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst en het alternatief plan is gebleken dat de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst op het grootste aantal maatgevende punten een forse geluidsreductie oplevert (-2 tot -4 dB). Beide oplossingen resulteren in een toename van geluid op meerdere maatgevende punten, maar de grootste toe- en afname van de geluidsbelasting zijn het gevolg van de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst. Per saldo ontstaat er langs de N18 een verbetering ten opzichte van de autonome situatie. In het Alternatief plan blijft die gelijk. Daarnaast is een vergelijking gemaakt aan de hand van de verschillen in geluidsemissie per wegvak, voor de oplossingen ten opzichte van de autonome situatie. Gebleken is dat de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst en het alternatief plan worden gekenmerkt door een wegvak met een afname van 8 dB. In de voorkeursalternatief conform bestuursovereenkomst ontstaat een forse toename van 20 dB in emissie van de Boschlaan als gevolg van een ongewenst route-effect. Uit de verkeerskundige analyse (paragraaf 5.2) is reeds gebleken dat dit route-effect onwenselijk is en flankerende maatregelen mogelijk zijn om dit effect te voorkomen. Dit geldt ook voor de geluidseffecten die ontstaan in deelgebied 2 (figuur 8.8).

Met deze flankerende maatregelen worden ook de geluidseffecten voorkomen.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

62

Nader akoestisch onderzoek Ten behoeve van en voorafgaand aan het uitvoeren van de wijzigingen aan de N18 en het onderliggend wegennet dient een bestemmingsplanprocedure doorlopen te worden. Uit het akoestisch onderzoek naar de effecten is gebleken dat door wijzigingen aan de N18 en het OWN relevante effecten te verwachten zijn. Ook is gebleken dat bij wegvakken die niet gewijzigd worden rekening dient te worden gehouden met relevante effecten. Ten behoeve van de bestemmingsplanprocedure moet nader akoestisch onderzoek uitgevoerd worden.

8.4.3

Externe veiligheid

Er wordt niet verwacht dat in de autonome, noch de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst, noch het alternatief plan, een wijziging gaat plaatsvinden ten aanzien van het vervoer van gevaarlijke stoffen over de N18. In beide oplossingsrichtingen wordt er een verkeersveilig ontwerp gemaakt met een laag risico op ongevallen. Het risico voor een ongeval met gevaarlijke stoffen is daarom niet anders.

8.4.4

Vergelijking onderling

De effecten van de twee oplossingen zijn wat betreft de luchtkwaliteit en externe veiligheid gelijk. De effecten van geluid zijn verschillend. De voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst zou zonder aanvullende maatregelen op de Boschlaan een sterke toename van geluid ervaren (meer dan 6 dB). Door flankerende maatregelen kan de verkeerstoename (en daarmee deze toename van geluid) worden voorkomen. Door het toepassen van de standaard akoestische kwaliteit wordt het effect van de verlegging van de rijbaan van de N18 dichter tegen de kern van Lichtenvoorde meer dan teniet gedaan, de weg wordt stiller dan in de autonome situatie. In beide oplossingen zijn er aandachtsgebieden te benoemen waar ‘gevolgen elders’ optreden. In het kader van een goede ruimtelijke ordening zijn maatregelen hier misschien gewenst. Nader onderzoek op woningniveau moet dit uitwijzen.

8.5

Samenvatting en conclusie

8.5.1

Samenvatting

In voorliggend onderzoek zijn twee oplossingen gepresenteerd. In hoofdstuk 5 en 6 zijn de verkeerskundige effecten van de oplossingen beschreven. In dit hoofdstuk zijn de overige effecten aan bod gekomen. Voor drie thema’s zijn de effecten per oplossing beschreven in een vergelijking met de autonome situatie. Het gaat om: ■ haalbaarheid; ■ realiseerbaarheid; ■ woon- en leefmilieu.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

