bp n18 zieuwentseweg toelichting bijlage 1 onderzoek n18 kruispunten lichtenvoorde
Tekst van het document
Rijkswaterstaat Oost-Nederland
Onderzoek N18 Kruispunten Lichtenvoorde 2 – Zieuwentseweg (N312)/Richterslaan (Fase 2)
Rijkswaterstaat Oost-Nederland
Onderzoek N18 Kruispunten Lichtenvoorde 2 – Zieuwentseweg (N312)/Richterslaan (Fase 2)
Datum Kenmerk Eerste versie
www.goudappel.nl goudappel@goudappel.nl
29 juni 2017 RWL053/Brg/1106.03
Documentatiepagina
Opdrachtgever(s)
Rijkswaterstaat Oost-Nederland
Titel rapport
Onderzoek N18 Kruispunten Lichtenvoorde 2 – Zieuwentseweg(N312) /Richterslaan (Fase 2)
Kenmerk
RWL053/Brg/1106.03
Datum publicatie
29 juni 2017
Projectteam Goudappel Coffeng
Joost Verhoeven, Iris Lansink, Gerwin de Boer
Inhoud
Pagina
1 1.1 1.2 1.3
Inleiding Aanleiding onderzoek Aanpak en proces Leeswijzer
1 1 3 4
2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
Kader (ambities en doelstellingen) Nationaal kader Provinciale en regionaal kader Gemeentelijk kader Duurzaam Veilig Gezamenlijke ambities en doelstellingen
5 5 6 7 10 11
3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
Huidige verkeerssituatie Omgevingsanalyse Kruispuntstromen Verkeersafwikkeling Ongevalsanalyse Samenvatting en Conclusie
12 12 13 15 16 17
4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8
Autonome situatie Inleiding Uitgangspunten autonome situatie Modelanalyse Kruispuntstromen Verkeersafwikkeling Verkeersveiligheid Oplossingsrichting Samenvatting en Conclusie
18 18 18 19 22 22 23 23 24
5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6
Verkeerskundige analyse voorkeursariant conform bestuursovereenkomst Inleiding Modelanalyse Wegennet/referentiekader Verkeersafwikkeling N18 Verkeersveiligheid Samenvatting en Conclusie
26 26 27 29 34 35 36
6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6
Verkeerskundige analyse alternatief plan Inleiding Modelanalyse Wegennet/referentiekader Verkeersafwikkeling N18 Verkeersveiligheid Samenvatting en Conclusie
37 37 38 40 44 45 46
Inhoud (vervolg)
Pagina
7 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5
Ontwerp optimalisatie Landschappelijke inpassing Fietsers op de parallelweg Fietsoversteek Richterslaan Voorgestelde optimalisaties Samenvatting en Conclusie
47 47 47 48 48 49
8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5
Overige effecten Beschrijving van de overige effecten Haalbaarheid Realiseerbaarheid Woon- en leefmilieu Samenvatting en conclusie
50 50 50 56 58 63
9
Conclusie
66
1 2 3 4 5 6 7 8
Bijlagen Samenvatting CROW richtlijnen Verkeersprognoses Analyse verkeersafwikkeling Vergelijking tellingen met verkeersmodel Ontwerptekening voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst Ontwerptekening het alternatief plan: bajonet Ontwerptekening voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst geoptimaliseerd Verslag expertmeeting
1 Inleiding
1.1
Aanleiding onderzoek
Rijksweg N18 is de verbindingsweg van Varsseveld naar Enschede. In 2013 heeft het ministerie van Infrastructuur en Milieu (hierna IenM) een Tracébesluit genomen over de N18. Hierbij is de opgave om de verkeersveiligheid op het gehele tracé te vergroten en de leefbaarheid in de kernen en de verkeersafwikkeling te verbeteren. Dat laatste is ook van belang voor de bereikbaarheid van de regio Achterhoek van en naar ArnhemNijmegen en Twente. Binnen het traject Varsseveld – Enschede zijn twee tracédelen te onderscheiden: ■ Groenlo-Enschede: Een nieuwe N18, die om de kernen Eibergen, Haaksbergen en Usselo gaan. De maximumsnelheid wordt verhoogd naar 100 km/h. Deze maatregelen worden momenteel uitgevoerd en medio 2018 opgeleverd. ■ Varsseveld-Groenlo: Capaciteitsuitbreiding bij het traject Varsseveld en verkeersveiligheidsmaatregelen tussen Varsseveld en Lichtenvoorde (opheffen oversteken en reconstructie kruispunt Lichtenvoorde-Zuid). De maximumsnelheid van 80 km/h wordt op dit traject gehandhaafd. Voor de kruispunten van de N18 met de Lichtenvoordseweg (gemeente Oude IJsselstreek), Kerklaan, Zieuwentseweg/N312, Richterslaan en Hamelandweg/N313 (gemeente Oost Gelre) zijn binnen het vastgestelde Tracébesluit N18 geen maatregelen voorzien.
In 2015 hebben Rijkswaterstaat, provincie Gelderland en gemeente Oost Gelre afspraken gemaakt over de gewenste reconstructie van de vier binnen Oost Gelre gelegen kruispunten en de vervanging van de bestaande verkeersregelinstallaties. Deze afspraken zijn in een bestuursovereenkomst vastgelegd. De afgesproken reconstructie van de kruispunten Kerklaan, Richterslaan (fase 1) en Hamelandweg (N313) is inmiddels uitgevoerd. In 2016 is Rijkswaterstaat gestart met de planvorming voor de uitvoering van de maatregelen voor de kruispunten Zieuwentseweg (N312) en Richterslaan (fase 2). Deze omvatten: ■ het realiseren van een fietstunnel tussen Zieuwent en Lichtenvoorde onder de N18 door voor een veilige oversteek voor de fietsers; ■ het verbinden van de Zieuwentseweg aan de Richterslaan door middel van een parallelweg voor de ontsluiting van het gemotoriseerde verkeer;
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
1
■ het afsluiten van de Zieuwentseweg in beide richtingen voor de realisatie van de fietstunnel en het bevorderen van de verkeersveiligheid en de doorstroming op de N18. In figuur 1.1 is dit maatregelenpakket weergegeven.
Figuur 1.1: Schematische weergave van het maatregelenpakket
De uitwerking van het maatregelpakket is onderdeel van het Meer Veilig 3 programma. Dit programma beoogt het reduceren van het aantal doden en gewonden op het hoofdwegennet, door een gerichte aanpak van risicolocaties. De realisatiekosten die ten laste komen van Rijkswaterstaat worden uit dit programma gefinancierd. Voorwaarde is dat deze maatregelen uiterlijk op 31 december 2018 gerealiseerd zijn. Deze deadline is ook in de gesloten bestuursovereenkomst opgenomen. Op 5 juli 2016 heeft de gemeente Oost Gelre een inloopavond georganiseerd om haar inwoners op de afgesproken maatregelen te laten reageren. Uit de (schriftelijke) reacties bleek dat het benodigde draagvlak voor deze plannen te wensen overlaat. Om dit, en daarmee de haalbaarheid van de voorgestelde maatregelen, te vergroten is meer inzicht nodig in de effecten daarvan op de verkeersintensiteiten, verkeersafwikkeling en verkeersveiligheid op de N18 en het onderliggend wegennet. Ook moet antwoord worden gegeven op de vraag of het op grond van de gesloten bestuursovereenkomst mogelijk is om alternatieve plannen ter verbetering van de verkeersveiligheid en de verkeersafwikkeling te realiseren, waarbij de bestaande aansluiting van de Zieuwentseweg (N312) op de N18 blijft bestaan.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
2
De voorkeursvariant uit de bestuursovereenkomst is uitgewerkt in het projectplan ‘Meer Veilig 3 – Naar een veiliger N18’. Daarin is de wens van het college van B&W van de gemeente Oost Gelre opgenomen om naast het afgesproken maatregelenpakket ook een alternatief plan te onderzoeken en uit te werken. Dit plan is gericht op het openhouden van het kruispunt Zieuwentseweg in Lichtenvoorde. Daarnaast is opgenomen dat de aandachtspunten van belanghebbenden op het maatregelenpakket van de voorkeursvariant uit de bestuursovereenkomst worden meegenomen. Op 23 november 2016 is dit projectplan door Rijkswaterstaat, de provincie Gelderland en de gemeente Oost-Gelre onderschreven. Op basis daarvan is het voorliggende onderzoek uitgevoerd.
