bestuursrapportage 2023

Bestuursrapportage 2023

Pagina 2 van 72

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................................. 3 Inleiding .............................................................................................................................................................. 5 Financieel overzicht tot 31 juli 2023 .................................................................................................................. 6 Programma 1 - Wonen ...................................................................................................................................... 8 Ruimtelijke ontwikkeling ................................................................................................................................. 9 Woningbouw en bouwen .............................................................................................................................. 12 Onze omgeving, ons landschap ................................................................................................................... 14 Duurzaamheid en energieneutraal ...............................................................................................................

17 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................... 21 Programma 2 - Welzijn .................................................................................................................................... 23 Thema1 - Gezonde leefstijl .......................................................................................................................... 24 Thema 2 - Iedereen doet mee...................................................................................................................... 26 1. Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op ............................................................................. 26 2. Goed onderwijs voor iedereen ............................................................................................................. 27 3. Iedereen draagt bij naar vermogen ..................................................................................................... 28 4. Thuis wonen en participeren als het kan ............................................................................................. 30 5. Ontmoeten voor iedereen .................................................................................................................... 31 6.

Oost Gelre is een inclusieve gemeente ............................................................................................... 33 7. Oost Gelre staat voor kunst en cultuur ................................................................................................ 34 Thema 3 - Een duwtje in de rug ................................................................................................................... 36 1. Opgroeien en ontwikkelen met een beetje hulp .................................................................................. 36 2. Thuiswonen met een beetje hulp ......................................................................................................... 38 3. Meedoen met een beetje hulp ............................................................................................................. 39 Thema 4 - Zorg wie dat nodig heeft ............................................................................................................. 42 1. Goede zorg voor iedereen ................................................................................................................... 42 2. Zorg bij veilig en gezond opgroeien ..................................................................................................... 43 3.

Zorg bij thuiswonen en participeren ..................................................................................................... 45 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................... 49 Pagina 3 van 72

Programma 3 - Werken ................................................................................................................................... 52 Sterke lokale economie ................................................................................................................................ 52 Bereikbaarheid en Smart Mobility ................................................................................................................ 55 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................... 58 Programma 4 - Dienstverlening ....................................................................................................................... 60 Integrale veiligheid en ondermijning ............................................................................................................ 60 Regionale en grensoverschrijdende samenwerking .................................................................................... 61 Dienstverlenend en meedenkend ................................................................................................................ 62 Financieel gezond ........................................................................................................................................

64 Middelen: wat mag het kosten? ................................................................................................................... 65 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, heffing VPB en onvoorzien ............................................................. 67 Lijst met afkortingen ......................................................................................................................................... 69

Pagina 4 van 72

Inleiding Leeswijzer We kunnen de uitvoering van de begroting vanuit meerdere gezichtspunten volgen. Wij kiezen voor de in de programmabegroting opgenomen beleidsvoornemens en jaardoelen, gerangschikt per programma. Het accent is gebaseerd op de stand van zaken per 1 juli 2023. Daar waar de doelrealisatie niet in de pas loopt met de begroting informeren wij u. In voorkomende gevallen doen wij voorstellen om bij te sturen.

De werkelijkheid zal nooit precies volgens de verwachtingen verlopen. Het is daarom zaak het beleid en de voortgang zo goed mogelijk in beeld te hebben en waar nodig aan te passen of bij te stellen.

Stoplichtenmodel In de samenvatting vindt u een weergave van alle doelstellingen en een prognose van het te verwachten resultaat. Via de kleuren arcering ofwel het stoplichtenmodel krijgt u inzicht in de huidige staat van elke doelstelling.

De kleur groen staat voor

Realisatie van de doelstelling ligt op schema/is gerealiseerd

De kleur oranje staat

Er is sprake van achterstand maar de doelstelling kan nog

voor

worden gerealiseerd

De kleur rood staat voor

Doelstelling zal dit jaar niet gerealiseerd worden

Ontwikkeling per programma In de bestuursrapportage worden per programma de overeenstemming van de ramingen in de programmabegroting met de resultaten per functie weergegeven. De kolom “Begroting (incl bestuursrapportage)” geeft het geprognosticeerde resultaat over 2023 weer op basis van de huidig bekende informatie.

Pagina 5 van 72

Financieel overzicht tot 31 juli 2023 Financieel overzicht per 31 juli 2023 bedragen x € 1.000

Programma

Begroting (incl.

Begroting

bestuursrapportage)

Afwijkingen

1. Leefomgeving

10.854

12.142

N 1.288

2. Inwoners

38.763

39.161

N 399

3. Economie

512

522

N 10

6.786

5.703

V 1.083

-56.990

-58.643

V 1.653

4. Bestuur, Bedrijfsvoering en Dienstverlening

Alg. dekkingsmiddelen/mutaties reserves

Geprognotiseerd resultaat 2023

Pagina 6 van 72

V 1.039

Algemeen beeld Algemene uitkering

V

1.541.000

Overhead

N

250.000

Inkomensregelingen

V

188.500

Bouwleges

V

176.000

Centrum Jeugd en Gezin

N

125.000

WMO vervoer

N

136.000

Afvalverwerking

N

112.000

PGB

V

450.000

Erfpacht

V

135.000

Grondexploitatie

N

228.000

Opbrengst verkopen

V

162.500

Openbaar groen

N

108.000

Vennootschapsbelasting

N

145.000

Voorzieningen nutsbedrijven

V

180.000

Gemeentelijk energiebeleid

N

247.000

Transitie visie warmte

N

216.500

Energiemaatregelen

N

512.500

Overig

V

286.000

Totaal

V

1.039.000

Pagina 7 van 72

Programma 1 Wonen Leeswijzer Programma 1 omvat het thema Wonen. Naast de aanstaande Omgevingswet, de verdere uitrol van Geef Lichtenvoorde Kleur! en Programma Stad Groenlo spelen er veel meer verschillende ontwikkelingen die het komende jaar aandacht vragen van het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie. Daarbij willen we een viertal speerpunten benoemen: •

Ontwikkeling van een visie en beleidskader voor het buitengebied. Er komen veel veranderingen op het buitengebied. Veranderingen ten aanzien van (agrarische) bedrijfsvoering, initiatieven in het kader van de klimaatdoelstellingen en dergelijke vragen om aandacht en daadkracht van onze gemeente.

•

Doorontwikkeling van woningbouw in alle kernen. Er zijn nieuwe kaders ontwikkeld voor woningbouw in de kleine kernen en Groenlo en Lichtenvoorde. Daarnaast zijn er verruimde mogelijkheden voor functieverandering van agrarische erven nabij de kernen (woondroebel-beleid). Inmiddels zijn op basis van deze kaders in iedere kleine kern één of meerdere woningbouwplannen in ontwikkeling of uitvoering.

•

Opstellen van Omgevingsvisie en aanpalend beleid. In het verlengde van de Omgevingswet en de voorgaande 2 punten wordt energie gestoken in het ontwikkelen van een Omgevingsvisie.

•

Regionale Energie Strategie Achterhoek. Duurzaamheid en energiedoelstellingen zijn geen zaak voor gemeenten alleen. Mede daarom participeren wij in de verdere ontwikkeling van een regionale energiestrategie voor de gehele Achterhoek.