63

Haalbaarheid Onder haalbaarheid zijn de aspecten ruimtegebruik, bodem en landschap en cultuur ondergebracht. De aansluiting van de nieuwe parallelstructuur op de Richterslaan vormt in de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst een ingreep in het landschap. Daarnaast dienen een 20 tal bomen te worden gekapt. Wanneer een fietspad langs de parallelweg wordt gerealiseerd dienen nog eens 11 bomen te worden gekapt. Bij de inpassing in het landschap zijn er mogelijkheden bomen te herplanten. In het op te stellen landschapsplan wordt hier rekening mee gehouden. Het alternatief plan heeft geen impact op het landschap, omdat er geen parallelweg en viertaks-kruispunt wordt gerealiseerd. Ter plaatse van het kruispunt met de Zieuwentseweg is in beide oplossingen verwerving van landbouwgrond noodzakelijk.

Realiseerbaarheid Onder realiseerbaarheid zijn de aspecten Kabels en leidingen, Archeologie, Water en Natuur ondergebracht. Voor realiseerbaarheid zijn weinig onderlinge verschillen tussen de oplossingen. Voor kabels en leidingen geldt dat deze verlegd kunnen worden of maatregelen genomen kunnen worden. Er is een drukriolering aanwezig, maar ook die belemmerd de realiseerbaarheid niet. Voor archeologie en water worden geen belemmeringen verwacht. In de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst moeten enkele bomen worden gekapt. Op het moment dat bomen worden gekapt (voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst), moet nader onderzoek worden uitgevoerd naar verblijfplaatsen, vliegroutes en foerageergebieden van vleermuizen. Dit is bij het alternatief plan niet van toepassing.

Woon- en leefmilieu Onder woon- en leefmilieu zijn de aspecten Luchtkwaliteit, geluidsbelasting en externe veiligheid ondergebracht. Ten aanzien van de luchtkwaliteit en externe veiligheid zijn er geen effecten in beide oplossingen. De effecten van geluid zijn verschillend. Bij de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst ontstaan meer geluidseffecten doordat de verkeerstromen over een groter gebied wijzigen. In de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst is gebleken dat op het grootste aantal maatgevende punten een forse geluidsreductie ontstaat. Er is daardoor sprake van een verbeterede geluidsituatie langs de N18 ten opzichte van de autonome situatie en het alternatieve plan.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

64

In beide oplossingen zijn er aandachtsgebieden te benoemen waar relevante wijzigingen voorkomen ter plaatse van het niet te wijzigen deel van de N18 en het onderliggende wegennet. Twee aandachtsgebieden (1 en 2) zijn het gevolg van route-effecten en worden middels flankerende maatregelen (verkeersmaatregelen) voorkomen. Het derde aandachtsgebied bevindt zich binnen de bebouwde kom van Lichtenvoorde. In beide oplossingen treden hier dezelfde verschillen op. Het gebied wordt gekenmerkt door kleine verschillen (-2dB tot + 1 dB), maar ook een grote afname van 8dB op de Bentinckstraat

8.5.2

Conclusie

Geconcludeerd moet worden dat beide oplossingen effecten hebben op de omgeving. |De oplossingen zijn beide haalbaar, realiseerbaar en kunnen binnen de huidige wet en regelgeving ten aanzien van het woon- en leefklimaat worden gerealiseerd. De voorkeursvariant conform de bestuursovereenkomst heeft logischerwijs grotere effecten op het ruimtegebruik en de inpassing in het landschap door de realisatie van de parallelweg en de aansluiting op het kruispunt Richterslaan. Hierbij moeten 20 à 31 bomen worden gekapt en is de impact in het landschap groter. Voorafgaand aan het kappen van de bomen dienen de effecten ten aanzien van vleermuisroutes nader te worden onderzocht. Ten aanzien van het woon- en leefmilieu zijn er vooral effecten voor de geluidsbelastingen. In de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst ontstaat een betere geluidssituatie langs de N18 ten opzichte van de autonome situatie. Na het nemen van flankerende maatregelen om de route-effecten in de Boschlaan en de route vanuit Lievelde op te heffen in de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst, treden er nog relevante geluidseffecten op binnen de bebouwde kom van Lichtenvoorde (aandachtsgebied 3). Dit zijn relatief kleine effecten (-2dB tot +1dB) met een forse afname op de Bentinckstraat (-8 dB) die voorkomen in beide oplossingen.