1.2
Aanpak en proces
Het voorliggende rapport is een inhoudelijk resultaat van het uitgevoerde onderzoek naar de huidige en autonome verkeerssituatie in 2030 indien geen verbeteringsmaatregelen worden uitgevoerd en de effecten daarop bij uitvoering van de in de bestuursovereenkomst afgesproken maatregelen en bij uitvoering van een alternatief plan waarbij de aansluiting N312 in zijn huidige vorm blijft bestaan. Een proces dat in opdracht van Rijkswaterstaat is doorlopen, samen met de gemeente Oost Gelre en de provincie Gelderland. Met als doel om: ■ De huidige en autonome verkeerssituatie in 2030 zonder verbeteringsmaatregelen in beeld te brengen. ■ Meer inzicht te krijgen in de effecten van de maatregelen op de regionale bereikbaarheidsdoelen en de verkeersveiligheid en verkeersafwikkeling op de N18 en het onderliggend wegennet in en om Lichtenvoorde. Bij uitvoering van de uitwerkingsoplossingen. ■ Op basis van dit inzicht een goede inschatting te maken van de haalbaarheid en wenselijkheid van beide uitwerkingsoplossingen. ■ Op basis van dit inzicht de tijdens de inloopavond gevraagde verduidelijking van de voorgestelde maatregelen te kunnen geven.
De belangrijkste aandachtspunten voor de verduidelijking zijn: ■ verkeershinder voor aanwonenden van de parallelweg; ■ meer verkeer en dus meer verkeershinder voor aanwonenden van de Richterslaan; ■ meer verkeer en dus meer onveiligheid op de Richterslaan; ■ onveiligheid door meer autoverkeer tussen de fietsers op de parallelweg; ■ nieuwe sluiproutes, onder andere over de Boschlaan; ■ ontsluiting/bereikbaarheid van de bedrijvigheid aan de Zieuwentseweg.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
3
1.3
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op het beleidskader waarbinnen de oplossing moet worden gerealiseerd. In hoofdstuk 3 en 4 worden de huidige en autonome situatie beschreven. In hoofdstuk 5 en 6 zijn de twee oplossingen nader uitgewerkt. Hoofdstuk 7 gaat in op de mogelijkheden beide oplossingen verder te optimaliseren. In hoofdstuk 8 zijn de overige effecten beschreven. De conclusies ten slotte zijn beschreven in hoofdstuk 9.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
4
2 Kader (ambities en doelstellingen)
In dit hoofdstuk schetsen we het (beleids)kader van het onderzoek, op basis waarvan de huidige en autonome verkeerssituatie in 2030 kan worden beoordeeld en de effecten van de afgesproken maatregelen en het alternatieve plan met handhaving van de N312 aansluiting Zieuwentseweg kunnen worden geanalyseerd.
2.1
Nationaal kader
In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) van het Rijk staat concurrentie, bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid centraal. Het Rijk heeft drie doelen gesteld om dit voor de middellange termijn (2028) te behalen: ■ het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door het versterken van de ruimtelijk-economische structuur van Nederland; ■ het verbeteren en ruimtelijk zekerstellen van de bereikbaarheid waarbij de gebruiker voorop staat; ■ het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden zijn. Het nationale doel is, conform SVIR, een permanente verbetering van de verkeersveiligheid door reductie van het aantal verkeersdoden en ernstig verkeersgewonden. Het nationale doel is: ■ Een reductie van het aantal verkeersdoden in Nederland tot maximaal 500 in 2020. ■ Een reductie van het aantal ernstig verkeersgewonden in Nederland tot maximaal 10.600 in 2020. ■ Behoud van een plaats in de top vier van de Europese Unie. ■ De registratie van verkeersdoden en ernstig verkeersgewonden moet weer op voldoende niveau worden hersteld. In de structuurvisie (in 2012 vastgesteld), wordt de N18 tussen Groenlo en Enschede aangewezen als mogelijke nieuwe verbinding voor het hoofdwegennet. In het MIRT is de N18 Varsseveld – Enschede opgenomen als project.
Tussen Groenlo en Enschede is gestart met de uitvoering van de 1ste fase van dit project volgens het vastgestelde Tracébesluit. Daarmee wil het Ministerie van I&M de volgende doelen bereiken:
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
5
■ Het zo goed mogelijk verbeteren van de verkeersveiligheid en de leefbaarheid op en in de omgeving van de N18. ■ Het zo goed mogelijk verbeteren van de bereikbaarheid mede ten behoeve van de regionaal economische ontwikkeling. Ten aanzien van een mogelijke vervolgfase (2de fase) tussen Varsseveld en Groenlo zijn in het MIRT geen afspraken gemaakt. Wel zijn in samenhang met de realisatieovereenkomst N18-1ste fase met Rijkswaterstaat afspraken gemaakt over het in beeld brengen van de verkeers(on)veiligheid en aandachtspunten in de verkeersafwikkeling na openstelling van het nieuwe tracé tussen Groenlo en Enschede. Om op basis daarvan te kunnen beoordelen of er verdere maatregelen nodig zijn onder de noemer 2de fase N18.
2.2
Provinciale en regionaal kader
De provincie en Regio Achterhoek hebben als gezamenlijke ambitie bij de regionale gebiedsopgave het op niveau houden van economie en leefbaarheid bij de verwachte bevolkingsdaling en vergrijzing. Deze ambitie is in de Uitvoeringsagenda 2.0 Achterhoek 2020 uitgewerkt in drie aandachtsgebieden; Werken, Wonen en Bereikbaarheid. Deze agenda is het resultaat van de samenwerking tussen de 3 O’s; Overheid, Ondernemers en maatschappelijke Organisaties. De agenda bij het aandachtsgebied ‘Bereikbaarheid’ richt zich op goede en betrouwbare verbindingen tussen de Achterhoek en aangrenzende economische centra via weg, openbaar vervoer en digitaal (internet). Als randvoorwaarde voor het versterken van de regionale economie (Smart Industry) en het bereikbaar houden van werklocaties, voorzieningen (onderwijs, zorg, cultuur etc.) en kennisinstellingen in aangrenzende regio’s, Randstad en ook Duitsland. Daarnaast richt het programma zich op de fijnmazige bereikbaarheid van voorzieningen door het bieden van basismobiliteit (ZooV Achterhoek), flexibeler openbaar vervoer en het aanbieden van nieuwe, innovatieve vervoersconcepten. Rijksweg N18 tussen Varsseveld en Enschede vormt de ruggengraat van het economisch ontsluitende wegennet in de Achterhoek. Provincie en regio hebben de ambitie om deze verbinding te laten functioneren als een regionale stroomweg met een maximumsnelheid van 100 km/h.
Ter verbetering van de regionale bereikbaarheid moet het verkeer op de N18 zich veilig, vlot en meer gelijkmatig (minder stoppen en weer optrekken) kunnen afwikkelen. In het provinciale programma Mobiliteit wordt als kanttekening bij deze ambitie opgemerkt dat de A18/N18 vooral de Achterhoek moet ontsluiten in de richting van Arnhem Nijmegen en Twente en niet primair moet gaan fungeren als hoofdverbin-
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
6
ding tussen deze regio’s. Ook is een goede balans tussen enerzijds de snelheid en afwikkeling van het verkeer op de N18 en anderzijds de economische ontsluiting van de Achterhoekse economie op deze weg van groot belang. Met de aanleg van het nieuwe N18-tracé 100 km/h en de maatregelen tussen Varsseveld en Groenlo volgens het genomen Tracébesluit N18 wordt een belangrijk deel van de provinciale en regionale ambities en doelstellingen voor wat betreft de N18 gerealiseerd. De gemiddelde rijtijd tussen Groenlo en Enschede wordt naar verwachting met zo’n 10 minuten verkort (nu een kleine 30 minuten). Ook wordt het nieuwe N18 tracé direct aangesloten op de A35. De rijtijd richting de A1 en zeker de A31 in Duitsland wordt daarmee nog eens extra verkort met 10 tot 15 minuten. Naast de aanleg van het nieuwe tracé 100 km/h worden ook maatregelen uitgevoerd om de verkeersafwikkeling ter hoogte van Varsseveld te verbeteren. De afgesproken maatregelen in het kader van het Rijksprogramma Meer Veilig zal aansluitend daarop zorgen voor een vlottere en meer homogene verkeersafwikkeling ter hoogte van Lichtenvoorde.