Pagina 8 van 72

Ruimtelijke ontwikkeling Ambitie In Oost Gelre is het prettig om te wonen, werken, ondernemen en recreëren. We zorgen voor leefbare wijken en vitale centra. We staan voor grote opgaven op het gebied van onder andere landbouw, energie, en klimaat die onze gemeentegrenzen overschrijden. We zoeken de samenwerking op met anderen. We zijn daarbij in staat om in te spelen op snelle maatschappelijke veranderingen. We bieden ruimte aan initiatieven van particulieren, bedrijven en maatschappelijke organisaties. We stellen hiervoor duidelijk kaders waarbij we uitgaan van "ja, mits". Bestuurlijke kaders •

Omgevingsvisie (bestuurlijk plan van aanpak)

•

Programma "Geef Lichtenvoorde Kleur"

•

Programma "Stad Groenlo"

•

Programma "Besselinkschans"

•

Leefbaarheidsvisie Kleine Kernen

Ontwikkeling buitengebied De ontwikkeling van het buitengebied heeft hoge prioriteit. Het buitengebied heeft namelijk nu en in de nabije toekomst te maken met grote uitdagingen. Achterblijvende inkomsten, hogere kosten, verduurzaming, stikstofproblematiek, problemen bij erfopvolging of anderszins, kunnen ertoe leiden dat het agrarische landschap er anders uit komt te zien. Dit vraagt om een visie op en beleidskader voor het buitengebied. Omgevingsvisie Dit alles is opgenomen in de Omgevingsvisie. Het ontwerp van deze visie is gepubliceerd en wordt en de visie wordt na de zomer van 2023 ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. In de Omgevingsvisie zijn vijf kernambities opgenomen voor de toekomst: Hechte en leefbare kernen; Ondernemend Oost Gelre; Nabij en bereikbaar; Gezonde en veilige leefomgeving en Vitaal en aantrekkelijk landelijk gebied. De opstelling van de Omgevingsvisie hangt nauw samen met de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024. De voorbereiding zijn ver gevorderd zodat we de vereiste formele besluiten tijdig afgerond hebben. Programma Geef Lichtenvoorde Kleur! Naast de ontwikkeling van het buitengebied en het opstellen van een Omgevingsvisie, is een andere ruimtelijke ontwikkeling voor 2023 de actualisatie van het programma Geef Lichtenvoorde Kleur! Met dit programma wordt in Lichtenvoorde een vitaal en compact centrum ontwikkeld.

Hierbij gaan we in overleg met de ondernemers en andere belanghebbenden kijken naar een betere invulling van bestaande functies en gaan we op zoek naar nieuwe functies voor het centrum. Inmiddels zijn de grote bouwprojecten in gang Pagina 9 van 72

gezet of zitten in een voorbereidende fase. Ook in de openbare ruimte zoeken we naar mogelijkheden om het winkelgebied te vergroenen, te verfraaien, kunst eraan toe te voegen en het gebied meer kleur te geven. Dit willen we onder meer bereiken door het voortzetten van het street art project. Daarnaast zijn we gestart met de voorbereidingen voor de herinrichting van de omgeving van het gemeentehuis en de uitvoering van de motie van de raad inzake een Masterplan voor de locatie Vitelco. Programma Stad Groenlo Het programma Stad Groenlo wil de bedrijvigheid en levendigheid in Groenlo versterken, zodat de stad in de toekomst een plek is waar het goed wonen, werken en leven is. In de eerste jaren van het programma zijn er veel projecten uitgevoerd. We zien dat de werkzaamheden van de afgelopen periode bijdragen aan de doelen die we in het programma gesteld hebben. We blijven onze schouders hier als gemeente onder zetten. Immers: het programma is een vliegwiel om allerlei activiteiten in Groenlo te ontwikkelen. Programma Stad Groenlo biedt voldoende ruimte voor initiatieven, ook in 2023. We maken daarbij gebruik van de middelen uit de Regiodeal. De gemeenten wil initiatieven ondersteunen en mensen op weg helpen. Maar de gemeente zal ook zelf ideeën aandragen, en, in die gevallen dat bepaalde ideeën zo belangrijk zijn voor een vitale stad, zelf de regie ter hand nemen.

Ook in de komende periode 2021 tot 2027 volgen er nieuwe projecten om Groenlo Vestingstad verder uit te bouwen waarmee we Groenlo regionaal maar ook bovenregionaal op de kaart kunnen zetten. Zo zijn de voorbereidingen gestart voor de inrichten van een museum dat zich richt op de 80-jarige oorlog. Bedrijventerreinen In 2022 was de interesse voor bedrijfskavels op de Laarberg onverminderd groot. Het aanbod van aantrekkelijke (grote) kavels in erfpacht maakt Laarberg onderscheidend van de lokale bedrijventerreinen in de regio. De gestage uitgifte van de afgelopen jaren maakt het gewenst om al te kijken naar mogelijke uitbreiding (fase 3) van de Laarberg. De aanzet en een start van het onderzoek daarvoor is in 2022 opgepakt.

In 2022 is voor een deel van het terrein gewerkt met individuele vergunningsaanvragen met een ruimtelijk beoordelingskader als toetsinstrument voor afwijkingsbesluiten. Deze aanpak is praktisch maar geen optimale situatie voor een regionaal bedrijventerrein.

De verkoop van kavels op bedrijventerrein op bedrijventerrein Lindebrook in Lichtenvoorde verliep in 2022 voorspoedig. Nagenoeg alle kavels op dit terrein hebben een invulling gekregen of zijn in optie gegeven. We merken dat investering in het voortraject haar vruchten afwerpt. Tijdig met de gegadigde om tafel om zaken af te stemmen draagt bij aan versoepeling van het vergunningentraject. Met de beperkte beschikbaarheid van bedrijfskavels voor lokale bedrijvigheid wordt onderzoek naar uitbreidingsmogelijkheden gewenst. In 2022 zijn hier de eerste ideeën over ontwikkeld en in 2023 wordt een locatiestudie uitgezet voor uitbreidingmogelijkheden in Lichtenvoorde en Groenlo.

Pagina 10 van 72

Bestaande bedrijventerreinen willen we toekomstbestendig maken en houden. In 2022 is voor de Kamp in Lichtenvoorde een verkennend onderzoek gestart naar de wensen en kansen voor het gezamenlijk (gemeente en ondernemers) opzetten van een aanpak. In 2023 zal dit verder vorm krijgen. Wat willen we bereiken? We ontwikkelen een compact en levendig centrum in Lichtenvoorde Uitgangspunten zijn vastgelegd in Programma 'Geef Lichtenvoorde Kleur'. We geven daar uitvoering aan. Het ontwikkelen van een vitaal en compact centrum staat centraal. Dit realiseren we door het stimuleren van de samenwerking tussen ondernemers, het zoeken van nieuwe functies voor leegstaand vastgoed, het ontwikkelen van een aantal nieuwbouwprojecten, het toevoegen van sfeer en beleving, meer groen, kunst en cultuur, meer toeristische potentie, etc. Dit gebeurt in overleg met ondernemers, inwoners en verenigingen.

Kwaliteit (toelichting) De uitvoering van het programma Geef Lichtenvoorde Kleur is een doorlopend proces. We liggen op koers en zijn aan de slag met diverse grote en kleinere projecten. De laatste stand van zaken is via een memo eind juni aan de gemeenteraad toegelicht.

Wat willen we bereiken? We ontwikkelen een compact en levendig centrum in Groenlo Het Programma Stad Groenlo wil de bedrijvigheid en levendigheid versterken, zodat de stad in de toekomst een plek is waar het goed wonen, werken en leven is. Voor de toerist moet het een aantrekkelijke en levendige stad zijn, met voldoende activiteiten om te verblijven. Motto programma stad Groenlo: "Mensen maken de stad". Het doel willen we bereiken door projecten uit te voeren vanuit 4 pijlers: 1. Centrumvoorzieningen en bereikbaarheid 2. Leefbaarheid en werkgelegenheid 3. Historisch beeldkwaliteit en openbare ruimte 4. Vrijetijdseconomie en cultuurhistorie

Pagina 11 van 72

Woningbouw en bouwen Ambitie Oost Gelre heeft voor de voorliggende periode grote ambities op het gebied van woningbouw. Op 4 juli heeft de gemeenteraad de Woonvisie 2023-2027 voor Oost Gelre vastgesteld. De rijksoverheid heeft de landelijke woondeal vastgesteld. Deze is vertaald in de regionale woonagenda. Hieruit is de lokale woonvisie voor Oost Gelre ontstaan in samenwerking met andere gemeenten en partners in de regio. We willen zo toewerken naar 1.265 nieuwe woningen in onze gemeente, en minimaal 2 nieuwe woonwijken realiseren in de grote kernen. Het progressieve woningbouwbeleid dat we voeren in de kleine kernen en in ons buitengebied willen we voortzetten.