Ten behoeve van en voorafgaand aan het uitvoeren van de wijzigingen aan de N18 en het onderliggend wegennet dient een bestemmingsplanprocedure doorlopen te worden. Uit het akoestisch onderzoek naar de effecten is gebleken dat door wijzigingen aan de N18 en het OWN relevante effecten te verwachten zijn. Ook is gebleken dat bij wegvakken die niet gewijzigd worden rekening gehouden dient te worden met relevante effecten. Ten behoeve van de bestemmingsplanprocedure moet nader akoestisch onderzoek uitgevoerd worden.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

65

9 Conclusie

Ter verbetering van de regionale bereikbaarheid moet het verkeer op de N18 zich veilig, vlot en meer gelijkmatig (minder stoppen en weer optrekken) kunnen afwikkelen. Voor het trajectdeel langs Lichtenvoorde hebben Rijkswaterstaat, de provincie Gelderland en de gemeente Oost Gelre een bestuursovereenkomst getekend gericht op de doelstelling: het verbeteren van de verkeersveiligheid en de doorstroming op de N18. Voor het trajectdeel langs Lichtenvoorde is in de bestuursovereenkomst afgesproken een variant uit te werken waarbij het fietsverkeer tussen Lichtenvoorde en Zieuwent ongelijkvloers de N18 kruist en de Zieuwentseweg wordt aangesloten op het kruispunt Richterslaan - N18. Deze oplossing is een grote verbetering voor de verkeersveiligheid van de fietser en de doorstroming op de N18 doordat een conflictpunt wordt opgeheven. Nadat de bestuursovereenkomstvariant (voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst) is gepresenteerd aan de bevolking is de behoefte ontstaan voor een nadere uitwerking van de variant conform de bestuursovereenkomst, vooral ten aanzien van de omgeving van Lichtenvoorde. Daarnaast is door B&W aan Oost Gelre gevraagd een variant te onderzoeken waarbij de Zieuwentseweg kan openblijven voor al het verkeer.

In voorliggend onderzoek is de variant uit de bestuursovereenkomst en een alternatief plan waarbij de Zieuwentseweg vanuit het noorden blijft aangesloten op de N18 onderzocht en met elkaar vergeleken.

Waarom nemen we maatregelen? De kruispunten Zieuwentseweg en Richterslaan kunnen het huidige verkeersaanbod op zich goed verwerken. Het toekomstige verkeer (2030) kan zonder maatregelen niet goed meer worden verwerkt, het kruispunt N18 – Zieuwentseweg heeft in de toekomst een te beperkte afwikkelingscapaciteit. Dit verstoort de doorstroming op de N18. De lange wachtrijen kunnen tijdens de drukke uren leiden tot verkeersonveiligheid. De huidige fietsoversteek bij de Zieuwentseweg wordt als onveilig ervaren, vooral bij (groepen) fietsers die in de ochtendspits de drukke N18 moeten oversteken. Dit gevoel zal toenemen naarmate de N18 in de toekomst drukker wordt. Het aantal geregistreerde ongevallen over de jaren is beperkt, maar in 2004-2005 waren twee dodelijke ongevallen en enkele ernstig gewonden te betreuren op het kruispunt Zieuwentseweg. Conclusie:

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

66

zonder maatregelen neemt de doorstroming op de N18 af tot een onacceptabel niveau en blijft de verkeersonveiligheid groot.