Regionaal onderzoek naar noodzaak 2de fase N18 tussen Varsseveld en Groenlo In de eerste helft van 2017 is door de regio Achterhoek in samenwerking met de provincie Gelderland een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de 2e fase N18. De aanleiding voor dit onderzoek is het in beeld brengen van nut en noodzaak en benodigd maatregelenpakket (projectscope) van een verdere optimalisering van de N18 tussen Varsseveld en Enschede. Op basis van het onderzoek kan de prioriteit voor het completeren van een nieuwe N18-verbinding als regionale stroomweg (i.h.k.v. het MIRT) vanuit het oogpunt van capaciteit onvoldoende onderbouwd. In de NMCA-weg die het ministerie momenteel uitwerkt komt de N18 ook niet als knelpunt naar voren. Mede daarom zet de Achterhoek in op verdere verbetering van de verkeersveiligheid en verkeersafwikkeling op het bestaande N18-tracé. Met daar waar mogelijk een verhoging van de maximumsnelheid naar 100 km/h en het creëren van mogelijkheden om voor en na kruispunten langzamer rijdend vrachtverkeer in te halen.
2.3
Gemeentelijk kader
De gemeente Oost Gelre heeft als slogan opgenomen in haar integraal verkeersprogramma: ‘Een samenspel tussen verkeer, landschap en ruimtelijke ontwikkelingen’. Hierbij is het uitgangspunt om voor een veilige en een mooie inrichting te gaan.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
7
De gemeente Oost Gelre streeft een verkeers- en vervoersysteem na waarin de mens de maat der dingen is. Niet het vervoer is per se maatgevend voor de vormgeving en inpassing van wegen, maar de weg harmonieert met zijn omgeving. De weg verleidt hiermee alle weggebruikers tot het gewenste gedrag op een natuurlijke wijze, alle weggebruikers houden rekening met elkaar. Hiermee streeft de gemeente een duurzaam veilig ingericht wegennet na. Een wegennet dat functioneel voldoet en bijdraagt aan een plezierige woon- en leefomgeving en dat bij uitstek geschikt is om de toeristisch-recreatieve functies in de gemeente een positieve stimulans te geven. De N18 is een regionale stroomweg, de N312 (Zieuwentseweg) is momenteel onderdeel van het provinciale wegennet en kent een maximumsnelheid van 60 km/h. De weg ontsluit Zieuwent en het landelijke gebied ten noorden van de N18 in de richting van deze verbinding en Lichtenvoorde. De weg heeft geen primaire functie voor doorgaand regionaal verkeer. Voor de gemeente Oost Gelre is de N312 onderdeel van de hoofdwegenstructuur dat toegang biedt tot het buitengebied. De Zieuwentseweg in Lichtenvoorde is momenteel onderdeel van de hoofdwegenstructuur in deze kern. De gemeentelijke wegcategorisering is in de volgende figuren weergegeven.
Figuur 2.1: Integraal Verkeersprogramma Oost Gelre: hoofdnetwerk
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
8
Figuur 2.2: Integraal Verkeersprogramma Oost Gelre: langzaamverkeersnetwerk
De Zieuwentseweg is onderdeel van het hoofdnetwerk langzaam verkeer en verbindt Zieuwent voor langzaam verkeer met Lichtenvoorde. De Zieuwentseweg (N312) heeft een vrijliggend fietspad. Binnen de bebouwde kom rijdt de fietser op de rijbaan. Naar gelang de ontwikkeling van de intensiteiten is het wenselijk de fietser te voorzien van eigen infrastructuur (fietsstroken of fietsstraat). De kruising met de N18 is nu geregeld met verkeerslichten. Bij een kruispunt van het hoofdnetwerk langzaam verkeer, met een dergelijke grote verkeersader als de N18, is het streven dit met een ongelijkvloerse kruising op te lossen. Dit is de meest veilige oplossing en verstoord het doorgaande verkeer niet. Is dit niet mogelijk dan met een geregeld kruispunt (VRI). De visie is erop gericht om de verkeersveiligheid te verhogen door doorgaand vracht-, landbouw- en sluipverkeer in de woongebieden te weren. Dit wordt gedaan door het creëren van grote verblijfsgebieden die door inprikkers zijn aangesloten op het hoofdwegennet. Inprikkers vormen het hoofdwegennet binnen de bebouwde kom en zorgen voor een goede ontsluiting op bijvoorbeeld de N18. Binnen de bebouwde kom zijn dit de Richterslaan en de Varsseveldseweg. In de visie maakt de Zieuwentseweg (in Lichtenvoorde) geen onderdeel uit van het hoofdwegennet.
De gemeente Oost Gelre heeft in kaart gebracht waar de verzamelroutes zijn voor landbouwverkeer en voor scholierenroutes per fiets. De Zieuwentseweg is een verzamelroute voor landbouwverkeer en voor scholieren. De oversteek Zieuwentseweg – N18 is aangegeven als aandachtspunt omdat het een gelijkvloerse oversteek/kruispunt is met VRI.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
9
De parallelweg langs de N18 en de Lakendijk-Boschlaan zijn aangegeven als secondair netwerk voor langzaam verkeer. De parallelweg en de Boschlaan is ook een verzamelroute voor scholieren. De gemeente onderschrijft de regionale ambitie voor de N18 in de gebiedsopgave voor de Achterhoek. De gemeente wil de oversteken met de N18 graag veiliger maken. Een middel kan zijn om knooppunten af te sluiten om de verkeersveiligheid te verbeteren. Dit heeft voor de gemeente Oost Gelre niet de voorkeur, omdat het ten koste gaat van het fijnmazige recreatieve netwerk. Alleen als echt gebleken is dat er geen andere oplossing is en/of als deze oplossing niet haalbaar is, dan bestaat de mogelijkheid om de oversteek af te sluiten.
Figuur 2.3: Aandachtskaart langzaam verkeer
2.4
Duurzaam Veilig
Bij het toetsen en ontwerpen van maatregelen zijn de beginselen van Duurzaam Veilig het uitgangspunt. Hierbij zijn functie, gebruik en inrichting zoveel mogelijk in evenwicht met elkaar. Onderscheid wordt gemaakt tussen stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen. De N18 is een stroomweg. Op stroomwegen rijdt het verkeer relatief snel omdat het (meestal) een grotere afstand aflegt. Het ‘stromen’ is op wegvakken en op knooppunten het belangrijkste. Op stroomwegen komen conflicten met tegemoetkomend verkeer in beginsel niet voor, er zijn geen conflicten met langzaam verkeer en het verkeer rijdt in een overzichtelijke omgeving met weinig verstorende invloeden.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
10
In Bijlage 1 is op basis van CROW-richtlijnen een toetsingskader beschreven voor het onderliggend wegennet binnen en buiten de bebouwde kom.
2.5
Gezamenlijke ambities en doelstellingen
Ter verbetering van de regionale bereikbaarheid moet het verkeer op de N18 zich veilig, vlot en meer gelijkmatig (minder stoppen en weer optrekken) kunnen afwikkelen. Voor het onderliggende wegennet streven de wegbeheerders naar een goede afstemming tussen het gebruik, functie en inrichting van de weg. Zodat hier de verkeersveiligheid is geborgd conform de principes van Duurzaam Veilig en de overlast op de N18 en het onderliggende wegennet zoveel mogelijk wordt beperkt. Langzaam verkeer moet de N18 veilig en zonder grote vertragingen kunnen kruisen. Bij voorkeur ongelijkvloers.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
11
3 Huidige verkeerssituatie
3.1
Omgevingsanalyse
De kern Lichtenvoorde wordt ontsloten op de N18 met een viertal kruispunten. Van zuid naar noord zijn dit de aansluiting Lichtenvoorde-Zuid, Zieuwentseweg (N312), Richterslaan en de Hamelandweg (N313). Alle kruispunten zijn/worden met verkeerslichten geregeld. De kruispunten Zieuwentseweg (N312) - Richterslaan (N312) liggen op relatief korte afstand van elkaar (ongeveer 650 m). Om deze reden worden beide kruispunten verkeerskundig als één geheel beschouwd. De kruispunten zijn weergegeven in Figuur 3.1.
Figuur 3.1: Situatie
Het kruispunt N18 met de Zieuwentseweg is in de huidige situatie een viertaks-kruispunt voorzien van een verkeersregelinstallatie. Fietsers hebben hun eigen licht, aan de noordzijde is ook een voetgangersoversteek over de N18 aanwezig. Met name in de ochtendspits steken hier grote hoeveelheden fietsers (scholieren) over.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
12
Het kruispunt N18 met de Richterslaan is in de huidige situatie een drietaks-kruispunt voorzien van een VRI. Vanuit het verkeersveiligheidsprogramma Meer Veilig 2 is het kruispunt Richterslaan - N18 gereconstrueerd, waarbij de N18 ter hoogte van het kruispunt dubbele doorgaande rijstroken heeft gekregen om te zorgen voor meer opstelcapaciteit (Richterslaan fase 1). Op deze locatie zijn er geen voorzieningen voor langzaam verkeer aanwezig, de parallelweg langs de N18 heeft op deze plek geen aansluiting. In figuur 3.2 is de kruispuntconfiguratie schematisch weergegeven.
