ab vergadering regio achterhoek dd 20-04-2022

MEMO Datum

: 19 april 2022

Van

: Niek Reinders

Aan

: college

Afdeling

: Directie

Zaaknummer

: 24282-2022

Onderwerp

: AB-vergadering Regio Achterhoek van 20 april 2022

Op 20 april 2022 vindt de volgende vergadering plaats van het Algemeen Bestuur (AB) van de gemeenschappelijke regeling Regio Achterhoek. Hierbij ontvangt u een samenvatting van de geagendeerde voorstellen en bespreekstukken, en ons ambtelijk commentaar en advies daarbij. De conceptagenda van de AB-vergadering ziet er als volgt uit: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Opening en mededelingen Lobby en Lentediner Voorstel Sturen in het landelijke gebied Procesvoorstel invullen vacatures Thematafels en Achterhoek Board College tweedaagse september in informele ontmoeting met burgemeesters Twente Projecten Verslag van de vergadering van 9 maart 2022 Rondvraag

Hieronder gaan wij in op de agendapunten, voor zover de stukken hiervoor zijn aangeleverd. ad 1. Opening en mededelingen Toelichting: Geen opmerkingen. ad 2. Lobby en Lentediner Advies: Voorstel overnemen. Toelichting: Het AB wordt gevraagd om kennis te nemen van de volgende lobbygerelateerde zaken en activiteiten, evenals de voorbereiding voor het Lentediner. - Lentediner 18 mei 2022. Het Lentediner staat dit jaar in het teken van de driehoek wonen - arbeidsmarkt - bereikbaarheid, in relatie tot de landschappelijke context van de Achterhoek. Uit de bijgevoegde opzet blijkt dat het Lentediner dit jaar onder meer gericht is op het behalen van middelen voor de RegioExpres, het sluiten van een woondeal met het Rijk, evenals te komen tot een nieuwe Regiodeal. - Formatiedocument Regionaal perspectief in het coalitieakkoord. Dit document is opgesteld ten behoeve van de coalitieonderhandelingen in de verschillende gemeenten. Het zal gedeeld worden met de formerende partijen om het regionale verhaal goed voor het voetlicht te brengen, en in te bedden in de coalitieakkoorden. - RegioExpres. Op bestuurlijk niveau zijn er in het kader van de regionale lobby verschillende bijeenkomsten geweest ten behoeve van de realisatie van RegioExpres. Tevens speelt de RegioExpres een rol in het Lentediner.

Op verzoek van het ministerie wordt de RegioExpres gekoppeld aan de thema’s verstedelijking en woningbouw in de Achterhoek. - SDG-regio. De regio bereidt inspiratiesessies voor gemeenten voor in het kader van de Sustainable Development Goals. In Oost Gelre wordt dit opgepakt voor de

24282-2022:919444

-

zomervakantie, nadat een nieuw college geïnstalleerd is. Verder zet de regio in op het integreren van de SDG’s in de herijking van de Achterhoek Visie 2030. Dit gebeurt in samenspraak met de overige o’s. Ten slotte willen de provincies Gelderland en Overijssel samen met Duitsland een SDG-dag organiseren op 30-9. Ontwikkeling noordelijke aftakking Betuweroute. Op diverse niveaus vindt overleg plaats in het kader van de lobby tegen de ontwikkeling van een noordelijke aftakking van de Betuweroute. Zo wordt het onderwerp bestuurlijk geagendeerd (mede n.a.v. de OAO-notitie) en wordt er samengewerkt met de belangengroep Geen Noordtak. Ook andere partijen worden benaderd naar aanleiding van de ontwikkelingen: zo heeft de regio een presentatie gegeven aan het VNG Gelderland bestuur, en wordt er zoveel mogelijk opgetrokken met Regio Twente en Metropoolregio Arnhem-Nijmegen.

ad 3. Voorstel Sturen in het landelijk gebied Advies: Voorstel overnemen. Toelichting: Het AB wordt gevraagd om in te stemmen met het beschikbaar stellen van een bijdrage van € 180.000 voor 1 jaar voor personele inzet en werkbudget om voortgang te kunnen boeken voor de uitwerking en uitvoering van het voorstel Sturen in het landelijk gebied. Voorgesteld wordt om dit nu te dekken uit het Investeringsfonds, en voor het vervolg (na jaar 1) te koppelen met doelen en middelen uit het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Het voorstel ligt in wezen in het verlengde van een uitkomst van de evaluatie van de regionale samenwerking in de Achterhoek. Daarin is nadrukkelijk gewezen op het thema natuur en ecologie, met de subthema’s vitaal platteland, droogte en stikstof, met de aanbeveling om te verkennen of deze verbonden kunnen worden aan de Achterhoekse samenwerking en agenda. Geconstateerd is dat een integrale aanpak van deze verschillende opgaven in de Achterhoek grotendeels ontbreekt, en dat er mede daarom behoefte is voor een sterke regionale herpositionering op dit punt. Conform het voorstel wordt een proces van 2 jaar beoogd, met 3 parallelle sporen die met elkaar samenhangen: 1. Agenda landelijk gebied opstellen, met als eerste stap een gezamenlijk toekomstperspectief, inclusief de stad-land relatie. 2. Sturing door een Regiekamer landelijk gebied 3.

