bijlage 2 beeldkwaliteitsplan de molenberg

De kleinschaligheid van volumes, de variatie in gevels, de verspringende goothoogtes, de vormgeving, detaillering, kleur en decoratie van kozijnen, metselwerk enz. zijn instrumenten die gebruikt kunnen worden om de volumes te laten aansluiten op de oude vestingkern. We noemen het bewust gereedschappen om ruimte te bieden voor creativiteit. De combinatie en wijze van toepassing van (een deel van) deze gereedschappen maakt dat het gebouw voldoet aan de eisen die deze locatie met zich mee brengt. Op de foto’s hiernaast zijn gebouwen te zien uit de historische binnenstad van Groenlo. Hier is te zien hoe in het verleden de gereedschappen in meer of mindere mate zijn toegepast, de ene keer uitbundig, de andere keer ingetogen. De foto’s dienen ter inspiratie. Door een vertaling van deze gereedschappen naar eigentijdse elementen zal de nieuwbouw passend worden in zijn omgeving, maar geen replica zijn van de bestaande gebouwen. Op de volgende pagina zijn enkele voorbeelden gegeven van gebouwen waar vergelijkbare gereedschappen zijn omgezet naar de huidige tijd. Per foto staat beschreven om welk gereedschap het gaat.

verspringende gootho oogte

kavelmaat

Originele vormgeving, detaillering, kleur en decoratie verfraaien het pand

IIndividuele di id l panden d hhebben bb verschillende hill d kkenmerken k d door variatie i i iin hoogte, gevelindeling, kleur, materiaal en kapvorm

Volumes volgen het stratenpatroon

Diverse tinten rode baksteen

(Afb.: Tripadvisor.nl)

Verschillende gevelindelingen

(Afb.: Nach-holland.de)

(Wikipedia.nl)

Vestingkern

Rode baksteen/ witte accenten (Afb.: Museumgroenlo.nl/beeldb.)

Deelgebied Vestingkern

Gebouwen aan de Ziekenhuisstraat

(Afb.: IAA-architecten)

Diversiteit in alle schaalniveaus

(Afb.: Nach-holland.de)

25

SAMENHANG BEBOUWING OP STEDENBOUWKUNDIG NIVEAU De korrelgrootte van de locatie De Molenberg sluit aan bij zijn omgeving. De panden sluiten in korrelgrootte aan bij de vestingstad. Een verticale geleding van gevels, de individuele panden zijn zichtbaar. ORIËNTATIE Kenmerken voor de binnenstad zijn op diverse schalen een gesloten bouwblok. Door een gesloten bouwblok krijgt dit blok als geheel een alzijdige oriëntatie. De bouwblokken volgen zoveel mogelijk het stratenpatroon. De hoeken zijn gesloten en de balkons zijn (gedeeltelijk) inpandig. De gevels aan het Molenhof zijn een verlengde van de gevels aan de Ziekenhuisstraat, toch kunnen deze in nuance verschillen van elkaar. De gevels naar het Molenhof hebben meer samenhang en zijn meer gericht zijn naar buiten, naar het groen. Dit kan bereikt worden door andere gevelopeningen, uitkragende balkons, afwijkende materialisatie enz. De gevels rondom het bouwblok moeten echter wel als één geheel kunnen worden ervaren. BOUWLAGEN Bebouwing aan de historische stadskern kenmerkt zich voornamelijk in bebouwing van 3 bouwlagen. Voor dit deelgebied geldt dan ook een maximum van 3 bouwlagen. Accenten ter plaatse van entrees, hoeken enz. zijn mogelijk. KAPVORM Om aan te sluiten bij de identiteit van de binnenstad heeft de bebouwing een kapvorm die aansluit bij de binnenstad. Een enkel deel van de bebouwing kan daarin afwijken.

Dit ter goedkeuring van welstand. Installaties zijn uit het zicht geplaatst. ZICHTLIJNEN De deelgebieden zijn geen opzichzelfstaande plekken, maar hebben een directe relatie met elkaar. Om deze relatie te versterken worden zichtassen gerealiseerd tussen de gebouwen. Door een opening te maken tussen bouwblokken ontstaat er bijvoorbeeld een doorkijk en verbinding met het Molenhof. Ter plaatse van de zichtlijnen kan in de gevels een accent worden toegevoegd. KLEURGEBRUIK EN MATERIALISATIE Het deelgebied Vestingkern sluit qua kleurgebruik en materialisatie aan op het kleurenpalet en materiaalgebruik van de historische binnenstad. Dit geldt voor het gehele volume, dus voor gevels en daken. De gevels bestaan uit diverse tinten rode baksteen met een enkele keer een wit volume. Het kleurgebruik en de materialisatie van de gevels aan het Molenhof kan aansluiten bij het kleurenpalet en materiaalgebruik van de historische binnenstad. Om de bijzondere sfeer te benadrukken is het mogelijk om hier van af te wijken en een ander materiaal toe te voegen passend bij een groen hof, denk hierbij aan hout.