Figuur 3.2: Schematische weergave van beide kruispunten
De kruispunten liggen op relatief korte afstand van elkaar (650 m), maar dusdanig ver dat een effectieve koppeling tussen de verkeerslichten op de kruispunten niet mogelijk en dus niet aanwezig is. De aanwezigheid van de beide kruispunten zorgt ervoor dat de doorgaande verkeersstroom op de N18 regelmatig wordt onderbroken. Vooral voor het vrachtverkeer heeft dit nadelen. Het duurt enige tijd voor het vrachtverkeer weer op de gewenste snelheid is gekomen. Ook het overige verkeer op de N18 ondervindt hier hinder van, omdat dit verkeer het vrachtverkeer nauwelijks kan inhalen. Gezien de functie van de N18 als regionale stroomweg is het wenselijker als het verkeer zich gelijkmatiger (minder stoppen en optrekken) kan afwikkelen. Dit mede in het licht van het feit dat het kruispuntcomplex in een streng van vierkruispunten (Lichtenvoorde-Zuid en Hamelandweg (N313)) rondom Lichtenvoorde ligt.
3.2
Kruispuntstromen
Voor deze studie maken we gebruik van het Verkeersmodel Regio Achterhoek (zie Bijlage 2). Voor beide kruispunten zijn daarnaast telcijfers beschikbaar uit visuele tellingen uit 2016. In de volgende overzichten hebben we telcijfers van het autoverkeer
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
13
voor de drukste spitsuren voor beide kruispunten bij elkaar gezet. Er is onderscheid gemaakt voor verschillende soorten voertuigen: ■ pa: personenauto’s en lichte bestelwagens; ■ l vr: lichte vrachtwagens; ■ z vr: zware vrachtwagens; ■ lb: landbouwverkeer. Het langzaam verkeer, (brom)fietsers en voetgangers, zijn bij deze tellingen niet geregistreerd. Maar uit tellingen op het fietspad weten we dat er op een gemiddelde werkdag 1.030 fietsers rijden tussen Zieuwent en Lichtenvoorde. Om de waargenomen categorieën samen te nemen in één getal worden deze gewogen opgeteld tot personenauto-equivalenten (pae). De waarde geeft een maat voor de invloed op de verkeersafwikkeling bij verkeerslichten. voertuigsoort
pae
personenauto’s en lichte bestelwagens
1
lichte vrachtwagens
1,5
zware vrachtwagens
2,5
landbouwverkeer
3
Tabel 3.1: Pae-factoren
ochtendspits
avondspits l. vr. z vr.
D. N312 Zieuwent seweg
l. vr. z vr.
lb
pae
pa
lb
pae
1
94
1
3
105
262
3
271
2
636
8
39
765
771
7
3
13
2
16
68
3
53
941
4
33
33
14
14
5
159
159
253
253
6
87
87
64
64
73
7
29
29
72
1
8
605
8
66
815
649
11
35
771
9
48
1
1
53
93
1
1
98
10
110
2
116
36
1
2
44
11
87
87
268
2
1
274
12
149
158
118
3
127
3
10 11
9
1
8
2
7
3
74 6
5
4
B. Zieuwent seweg ri. Licht envoorde
Tabel 3.2: Kruispunttelling Zieuwentseweg 2016
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
12
14
A. N18 ri. Enschede
pa
C. N18 ri. Varsseveld
ri
ri
ochtendspits pa
avondspits
l. vr. z vr.
lb
pae
pa
l. vr. z vr.
lb
pae
56
893
2
558
1
41
683
713
8
3
55
8
2
73
63
3
68
4
38
7
1
52
388
2
391
6
215
1
2
223
116
3
7
572
7
67
784
665
8
613
9
42
753
776
1
124
8
37
788
11
56
961
Tabel 3.3: Kruispunttelling Richterslaan 2016
3.3
Verkeersafwikkeling
We hebben de kwaliteit van de verkeersafwikkeling op basis van de telcijfers doorgerekend met het programma COCON (zie bijlage 3). In de analyse van de verkeersafwikkeling van de Zieuwentseweg zijn we ervan uitgegaan dat de voetgangersoversteek niet heel intensief wordt gebruikt. In de analyse is incidenteel gebruik benaderd door de voetgangersoversteek wel in de berekening te betrekken, maar zonder de garantie dat in één keer beide rijstroken overgestoken kunnen worden (naloop). Voor de Richterslaan zijn we ervan uitgegaan dat er in iedere cyclus een bus van het busstation vertrekt. In de praktijk is dat niet altijd het geval en zal de verkeersafwikkeling iets gunstiger zijn. Ook is rekening gehouden met de fietsers op de kruispunten. Door de relatief lange ontruimingstijden hebben de fietsers een grote invloed op de verkeersafwikkeling op het kruispunt.
Figuur 3.3: Samenvatting van de analyse voor de huidige situatie
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
15
In de huidige situatie is de verkeersafwikkeling van beide kruispunten goed. De cyclustijden zijn laag, de wachttijden zijn kort. Er is voldoende restcapaciteit om (al dan niet incidenteel) meer verkeer te verwerken. In de huidige situatie is het dus mogelijk om het verkeer af te wikkelen. Door de lange ontruimingstijden (de tijd voordat een andere richting groen krijgt) die nodig zijn voor de fietsers is de invloed van een overstekende fietser op de regeling groot. Een relatieve grote verkeersstroom (N18) moet worden onderbroken voor (soms) een enkele fietser op het kruispunt van de Zieuwentseweg. In de huidige situatie is er nog genoeg ruimte in de regeling om het verkeer af te wikkelen.
3.4
Ongevalsanalyse
Vanuit het verleden is de oversteek Zieuwentseweg voor schoolgaande fietsers aangedragen als onveilig. Vooral voor grotere groepen waarbij de laatste van de fietsers van een groep eigenlijk het groene licht niet meer halen. In 2013 is voor het kruispunt Zieuwentseweg een Factsheet opgesteld in het kader van Meer Veilig 3. Tabel 3.4 geeft een beeld van de ongevallen die daarbij zijn meegenomen. De ongevalcijfers in deze tabel zijn op basis van het Bestand geRegistreerde Ongevallen Nederland (BRON) in de periode 2001-2010 en het politiebestand (2011, 2012) verzameld. Gesteld is dat wellicht in het politiebestand aanvullende informatie te vinden is. In de periode 2001-2012 zijn twee dodelijke ongevallen geregistreerd en één ernstige gewonde.
Tabel 3.4: Ongevallentabel uit Factsheet Meer Veilig voor het kruispunt N18 ‐ Zieuwentseweg (op basis van ongevallen 2001-2010, 300 meter in iedere richting)
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
16
De ongevalcijfers zijn geactualiseerd. Over de periode van 2010-2015 zijn er op beide locaties samen drie ongevallen opgenomen in BRON. De ernst van de ongevallen was beperkt, voor zover bekend zijn er geen ongevallen met slachtoffers geweest. In ViaStat is te zien dat in de periode 2010–2015 op zowel het kruispunt N18 – Zieuwentseweg als het kruispunt N18 – Richterslaan twee ongevallen hebben plaatsgevonden. In beide gevallen zijn er geen slachtoffers gemeld en is de toedracht onbekend. Op basis van de beperkte informatie uit het BRON zijn geen conclusies te trekken voor verbetering van de situatie. Mogelijk is dit ook het gevolg van de lagere registratiegraad van de landelijke ongevallenmeldingen bij de politie, dat vooral speelt vanaf 2009. In de regionale registratie van de politie zijn meer meldingen over verkeersonveiligheid aanwezig (doordat ze niet in BRON geplaatst zijn). De ongevallendata uit de regionale registratie is ten tijde van dit rapport niet ontvangen.