Van 2018 t/m 2021 zijn er ongeveer 200 woningen bijgekomen. Alleen al in 2022 hebben we 177 woningen toegevoegd. Woningbouwplannen die concreet in de pijplijn zitten: vanaf 1-1-2022 t/m mei-2023 zijn 163 bouwvergunningen voor woningen vergeven (groot deel is of wordt in 2023 opgeleverd). De planning is dat vóór 1 oktober de ontwerpbestemmingsplannen vijf woningbouwlocaties ter inzage liggen. In juli 2023 gebeurt dat al voor Regenboogschool, Richterspoort en Brouwhuizen fase 2. In totaal gaat het met deze 5 plannen over zo’n 200 woningen. De woningbouwplannen zijn: Lichtenvoorde: Regenboogschool, Richterspoort, Pastoor van Arsschool, Flierbos (Flierbeek fase 3) Groenlo: Brouwhuizen fase 2 In zowel Groenlo en Lichtenvoorde vinden verkenningen en onderhandelingen plaats om te komen tot vervolgplannen voor wonen die na 2023 verder uitgewerkt en in voorbereiding kunnen worden genomen. Er is een gestart de voorbereidingen om te komen tot een Masterplan voor de locatie De Driehoek en omgeving (Vitelco). In de tweede helft van 2023 krijgt dit Masterplan zijn uitwerking. Bestuurlijke kaders •

Woonvisie Oost Gelre

•

Ontwerp Omgevingsvisie Oost Gelre

•

Menukaart Wonen Groenlo & Lichtenvoorde

•

Ruimtelijke verkenning wonen Kleine Kernen

Wat willen we bereiken? Het aanbod van wonen met zorg sluit aan op de lokale vraag We gaan in de tweede helft van 2023 een nieuwe woon- en zorgvisie opstellen.

Pagina 12 van 72

Kwaliteit (toelichting) Er is regionaal gestart met het verzamelen van data. Deze worden ter voorbereiding op een regionale visie en lokale uitwerking medio 2023 geanalyseerd. Daarna volgt opstelling van een visie.

Wat willen we bereiken? Huisvesting voor iedereen We bieden in Oost Gelre een thuis aan nieuwkomers, arbeidsmigranten en vluchtelingen. We ontwikkelen in samenwerking met het bedrijfsleven woonvoorzieningen voor arbeidsmigranten. We leveren een bijdrage aan de landelijke opgave voor het huisvesten van vluchtelingen.

Kwaliteit (toelichting) In de aanloop naar de komende Spreidingswet wil Oost Gelre proactief zoeken naar huisvesting en opvang van vluchtelingen. Oost Gelre wil inwoners en ondernemers betrekken bij de zoektocht naar locaties of gebouwen. In de subregio Achterhoek werken de Achterhoekse gemeente samen aan een plan om voldoende opvang te regelen op 1 januari 2024. In november zal op provinciaal niveau besloten worden wat de inbreng van elke gemeente is.

Wat willen we bereiken? Inwoners die beschermd wonen in onze gemeente kunnen doorstromen naar zelfstandig wonen Door een gebrek aan geschikte sociale huurwoningen blijven deze inwoners onnodig lang in de zorg. Jaarlijks inventariseren we de behoefte bij deze doelgroep.

Kwaliteit (toelichting) Er is regionaal in beeld gebracht waar het aanbod beschermd wonen zich bevindt. Met corporaties is overleg over de gevolgen van het minimaal beschikbaar zijn van goedkope huurwoningen op de uitstroom uit beschermd wonen.

Wat willen we bereiken? We bieden ruimte om te bouwen in alle kernen •

We realiseren doorstroom door te focussen op het bouwen van woningen voor jongeren, jonge gezinnen, doorstromers en ouderen.

•

We staan open voor alternatieve woonvormen, de transformatie van bestaande woningvoorraad, het toepassen van bestemmingswijzigingen en Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO).

Pagina 13 van 72

•

We onderzoeken innovatieve constructies, zoals het toepassen van erfpacht en het verder verhogen van de starterskorting op de grondprijs. Dit alles om versneld te kunnen voorzien in de behoefte van starters, zodat we hen voor onze gemeente kunnen behouden.

•

We continueren het beleid voor woningbouw in de kleine kernen, waarbij volop ruimte moet zijn voor nieuwe woningbouwplannen. In de eerste helft van 2023 hebben in de kleine kernen gesprekken plaatsgevonden om tot nieuwe locaties te komen. In de tweede helft van 2023 zal dit resulteren in een geactualiseerde visie en starten de eerste uitwerkingen.

•

We zetten in op verdere realisatie van een nieuwe woonwijk in Groenlo en een nieuwe woonwijk in Lichtenvoorde. De eerste verkenningen zijn in 2023 uitgevoerd.

•

We hebben oog voor de betaalbaarheid van wonen.

Onze omgeving, ons landschap Ambitie Het landschap is voor onze gemeente van zeer groot belang. Het is een van dé kernkwaliteiten van Oost Gelre. We zijn zuinig zijn op dit ‘groene kapitaal’ en zorgen dat de balans tussen de verschillende spelers in het buitengebied in evenwicht is. We werken daarbij samen met betrokken partijen om in te zetten op het verdienmodel van het landschap, vanuit de overtuiging dat ons landschap bijdraagt aan zowel wonen, werken als welzijn. Ook werken we aan het vergroten van draagvlak voor de landbouwtransitie en geven ondersteuning daarbij, en bieden tegelijkertijd ruimte aan de agrarische sector om zich te verder te ontwikkelen op basis van wederkerigheid. Dit alles met als doel een verdere versterking van ons landschap en onze natuur en gebalanceerde ruimte te bieden voor landbouw, toerisme en recreatie.

Om de openbare ruimte aantrekkelijk en leefbaar te houden, is er naast een onderhoudscyclus ook een moment waarop deze openbare ruimte vervangen moet worden. Dit gebeurt vanuit een integrale benadering vanuit de disciplines verkeer, wegen, riolering, groen en duurzaamheid en op basis van de huidige inzichten en richtlijnen. En uiteraard is er interactie met de aanwonenden en belanghebbenden. Voor deze vervangingen zijn investeringsbudgetten nodig. In de kadernota staan diverse vervangingsvoornemens van straten en/of buurten die om een investering vragen. Naast de vervanging van de openbare ruimte zijn er nog andere concrete ontwikkelingen in de openbare ruimte: •

We stellen een soortenmanagementsplan op. Het doel is om alle handelingen en regelgeving ten aanzien van ruimtelijke ingrepen af te stemmen op beschermde flora en fauna. Hiermee voorkomen we dat er op ad hoc basis besluiten worden genomen. Beschermde soorten en kansrijke soorten

Pagina 14 van 72

worden met behulp van dit plan integraal beschermd. Procedures zullen we hierop afstemmen. Mogelijk dat hieruit maatregelen volgen waarvoor we financiering moeten vragen. •

We vertalen de ambities uit het Omgevingsplan naar nieuwe landschappelijke maatregelen.

•

We brengen aanpassingen aan in de verkeersstructuur. Door de afsluiting van de kruising N18 Twenteroute met de N312 Zieuwentseweg is aanpassing in de verkeersstructuur noodzakelijk. De aansluiting N312 Zieuwentseweg is omgelegd langs de N18 richting de Richterslaan en aangesloten op de kruising Richterslaan. Deze verandering zal consequenties hebben voor de verkeersstromen in Lichtenvoorde. Onderdeel van het pakket van maatregelen is een reconstructie van de Kerkhoflaan inclusief de kruising met de Richterslaan.

Bestuurlijke kaders •

Omgevingsvisie (bestuurlijk plan van aanpak)

•

wegenbeleidsplan "Kijk op de Wegen"

•

gemeentelijk rioleringsplan 2017-2021

•

beleidsplan openbare verlichting 2008 - 2012

•

beleidsplan OV

•

Beeldkwaliteitsplan openbaar groen

Wat willen we bereiken? De landschappelijke kwaliteit en biodiversiteit versterken door middel van optimale inrichting en beheer We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

Bermen worden benut om gevarieerde beplanting aan te brengen

•

We passen ecologisch bermbeheer toe

•

Inrichting en beheer van de openbare ruimte worden beter afgestemd op verhogen van de biodiversiteit; inwoners worden daarbij intensief betrokken.