Sfeerbeeld Vestingkern

Alzijdig oriëntatie op de hoeken

(Afb.: De Zwarte Hond)

Diversiteit in de gevel

(Afb.: Mulleners en Mulleners)

Asymmetrische kappen zijn mogelijk

(Afb.: spoorpark.nl)

Vestingkern

Inpandige balkons

Deelgebied Vestingkern

Rode baksteen / witte accente

(Afb. BDG Architecten)

Verbijzondering van hoeken

(Afb.: ECO-Architecten)

(Afb.: BUROBEB)

Verbijzondering van metselwerk

(Afb.: Architectenweb.nl)

26

4.3 DEELGEBIED STADSRAND Zoals eerder in dit BKP benoemd zijn er in de vrijgekomen groenzones op de oude vestingwerken grotere volumes gebouwd. In het Welstandsbeleid Oost Gelre uit 2017 wordt de stadsrand met deze volumes niet specifiek benoemd. Wel staan er in het document algemene eisen die ook gelden voor deze plek. Zie tabel hiernaast uit het welstandsbeleid. De afbeeldingen onder de tabel laten diverse gebouwen uit de omgeving van de locatie De Molenberg zien. De Monocon / Polarcup-fabriek is reeds gesloopt, het klooster en de school zijn nog bestaande, in gebruik zijnde gebouwen. Kenmerkend zijn o.a. de eenduidige volumes, heldere gevelritmes, accenten ter plaatse van entrees, verbijzondering van kozijnen en subtiele hoekoplossingen. Bij nagenoeg alle kenmerken geldt dat vorm wordt gevolgd door functie. Het gebouw wordt hierdoor leesbaar en valt op een logische manier op zijn plek.

GEREEDSCHAPPEN - ONTWERPPRINCIPES ALGEMEEN

UITWERKING GEREEDSCHAPPEN - GA ALTIJD SAMEN AAN DE SLAG MET DE VOLGENDE GEREEDSCHAPPEN:

Relatie tussen vorm, gebruik en constructie

Van een bouwwerk mag worden verwacht dat de verschijningsvorm een relatie heeft met het gebruik ervan en de wijze waarop het gemaakt is, terwijl de vormgeving daarnaast ook zijn eigen samenhang en logica heeft.

Relatie tussen bouwwerk en omgeving

Van een bouwwerk mag worden verwacht dat het een positieve bijdrage levert aan de kwaliteit van de openbare (stedelijke of landschappelijke) ruimte. Daarbij worden hogere eisen gesteld naarmate de openbare betekenis van het bouwwerk of van de omgeving groter is.

Betekenissen van vormen in sociaal-culturele context

Van een bouwwerk mag worden verwacht dat verwijzingen en associaties zorgvuldig worden gebruikt en uitgewerkt, zodat er concepten en vormen ontstaan die bruikbaar zijn in de bestaande maatschappelijke realiteit.

Evenwicht tussen helderheid en complexiteit

Van een bouwwerk dat voldoet aan redelijke eisen van welstand mag worden verwacht dat er structuur is aangebracht in het beeld, zonder dat de aantrekkingskracht door simpelheid verloren gaat.

Schaal en maatverhoudingen

Van een bouwwerk mag worden verwacht dat het een samenhangend stelsel van maatverhoudingen heeft dat beheerst wordt toegepast in ruimtes, volumes en vlakverdelingen.

Materiaal, textuur, kleur en licht

Van een bouwwerk mag worden verwacht dat materiaal, textuur, kleur en licht het karakter van het bouwwerk zelf ondersteunen.

De kenmerken kunnen dienen als inspiratie voor de nieuw te bouwen volumes. Door een vertaalslag te maken naar de huidige tijd is het mogelijk de gebouwen op een juiste manier in zijn omgeving te laten passen, zonder hierbij historiserend te willen zijn. Ook in dit deelgebied gaat het om diverse gereedschappen waaruit gekozen kan worden, zodat de combinatie van (een deel van) deze gereedschappen voldoet aan de kwaliteit die op deze plek gewenst is. Op de volgende pagina staan referentiebeelden waar vergelijkbare robuuste volumes uit het verleden, door eigentijdse gereedschappen, zijn vertaald naar robuuste volumes van het heden. Door deze vertaalslag zal de nieuwbouw geen herhaling worden van het oude. Per foto staat beschreven om welk gereedschap het gaat. Robuuste volumes in het groen

(Afb.: IAA-architecten)

Accenten in gevels doorbreken het ritme

Ritmische gevels

Stadsrand

Deelgebied Stadsrand

Herkenbaarheid van entrees

(Afb.: IAA-architecten)

Verbijzondering van kozijnen

(Afb.: IAA-architecten)

(Afb.: IAA-architecten)

Hoeken worden op een subtiele manier geaccentueerd

Variatie in kapvormen

(Afb.: Scherpinbeeld.nl)

Heldere volumes en gevelindeling

(Afb.: Scherpinbeeld.nl)

Industriële verbindingen

(Afb.: Museumgroenlo.nl/beeldbank)