Uitvoeringskracht vormgeven. Medio 2023 moeten de gebiedsplannen voor het NPLG gereed zijn. Voor het maken van een gebiedsplan voor het NPLG en de financiering ervan moeten Rijk en provincie nog afspraken maken. De inzet van de Regiekamer landelijk gebied is om de opgaven voor de Achterhoek voor het landelijk gebied goed in beeld te brengen en te koppelen aan de doelen en middelen uit het NPLG en andere landelijke programma’s. Om die reden wordt voorgesteld om de Regiekamer landelijk gebied vanuit Achterhoek Ambassadeurs te faciliteren. Omdat de doelen en middelen uit het NPLG het komende jaar echter nog niet helder of beschikbaar zijn, wordt voorgesteld om de personele inzet en het werkbudget ad € 180.000 te dekken vanuit het Investeringsfonds. Dit sluit goed aan op het incidentele karakter van het Investeringsfonds, dat is gevuld met beschikbare incidentele middelen per 1 juli 2018, en dat tevens ingezet wordt voor de financiering van de werkbudgetten voor de Achterhoek Board en de thematafels. De Regiekamer landelijk gebied zal na een jaar en in (uiterlijk) maart 2024 geëvalueerd worden, waarna duidelijk wordt in hoeverre de Regiekamer landelijk gebied voortgezet wordt, en hoe de financiering daarvoor zal lopen vanuit het NPLG. ad 4. Procesvoorstel invullen vacatures Thematafels en Achterhoek Board Advies: Voorstel overnemen.

Toelichting: Het AB wordt gevraagd om in te stemmen met een procedurevoorstel rondom de invulling van de overheidsposities in de Achterhoek Board en de thematafels, naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen. Het voorstel gaat dus primair uit van de afvaardigingen vanuit de overheid, waarbij men een aantal uitgangspunten hanteert: a. kiezen voor continuïteit daar waar dat mogelijk is; b. uitgaan van de profielen en passende kwaliteiten van kandidaten; c. zoeken naar een goede verdeling tussen de gemeenten en posities evt. herverdelen over de 3 o’s;

24282-2022:919444

2

Het uitgangspunt “kwaliteit staat voorop” kunnen wij van harte onderschrijven. Het is immers in het belang van de regio en de effectiviteit van de thematafels en Achterhoek Board als de beste personen daarin zitting nemen - ongeacht of ze vanuit de overheid komen of vanuit een van de overige o’s. Wat het procedurevoorstel betreft, zijn er verder geen opmerkingen. ad 5. College tweedaagse en ontmoeting met burgemeesters Twente Advies: Voorstel overnemen. Toelichting: Voorgesteld wordt om de college tweedaagse te organiseren op 1 en 2 september in de regio Zwolle. Daarnaast wordt voorgesteld om een informele ontmoeting te organiseren met de burgemeesters van Regio Twente. Bij beide bijeenkomsten zal er sprake zijn van een inhoudelijk component (bijv. een bezoek aan enkele innovatieve bedrijven), maar e.e.a. zal vooral een informeel karakter hebben in het kader van nadere kennismaking. ad 6. Projecten Advies: Voorstel overnemen. Toelichting: Het AB wordt ten eerste voorgesteld om akkoord te gaan met het project Werkgeversaanpak Mobiliteitsmakelaars 2022-2023, en de provincie te verzoeken de gevraagde bijdrage van € 275.040 beschikbaar te stellen. Ten tweede wordt het AB voorgesteld om akkoord te gaan met het project Uitbouwen ecosysteem Achterhoek 20222025 en hiervoor de gevraagde bijdrage uit het investeringsfonds zijnde € 69.800 beschikbaar te stellen.

Ten slotte wordt het AB, vooruitlopend op de besluitvorming door het DB over het toekennen van cofinanciering vanuit de Regio Deal en de provinciale middelen voor de gebiedsopgave Achterhoek, gevraagd om kennis te nemen van een tweetal ingediende projecten. Het gaat hier om het project 1. ‘Gebied zoekt ondernemende bewoners’ en 2. ‘Leergang Toekomstgericht Retailmanagement en Leiderschap 20222024’. De Achterhoek Board heeft ingestemd met alle projecten. Hieronder geven wij kort weer wat de doelen van deze projecten zijn volgens de beoordelingsformulieren. Voor de volledige projectaanvragen en beoordelingsformulieren verwijzen wij verder naar de bijlage. 1. Werkgeversaanpak Mobiliteitsmakelaars 2022-2023 “Stimuleren van de werkgeversaanpak: Het op peil houden en verbeteren van de bereikbaarheid van Achterhoekse bedrijven en maatschappelijke voorzieningen binnen en buiten de Achterhoek, verdient blijvende aandacht. Ambitie is bovendien om dit verkeer op een zo duurzaam mogelijke wijze plaats te laten vinden. Met behulp van een mobiliteitsmakelaar wil de regio Achterhoek werkgevers en werknemers gericht informeren en actief stimuleren om duurzame mobiliteitskeuzes te maken. Het doel van de werkgeversaanpak is om de CO2-uitstoot van het woonwerkverkeer, alsook de bereikbaarheid op de belangrijkste corridors zoals de A18-N18 te verbeteren.