Oplossingen verkend In de fase van het project voorafgaand aan de bestuursovereenkomst zijn meerdere alternatieven onderzocht, bijvoorbeeld met behoud van de volledige aansluiting Zieuwentseweg. Uit deze analyse is gebleken dat er een forse uitbreiding nodig is op het kruispunt Zieuwentseweg, de Richterlaan en het tussenliggende wegvak van de N18. Daarmee kan het verkeer afgewikkeld worden, maar draagt de oplossing niet bij aan de overige doelstellingen: het verbeteren van de totale doorstroming op de N18 en de verkeersveiligheid. Het openhouden van de Zieuwentseweg richting Lichtenvoorde in combinatie met een fietstunnel is technisch-financieel niet mogelijk. De denk oplossingen zijn daarom gericht op het ongelijkvloers kruisen van de fietsers (doorstroming en verkeersveiligheid), het vereenvoudigen van het kruispunt (minder aansluitingen ten behoeve van de doorstroming), waar nodig de capaciteit uitbreiden (doorstroming).

Twee oplossingen uitgewerkt In voorliggend onderzoek is de oplossing uit de bestuursovereenkomst verder uitgewerkt, samen met een alternatief plan waarbij de aansluiting Zieuwentseweg (N312) vanuit Zieuwent op de N18 gehandhaafd blijft. Bij beide oplossingen wordt een fietstunnel gerealiseerd voor de fietsers die de N18 kruisen. De Zieuwentseweg in Lichtenvoorde wordt ontkoppeld. De verbinding met de Richterslaan wordt in de oplossing conform de bestuursovereenkomst via de parallelweg gemaakt. Het kruispunt Zieuwentseweg wordt volledig opgeheven. Deze oplossing kan worden geoptimaliseerd door het realiseren van een fietspad langs de parallelweg. In het alternatief plan blijft de Zieuwentseweg (N312) aangesloten op de N18. De N18 krijgt hierdoor op de noordelijke rijbaan een extra rijstrook om het verkeer af te kunnen wikkelen.

Verkeerskundige effecten De voorkeursvariant uit de bestuursovereenkomst draagt bij aan een betere doorstroming op de N18, omdat het aantal kruispunten minder wordt en de afwikkeling op het kruispunt Richterslaan goed is. De verkeersveiligheid verbetert door het realiseren van een fietstunnel. De fietsers conflicteren hierdoor niet meer met het gemotoriseerde verkeer op de N18. Door het opheffen van het hele kruispunt Zieuwentseweg is er een conflictpunt minder overgebleven. Het alternatief plan draagt bij aan een betere doorstroming op de N18 ten opzichte van de autonome situatie. Wel blijft de kans bestaan op oponthoud bij het kruispunt Zieuwentseweg waardoor de doorstroming op de N18 niet optimaal is.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

67

De verkeersveiligheid verbetert door het realiseren van een fietstunnel. De fietsers conflicteren hierdoor niet meer met het gemotoriseerde verkeer op de N18. De variant conform de bestuursovereenkomst leidt wel tot verschuivingen van het verkeer op het onderliggende wegennet. Er is een kans op sluipverkeer in het buitengebied, binnen de bebouwde kom van Lichtenvoorde verschuiven de verkeersstromen. Deze effecten zijn met flankerende maatregelen voldoende te beperken. Dit heeft betrekking op de Boschlaan en in mindere mate de route tussen Lievelde en Lichtenvoorde door het buitengebied. De verschuivingen van het verkeer op het onderliggende wegennet zijn in de bebouwde kom van Lichtenvoorde vergelijkbaar met de voorkeursvariant conform de bestuursovereenkomst. De effecten daarvan zijn met flankerende maatregelen voldoende te beperken.

Eindconclusie verkeer De voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst draagt optimaal bij aan de doorstroming op de N18, de verkeersafwikkeling op de kruispunten en de verkeersveiligheid. De variant zorgt voor verschuivingen van verkeerstromen in de omgeving. Met flankerende maatregelen zijn de effecten voldoende te beperken. Het alternatief plan draagt ook bij aan de doelstelling van het project, maar door het behoud van beide kruispunten in een mindere mate dan de voorkeursvariant conform de bestuursovereenkomst. Er ontstaan vooral verschuivingen van de verkeersstromen binnen de bebouwde kom van Lichtenvoorde. Met flankerende maatregelen zijn die effecten voldoende te beperken.