27

SAMENHANG BEBOUWING De volumes in de buitenrand aan de grachtzijde kunnen sterk afwijken van de overige bebouwing in het gebied De Molenberg. De grotere bouwblokken vormen samen een eenheid. ORIËNTATIE De volumes hebben een alzijdige oriëntatie en hebben zowel relatie met de Ziekenhuisstraat als de grachtzijde. Aan de Ziekenhuisstraat zal meer geleding wenselijk zijn dan aan de grachtzijde. Door aan deze zijde accenten aan te brengen ter plaatse o.a. van entrees en woonkamers zal er afwisseling ontstaan in de gevels. Ter plaatse van de kapel wordt meer ruimte gecreëerd om de kapel beter tot zijn recht te laten komen. Dit kan bijvoorbeeld worden bereikt door de gevel meer naar achteren te plaatsen en het volume te verlagen. Een ingetogen karakter van de nieuwbouw zal het kerkelijk ensemble extra aandacht geven. BOUWLAGEN Het aantal bouwlagen van de grootschalige bebouwing aan de zone langs de gracht, varieert tussen maximaal 4 en 5 lagen, waarbij het stedenbouwkundige verantwoord moet zijn om de maximale bouwlagen te realiseren. KAPVORM Bij de referentiebeelden van de grote volumes uit de omgeving van De Molenberg zie je dat de daken op verschillende manieren worden beëindigd, bijvoorbeeld door een kap, een plat dak met of zonder dakrand of verschil in materialisatie. Diverse dakvormen zijn dan ook mogelijk. Installaties zijn uit het zicht geplaatst.

ZICHTLIJNEN Tussen de bouwblokken komen enkele zichtlijnen. Er wordt gepleit om één van de zichtassen te plaatsen tegenover de opening naar het Molenhof. Op deze manier krijg je een verbinding tussen alle deelgebieden. Vanwege het gebruik zal een deel van deze zichtlijnen worden dichtgezet met glas, maar in het verlengde van de Ziekenhuisstraat is er op de begane grond een open verbinding naar de stadswal langs de gracht. KLEURGEBRUIK EN MATERIALISATIE Het deelgebied Vestingrand is afwijkend van de andere deelgebieden. De gevels bestaan uit baksteen in warme aardetinten. Per bouwblok heeft een volume hetzelfde kleurgebruik, waar accenten in kleurgebruik, materialisatie en afwijkende vormen mogelijk zijn. De blokken kunnen onderling wel verschillen. Het gebruik van andere materialen is toegestaan, denk aan hout, zink of stucwerk. Ter plaatse van de kapel mag de nieuwbouw niet teveel domineren ten opzichte van de ingetogen sfeer van het omliggende kerkelijk ensemble.

Sfeerbeeld Stadsrand

Reliëf en ritme in gevel

(Afb.: LEVS architecten)

Stadsrand

Deelgebied Stadsrand

Heldere hoofdvorm met onderliggend ritme

(Afb.: Heren 5)

Dakopbouw evt ander materiaal en vorm (Afb.: jewelleryquarter)

Industrieel vormgegeven loopbrug

(Afb. Studio Akkerhuis)

Industrieel vormgegeven loopbrug

(Afb.: IAA-architecten)

Diverse dakvormen mogelijk

(Afb.: Dok architecten)

Sterke relatie tussen de volumes

(Afb. Studio Akkerhuis)

28

2 DE OPENBARE RUIMTE VAN DE VESTINGWERKEN

4.4 OPENBARE RUIMTE De openbare ruimte van locatie De Molenberg is gelegen tussen en rondom de twee deelgebieden. In het document ‘Vesting Groenlo beeldkwaliteitsplan voor de openbare ruimte d.d. 08-04-2014’ staan richtlijnen aangegeven voor de kleur- en materialisatie van de wegen binnen de vestingwal, inspiratie voor het straatmeubilair en de invulling van de nieuw aan te leggen vestingwal. Hiernaast zijn enkele punten uit het document te zien. Doordat er een vestingwal ter plaatse wordt aangelegd zal de omgeving er in de toekomst geheel anders uit komen te zien. Niet alleen het aanzien vanaf de grachtzijde zal anders zijn, maar door de aanleg van de stadswal zal het gebouw anders gepositioneerd moeten worden. De ruimte aan de Ziekenhuisstraat wordt hierdoor smaller.

Als basisconcept bij de reconstructie van de Groenlose vestingwerken en de bijbehorende vestinggracht is een aanpak gekozen waarbij aan de stadszijde van de grachten met de oevers zoveel mogelijk de belijning van de oude vestingwerken wordt gevolgd. Dat dit geen heel precieze reconstructie maar meer een interpretatie is, vloeit voort uit bestaande eigendomsgrenzen en bestaand vastgoed, dat het letterlijk volgen van de oude belijning niet mogelijk maakt.

Het parkeren zal zoveel mogelijk achter het Molenhof plaats vinden. Daardoor ontstaat er ruimte voor meer groen in de straat. Door dit te combineren met de benodigde parkeervakken, wordt het blik zoveel mogelijk aan het oog onttrokken.

Voor de buitenoevers en de groengebieden aan de buitenzijde van de vestinggracht is gekozen om terug te grijpen naar een andere tijdsperiode, namelijk de periode van na het slechten van de Nederlandse vestingwerken en de herinrichting van deze gebieden tot stadspark. Beroemde parkarchitecten als Zocher, Springer, Roodbaard en later Copijn hebben veel van deze parkgordels rond de Nederlandse binnensteden heringericht tot romantische parken in de Engelse Landschapsstijl.