3.5
Samenvatting en Conclusie
Lichtenvoorde is momenteel voorzien van een 4-tal aansluitingen op de N18 welke voorzien zijn/worden van verkeerslichten. Dit betreffen: de aansluiting Lichtenvoorde Zuid, de aansluiting Zieuwentseweg (N312) en de aansluitingen Richterslaan en de Hamelandweg (N313) die in 2016 zijn gereconstrueerd. Dit betekent dat de doorstroming van het verkeer vier keer wordt onderbroken. De kruispunten van de N18 met de Zieuwentseweg en de Richterslaan liggen bovendien dicht (650 m) bij elkaar. Beide kruispunten kunnen het verkeersaanbod in de huidige situatie goed verwerken. Ieder verkeerslicht betekent echter oponthoud waardoor de doorstroming op de N18 wordt belemmerd. Vooral in het verleden hebben zich op de kruising Zieuwentseweg een aantal zeer ernstige ongevallen voorgedaan waarbij fietsers waren betrokken. Zo waren er in 20042005 twee dodelijke ongevallen en enkele zwaargewonden te betreuren. Er heerst een gevoel van verkeersonveiligheid, vooral bij (groepen) fietsers die in de ochtendspits de drukke N18 moeten oversteken. In de periode na 2005 hebben zich geen ernstige ongevallen meer voorgedaan. De noodzaak om de veiligheidssituatie te verbeteren blijft echter onverminderd van kracht.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
17
4 Autonome situatie
4.1
Inleiding
In het voorgaande hoofdstuk wordt gesproken over de huidige situatie. De maatregelen conform het tracébesluit zijn medio april 2017 nog niet allemaal gerealiseerd. Op termijn zal dit wel het geval zijn. Ontwikkelingen en maatregelen waarvan vaststaat dat deze in de toekomst plaatsvinden, zijn onderdeel van de autonome toekomstige situatie. De autonome ontwikkelingen zijn doorgerekend in het Verkeersmodel Regio Achterhoek, dat naar wens van de gemeente Oost Gelre is verfijnd. In dit onderzoek wordt het jaar 2030 als referentiejaar beschouwd voor de autonome situatie.
4.2
Uitgangspunten autonome situatie
De uitgangspunten voor de autonome situatie zijn ontleend aan de technische rapportage van het verkeersmodel van de regio Achterhoek (RoyalHaskoningDHV, 2017). De bouw van het Verkeersmodel Regio Achterhoek is uitgevoerd op basis van uitgangspunten die gesteld zijn door de betrokken gemeenten, aangevuld met eisen/uitgangspunten van NRM 2013 Oost. Het verkeersmodel is opnieuw gekalibreerd. Hierbij zijn vooral extra tellingen en wegvakken toegevoegd om een betere verfijning te krijgen van het netwerk. Het Verkeersmodel Regio Achterhoek is gebaseerd op het lage ontwikkelscenario Regional Communities (RC) van het Planbureau voor de Leefomgeving. Dit scenario sluit goed aan bij de (krimp) regio Achterhoek. De verkeerscijfers die gehanteerd worden bij de beschrijving van de autonome situatie wijken af van de cijfers die zijn gehanteerd bij het Tracébesluit. Daar zijn hogere verkeerscijfers gehanteerd vanuit het NRM Oost een eerdere prognose met 1998 als basisjaar en het hoge ontwikkelscenario European Coördination (EC) als uitgangspunt. Bij de huidige prognose is gerekend met basisjaar 2015 en het Regional Communities Scenario. Een scenario dat met de kennis van nu, beter aansluit bij de regio Achterhoek.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
18
Op basis van het Regional Communities Scenario heeft het verkeersmodel gerekend met een afname van 9% van het aantal inwoners in de gemeente Oost Gelre, van ongeveer 31.000 naar ongeveer 28.000 inwoners. Tevens neemt het aantal arbeidsplaatsen af van 13.400 naar 12.800 (-4%). De gehanteerde uitgangspunten zijn nader beschreven in Bijlage 2. Een verkeersmodel is technische materie. Een verkeersmodel wordt gebruikt om op rekenkundig niveau uitspraken te kunnen doen over de te verwachten verkeerseffecten van verkeersmaatregelen en ruimtelijke ontwikkelingen. Het betreft dus een rekenkundige weergave van de werkelijkheid en een rekenkundige berekening van de toekomstige situatie. Het gehanteerde verkeersmodel is een regionaal verkeersmodel. Dat is zoveel mogelijk verfijnd om op lokaal niveau uitspraken te kunnen doen. Maar het schaalniveau van het regionale verkeersniveau is zodanig dat op woonstraatniveau geen uitspraken kunnen worden gedaan. Het verkeersmodel gaat uit van zones en dit sluit op microniveau niet altijd goed aan op de straten direct grenzend aan de zones. Dit betekent dat op de resultaten van het verkeersmodel een interpretatie nodig is. Dit wordt waar nodig in dit rapport ook gedaan.
4.3
Modelanalyse
Op basis van de uitgangspunten van de autonome ontwikkelingen heeft Royal HaskoningDHV een verkeersprognose geleverd voor de Regio Achterhoek met het verkeersmodel voor het jaar 2030. In tabel 4.1 zijn per wegvak de verkeersintensiteiten voor het basisjaar en de autonome situatie naast elkaar gezet. Tevens zijn de tellingen uit 2009 toegevoegd. De locaties van de verschillende trajecten zijn weergegeven in figuur 4.1. Te zien is dat het verkeer op de N18 toeneemt met 3.500 motorvoertuigen per etmaal. Op de N312 is een afname van het aantal motorvoertuigen per etmaal zichtbaar. Binnen de bebouwde kom in Lichtenvoorde neemt het verkeer op de meeste plaatsen licht af. In Harreveld blijft de hoeveelheid verkeer in de autonome situatie ongeveer gelijk.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
19
basisjaar 2015
referentie 2030 (RC)
N18 (tussen Zieuwentseweg – Richterslaan)
15.400
18.900
2
Zieuwentseweg N312
4.100
3.400
3
Zieuwentseweg kern Lichtenvoorde
1.400
1.300
4
Richterslaan
5.800
5.600
5
Kerkhoflaan
1.000
900
6
Esstraat
4.700
4.500
1
7
Varsseveldseweg
3.900
3.800
8
Varsseveldseweg (zuid)
4.600
4.900
9
Varsseveldseweg (tussen Delstraat en Bentinckstraat)
8.400
7.900
10
Bentinckstraat
2.200
2.200
11
Boschlaan
>100
>100
12
Parallelweg noord
>100
>100
13
Parallelweg West
400
400
14
Kerkstraat Harreveld t.p.v. kerk
1.400
1.500
15
Lakendijk
2.400
2.700
16
Nieuwendijk
1.200
1.300
Tabel 4.1: Verkeersintensiteiten voor de verschillende modelvarianten (mvt/etmaal)
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
20
Figuur 4.1: Beschouwde wegvakken
Het aantal motorvoertuigen op de Zieuwentseweg neemt in de autonome situatie licht af. Bij de overige wegen blijft het aantal motorvoertuigen ongeveer gelijk. Op de Varsseveldseweg neemt het verkeer iets toe, dit is te verklaren door de autonome ontwikkeling die is toegevoegd in het verkeersmodel, de woonwijk Flierbeek wordt voltooid.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
21
4.4
Kruispuntstromen
Het verkeersmodel geeft voor de werkdag de etmaalintensiteiten en ook de intensiteiten in de ochtend- en avondspits. Maar het model geeft niet altijd een goed beeld van de kruispuntstromen. Om die reden zijn de visuele tellingen uit november 2016 als basis genomen, opgehoogd met het groeipercentage dat het verkeersmodel geeft tussen de periode 2015-2030 voor dit deel van de N18. Door deze benadering kunnen afwijkingen ontstaan ten opzichte van de geprognosticeerde spitsintensiteiten uit het verkeersmodel. In Bijlage 4 wordt hier nader op ingegaan.
4.5
Verkeersafwikkeling
In paragraaf 3.3 is de verkeersafwikkeling van de N18 in beeld gebracht van de huidige situatie. Hier beschrijven we de verkeersafwikkeling voor het toekomstige verkeersbeeld. We gaan daarbij uit van de bestaande kruispuntvormgeving (zie ook bijlage 3). ochtendspits
avondspits
N18 - Richterslaan, intensiteiten 2030
40 sec
50 sec
N18 - Zieuwentseweg, intensiteiten 2030
110 sec
140 sec
Tabel 4.2: Cyclustijden voor de autonome situatie
Het drietaks-kruispunt Richterslaan kan het toekomstige verkeer goed verwerken. Dit is het resultaat van de recent uitgevoerde reconstructie N18 fase 1. De cyclustijden zijn laag en daarmee zijn de wachttijden kort.