•

Normering van het openbaar groen volgens CROW, objectief vast te stellen door schouw en monitoring (beeldkwaliteitsplan).

•

Openbaar groen is ingericht voor meerdere bestemmingen zoals spelen recreëren, waterberging en ecologie.

•

We gebruiken geen gewasbeschermingsmiddelen.

•

We meten kwaliteit van groen- en landschapsbeheer door monitoren en schouwen of evaluatie van de vastgestelde beeldkwaliteit d.m.v. steekproefsgewijze schouwrondes.

•

Binnen stedelijk gebied gaan wij overleggen over initiatieven voor herontwikkeling en geven we uitvoering aan de programma's Stad Groenlo en Geef Lichtenvoorde kleur.

Pagina 15 van 72

•

Ten aanzien van landschapversterking stellen we een landschapsplan op nadat de raad de Omgevingsvisie heeft vastgesteld. De documenten 'Landschappen vol leven (biodiversiteitsplan)', ' Natuurwaardenkaart Oost Gelre' en 'Basiskwaliteit landschap' zijn daarvoor richting gevend.

Kwaliteit (toelichting) De genoemde uitgangspunten zijn actueel.

Wat willen we bereiken? Verbeteren ruimtelijke en landschappelijke kwaliteit We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: •

De verschillende landschapstypen en ensembles kennen een eigen identiteit. Deze blijven behouden en worden waar mogelijk versterkt.

•

We faciliteren groepsprocessen in de kernen en duurzame projecten gericht op ontwikkeling van het landschap.

•

Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen worden de mogelijkheden om de biodiversiteit te verhogen en het landschap te versterken ingepast.

•

We willen ons landschap koesteren, maar ook benutten bij het versterken van de lokale economie. In samenhang met een verdere versterking van ons landschap en onze natuur bieden we gebalanceerd ruimte voor landbouw, toerisme en recreatie.

Kwaliteit (toelichting) Het verbeteren van ruimtelijke en landschappelijke kwaliteit is een continu proces. De uitgangspunten zijn actueel. Met betrekking tot het landelijk gebied, landschap en biodiversiteit gaan we met gebiedspartijen in overleg over concrete maatregelen, en kansen. Deze worden vertaald in omgevingsplannen.

Wat willen we bereiken? Versterken leefbaarheid van buurt / wijk Reconstructies of herinrichting van gebieden wordt altijd gezamenlijk met inwoners en overige belanghebbenden in de buurt opgepakt. Reconstructie of herinrichting wordt optimaal benut om biodiversiteit te versterken en maatregelen tbv klimaatadaptatie uit te voeren.

Kwaliteit (toelichting) Er wordt gewerkt volgens het uitgangspunt. Pagina 16 van 72

Duurzaamheid en energieneutraal Ambitie We zijn een gemeente die duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan. We streven met realisme naar het behalen van energieneutraliteit. We willen daarbij zorgen voor het duurzaam opwekken van energie in onze eigen gemeente, waarbij we inzetten op lokale participatie en samenwerking. Daarnaast zorgen we ervoor dat iedereen in Oost Gelre bij kan dragen aan de energieambities. We maken de omgeving meer hittebestendig door te zorgen voor verkoeling en oog te hebben voor waterafvoer en retentie (opvang van

In 2021 is de transitievisie warmte (TVW) vastgesteld. In aansluiting hierop wordt een start gemaakt met het opstellen van wijkuitvoeringsplannen (WUP's). De looptijd van de "Uitvoeringsagenda Energietransitie Oost Gelre" is in 2022 verstreken. Er dient een nieuwe uitvoeringsagenda te worden opgesteld. Bestuurlijke kaders Energietransitie •

Akkoord van Groenlo

•

Regionale uitvoeringsagenda duurzame energie Achterhoek

•

Uitvoeringsagenda energietransitie Oost Gelre

•

Beleid installaties opwekking hernieuwbare energie Oost Gelre

•

Beleidsregels planologische medewerking zonneparken Oost Gelre

•

Beleidsregels Zon op Erf

Milieu •

Milieubeleidsplan gemeente Oost Gelre 2010 - 2020

Wat willen we bereiken? Beperken van de effecten van stikstof op kwetsbare natuur Bijdrage leveren aan het verminderen van de effecten van stikstofdepositie op kwetsbare natuur te beperken. Vanuit de provincie wordt het GMS (Gelderse Maatregelen Stikstof) geïnitieerd. Dit beschrijft een gebiedsgerichte aanpak voor de regio’s Arnhem-Nijmegen, Achterhoek, Foodvalley, Rivierenland, Stedendriehoek en Veluwe. Wat willen we bereiken? Oost Gelre is energieneutraal Het centrale doel van het Klimaatakkoord is het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen met 49% in 2030 ten opzichte van 1990. Voor het behalen van deze doelstelling dienen 30 regio's een Regionale Energiestrategie op te stellen. Daarnaast dienen gemeenten voor het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving een Transitievisie Warmte op te stellen. Pagina 17 van 72

De basis voor de lokale ambitie is het regionale 'Akkoord van Groenlo' en de regionale uitvoeringsagenda. In deze regionale uitvoeringsagenda duurzame energie Achterhoek is een mix aan hernieuwbare energiebronnen opgenomen van wind, zon en biomassa naast een besparingsdoelstelling op elektriciteit en gas. Op dit moment wordt er regionaal gewerkt aan een herijking van het 'Akkoord van Groenlo'. De uitkomsten van deze herijking vormen samen met onze transitie visie warmte, de RES 1.0 en (lokale) ontwikkelingen de kaders voor lokale energiestrategie welke in 2022 wordt opgesteld. Vervolgens gaan we een nieuwe uitvoeringsagenda opstellen. Daarbij hanteren we de volgende uitgangspunten: •

De rol van de gemeente is het stimuleren en faciliteren van de energietransitie.

•

Door actieve informatievoorziening en het voeren van campagnes promoten wij de noodzaak van de energietransitie.

•

Inwoners, bedrijven en belangenorganisaties betrekken we bij de uitwerking van de plannen.

•

Inwoners, bedrijven en belangenorganisaties voeren zelf de door hen geïnitieerde projecten uit.

•

We werken regionaal samen op onderwerpen en maatregelen waar dat de efficiency en effectiviteit ten goede komt.

•

We maken duurzame energieprojecten mogelijk in bestemmingsplannen.

Kwaliteit (toelichting) Het Akkoord van Groenlo van 2013 kende een zeer ambitieuze doelstelling: de acht Achterhoekse gemeenten streven naar een energie-neutrale Achterhoek in 2030. Deze doelstelling is om meerdere redenen niet realistisch gebleken en met het nieuwe Akkoord van Groenlo 3.0 is daarom aangesloten bij de doelstelling van het landelijke Klimaatakkoord. De doelstelling is nu: Een energieneutrale Achterhoek in 2050 (of zoveel eerder als mogelijk).

Wat willen we bereiken? Inwoners besparen op hun energieverbruik en wekken zelf energie op Besparing van energie is een belangrijke pijler van het programma Energietransitie. Ook inwoners kunnen daaraan een bijdrage leveren; dat stimuleren we.

Kwaliteit (toelichting) Inwoners zijn op verschillende manieren bezig met energiebesparing en zetten concrete, meetbare stappen. Zo neemt het aantal aansluitingen met zonnepanelen nog steeds toe en laat het gemiddelde gasverbruik een dalende lijn zien. Het elektriciteitsverbruik kent over de lange termijn ook een dalende lijn, maar het Pagina 18 van 72

verbruik laat hier een wat grilliger verloop zien. Van de financiële regelingen ter ondersteuning van het treffen van energiebesparende maatregelen wordt goed gebruik gemaakt.

Wat willen we bereiken? Bedrijven besparen op hun energieverbruik en wekken zelf energie op Wij stimuleren bedrijven om energiebesparende maatregelen te treffen en zelf duurzame energie op te wekken.