Rondom en door het gebied De Molenberg zullen wandelroutes aangelegd worden. Langs de vestingwal wordt de route langs de gracht doorgezet. Door het Groene hof komen verbindingen richting de binnenstad. De Molenberg zal hierdoor minder een gebied op zich worden, maar een gebied dat verbonden is met zijn omgeving rondom.

Van de nieuwe situatie van het fase I herinrichtingsgebied zijn op 3 UHSUHVHQWDWLHYHORFDWLHVSURÀHOHQJHPDDNWGH]HJHYHQLQ]LFKWLQKHW hoogteverloop van het terrein richting de vestinggracht en de nieuwe breedte van de vestinggracht

2.1

BEELDKWALITEIT GROENGEBIED BINNENZIJDE (STADSZIJDE) VESTINGWAL

2.1.1 Herinrichting van de oevers Aan de stadszijde van de vestinggracht zijn de voormalige vestingwerken als referentiebeeld gehanteerd. De strakke grasoever volgt aan deze zijde zoveel mogelijk de contouren van de oude vestingwallen. Richtbeeld is hier een relatief steil, strak gemaaid oevertalud in een helling van 45 graden. Het hoogteverschil dat dit talud overbrugt dient minimaal 1,5 meter te bedragen. Wanneer het hoogteverschil tussen het bestaande terrein en de vestinggracht vóór de herinrichtingssituatie geringer is, dan dient er met een extra terreinophoging te worden gewerkt. Er is in dat geval dan ook en walletje vanaf de stadszijde te zien. Aan de waterzijde van het oevertalud ligt een vlakke oever van 1,00 meter breed, deze functioneert als onderhoudspad. De oever aan de stadszijde wordt met een stevige azobébeschoeiing afgewerkt. Hiermee worden de strakke lijnen van de oude vestingwerken extra benadrukt.

HET GELE PROFIEL KERNWINKELGEBIED Accent op verkeersgeleiding en doorstroming

HET BLAUWE PROFIEL DE PARKEERRING Accent op verkeersgeleiding en doorstroming

Bij de nadere uiteenzetting van de beeldkwaliteitsrichtlijnen voor de vestingwerken, is in de volgende twee paragrafen onderscheid gemaakt naar de binnenzijde (stadszijde) van de vestinggracht en de buitenzijde van de vestinggracht.

< var >

< 5,5 m >

< var >

< var >

< 3,5 - 4,0 m >

< var >

Schematische aanpak vestinggrachten Groenlo

- Mogelijke doorsnede van de gracht met stadswal aan de ene zijde en aan de andere zijde een glooiender oever. Molenhof

- Bomengroep

Stadswal

Openbare ruimte

Kerkplein

Wandelroute langs de gracht

(Afb.: Achterhoek.nl)

Groene invulling openbare ruimte

(Afb. Marc van der Stelt )

Bestaande vestingwal in Groenlo

(Afb.: nl.wikiloc.com)

29

SAMENHANG OPENBARE RUIMTE De (semi-) openbare ruimten sluiten qua materialisering aan bij de binnenstad. Het beeld van de openbare ruimte loopt door tot aan de gevel. De openbare ruimte en de eventuele tuinen en terrassen worden in samenhang ontworpen. Op de plekken waar openbaar en prive ter plaatse van een buitenplek samenkomen zal dit middels een lage haag of integraal met het gebouw worden meeontworpen. Vanuit identiteit van de plek kan de historische context aanleiding zijn voor accenten in de openbare ruimte. Deze dienen in een ontwerp openbare ruimte mee te worden genomen. KLEURGEBRUIK EN MATERIALISATIE De materialisatie van wegen, parkeerplaatsen, trottoir enz. zullen worden afgestemd aan de richtlijnen die de gemeente voor de binnenstad van Groenlo heeft voorgesteld. Extra aandacht wordt gevraagd voor klimaatadaptatie en natuurinclusiviteit. Het toepassen van bomen en groen kan helpen om in de toekomst hittestress te voorkomen. Klimaatadaptieve en natuurinclusieve maatregelen dienen te worden meegenomen in het ontwerp van gebouwen en openbare ruimte, zonder afbreuk te doen aan de beeldkwaliteit. Ondanks het stedelijke karakter is het dan ook wenselijk de omgeving zoveel mogelijk te vergroenen. Niet alleen vanuit duurzaamheid en klimaat, maar ook vanuit leefbaarheid van de omgeving. Dit kan worden bereikt door het gebruik van hagen, plantenvakken enzovoorts.

Tuinmuren worden toegepast op plekken waar het vanuit de historische context gewenst is. Het straatmeubilair is passend bij de oude binnenstad en voegt zich naar zijn omgeving. Per deelgebied kan dit anders worden vormgegeven, zonder dat de samenhang verloren gaat. Er zijn drie plekken in de openbare ruimte te benoemen die extra aandacht vragen: de Stadswal, het Kerkplein en de Molenhof. Stadswal De stadswal krijgt een strakke, eenduidige vormgeving. Langs de stadswal wordt een wandelroute aangelegd. Op enkele plekken zal de stadswal verlaagd worden voor zicht van en naar de gracht. Ter plaatse van de kapel komt een verbinding middels een trap.