Figuur 4.2: Samenvatting verkeersanalyse
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
22
Het kruispunt N18 - Zieuwentseweg kan het toekomstige verkeer niet goed meer verwerken. In de ochtendspits is de verkeersafwikkeling matig, in de avondspits slecht. De wachttijden en daarmee de wachtrijen voor het verkeerslicht zijn te groot om het verkeer binnen de maximale cyclustijd te kunnen verwerken.
4.6
Verkeersveiligheid
Op zichzelf hoeft de verkeerstoename op de kruispunten van de N18 niet tot extra onveiligheid te leiden. Desondanks neemt het risico op ongevallen toe. De lange cyclustijden bij de Zieuwentseweg kunnen leiden tot lange wachtrijen buiten de zichtafstand van de verkeerslichten. Daarbij ontstaat een toenemende kans op kop-staartongevallen. Fietsers zijn bij lange wachttijden geneigd tot het nemen van grotere risico’s. Aangezien dit de meest kwetsbare verkeersdeelnemers zijn, is de kans op letsel bij een ongeval groot. Uit oogpunt van Duurzaam Veilig is het zeer wenselijk om de gelijkvloers kruisende fietsers hier ‘uit het conflict’ te halen.
4.7
Oplossingsrichting
Het kruispunt Zieuwentseweg op de N18 kan het verkeer in de autonome situatie niet meer afwikkelen. Het kruispunt kenmerkt zich door een hele zware hoofdstroom op de N18 dat veel groentijd nodig heeft om te worden afgewikkeld. Deze stroom wordt onderbroken door een kleine verkeersstroom vanuit de zijwegen en (buiten de ochtendspits) enkele fietsers. Om de verkeersafwikkeling te verbeteren is het wenselijk de hoofdstroom zo min mogelijk te onderbreken. Dit kan door: ■ het kruispunt waar nodig uit te breiden; ■ het kruispunt te vereenvoudigen (minder aansluitingen); ■ fietsers ongelijkvloers te laten kruisen.
Alternatieven beschouwd In het onderzoek Zieuwentseweg – Richterlaan voorafgaand aan het opstellen van de bestuursovereenkomst is gebleken dat het kruispuntencomplex Zieuwentseweg – Richterslaan fors uitgebreid moet worden om het verkeer af te wikkelen met de huidige vormgeving. Hierbij moet de volledige rijbaan van de N18 worden verdubbeld op en tussen beide kruispunten. Daarnaast is het in dit alternatief niet mogelijk de fietsers ongelijkvloers de N18 te laten kruisen. Dit kan niet worden ingepast in combinatie met een aansluiting Zieuwentseweg in Lichtenvoorde. Bij deze oplossing kan het verkeer worden afgewikkeld, maar de doorstroming op de N18 verbetert niet veel omdat er nog steeds twee kruispunten overblijven en de verkeersveiligheid voor overstekende fietsers wordt niet aangepakt.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
23
Het kruispunt is te vereenvoudigen door de Zieuwentseweg in Lichtenvoorde af te koppelen. De uitbreiding van de N18 is dan mede afhankelijk van de positie van de fietsoversteken. Bij een fietstunnel of een oostelijk gelegen fietsoversteek is de uitbreiding op de N18 minder groot (alleen een verbreding aan de noordzijden van de N18). Er ontstaat ook ruimte voor een ongelijkvloerse kruising voor fietsers. Hiermee verbetert zowel de verkeersafwikkeling op de kruispunten Zieuwentseweg – Richterslaan aanzienlijk, de doorstroming op de N18 als gevolg van de lage cyclustijden en de verkeersveiligheid bij de keuze van een ongelijkvloerse kruising voor fietsers. Een verdere vereenvoudiging van het kruispunt Zieuwentseweg is mogelijk. Door de Zieuwentseweg te koppelen aan de parallelweg van de N18 en aan te sluiten op het kruispunt Richterslaan. De N18 hoeft alleen beperkt te worden uitgebreid ter plaatse van het kruispunt Richterslaan. Fietsers op de Zieuwentseweg kruisen ongelijkvloers de N18 Lichtenvoorde in. Met een kruispunt minder (alleen kruispunt Richterslaan) verbetert de doorstroming op de N18 doordat de kans op oponthoud kleiner is geworden, verbetert de verkeersafwikkeling op de Richterlaan, verbetert de verkeersveiligheid doordat de fietsers de N18 ongelijkvloers kruisen en er een conflictpunt minder is.
4.8
Samenvatting en Conclusie
In de autonome situatie is Lichtenvoorde nog steeds ontsloten op de N18 met vier, met verkeerslichtengeregelde kruispunten. Ten opzichte van de huidige situatie neemt het verkeer op de N18 toe. Met meer verkeer op de N18 zal het oponthoud door de verkeerslichten erger worden en de doorstroming op de N18 verder worden belemmerd. In de spitsperioden zorgt dit zelfs voor afwikkelingsproblemen. Het kruispunt N18 – Zieuwentseweg heeft in de toekomst te weinig afwikkelingscapaciteit. Er ontstaat stagnatie op de N18 en/of lange wachttijden en wachtrijen op de N18. Naast het feit dat het toenemende verkeer leidt tot meer verkeersonveiligheid, zijn de lange wachttijden en rijen vaak een belangrijke oorzaak van verkeersongevallen. Op basis van deze analyse zijn bij het kruispunt met de Zieuwentseweg maatregelen noodzakelijk om de doorstroming op de N18 in de toekomst zeker te stellen. Uit de onderzoeken voorafgaand aan het opstellen van de bestuursovereenkomst van dit project blijkt dat de maatregelen die nodig zijn om het verkeer goed af te wikkelen over het kruispunt Zieuwentseweg en een deel van de N18 fors zijn. Hierbij is het dominante verkeer op de N18 maatgevend en moeten er manieren worden gezocht die verkeer zo min mogelijk onderbreken.
Kijkend naar de doelen van de weg ten aanzien van doorstroming van de N18, de verkeersafwikkeling op het kruispunt en de verkeersveiligheid heeft een oplossing met het vereenvoudigen van het kruispunt Zieuwentseweg, het
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
24
ongelijkvloers kruisen van de fietsers (veiliger en beter voor de verkeersregeling) de voorkeur. De voorkeursvariant als opgenomen in de bestuursovereenkomst is een uitwerking hiervan.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
25
5 Verkeerskundige analyse voorkeursariant conform bestuursovereenkomst
5.1
Inleiding
Uit eerdere studies is de voorkeursvariant tot stand gekomen en hebben Rijkswaterstaat, de provincie Gelderland en de gemeente Oost Gelre dit als voorkeursvariant bestuurlijk vastgesteld. Tijdens de eerste studies is er geen (regionaal) verkeersmodel gebruikt, omdat die ten tijde van dat onderzoek niet beschikbaar was. In dit hoofdstuk worden de effecten bekeken van de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst, rekening houdend met het toekomstige verkeersbeeld.
Figuur 5.1: Ontwerp voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
26
Deze variant houdt in dat de Zieuwentseweg wordt afgesloten, waarbij het verkeer via de parallelweg wordt geleid naar het kruispunt bij de Richterslaan. Bij de Zieuwentseweg wordt een fietstunnel gerealiseerd. Figuur 5.1 geeft een weergave. In bijlage 5 is de ontwerptekening opgenomen. Het vervallen van het kruispunt met de Zieuwentseweg is opgenomen in het Integraal verkeersprogramma Oost Gelre 2014-2024 en het bijbehorende uitvoeringsprogramma. Met dit ontwerp wordt: 1. de verkeersveiligheid voor fietsers verbetert, door ongelijkvloerse oversteek; 2. de doorstroming op de N18 beter door het verdwijnen van één kruispunt.
5.2
Modelanalyse
De voorkeursvariant is doorgerekend met het regionale verkeersmodel, om zo de effecten in beeld te brengen en om te analyseren wat de effecten in de verkeerstromen zijn (zie bijlage 2). In tabel 5.1 zijn de effecten weergegeven, de wegvaknummering is gelijk aan de nummering in figuur 4.1.
1
basisjaar
referentie
N18 (tussen Zieuwentseweg-
voorkeursvariant
verschil t.o.v.