Overige effecten De voorkeursvariant conform de bestuursovereenkomst heeft logischerwijs grotere effecten op het ruimtegebruik en de inpassing in het landschap door de realisatie van de parallelweg en de aansluiting op het kruispunt Richterslaan. Hierbij moeten 20 à 31 bomen worden gekapt en is de impact in het landschap groter. Voorafgaand aan het kappen van de bomen dienen de effecten ten aanzien van vleermuisroutes nader te worden onderzocht. Ten aanzien van het woon- en leefmilieu zijn er vooral effecten voor de geluidsbelastingen. In de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst ontstaat een betere geluidssituatie langs de N18 ten opzichte van de autonome situatie. Na het nemen van flankerende maatregelen om de route-effecten in de Boschlaan en de route vanuit Lievelde op te heffen in de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst, treden er nog relevante geluidseffecten op binnen de bebouwde kom van Lichtenvoorde (aandachtsgebied 3). Dit zijn relatief kleine effecten (-2dB tot +1dB) met een forse afname op de Bentinckstraat (-8 dB) die voorkomen in beide oplossingen.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

68

Ten behoeve van en voorafgaand aan het uitvoeren van de wijzigingen aan de N18 en het onderliggend wegennet dient een bestemmingsplanprocedure doorlopen te worden. Hiervoor wordt een akoestisch onderzoek opgesteld.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

69

Bijlage 1 Samenvatting CROW richtlijnen

Op basis van verschillende CROW-publicaties zijn intensiteitsgrenzen te noemen waarbij het karakter c.q. gebruiksmogelijkheden van een straat wijzigen. Voor 30 km/h-gebieden zijn er grenzen te noemen die bepalend zijn voor het erfkarakter van een straat. Voor de 50 km/h gebiedsontsluitingswegen zijn er grenzen te noemen die bepalen of fietsvoorzieningen noodzakelijk zijn. Ook voor erftoegangswegen buitende kom zijn dit soort grenzen aan te geven. Tabel B1.1 geeft daarvan een overzicht. wegtype

snelheid typering

intensiteit bron

BIBEKO erftoegangsweg

30

spelen op straat

< 1.000 CROW-Publicatie 153 Handboek Ontwerpen voor kinderen

erftoegangsweg

30

lopen op de straat

< 2.500 afgestemd op intensiteitsgrens voor

erftoegangsweg

30

zelfstandig oversteken door

< 4.000 CROW-Publicatie 153 Handboek

fietsen op de rijbaan bubeko kinderen

Ontwerpen voor kinderen

erftoegangsweg

30

woonstraat

< 6.000 handleiding Startprogramma Duurzaam

erftoegangsweg

30

centrumgebied

< 8.000 handleiding Startprogramma Duurzaam

Veilig (IVP Oost-Gelre: <5.000) Veilig (IPV Oost Gelre: <5.000) gebiedsontsluitingsweg

50

smalle fietsstroken

< 8.000 tekenen voor de fiets

gebiedsontsluitingsweg

50

brede fietsstroken

< 15.000 tekenen voor de fiets

gebiedsontsluitingsweg

50

(vrijliggende) fietspaden

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

n.v.t. conform Duurzaam Veilig

B1-1

wegtype

snelheid typering

intensiteit bron

BUBEKO erftoegangsweg type 1

60 kantmarkering/suggestiestroken/-

<6.000 CROW publicatie 329 Handboek

fietsers op de rijbaan erftoegangsweg type 2

60

≤4,50m breed, geen markering

<2.500 Wegontwerp - Erftoegangswegen 500-1000 CROW publicatie 329 Handboek Wegontwerp - Erftoegangswegen

Tabel B1.1: Overzicht van intensiteitsgrenzen voor wegen

De N18 vormt, door haar hoge intensiteit, een barrière tussen de gebieden aan weerszijden van de weg. Koude oversteken zijn niet meer gewenst bij de N18, het is niet meer veilig om de N18 in de spits over te steken voor fietsers en landbouwverkeer zonder aanvullende voorzieningen. Bij meer dan 1.500 mvt/h zijn de maatregelen waaraan gedacht kan worden een VRI of ongelijkvloerse kruising (CROW-publicatie 230).