Sfeerbeeld Openbare ruimte

Kerkplein De Ziekenhuisstraat kent meer variatie en is met name gericht op bewegen, met uitzondering van het te vernieuwen kerkplein, de schakel tussen het kerkelijk ensemble van kerk, parochiehuis en kapel. Op het plein zal men meer verblijven. De drie enorme rode beuken tegenover de St. Calixtusbasiliek staan hierbij centraal. Ze blijven behouden en dienen een prominente plek te krijgen in het nieuwe inrichtingsplan. Op en rondom het kerkplein moet voldoende ruimte zijn om te verblijven. Zitelementen worden geïntegreerd is het ontwerp van de openbare ruimte, evenals het fietsparkeren ten behoeve van bezoekers van de St. Calixtusbasiliek en City-Lido. Molenhof Bij het Molenhof staan ontmoeten, ontspanning en ontdekken centraal. Het groen dient dan ook niet alleen als verfraaiing, maar speelt een belangrijke rol voor de beleving van de bezoeker van het Molenhof. Zintuigen worden geprikkeld door het toepassen van de juiste plantensoorten en de juiste inrichting van het Molenhof.

Gevarieerde overgang groen - straat

Verbinding over vestingwal

(Afb.: santenco.nl)

Tuinmuren als afscheiding

(Afb. Zwolleinbeeld.nl)

Kerkplein verbijzonderen d.m.v. plantvakken

Brede hagen

(Afb.: plantenbestel.nl)

Ruimte voor beleven in Molenhof

(Afb.: Rots-maatwerk.nl)

Molenhof

(Afb.: IAA)

Zitelementen integreren

(Afb.: Figoo.nl)

- Bomengroep

Stadswal

Openbare ruimte

Kerkplein

(Afb.: Verheijbv.nl)

Fietsparkeren meeontwerpen

(Afb. Forms-surfaces.com)

30

4.5 ST. VINCENTIUSKAPEL De kapel vormt samen met de Sint Calixtusbasiliek en het oude Parochiehuis een kerkelijk ensemble rondom het kerkplein met de drie enorme rode beuken. Op dit moment is de kapel ingesloten tussen de bebouwing van De Molenberg. Om de relatie tussen de gebouwen van het kerkelijk ensemble weer meer tot zijn recht te laten komen, wordt het kerkplein aangepast en de gebouwen rondom verder naar achteren geplaatst en verlaagd. De kapel wordt aan drie zijden weer zichtbaar. Van oudsher wordt de kapel ontsloten via de oude ziekenhuisvleugel en heeft het een interne verbinding met het ziekenhuis, het huidige verpleeghuis. Naar buiten toe is de kapel relatief gesloten. Licht komt binnen via glas-in-lood ramen. Het interieur van de kapel is nog nagenoeg oorspronkelijk. Van de kapel is een kerkenvisie opgesteld, Kapel Molenberg, Groenlo, objectnr. 34, 30-10-2020. In de afbeelding hiernaast vindt u hier een uitsnede van.

Interne verbinding naar kapel

(Afb.: IAA-architecten)

Beeld van interieur richting het altaar

(Afb.: IAA-architecten)

Beeld van interieur richting het koor

(Afb.: IAA-architecten)

In de nieuwe situatie zal de kapel een multifunctionele functie krijgen. De hoofdentree van binnenuit blijft bestaan om een goede verbinding met het verpleeghuis te behouden. In de kapel is ook ruimte voor lichte horeca. Om het beeld aan de vestingzijde zo min mogelijk aan te tasten, wordt er aan de grachtzijde een terras gecreëerd boven op de huidige naastgelegen keuken op kelderniveau. Het terras wordt middels een trap verbonden met het wandelpad langs de stadswal. Om het terras van binnenuit te kunnen bereiken, zijn aanpassingen van de gevel noodzakelijk. De oorspronkelijke verschijningsvorm moet hierbij echter wel in acht worden genomen. Hiernaast ziet u enkele voorbeelden ter inspiratie. De nieuwe invulling van de kapel betekent dat deze in de toekomst in gebruik zal blijven voor verschillende doeleinden. De gebruikswaarde zal dan ook blijven bestaan. Hierbij is het van belang dat de wijzigingen die intern en extern zullen plaatsvinden met respect voor de historische waarde van de kapel worden gedaan. Historisch waardevolle elementen die niet kunnen worden bewaard, moeten worden gedocumenteerd.