2015
2030 (RC)
2030
referentie
15.300
18.900
14.900
- 22% - 31%
Richterslaan) 2
Zieuwentseweg N312
4.100
3.400
2.400
3
Zieuwentseweg kern Lichtenvoorde
1.400
1.300
-
-
4
Richterslaan
5.800
5.600
7.500
+ 34%
5
Kerkhoflaan
1.000
900
2.300
+ 170%
6
Esstraat
4.700
4.500
5.700
+ 26%
7
Varsseveldseweg
3.900
3.800
4.200
+ 11%
8
Varsseveldseweg (zuid)
4.600
4.900
5.500
+12%
9
Varsseveldseweg (tussen Delstraat
8.400
7.900
7.800
- 2%
10 Bentinckstraat
2.200
2.200
300
- 85%
11 Boschlaan
>100
>100
3.300
<500%
12 Parallelweg noord
>100
>100
4.000
+4000%
13 Parallelweg West
400 1.400
400
1.700
+425
14 Kerkstraat Harreveld t.p.v. kerk
1.500
1.600
+7%
15 Lakendijk
2.400
2.700
<100
<97%
16 Nieuwendijk
1.200
1.300
3.500
+270%
en Bentinckstraat)
Tabel 5.1: Verkeersintensiteiten voor de voorkeurs conform bestuursovereenkomst (mvt/etmaal)
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
27
Onderliggend wegennet buiten de bebouwde kom van Lichtenvoorde Het vervallen van de doorkoppeling van de Zieuwentseweg leidt tot verschuivingen van routes. De Zieuwentseweg zelf wordt minder gebruikt. Voor een deel verspreidt dat verkeer zich over overige wegen ten noorden en westen van Lichtenvoorde en naar de kruispunten Lichtenvoorde Zuid en Richterslaan (bijvoorbeeld het verkeer op de Rouwhorsterdijk). Een klein deel kiest een route via Harreveld richting de N18. Qua afstand was dit voor het verkeer vanuit Zieuwent al de kortste route. Er is daarom geen grote toename in Zieuwent. Autonoom
Variant conform bestuursovereenkomst
De toename van het verkeer op de Boschlaan ontstaat doordat in het verkeersmodel het verkeer vanaf de Lakendijk niet de huidige route volgt, maar de kortste route kiest naar het nieuwe kruispunt N18 – Richterslaan (zie de figuur hiernaast). Flankerende maatregelen op de Boschlaan zijn nodig (en mogelijk) om deze ongewenste routeverschuiving tegen te gaan en het verkeer via de bestaande route via de Lakendijk en vervolgens de parallelweg naar het kruispunt Richterslaan te laten rijden.
Figuur 5.2: Verschuiving verkeersstromen
De directe aansluiting van de parallelweg op het kruispunt Richterslaan leidt tot verschuivingen in de route naar Lievelde. Meer verkeer rijdt in deze variant over het onderliggend wegennet. Dit lijkt een nieuwe kortsluiting te zijn geworden voor verkeer vanaf Lievelde naar Lichtenvoorde of de N18 in westelijke richting. Het verkeersmodel stuurt daarbij verkeer over de onverharde Oude Groenlosedijk. Dit is een onwaarschijnlijke route (en vermoedelijk niet correct weergegeven in het verkeersmodel), een logischere route is via de Hamelandweg en N18 en/of via de parallelweg en de Oude Lieverderweg. Flankerende maatregelen in dit gebied zijn nodig om deze ongewenste verschuivingen van het verkeer te voorkomen.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
28
Onderliggend wegennet binnen de bebouwde kom van Lichtenvoorde Voor verkeer vanaf de Zieuwentseweg met een bestemming binnen Lichtenvoorde ontstaan nieuwe routes. Dit betekent vooral dat de Richterslaan meer verkeer (± 2.000 MVT/etmaal) te verwerken krijgt. Via de Esstraat en Kerkhoflaan gaat het verkeer verder de wijk in. Voor de Kerkhoflaan kent het verkeersmodel een bijzondere gevoeligheid, die te maken heeft met de opbouw van het model (in gebiedzones) voor dit deel van de wijk dan met de daadwerkelijk te verwachten effecten. Dat geldt binnen de kom ook voor de Zieuwentseweg. Een klein deel van het verkeer dat in de huidige situatie via de Zieuwentseweg naar de N18 rijdt, kiest na de afsluiting van het kruispunt Zieuwentseweg voor het kruispunt Lichtenvoorde Zuid. Binnen Lichtenvoorde treedt er nog een kleine verschuiving op die lijkt samen te hangen met de route via de Parallelweg richting Lievelde die in de voorkeursvariant ontstaat. Verder zijn er geen duidelijke verschuivingen te zien.
5.3
Wegennet/referentiekader
Om te beoordelen of er maatregelen nodig zijn op het onderliggende wegennet in relatie met de routeverschuivingen in en tussen de kernen Lichtenvoorde, Zieuwent en Harreveld, is het goed om niet alleen naar de toe- of afname van de hoeveelheid verkeer te kijken, maar vooral of er sprongen in de intensiteit ontstaan die ervoor zorgen dat de gebruiksmogelijkheden van een weg of straat veranderen.
Richterslaan De Richterslaan verwacht een toename van 1.900 motorvoertuigen tot 7.500. De Richterslaan is een gebiedsontsluitingsweg, met vrijliggende fietspaden. De weg kan dit verkeer goed en veilig verwerken. Ter plaatse van de middengeleiders blijft de oversteekbaarheid goed.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
29
Figuur 5.3: Richterslaan (foto Cyclomedia)
De toename van het verkeer op de Richterslaan kan ook gevolgen hebben voor de kwaliteit van de verkeersafwikkeling op het kruispunt met de Kerkhoflaan en de rotondes in de Richterslaan. Een analyse daarvan valt buiten het kader van deze studie, maar de intensiteiten zijn niet zodanig dat hier problemen te verwachten zijn.
Kerkhoflaan Voor een deel van de wijk Schatberg wordt dit de kortste route richting de N18. In de voorgaande paragraaf is geconstateerd dat de intensiteit op de Kerkhoflaan daardoor van 900 naar 2.300 motorvoertuigen groeit. De wegbreedte (5,40-5,50 meter) is voldoende om dit verkeer te verwerken, de aanwezigheid van een voetpad maakt dat het verblijfskarakter op zichzelf in stand blijft. De bomen langs de weg maken dat de weg smaller oogt dan de weg feitelijk is. Dit kan bijdragen aan een beperking van de snelheid. Ondanks de toename van het autoverkeer blijft de weg geschikt als fietsroute richting het sportpark De Treffer.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
30
Figuur 5.4: Kerkhoflaan (foto Cyclomedia)
Esstraat Vanaf de rotonde met de Richterslaan tot aan de Hagenstraat heeft de Esstraat een gebiedsontsluitende functie. De snelheid op dit deel is 50 km/h, fietsers fietsen op de weg. Ter hoogte van de Hagenstraat - Rapenburgsestraat is de Esstraat onderdeel van de 30 km/h-zone en het centrumgebied. Het verkeer op de Esstraat neemt met 26% toe. Deze toename leidt niet tot andere gebruiksmogelijkheden van de straat. Fietsers op de rijbaan is bij 50 km/h uit het oogpunt van Duurzaam Veilig eigenlijk niet wenselijk, maar ook hier leidt de verkeerstoename niet tot een andere beoordeling. De wegbreedte is voldoende, als het druk is zullen automobilisten soms even achter fietsers moeten blijven rijden. Extra maatregelen zijn niet noodzakelijk.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
31
Figuur 5.5: Esstraat, rotonde – Hagenstraat februari 2016 (Cyclomedia)
Figuur 5.6: Esstraat: Hagenstraat – Rapenburgsestraat februari 2016 (Cyclomedia)
Boschlaan De Boschlaan ligt buiten de bebouwde kom en is een erftoegangsweg met de toegestane snelheid van 60 km/h. In de autonome situatie is het een weg met enkel bestemmingsverkeer voor aangelegen bestemmingen. Het is een smalle weg, waarbij 500 tot 1.000 motorvoertuigen per etmaal de richtlijn is. In de autonome situatie worden minder dan 100 motorvoertuigen berekend. Uit het verkeersmodel komt naar voren dat er een risico is dat
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
32
het verkeer dat nu op de Lakendijk rijdt in de voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst verschuift naar de Boschlaan. waarmee het verkeer toeneemt tot 3.300 voertuigen per etmaal. Dit is een forse toename die gezien de smalle inrichting en capaciteit van de weg niet wenselijk is. Om te voorkomen dat deze verschuiving van het verkeer in de praktijk optreedt, zijn flankerende maatregelen op de Boschlaan noodzakelijk. Deze maatregelen kunnen bestaan uit een afsluiting of uit snelheidsremmende maatregelen.