Kwaliteit (toelichting) Bedrijven maken werk van het besparen op hun energieverbruik. Dit blijkt uit verschillende zaken. Zo merkt de ODA uit controles dat de wettelijke energiebesparingsplicht voor bedrijven goed wordt opgevolgd. Ook zijn er diverse bedrijven die zonnepanelen hebben geplaatst, of bezig zijn deze te gaan plaatsen. Daarnaast heeft een onderzoek uitgewezen dat energiebesparing breed gedragen wordt door ondernemers. Wat willen we bereiken? Binnen de gemeente Oost Gelre worden grootschalige hernieuwbare energieopwekkingsprojecten gerealiseerd We voeren een evaluatie uit van de eerste tender naar zonneparken. Op basis van deze evaluatie doen we een voorstel voor een mogelijk vervolg. We geven verdere invulling aan de projecten uit de werkstroom “Grootschalige hernieuwbare energieopwekking”. Voor de realisatie van één of enkele windturbines worden vervolgstappen gezet. Voor het op grote schaal verbeteren van de isolatiegraad van 1000 woningen worden in samenwerking met het Agem energieloket acties uitgevoerd.

Kwaliteit (toelichting) De eerste tender zonneparken, welke in juni 2019 was opengesteld, is afgerond. In de periode van de tender zijn drie zonneparken vergund met een totale netto oppervlakte van 18,1 ha. De tender is afgesloten met een evaluatie. Voor wind energie is een intensief programma opgestart en grotendeels al doorlopen gericht op het opstellen van windbeleid. Hierbij zijn de inwoners op verschillende manieren betrokken, variërend van het organiseren van windcafe's en thema- informatieavonden.

Wat willen we bereiken? Voor het gemeentelijke vastgoed wordt bespaard op het energieverbruik en wordt zelf energie opgewekt De gemeente heeft een voorbeeldfunctie en gaat het eigen vastgoed verder verduurzamen.

Pagina 19 van 72

Kwaliteit (toelichting) Het gemeentelijk vastgoed is op basis van de nota "Energiebeleid Gemeentelijk Vastgoed" op grote schaal verduurzaamd. Het energieverbruik wordt gemonitord en op de gebouwen wordt de nodige duurzame energie opgewekt. Daartoe zijn vele gebouwen voorzien van zonnepanelen.

Wat willen we bereiken? Duurzaam ondernemen Oost Gelre stimuleert ondernemers om duurzaam te ondernemen.

Kwaliteit (toelichting) Op verschillende terreinen zijn ondernemers bezig met duurzaam ondernemen. De redenen waarom op dit terrein stappen worden gezet zijn zeer divers. Naast de financiële overwegingen spelen de concurrentiepositie, wettelijke eisen maar zeker ook klimaataspecten een rol.

Wat willen we bereiken? Oost Gelre is in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig ingericht We geven uitvoering aan het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) dat voorziet in een integrale aanpak van wateroverlast, hittestress, droogte en overstromingen.

Pagina 20 van 72

Middelen: wat mag het kosten? Samenstelling van de ramingen van het jaar 2023 op taakniveau Bedragen x €1.000 Exploitatie

Begroting 2023

Wijziging

Begroting na

bestuursrapportage

wijziging 2023

Realisatie 2023

Restant 2023

2023 Lasten TV2.1 2.1 Verkeer en vervoer

5.152

155

5.307

1.052

4.255

TV5.5 5.5 Cultureel erfgoed

682

0

683

157

525

2.679

108

2.787

1.339

1.448

TV7.2 7.2 Riolering

3.008

107

3.115

611

2.504

TV7.3 7.3 Afval

2.472

113

2.584

1.442

1.142

TV7.4 7.4 Milieubeheer

1.655

2.566

4.222

1.885

2.337

TV8.1 8.1 Ruimte en leefomgeving

1.182

0

1.182

358

823

896

0

896

118

778

17.726

3.049

20.775

6.963

13.813

-219

-128

-347

-267

-80

-1

0

-1

-1

0

TV7.2 7.2 Riolering

-2.914

0

-2.914

-1.403

-1.510

TV7.3 7.3 Afval

-3.130

0

-3.130

-2.629

-501

-3

-1.457

-1.459

-952

-508

TV8.1 8.1 Ruimte en leefomgeving

-258

0

-258

-96

-162

TV8.3 8.3 Wonen en bouwen

-348

-176

-524

-484

-40

Totaal Baten

-6.872

-1.761

-8.632

-5.833

-2.799

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

10.854

1.288

12.143

1.130

11.013

-25

0

-25

0

-25

TV7.2 7.2 Riolering

3

0

3

0

3

Mutaties reserves

-28

0

-28

0

-28

10.827

1.288

12.115

1.130

10.985

TV5.7 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

TV8.3 8.3 Wonen en bouwen Totaal Lasten Baten TV2.1 2.1 Verkeer en vervoer TV5.7 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

TV7.4 7.4 Milieubeheer

Onttrekkingen TV7.2 7.2 Riolering Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Pagina 21 van 72

Toelichting op de afwijkingen Programma 1 Wonen

Resultaat N

€ 50.000

V

€ 180.000

N

€ 98.000

5.7 Openbaar groen en (open lucht) recreatie: Indexering 2023 en areaaluitbreiding.

N

€ 108.000

7.2 Riolering: De kosten voor het reinigen van kolken en lijngoten wordt uitgevoerd door ROVA.

N

€ 78.000

7.3 Afvalverwerking: De kosten van afvalverwerking zijn hoger dan begroot. De gehanteerde voorschotbedragen waren te

N

€ 112.000

7.4 Milieubeheer: Bij raadsbesluit 6 juni 2023 is ingestemd met de begrotingswijziging 2023 van de ODA.

N

€ 244.000

7.4 Milieubeheer: Extra uitgaven voor subsidies tijdelijke regeling energiemaatregelen voortvloeiend uit de door de raad

N

€ 512.000

N

€ 216.000

8.3 Wonen en bouwen: Hogere opbrengst bouwleges.

V

€ 176.000

Subtotaal

N

€ 1.062.000

Overig

N

€ 226.000

Totaal

N

€ 1.288.000

2.1 Verhardingen: Door een verschil van inzicht met de aannemer over de strategische inschrijving in combinatie met de extreme prijsstijgingen zal er dit jaar minder werk verricht worden. 2.1 Nutsbedrijven: In het eerste half jaar van 2023 is meer werken uitgevoerd door nutsbedrijven. Dit doorgerekend voor de rest van 2023 levert meer opbrengsten aan herstraat- en degenearatievergoeding. 2.1 Verkeersmaatregelen: Er zijn extra incidentele uitgaven geweest omtrent verkeersmaatregelen zoals het in kaart brengen digitaal van alle verkeersborden.

laag.

vastgestelde energiemaatregelenpakket. 7.4 Milieubeheer: Per abuis zijn de resterende gelden voor de transitievisie warmte 2022 niet meegenomen naar 2023. De gelden worden alsnog gereserveerd voor de transitievisie warmte.

Pagina 22 van 72

Programma 2 Welzijn Leeswijzer Programma 2 omvat veel verschillende elementen die allemaal betrekking hebben op het sociaal domein in de breedste zin, dus inclusief onderwijs, cultuur en sport. Daarbinnen richten we ons o.a. op de volgende speerpunten: •

We zetten in op het bevorderen van een gezonde leefstijl voor zowel volwassenen als kinderen/jongeren.

•

We blijven inzetten op het terugdringen van alcohol- en drugsgebruik.

•

We faciliteren dat iedereen kan meedoen in de maatschappij passend bij de mogelijkheden van de inwoner. Dit geldt voor wonen, werk, maar ook voor ontmoeten, dus participeren in de brede zin.

•

Onderwijsontwikkelingen en in het bijzonder de ontwikkeling van 2 IKC’s in Groenlo zullen we uitwerken en uitrollen in 2023.

•

We blijven inzetten op bijdragen naar vermogen. Daar waar het (even) niet lukt, geven we een steuntje in de rug.

•

De ontwikkeling van een nieuwe sporthal in Groenlo biedt een mooie plek en kansen voor de binnensportverenigingen en het onderwijs samen.

•

We ondersteunen vrijwilligers door inzet van onze vrijwilligerscoördinator en onze site www.vrijetijdsmakelaar.nl.