'Kht͕ydZ/hZ ĞĞĞŶďĞƵŬŝŐĞŬĂƉĞůŝƐŐĞďŽƵǁĚŽƉĞĞŶƐĂŵĞŶŐĞƐƚĞůĚĞ ƉůĂƩĞŐƌŽŶĚĞŶŚĞĞŌƚǁĞĞďŽƵǁůĂŐĞŶŽŶĚĞƌĞĞŶƐĂŵĞŶŐĞsteld zadeldak dat is gedekt met leien. Aan de westzijde is er ĞĞŶƐŵĂůƌĞĐŚƚŚŽĞŬŝŐŬŽŽƌ͘KƉŚĞƚŚŽŽĨĚĚĂŬďĞǀŝŶĚƚnjŝĐŚĞĞŶ ĚĂŬƌƵŝƚĞƌ͘ĞŐĞǀĞůƐnjŝũŶŽƉŐĞƚƌŽŬŬĞŶŝŶďĂŬƐƚĞĞŶ͕ŐĞŵĞƚƐĞůĚ in staand verband. Tegen de zijgevels zijn steunberen gerealiƐĞĞƌĚ͘KƉǀĂůůĞŶĚŝƐĚĂƚnjŝĐŚŽŶĚĞƌĚĞǀůŽĞƌǀĂŶĚĞŬĂƉĞůŶŽŐ een bouwlaag bevindt. Hoewel deze ruimte zich door zijn ŐĞƐůŽƚĞŶŚĞŝĚĂůƐŬĞůĚĞƌŵĂŶŝĨĞƐƚĞĞƌƚ͕ŝƐĚĞďŽƵǁůĂĂŐďŽǀĞŶ ŚĞƚŵĂĂŝǀĞůĚŐĞůĞŐĞŶ͘ĞĂĂŶǁĞnjŝŐŚĞŝĚǀĂŶĚĞǀůŽĞƌƚƵƐƐĞŶ ĚĞǀĞƌĚŝĞƉŝŶŐĞŶǁŽƌĚƚŝŶŚĞƚĞdžƚĞƌŝĞƵƌďĞŶĂĚƌƵŬƚĚŽŽƌĞĞŶ rollaag ter plaatse hiervan. Linksachter het lagere koor is de ŽŽƌƐƉƌŽŶŬĞůŝũŬĞƐĂĐƌŝƐƟĞŐĞƐŝƚƵĞĞƌĚ͕ǀŽŽƌnjŝĞŶǀĂŶĞĞŶŵĞƚ leien bedekt tentdak.

Gevels zijn nog grotendeels intact

/EdZ/hZ ,ĞƚŽŽƌƐƉƌŽŶŬĞůŝũŬĞŝŶƚĞƌŝĞƵƌŝƐŶŽŐŐĂĂĨďĞǁĂĂƌĚ͘ĞǁĂŶden en bogen in de ongedeelde ruimte zijn in schoonmetƐĞůǁĞƌŬŝŶƌŽĚĞĞŶŐĞůĞďĂŬƐƚĞĞŶƵŝƚŐĞǀŽĞƌĚ͘ŽǀĞŶĚĞŬĂƉĞů zijn kruisgewelven. Aan de achterzijde is een orgelbalkon ŵĞƚďĂŬƐƚĞŶĞŶďĂůƵƐƚƌĂĚĞ͘sĞƌĚĞƌnjŝũŶĚĞŽŽƌƐƉƌŽŶŬĞůŝũŬĞ betegelde vloeren nog aanwezig, Nagelvaste elementen bestaan uit het natuurstenen altaar met bijbehorende koorhekken, het Maria-altaar en de eikenhouten de biechtruimte. ĞŶŽŐĂĂŶǁĞnjŝŐĞŬĞƌŬďĂŶŬĞŶĚĂƚĞƌĞŶĞǀĞŶĞĞŶƐŶŽŐƵŝƚĚĞ ďŽƵǁƟũĚ͘dĞǀĞŶƐŝƐŝŶĚĞnjŝũŐĞǀĞůĞĞŶƐƚĞĞŶĂĂŶǁĞnjŝŐŵĞƚ ĚĞƚĞŬƐƚ͗DWK^h/dʹ:͘W͘W͘KK^dZEʹϮϱEKsϭϵϯϲ͘ sĞƌĚĞƌnjŝũŶŽŽŬĚĞŽƵĚĞƉĂŶĞĞůĚĞƵƌĞŶďĞŚŽƵĚĞŶ͘

(Afb.: IAA-architecten)

Oorspronkelijke elementen zijn nog aanwezig.

(Afb.: IAA)

Zh/Dd>/:<KEdyd ,ĞƚǀŽŽƌŵĂůŝŐĞnjŝĞŬĞŶŚƵŝƐ^ŝŶƚsŝŶĐĞŶƟƵƐǁĂĂƌĚĞŬĂƉĞů deel van uitmaakte is gelegen aan de zuidzijde van Groenlo. ŝƚĚĞĞůǀĂŶĚĞƐƚĂĚŝƐǀĂŶĂĨĚĞŵŝĚĚĞůĞĞƵǁĞŶŐĞǀŽƌŵĚƚŽƚ ĞĞŶŬĂƚŚŽůŝĞŬĞŝůĂŶĚďŝŶŶĞŶĚĞǀĞƐƟŶŐ'ƌŽĞŶůŽ͕ďĞƐƚĂĂŶĚĞ uit verschillende scholen, een klooster, kerk met pastorie en ziekenhuis.