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

B1-2

Bijlage 2 Verkeersprognoses

Uitgangspunten Regionaal Verkeersmodel Aantal inwoners De basis voor de inwoners 2030 zijn de gegevens van het basisjaar 2012. Voor de toekomstige situatie van het aantal inwoners is aangesloten op de bevolkingsprognoses uit het NRM 2013 Oost. In tabel B2.1 is de ontwikkeling van het aantal inwoners weergegeven. gemeente

inwoners 2012

inwoners 2030 RC

verschil 2012-2030

Oost Gelre

30.949

28.096

-9%

Tabel B2.1: Ontwikkeling aantal inwoners

Arbeidsplaatsen Ontwikkelingen op bestaande bedrijventerreinen, nieuwe bedrijventerreinen, nieuwe winkels en overige bedrijfsontwikkelingen zijn in het verkeersmodel opgenomen. Het totale aantal arbeidsplaatsen is per gemeente geschaald aan de groei van het NRM 2013 OOST tussen 2012 en 2030. Er is sprake van een kleine 3.000 arbeidsplaatsen in de sector industrie in de gemeente Oost Gelre. gemeente

arbeidsplaatsen 2012

arbeidsplaatsen 2030 RC

verschil 2012-2030

Oost Gelre

13.395

12.812

-4%

Tabel B2.2: Ontwikkeling aantal arbeidsplaatsen

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

B2-1

Infrastructurele ontwikkelingen Hierna zijn de belangrijkste regionale infrastructurele ontwikkelingen opgenomen die spelen in de regio. ■ aanleg van een nieuw tracé N18 tussen Groenlo en Enschede (A35); ■ aanleg van de A15 tussen knooppunt Ressen (A325) en A12, inclusief nieuwe aansluiting Zevenaar-West; ■ afwaardering (verlaging wettelijke snelheid) van delen van bestaande N18 tussen Groenlo en Enschede; ■ verbreding van de N18 bij Varsseveld, in combinatie met opheffen oversteken en aanpassing kruispunt Varsseveldseweg; ■ aanleg van de oostelijke randweg Doetinchem; ■ openstelling van de Hamburgerbroeklaan in Doetinchem; ■ aanleg van de westelijke randweg Hummelo (N314); ■ aanleg van de oostelijke randweg ’s-Heerenberg (N316); ■ aanleg van de zuidelijke randweg Didam; ■ doortrekking van de Dingstraat tot de Parallelweg in Winterswijk; ■ aanleg van de nieuwe verbinding Streekziekenhuis Koningin Beatrix in Winterswijk op N319-noord; ■ verlegging van de Needseweg in Borculo in de noordelijke richting; ■ realisatie van de maatregelen op de N315 – vervanging kruispunten door rotondes; ■ verhoging van de wettelijke snelheid op de A18 van 120 naar 130 km/h; ■ aanleg van de nieuwe aansluiting Emmerich-Oost / Netterden op de A3 (Duitsland); ■ verbreding van de A12 tussen de nieuwe aansluiting van A15 en het knooppunt OudDijk (A18); ■ aanleg van de nieuwe aansluiting Didam /

Zevenaar-Oost op de A12 en het opheffen van de bestaande aansluiting Zevenaar.

Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde

B2-2

Bijlage 3 Analyse verkeersafwikkeling

Alle kruispuntberekeningen zijn uitgevoerd met COCON. Daarbij hebben we telkens de minimale cyclustijd uitgerekend. In tabel B3.1 en B3.2 staan de capaciteiten zoals die zijn gebruikt voor onze berekeningen. De ontruimingstijden zijn ingeschat op basis van ervaring. linksaf