•

We ondersteunen inwoners met dementie en hun netwerk.

•

We ondersteunen (jonge) mantelzorgers.

•

We zetten maximaal in op vroegsignalering om problematische schulden bij inwoners te voorkomen.

•

We ontwikkelen samen met de kunst- en cultuur sector een kunst- en cultuurbeleid.

•

Onze gemeente zet sterk in op preventieve zorg en blijft dat ook de komende jaren doen.

•

We ondersteunen overlastgevende jongeren om weer vooruit te komen.

•

We blijven inzetten op een goed functionerende veiligheidsketen.

Dit is slechts een deel van onze inzet, in dit programma leest u alle doelstellingen en wat wij ervoor gaan doen om deze te behalen. Dit programma is opgebouwd van preventieve inzet tot de inzet van maatwerk: •

Gezonde leefstijl

Pagina 23 van 72

•

Iedereen doet mee

•

Een duwtje in de rug

•

Zorg voor wie dat nodig heeft

Thema1 - Gezonde leefstijl Ambitie Het grootste goed van de gemeente zijn onze inwoners. We vinden het belangrijk dat inwoners gezond zijn, gelijke kansen hebben op een gezonde leefstijl en zo lang mogelijk mee kunnen doen. De leefbaarheid en de fysieke leefomgeving en sociale leefomgeving spelen ook een belangrijke rol bij de mentale en fysieke gezondheid van onze inwoners. Onderdeel van een gezonde leefstijl is vrijetijdsbesteding. Voor sportstimulering doen we een beroep op de sport- en cultuurcoaches. Zij leveren in Oost Gelre hier een bijdrage aan en we sluiten aan bij ontwikkelingen zoals het lokaal beweeg- en sportakkoord ‘Heel Oost Gelre Beweegt’. Dit willen we koesteren en verder versterken. Onze sport- en cultuurverenigingen zijn hierbij van belang. We willen ervoor zorgen dat de cultuur- en sportbeoefening in de gemeente verder toeneemt, omdat dit ook kan bijdragen aan een gezonde leefstijl van onze inwoners. Het drugs- en alcoholgebruik willen we daarentegen terugdringen, onder meer door daarbij een voortrekkersrol te vervullen in de communicatie richting de jeugd (en hun ouders en netwerk (sport, onderwijs, etc.)) rondom de gevaren van alcohol en drugs. Wij zetten in op een gezonde leefstijl samen met onze netwerkpartners. In dit beleidsplan worden belangrijke pijlers ter bevordering van de gezonde leefstijl benoemd.

Ook gaan we in de nota Gezondheid, Bewegen en Sport verder in op preventie, gezondheid en sport (als middel) en het bevorderen, beschermen en stimuleren van een gezonde leefstijl. Dit sluit aan bij de landelijke ontwikkelingen waarin gewerkt wordt aan Gezond Actief Leven Akkoorden (GALA). Gezonde leefstijl is de norm!

Doel 1.1: Inwoners hebben (kennis van) een gezonde leefstijl We maken (volwassen) inwoners bewust van een gezonde leefstijl door preventief aanbod. We dragen daarmee bij aan het gezond opgroeien van kinderen/jongeren en volwassenen en het vitaal ouder worden van inwoners van Oost Gelre.

Kwaliteit (toelichting) Inwoners met vragen kunnen terecht bij de gezondheids- en beweegmakelaar. Zij verwijzen inwoners naar voorliggende voorzieningen zoals verenigingen en andere aanbieders met besteding voor de vrije tijd. Hiervoor is een digitaal platform ontwikkeld namelijk www.vrijetijdsmakelaar.nl. Met lokale partners en inwoners werken we een aan leefstijlakkoord. Afgelopen juni is hiervoor de eerste bijeenkomst geweest. In

Pagina 24 van 72

de toekomst werken we naar een gezamenlijk beweeg-, sport- en leefstijlakkoord. Alle initiatieven die hieruit voortvloeien dragen bij aan (kennis van) een gezonde leefstijl.

Doel 1.2: Het alcohol- en drugsgebruik neemt af en inwoners gaan verantwoord om met het gebruik We zetten in op een preventieve aanpak tegen alcohol- en drugsgebruik. Hierbij spreken we inwoners aan op hun eigen verantwoordelijkheid. Het is de verantwoordelijkheid van iedereen, niet alleen van de gemeente.

Kwaliteit (toelichting) In juni is er een informatiebijeenkomst georganiseerd in Lichtenvoorde over drugs- en alcohol. Deze informatiebijeenkomst is een vervolg op de bijeenkomsten in de kleine kernen van Oost Gelre. Door middel van deze avonden willen we het alcohol- en drugsgebruik bespreekbaar maken. Hiervoor ligt ook een rol bij het onderwijs en (sport) verenigingen. Naast jeugd- en jongeren zetten we ook op andere doelgroepen in zoals ouderen. Na de zomer 2023 starten we met een workshop over dit onderwerp voor de vrijwillige ouderen adviseurs zodat zij het thema ook achter de voordeur kunnen herkennen en/of bespreekbaar kunnen maken.

Doel 1.3: Kinderen en jongeren voldoen aan de beweegnorm Het stimuleren van een gezonde leefstijl staat in Oost Gelre hoog in het vaandel. De beweegnorm is daar een onderdeel van. Kinderen en jongeren worden dagelijks in staat gesteld om te sporten en te bewegen. Op school, tijdens de gymles en in de pauze, maar ook bij de naschoolse opvang, bij sportverenigingen en in de vrije tijd. Het aantal jeugdigen (t/m 12 jaar) in Oost Gelre beweegt meer dan in onze regio. Ook spelen kinderen vaker (dagelijks) buiten. Toch is er ook een groep kinderen die minder beweegt dan gemiddeld. Deze groep willen we bereiken en meer in beweging brengen.

Kwaliteit (toelichting) Vanuit het lokaal beweeg- en sportakkoord worden verschillende initiatieven opgestart voor naschoolse aanbod. Voorbeelden hiervan zijn de buitenspeeldag in Groenlo, het scholieren voetbaltoernooi en de Sportweek Oost Gelre. Vanaf volgend schooljaar worden er op de basisschool twee gymlessen door bevoegde docenten gegeven. Vanuit het Beweeg- en Sportakkoord zetten we in op vakleerkrachten lichamelijk opvoeding. Hierover is gesproken met de drie schoolbesturen voor het primair onderwijs en zij zetten (steeds meer) in op vakleerkrachten. Deze vakleerkracht kan naast een rol in de gymzaal eveneens in de pauzes en naschooltijd aan de slag met het in beweging brengen van kinderen.

Pagina 25 van 72

Doel 1.4: Jeugd en jongvolwassenen ervaren minder prestatiedruk We zetten (preventief) in op bevordering van de mentale gezondheid van jeugd en jongvolwassenen en we maken het onderwerp bespreekbaar.

Kwaliteit (toelichting) Het Preventie Platform Jeugd stelt interventies beschikbaar waaronder weerbaarheidstrainingen voor tienermeiden en Rots&Watertrainingen voor basisschoolleerlingen. Er is een actieve samenwerking tussen het jongerenwerk, school, gezinnen en het Ondersteuningsteam. Samen vormen zij een vangnet voor jongeren en maken het onderwerp bespreek op school, straat en in de huiskamers van het Marianum.

Thema 2 - Iedereen doet mee Ambitie In Oost Gelre is het aantal inwoners dat meedoet in de samenleving al jaren op een hoog niveau. Hier zetten we in het verleden al op in en dit willen we verder versterken. In Oost Gelre moet er altijd plaats en ruimte zijn voor iedereen om mee te doen en om zijn/haar talenten ten volle te kunnen ontplooien. Ongeacht iemands herkomst, geaardheid, lichamelijke of verstandelijke beperking of vermogen. We willen daarmee blijven zorgen voor een gezonde, sociale, hechte, productieve en duurzame toekomst voor al onze inwoners.

1. Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op Ambitie Wij dragen eraan bij dat kinderen en jongeren in Oost Gelre veilig en gezond opgroeien.