͚< ͚<W>KK '^d>/:< ' KE KEZ^dhE/E'͛

ĞŬĂƉĞůǀĂŶŚĞƚǀŽŽƌŵĂůŝŐĞnjŝĞŬĞŶŚƵŝƐŝƐŐĞůĞŐĞŶƚĞŐĞŶĚĞ zuidwestelijke omwalling van de stad, herkenbaar aan de nog ĂĂŶǁĞnjŝŐĞŐƌĂĐŚƚ͕ƚĞŶnjƵŝĚĞŶǀĂŶŚĞƚĐŽŵƉůĞdž͘ĞŬĂƉĞůŝƐ ĞŶŬĞůǀĂŶĂĨĚĞĂĐŚƚĞƌnjŝũĚĞǀĂŶŚĞƚĐŽŵƉůĞdžnjŝĐŚƚďĂĂƌ͘ĂŶĚĞ voorzijde is het opgenomen in de latere bebouwing van het voormalige ziekenhuis.

In de vrijliggende gevels zijn oorspronkelijke spitsboogvensters aanwezig, gevuld met glas-in-loodramen. In het spitsboogvenster achter het koor is een glas-in-lood voorstelůŝŶŐǀĂŶĚĞŐĞŬƌƵŝƐŝŐĚĞ:ĞnjƵƐŚƌŝƐƚƵƐŵĞƚDĂƌŝĂĞŶDĂƌŝĂ Magdelena, gesigneerd rechtsonder: W. Mengelberg, Zeist jan. 1937. Andere vensters hebben vlakken van gekleurd glas. Aan de rechterzijde is een later aangebrachte entree met stalen brandtrap.

Kapel

Vincentiuskapel

Aangepaste kozijnen tasten volume niet aan

(Afb.: Gld.nl)

Afwijkende vormgeving en materialen

(Afb.Vlaamsarsenaal)

Kaders markeren kozijnen

(Afb.: IAA-architecten)

31

05

BIJLAGEN

BIJLAGE 01 STEDENBOUWKUNDIGE KADERS DE MOLENBERG - GEMEENTE OOST GELRE

Stedenbouwkundige kaders De Molenberg Om te komen tot een stedenbouwkundige visie/ stedenbouwkundig plan voor de ontwikkeling van woonzorgcomplex De Molenberg in Groenlo heeŌ de gemeente een programma van eisen voor de gebouwen en openbare ruimte opgesteld. Dit PvE staat in het Basisdocument dat een bijlage is bij de IntenƟeovereenkomst tussen Marga Klompé en gemeente uit 2021. Doel van dit PvE is vooral bedoeld als gezamenlijk (gemeente en Marga Klompé) startpunt om te komen tot duidelijke stedenbouwkundige kaders voor de ontwikkeling Voor zowel de gebouwde als de onbebouwde omgeving zijn uitgangspunten opgesteld uit de diverse beleidstukken en kwaliteiten van de plek, die gezamenlijk de basis zijn voor voorliggend stedenbouwkundig kader. Dit kader wordt doorvertaald in de gebouwde omgeving en openbare ruimte. Dit kader zijn uitgangspunt geweest om de (on)mogelijkheden te onderzoeken wat passend is op en voor de plek. Uiteindelijk bepaalt de plek wat en hoeveel er kan. Dit wordt vastgelegd in een stedenbouwkundige visie of plan als onderlegger voor het beeldkwaliteitsplan. Belangrijke onderleggers voor de ontwikkeling zijn de Strategische stedenbouwkundige Structuurvisie Groenlo (2007), Programma Stad Groenlo 2012-2027 en Welstandsbeleid Oost Gelre ( 2017).

In deze stukken wordt ingegaan op structuurniveau van Groenlo, op welk programma er moet kunnen landen en op welstand als toetsingskader. Het welstandsbeleid wordt voor deze grote ontwikkeling, zoals vaak gebruikelijk is, aangevuld met een beeldkwaliteitsplan (maatwerk). Daarnaast zijn er vanuit de diverse beleidsvelden belangrijke uitgangspunten. Denk hierbij aan waardevolle bomen, herstel vesƟngwal, stedelijk water en inrichƟng openbare ruimte Groenlo. Stedenbouwkundige hoofdstructuur Voor de hoofdstructuur is het zichtbaar houden van de oude toegangswegen, poorten en overgangen belangrijk. Ook is de menging van functies langs de oude toegangswegen is opvallend en willen we zichtbaar houden. Straatbeeld en beeldkwaliteit De gemeente vindt het belangrijk om de stedenbouwkundige kwaliteit van het centrum te versterken Uit de Strategische stedenbouwkundige visie Groenlo volgt dat het uitgangspunt is de bestaande stedelijke bebouwing grotendeels te handhaven en zo nodig te vernieuwen met oudstedelijk karakter. Voor de locatie van De Molenberg is het beleid er opgericht dat herstel van stedelijk weefsel (stratenpatroon bestaande uit smalle en bredere straten met pleintjes en gesloten bouwblokken) en het realiseren van passende oudstedelijke bebouwing, die in schaal hoogte en maatvoering) zich in de omgeving voegt.