Figuur 5.7: Boschlaan (foto Cyclomedia)
Landbouwverkeer De Zieuwentseweg is een verzamelroute voor landbouwverkeer. Afsluiting van de oversteek betekent dat landbouwverkeer op deze locatie de N18 niet meer kan kruisen. De Richterslaan biedt een nieuwe oversteek vanaf het onderliggend wegennet. Aangezien de Richterslaan in de huidige situatie niet toegankelijk is voor landbouwverkeer, levert dit geen nieuwe verbinding op. De oversteek bij de Zieuwentseweg wordt in de praktijk niet veel gebruikt, aangezien de route in dat geval dwars door het centrum van de kern van Lichtenvoorde leidt. Landbouwverkeer gebruikt in de praktijk de andere oversteekmogelijkheden, bij de Hamelandweg, Lievelderweg en Varsseveldseweg. De bereikbaarheid van deze andere oversteeklocaties wordt door de maatregelen niet aangetast.
Varsseveldseweg De Varsseveldseweg is een verzamelroute door Lichtenvoorde parallel aan de N18. De weg bestaat uit drie delen en mond uiteindelijk in noordelijke richting uit in de Esstraat. Vanuit het zuiden geredeneerd is de Varsseveldseweg aangewezen als inprikker, hoofdstructuur van de kern. Vanaf de N18 liggen er ook grotendeels vrijliggende fietspaden langs de weg.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
33
Vanaf de Beukstraat rijden fietsers op de rijbaan. Vanaf de Bentinckstraat wordt het een 30 km/h-zone tot aan de Essenweg. In het eerste en het laatste deel van de Varsseveldseweg (de inprikkers) zien we een toename van het verkeer ontstaan in de variant conform bestuursovereenkomst. De toename van circa 12% is te verklaren door de afsluiting van de Zieuwentseweg in Lichtenvoorde. Het verkeer gebruikt daardoor meer de inprikkers van de kern. Op de wegvakken 7 en 9 wordt met behulp van het verkeersmodel in de variant een intensiteit van respectievelijk 4.200 en 5.500 mvt/etmaal geschat. Op de Varsseveldseweg (8) met vrijliggende fietspaden levert deze inrichting geen problemen op. De Varsseveldseweg tussen de Bentinckstraat en de Essenweg levert dit ook geen problemen op, mede gezien de centruminrichting van dit deel van de Varsseveldseweg. Mengen binnen een 30 km/h-zone is het uitgangspunt. Dit past goed bij de fietser op de rijbaan. Op het deel van de Varsseveldseweg tussen de Delstraat en de Bentinckstraat wijzigt de intensiteit bijna niet. Het kan wel zijn dat het verkeer anders gaat rijden maar per saldo worden er in de variant conform bestuursovereenkomst net zoveel motorvoertuigen geschat als in de autonome situatie.
5.4
Verkeersafwikkeling N18
De verkeersafwikkeling van de N18 is doorgerekend op basis van de intensiteiten voor 2030, rekening houdend met de nieuwe route van en naar de Zieuwentseweg. De verkeersafwikkeling op het viertaks-kruispunt is goed, de maximale cyclustijd treedt op in de avondspits en bedraagt 85 seconden (zie ook bijlage 3). Op de aansluiting is voldoende capaciteit om fluctuaties in de verkeershoeveelheid of een verdere groei van het verkeer op te vangen. In combinatie met het vervallen van de rechtstreekse aansluiting van de Zieuwentseweg draagt de variant conform bestuursovereenkomst bij aan een betere doorstroming van de N18 ten opzicht van de autonome situatie. Autonoom
Variant conform bestuursovereenkomst
Figuur 5.8: Cyclustijden voorkeursvariant conform bestuursovereenkomst
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
34
5.5
Verkeersveiligheid
In de Factsheet Meer Veilig 3 is onderbouwd hoe de maatregelen bijdragen aan de verkeersveiligheid. Het kruispunt Zieuwentseweg ligt dicht bij het kruispunt Richterslaan, dat in het kader van Meer Veilig 2 wordt gereconstrueerd. Vanuit Duurzaam Veilig is het minder wenselijk dat er twee kruispunten dicht bij elkaar gelegen zijn. Ook is het binnen de verkeersstructuur van Lichtenvoorde niet noodzakelijk om beide kruispunten te handhaven. Op basis van de Factsheet is in het verleden geconstateerd dat de voorgestelde maatregelen kosteneffectief zijn. Dat betekent dat de kosten die geïnvesteerd worden in verhouding staan met de baten die het oplevert (namelijk het verminderen van de ongevallen door het opheffen van het kruispunt N18 – Zieuwentseweg). Het vervallen van een kruispunt op de N18 draagt dus bij aan de verkeersveiligheid: er vervalt een locatie waar in de huidige situatie kop-staart-flankongevallen kunnen plaatsvinden. De gelijkvloerse oversteek van (brom)fietsers en voetgangers bij de Zieuwentseweg wordt vervangen door een tunnel. Dat geeft een veilige oplossing. De verkeersveiligheid kan nog verder geoptimaliseerd worden. Ter plaatse van de Richterslaan is een fietsoversteek toegevoegd. Vanuit de huidige fietsroutes gezien voegt deze verbinding niet veel toe. Er zijn goede ongelijkvloerse alternatieven bij de Zieuwentseweg en de Kerkhoflaan/Nieuwendijk.
Een verdere verbetering van de verkeersveiligheid kan worden bereikt door deze gelijkvloerse fietsoversteek alsnog te laten vervallen. De parallelstructuur langs de N18 is voor scholieren een van de routes tussen de kerkdorpen en Groenlo. In de huidige situatie fietsen zij op de rijbaan. Gezien de toename van de intensiteit (van 400 naar 1.700 mvt/etmaal) van het gemotoriseerd verkeer is het op basis van de aanbevelingen uit het Handboek Wegontwerp gewenst om langs de nieuwe parallelweg een fietsvoorziening te realiseren, in het verlengde van het bestaande fietspad langs de Zieuwentseweg. Bovendien wordt zo het risico beperkt dat fietsers alsnog met de auto’s mee de N18 oversteken bij de Richterslaan. De verschuivingen van intensiteiten op het onderliggende wegennet binnen en buiten de bebouwde kom leiden in principe niet tot toenames die aanvullende maatregelen noodzakelijk maken. Een uitzondering vormt de Boschlaan. Daar zijn flankerende maatregelen nodig om te voorkomen dat verkeer van de Lakendijk de route verlegt naar de Boschlaan. Ook bij de Oude Groenlosedijk zijn flankerende maatregelen nodig om ongewenste nieuwe routes van het verkeer te voorkomen. Ook deze flankerende maatregelen kunnen bestaan uit een (gedeeltelijke) afsluiting of aanbrengen van snelheidsremmende maatregelen.
Onderzoek N18 Kruispunten Varsseveld en Lichtenvoorde
35
5.6
Samenvatting en Conclusie
De voorkeursvariant conform de bestuursovereenkomst bestaat uit het realiseren van een fietstunnel onder de N18 door voor fietsers tussen Zieuwentseweg (N312) en Lichtenvoorde. De Zieuwentseweg wordt, via de parallelweg van de N18 gekoppeld aan het kruispunt Richterslaan en ontkoppeld aan de zijde van Lichtenvoorde. Het is namelijk niet mogelijk om een fietstunnel kosteneffectief te realiseren en de Zieuwentseweg in Lichtenvoorde te behouden. Het kruispunt Zieuwentseweg wordt opgeheven wat de doorstroming op de N18 verbetert. Het extra verkeer op het kruispunt Richterlaan kan goed worden verwerkt. De voorkeursvariant uit de bestuursovereenkomst draagt bij aan een betere doorstroming op de N18, omdat het aantal kruispunten minder wordt en de afwikkeling op het kruispunt Richterslaan goed is. De verkeersveiligheid verbetert door het realiseren van een fietstunnel. De fietsers conflicteren hierdoor niet meer met het gemotoriseerde verkeer op de N18. Door het opheffen van het hele kruispunt Zieuwentseweg is er een conflictpunt minder overgebleven. De afsluiting van de Zieuwentseweg leidt wel tot verschuivingen van het verkeer op het onderliggende wegennet. Er is een kans op sluipverkeer in het buitengebied, binnen de bebouwde kom van Lichtenvoorde verschuiven de verkeersstromen. Deze effecten zijn met flankerende maatregelen voldoende te beperken.
Dit heeft betrekking op de Boschlaan en in mindere mate de route tussen Lievelde en Lichtenvoorde door het buitengebied. Een optimalisatie van de voorkeursvariant conform de bestuursovereenkomst is mogelijk door het laten vervallen van de gelijkvloerse fietsoversteek over de N18 ter plaatse van de Richterslaan en het toevoegen van een fietspad langs de parallelweg is in dit onderzoek uitgewerkt.