Doel 1.1: Informatie over opvoeden op opgroeien is vrij toegankelijk beschikbaar voor ouders en jongeren We bieden opvoed- en opgroei-informatie aan via diverse kanalen.

Kwaliteit (toelichting) De informatie op de websites Samen in Oost Gelre en Preventie Platform Jeugd (PPJ) is up-to-date. Het productenboek van het PPJ is gedeeld met netwerkpartners en het onderwijs. Het aanbod vanuit het PPJ wordt op verschillende manieren gedeeld zoals op social media en via de e-mail met allerlei samenwerkingspartners/scholen etc.

Doel 1.2: Waar mogelijk en wenselijk, streven naar minder inzet van maatwerkvoorzieningen voor jeugdigen We zetten preventieve, voorliggende voorzieningen in voordat we over gaan tot inzet van maatwerkvoorzieningen daar waar dit passend en gewenst is. Pagina 26 van 72

Kwaliteit (toelichting) In elke casus kijken we eerst wat voorliggend mogelijk is. Mocht dit niet afdoende zijn, dan zetten we maatwerk in. Preventief waar het kan, maatwerk daar waar het nodig is.

2. Goed onderwijs voor iedereen Ambitie Goed onderwijs biedt iedereen de kans om talenten te ontwikkelen en uit te groeien tot volwaardige en betrokken inwoners.

Doel 2.1: Elke leerling krijgt een goede onderwijsplek met ondersteuning waar nodig Kinderen worden thuis en op school voorbereid op hun rol en plek in de samenleving. Voor veel ouders is het belangrijk dat de identiteit van de school aansluit bij de opvoeding die zij hun kind geven. De school kijkt samen met ouders of de school passend is. Een school biedt elke leerling een zo passend mogelijke vorm van onderwijs (zorgplicht). Kan de school dat niet zelf, dan moet zij de ouders een voorstel doen voor een ander, wél passend aanbod. Wij werken met het onderwijs samen als kinderen in de school extra ondersteuning nodig hebben in een vorm van (preventieve) jeugdhulp. Hoewel de invloed van de gemeenten op de inhoud van het onderwijs beperkt is (dit is het terrein van het schoolbestuur), is er op lokaal niveau aandacht voor (inclusief) onderwijs. De gemeente is verantwoordelijk voor het regelen van vervoer naar een passende onderwijsplek indien deze niet thuisnabij is.

Kwaliteit (toelichting) De schoolbesturen in Oost Gelre hebben zich geconformeerd aan het nieuwe ondersteuningsplan van het samenwerkingsverband (SWV) Oost Achterhoek. Het SWV is een stichting waarbij alle schoolbesturen voor primair onderwijs in de gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk zijn aangesloten. Daarin hebben zij de intentie uitgesproken dat de scholen binnen het samenwerkingsverband voor elk kind waar mogelijk passend onderwijs realiseren. Het ondersteuningsteam Oost Achterhoek maakt nu op bijna alle scholen structureel onderdeel uit van de zorgteams binnen de scholen. Alle kinderen die in aanmerking komen voor de regeling leerlingenvervoer maken hiervan gebruik.

Doel 2.2: Er zijn voldoende en kwalitatief goede leer- en werkplekken in Oost Gelre We dragen bij aan de realisatie van leer- en werkplekken in Oost Gelre. Pagina 27 van 72

Doel 2.3: Faciliteren van adequate onderwijshuisvesting We faciliteren adequate onderwijshuisvesting aan de hand van het Integraal Huisvestings Plan (IHP) Het IHP geeft helderheid over de staat van huisvesting, de noodzakelijke investeringen en de prioritering van verbouw en nieuwbouw. Dit met als doel dat er een integrale afweging plaatsvindt, rekening houdend met alle scholen.

Kwaliteit (toelichting) Het conceptkwaliteitskader is gereed. De raadswerkgroep is op 22 mei geïnformeerd. Voortkomend uit deze informatieavond wordt in september 2023 een uitgangspuntennotitie voorgelegd aan de Raad.

Doel 2.4: Voorkomen van voortijdig schoolverlaten Het doel is dat alle jongeren het onderwijs verlaten met een toekomstperspectief in de vorm van een startkwalificatie (een diploma havo, vwo, mbo-niveau 2 of hoger), arbeidsplaats of dagbesteding.

Kwaliteit (toelichting) De leerplichtambtenaar van Oost Gelre heeft een goede samenwerking met de scholen in Oost Gelre. Het schooljaar 2022-2023 loopt ten einde. In oktober 2023 worden de cijfers van het afgelopen schooljaar verwerkt in het jaarverslag.

3. Iedereen draagt bij naar vermogen Ambitie Iedereen draagt bij naar vermogen en krijgt een steuntje in de rug waar nodig. Arbeidsparticipatie is naast maatschappelijke participatie van groot belang voor onze gemeente. We vinden het belangrijk dat onze inwoners werken en meedoen in de samenleving: dit is immers de beste sociale voorzieningen. We willen onze inwoners zoveel mogelijk motiveren om te participeren, opdat ze minder afhankelijk hoeven te zijn van het sociale vangnet waar we in Fijnder-verband in voorzien. We willen dat ook onze ondernemers daaraan bijdragen en meer werkplekken aanbieden aan inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt.

Pagina 28 van 72

Doel 3.1: Werk moet lonen Als inwoners een baan vinden moeten ze er ook daadwerkelijk op vooruit gaan en geen armoedeval ervaren. Als gemeente is onze invloed beperkt, de Rijksoverheid is hier aan zet. We zetten in wat binnen onze reikwijdte mogelijk is.

Kwaliteit (toelichting) Het Rijk is hier aan zet om de armoedeval te beperken. Daar waar wel een bijdrage kunnen leveren om dit voorkomen doen we dat. Denk hierbij aan de werkaanvaardingspremie. Ook doen we onderzoek naar het inzetten van de impulsregeling parttime werken.

Doel 3.2: Inwoners tussen de 18 en 67 jaar verrichten arbeid die past bij hun mogelijkheden Inwoners in de werkzame leeftijd werken of maken gebruik van passende dagbesteding. Sommige inwoners hebben hierbij ondersteuning nodig of het werk moet aangepast worden aan de mogelijkheden van de inwoner. Denk hierbij aan de doorgaande lijn van arbeidsmatige dagbesteding tot regulier werk.

Kwaliteit (toelichting) Voor elke inwoner zoeken we naar passende dagbesteding of arbeid. Dit is maatwerk.

Doel 3.3: Werk is de sleutel tot integratie Integreren gaat het snelst als nieuwkomers zoveel mogelijk meedoen in de samenleving. Voor alle nieuwkomers wordt inburgering op maat mogelijk gemaakt, zodat zij de meest passende leerroute kunnen volgen met als doel de inburgering op eigen niveau te behalen.

Kwaliteit (toelichting) Wij willen alle statushouders naar vermogen laten participeren. Hiervoor is ook een extra klantmanager bij Fijnder aangesteld. Tot nu toe zijn er dit jaar 3 statushouders uitgestroomd uit de uitkering en 6 statushouders hebben een werkervaringsplek of proefplaatsing. We verwachten dat deze groep snel uitstroomt. 73 statushouders zijn momenteel nog bezig met de inburgering (35 oude wet inburgering, 38 nieuwe wet inburgering).

Doel 3.4: Mensen met een arbeidsbeperking hebben de mogelijkheid te werken in het reguliere bedrijfsleven Ook inwoners met een arbeidsbeperking kunnen in veel gevallen met ondersteuning goed functioneren in het reguliere bedrijfsleven.

Pagina 29 van 72

Kwaliteit (toelichting) Daar waar mogelijk zorgen we ervoor dat inwoners met een arbeidsbeperking in het reguliere bedrijfsleven aan de slag gaan.

Doel 3.5: Er zijn beschutte werken plekken beschikbaar Samen met het bedrijfsleven en de gemeenten Berkelland, Winterswijk zorgen we voor voldoende beschutte werkplekken.