De ambitie om de vestingwal te ‘herstellen’ maakt onderdeel uit van de ontwikkeling. Programma Stad Groenlo is een lange termijnvisie voor de binnenstad van Groenlo. Met deze ontwikkeling geven we invulling aan de volgende pijlers uit het Programma Stad Groenlo: x

x

Leeĩaarheid en voorzieningen o De mooie groene singel en gracht gebruiken we onvoldoende. HuisvesƟng voor ouderen laat nog te wensen over. o We werken aan betaalbare woningen. De huisvesƟng voor ouderen krijgt extra aandacht. Betaalbare woningen voor ouderen en een hoogwaardige combinaƟe van wonen en zorg in het centrum van Groenlo zorgen ervoor dat het ook aan het einde van je carrière goed toeven is in Groenlo. pijler 2 leeĩaarheid en werkgelegenheid: o doel we hebben een goed woon- en welzijnsklimaat nodig. Hier vallen in ieder geval de (gezondheids)zorg en het verenigingsleven onder.

o

x

x

project 6 Comfortabel wonen voor ouderen met zorg: ƒ Een belangrijke opgave is het realiseren van goede woningen waar we wonen en zorg kunnen combineren. Deze woningen realiseren wij zo veel mogelijk binnen of aan de gracht. Daardoor zijn voorzieningen in het centrum op loopafstand bereikbaar. ƒ De gemeente heeŌ een posiƟeve grondhouding voor plannen van aanbieders van woningen met zorg op genoemde locaƟes. De zorgaanbieder zorgt voor de realisaƟe van de woonvoorziening en regelt de gevraagde en benodigde zorg. pijler 3 historische beeldkwaliteit en openbare ruimte: o project 9 verbetering beeldkwaliteit o project 10 Beleeĩare invalsroutes vesƟng: ƒ We kunnen de beleving van de vesƟng versterken door de overgang van buiten de vesƟng naar binnen de oude vesƟng te benadrukken. Die overgang ligt bij de gracht. In de huidige situaƟe is dat vaak nauwelijks herkenbaar. Door het aanbrengen van duidelijke accenten op die plaatsen, wordt de vesƟng meer herkenbaar. pijler 4 vrijeƟjdseconomie en cultuur: o project 12 beleving op en rond de gracht; o project 13 realisaƟe cultuurrondje in de vesƟng

Naast het stratenpatroon wordt de vesƟngwal herkenbaar zichtbaar gemaakt, zodat Groenlo als vesƟngstad nog herkenbaarder wordt.

Figuur 1 samenhang met de binnenstad

Stedenbouwkundige kaders openbare ruimte

Stedenbouwkundige kaders ontwikkeling Op basis van de analyse van MTD voor de ligging van bebouwing in schaal en massa naar de plek is de samenhang van het gebied onder te verdelen in 2 grote structuren. De randen met grote bouwblokken die Groenlo kende en nog kent en de aansluiƟng bij het centrum. Het verschil tussen de 2 samenhangende gebieden zit in de massa, geleding en bouwlagen. In beide gevallen moet er te allen Ɵjde een kwalitaƟeve overgang worden gerealiseerd naar bestaande bebouwing. In de uitwerking moet worden aangetoond dat situering, hoogtes, massa’s en geleding aansluiten bij de ambiƟes. Deze zijn basis voor het Beeldkwaliteitsplan, waarin kaders worden weergegeven. Binnen de kaders moet nog flexibiliteit zijn voor het ontwerp van de bebouwing. Kaders voor het beeldkwaliteitsplan: -

-

-

Historische stadskern: o KorrelgrooƩe en leesbaarheid van individuele panden (verƟcale geleding) o Leesbaarheid individuele panden door variaƟe in hoogte, gevelindeling, kleur, materiaal en kapvorm (verƟcale geleding) Grootschalige gebouwen: o Aansluiten bij de karakterisƟeke eigenschappen van de grootschalige bebouwing, zonder historiserend te zijn. Alle bebouwing heeŌ een alzijdige oriëntaƟe, zodat het minimaal oogt als een gesloten bouwblok. Een belangrijk accent ligt rondom de kapel. In de huidige situaƟe ligt deze verstopt en moet voldoende zichtbaar worden in de nieuwe ontwikkeling.

In een historisch centrum is de samenhang tussen bebouwd en onbebouwd gebied van groot belang om een kwaliteitswinst in de openbare ruimte te realiseren. Het realiseren van straten en plekken passend bij de plek en aansluitend bij Groenlo moeten de ruimtelijke kwaliteit versterken. Een openbare ruimte funcƟoneert als de ruimte en hoogte, massa en geleding van bebouwing op elkaar zijn afgestemd. De materialisering sluit aan bij de binnenstad.

Figuur 2 Samenhang openbare ruimte

Gemeente Oost Gelre April 2024

BIJLAGE 02 PRINCIPEDOORSNEDES LOCATIE DE MOLENBERG In de doorsnedes hiernaast ziet u een schematische weergave van de bestaande contouren in rood en de contouren van de nieuwbouw in zwart weergegeven. De contouren zijn uit de 3DBAG-viewer gegenereerd. Hier zijn geen rechten aan te ontleden.

Doorsnede 1

Doorsnede 2

Doorsnede 3