Kwaliteit (toelichting) Op 29 december 2022 is het aantal te realiseren dienstbetrekkingen nieuw Beschut Werk voor 2023 bekendgemaakt. Voor de gemeente Oost Gelre is dit 12 fte. In de Verordening Sociaal Domein is vastgelegd dat er geen dienstverbanden worden aangeboden aan geïndiceerde personen boven de taakstelling. Financiering vindt plaats op basis van de taakstelling. Plaatsing boven taakstelling leidt tot structurele lastenverzwaring. Bij de gemeente Oost Gelre is aan de taakstelling voldaan. Dit betekent dat er een wachtlijst is ontstaan van vier inwoners binnen de gemeente Oost Gelre. Deze wachtlijst is het afgelopen half jaar niet verder gestegen. Omdat er weinig toekomstperspectief kan worden geboden aan de kwetsbare doelgroep uit de gemeenten Berkelland en Oost Gelre die op de wachtlijst staat, is het Dagelijks Bestuur een lobby gestart richting het Rijk. Inzet van de lobby is een herijking van het verdeelmodel van de taakstelling en de hoogte van de begeleidingsvergoeding. De middelen voor beschut werk worden nu per werkplek aan gemeenten verstrekt via het Gemeentefonds. De werkplekken worden als streefaantallen (bij behoefte) verdeeld over de gemeenten. Deze verdeling (gebaseerd op Wajong- en Wsw-instroomcijfers uit 2012-2014) is verouderd en sluit niet meer aan op de zichtbare behoefte aan beschut werk.

Minister Schouten heeft op 6 juli een kamerbrief verzonden en wil toe naar een andere verdeling van het aantal plaatsen beschut werk. Zij wil toe naar een verdeling die voornamelijk gebaseerd is op het aantal gerealiseerde plekken. Zij streeft ernaar deze nieuwe verdeling per 1 januari 2025 in te voeren. Daarnaast stelt zij voor om de huidige middelen alleen beschikbaar te stellen voor plekken die daadwerkelijk gerealiseerd worden. De datum van 1 januari 2025 lijkt niet haalbaar nu het kabinet is gevallen.

4. Thuis wonen en participeren als het kan Ambitie Inwoners kunnen zo lang mogelijk thuis blijven wonen en deelnemen aan het dagelijks leven. Doel 4.1: Inwoners goed voorlichten over alle mogelijkheden om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen en deel te nemen aan het dagelijks leven We zetten actief in op voorlichting, zodat inwoners goed op de hoogte zijn van de mogelijkheden. Pagina 30 van 72

Kwaliteit (toelichting) De voorbereidingen voor een markt gericht op het onder de aandacht brengen van mogelijkheden om zo lang mogelijk zelfstandig te wonen zijn gestart. Ouderen in Lichtenvoorde en Groenlo zijn aangeschreven voor een bezoek van een woonconsulent.

Doel 4.2: Behouden van voorzieningen en verbindingen die bijdragen aan het in stand houden van Oost Gelre als dementievriendelijke gemeente Dementie is in de gemeente Oost Gelre geen taboe. Inwoners die te maken krijgen met dementie weten tijdig ondersteuning te regelen om de zorg voor dementerenden uit te voeren. Dementerende inwoners kunnen zo lang mogelijk participeren in de samenleving.

Kwaliteit (toelichting) Regionaal is vanuit het project inloopvoorzieningen voor mensen met dementie een aanbod voor jong dementerende ouderen ontwikkeld. Stadskamer 2.0 was een van de medeontwikkelaars. In deze pilot is o.a. een inspiratiewijzer ontwikkeld die door de inloopvoorzieningen gebruikt kan worden. We hopen middels dit project ook meer aansluiting te kunnen bieden naar de Dorpskamer 2.0 voor jongere inwoners met dementie.

Doel 4.3: Inwoners ervaren een fysiek veilige omgeving Het betreft hier veiligheid in de brede zin: veiligheid rondom wonen, vervoer en de fysieke leefomgeving.

Kwaliteit (toelichting) Wij organiseren in samenwerking met de ouderenbonden in juli twee bijeenkomsten rondom het onderwerp fietsveiligheid. Hierin staat de e-bike centraal. Hoe ga je hier veilig mee om, hoe stel je deze goed af, waar moet je op letten bij de aanschaf hiervan, etc. Deze bijeenkomsten worden door de Fietsersbond begeleid en maken onderdeel uit van het landelijke programma Doortrappen. Vrijwillige ouderenadviseurs en woonconsulenten kunnen met ouderen meedenken hoe zij hun woon- en leefomgeving veilig(er) kunnen inrichten.

5. Ontmoeten voor iedereen Ambitie Inwoners hebben de mogelijkheid elkaar te ontmoeten en kunnen deelnemen aan activiteiten gericht op ontmoeting, cultuur en ontspanning, ook om eenzaamheid te voorkomen.

Pagina 31 van 72

Doel 5.1: Er zijn laagdrempelige mobiliteitsvoorzieningen aanwezig om participatie mogelijk te maken De mobiliteitsvoorzieningen zijn gratis of via een kleine (vrijwillige) bijdrage beschikbaar voor inwoners.

Kwaliteit (toelichting) Er zijn rolstoelen te leen in de kernen, er zijn duofietsen in Lichtenvoorde, Groenlo, Zieuwent en Mariënvelde gratis te lenen voor inwoners.

Doel 5.2: Inwoners kennen het vrijetijdsaanbod en worden ondersteund bij het doen van vrijwilligerswerk We maken het vrijwilligersaanbod inzichtelijk op www.vrijetijdsmakelaar.nl. Dit platform geeft een overzicht van alles wat er voor inwoners te doen is in hun vrije tijd. Inwoners kunnen met hun vragen terecht bij de vrijwilligerscoördinator.

Kwaliteit (toelichting) Er zijn verschillende activiteiten geweest waarbij het platform www.vrijetijdsmakelaar.nl onder de aandacht is gebracht. Deze activiteiten zijn vanuit andere budgetten bekostigd.

Doel 5.3: In elke kern zijn ontmoetingsmogelijkheden voor inwoners Ontmoeting is belangrijk om de sociale samenhang in de dorpen te behouden en belangrijk om eenzaamheid te verminderen.

Kwaliteit (toelichting) In alle kleine kernen zijn inloopvoorzieningen beschikbaar voor ouderen. In Lichtenvoorde en Groenlo is de Stads-/Dorpskamer beschikbaar als inloopvoorziening. Vrijwilligers van de inloopvoorzieningen hebben een workshop ‘troost' aangeboden gekregen als deskundigheidsbevordering. Hier was veel belangstelling voor.

Doel 5.4: Voor inwoners ouder dan 67 jaar zijn er mogelijkheden voor ontmoeting Inwoners van 67 jaar en ouder krijgen de gelegenheid contacten te onderhouden met anderen en ontvangen daarbij ondersteuning van vrijwilligers(organisaties).

Kwaliteit (toelichting) In elke kern is een inloopvoorziening, KBO en Zonnenbloem vereniging actief. Deze ontvangen subsidie.

Pagina 32 van 72

Doel 5.5: Voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid zijn er mogelijkheden voor ontmoeting Inwoners met een psychische kwetsbaarheid krijgen de gelegenheid contacten te onderhouden met anderen en ontvangen daarbij ondersteuning van vrijwilligers(organisaties).

Kwaliteit (toelichting) De Stads/dorpskamer is 9 dagdelen per week open. Zij hebben ook geparticipeerd in het project om in verband met de hoge energieprijzen de hele week in de gemeente ergens een mogelijkheid te hebben elkaar te ontmoeten (en thuis de verwarming niet aan hoefde). De Stadskamer werkt nauw samen met de sportbuurtcoaches bij het ondersteunen van beweegactiviteiten van bezoekers.

6. Oost Gelre is een inclusieve gemeente Ambitie Oost Gelre is een inclusieve samenleving waar iedereen zich veilig en gezien voelt en kan participeren ongeacht herkomst, geaardheid, lichamelijke of geestelijke beperking. Ook vormt de fysieke omgeving geen belemmering. Doel 6.1: De openbare ruimte is voor alle inwoners fysiek toegankelijk Daar waar mogelijk lossen we fysieke beperkingen in de openbare ruimte op, zodat iedereen kan participeren.