Hierbij wordt ingezet op bewustwording, thuiswerken, ritdelen en het stimuleren van het gebruik van alternatieve wijzen van vervoer als de elektrische deelauto’s, OV en het gebruik van de fiets, naast of in plaats van het gebruik en bezit van een eigen auto. Dit om CO2-uitstoot te verminderen en gedragsverandering teweeg brengen naar een duurzamere verplaatsingskeuze en vervoerwijzekeuze.” 2. Uitbouwen ecosysteem Achterhoek 2022-2025 “Het versterken en verbreden van het ecosysteem in de regio Achterhoek. Hierdoor worden ondernemers beter in staat gesteld om te innoveren en is de regio beter in staat om innovatie via een strategische weg te ontsluiten.” 3. Gebied zoekt ondernemende bewoners “Door het bevorderen van een gezonde mix in leeftijdsopbouw versterken van vitaliteit en leefbaarheid van het buitengebied.”

24282-2022:919444

3

4. Leergang Toekomstgericht Retailmanagement en Leiderschap 2022-2024 “Het project draagt bij aan het behouden/creëren van innovatieve duurzame ondernemingen, vitale binnensteden en (nieuwe) werkgelegenheid door: - te investeren in kennisontwikkeling en sociale innovatie bij (Retail) ondernemers en/of hun medewerkers; - (Retail) ondernemers en/of hun medewerkers te stimuleren en voor te bereiden op Leven Lang Ontwikkelen.”

Project

positief advies Achterhoek Board?

Cofinancieringsbijdragen Regio Deal regionaal gemeenten investerings(algemeen) fonds

gebiedsopgave Achterhoek

specifiek: Oost Gelre

Werkgeversaanpak Mobiliteitsmakelaars 2022-2023

jan.

€

275.040

€

91.680

€

-

€

-

€

-

Uitbouwen ecosysteem Achterhoek 2022-2025

8-4

€

-

€

69.800

€

69.800

€

-

€

-

Gebied zoekt ondernemende bewoners

mrt.

€

-

€

93.818

€

-

€

93.818

€

-

Leergang Toekomstgericht Retailmanagement en Leiderschap

8-4

€

-

€

72.995

€

-

€

62.000

€

-

ad 7. Verslag van de vergadering van 9 maart 2022 Toelichting: Geen opmerkingen.

24282-2022:919444

4

Bundel - Algemeen Bestuur van 20 april 2022

1 2

Opening en mededelingen Lobby en Lentediner Kennisnemen van de lobby gerelateerde zaken en activiteiten en voorbereiding Lentediner. Memo lobby .docx Lentediner save the date.docx MEMO_Opzet programma Lentediner.docx Formatiedocument Regionaal Perspectief.pdf PRESENTATIE_VNG_noordelijke_aftakking_Betuweroute.pdf

3

Voorstel Sturen in het landelijke gebied Instemmen met een bijdrage van 180.000 euro voor 1 jaar voor personele inzet en werkbudget om voortgang te kunnen boeken voor de uitwerking en uitvoering van het voorstel Sturen in het landelijk gebied; te dekken uit het Investeringsfonds. Voor vervolg zetten we in op koppelen met doelen en middelen uit het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Voorstel Sturen in het landelijk gebied.docx Voorstel Sturing landelijk gebied.pdf

4

Procesvoorstel invullen vacatures Thematafels en Achterhoek Board Instemmen met bijgaand procedurevoorstel rondom de invulling van de overheidsposities in de Board en de Thematafels, n.a.v. de gemeenteraadsverkiezingen. Voorblad voostel invullen vacatures.docx Procesvoorstel invullen vacatures Board en TT.docx Algemeen profiel lid 8RHK Board.docx Profiel voorzitter Thematafel.docx overzicht van functies gremia maart 2022.pdf

5

College tweedaagse september en informele ontmoeting met burgemeesters Twente 1. De college Tweedaagse 1 en 2 september te houden in de Regio Zwolle 2. Een informele ontmoeting te organiseren met de burgemeesters van de Regio Twente Voorstel College Tweedaagse en ontmoeting met burgemeesters Twente.docx

6

Projecten 1. Akkoord gaan met het project Werkgeversaanpak Mobiliteitsmakelaars 2022-2023. En de provincie verzoeken de gevraagde bijdrage van € 275.040 beschikbaar te stellen. 2. Akkoord gaan met het project Uitbouwen ecosysteem Achterhoek 2022-2025 en hiervoor de gevraagde bijdrage uit het investeringsfonds zijnde € € 69.800,- beschikbaar te stellen. 3. Kennisnemen van de projecten Gebied zoekt ondernemende bewoners en het project Leergang Toekomstgericht Retailmanagement en Leiderschap 2022-2024. Ter informatie is het financieel overzicht toegevoegd van de projecten Regio Deal en investeringsfonds (stand eind maart 2022). Voorstel projecten.docx Aanvraagformulier Werkgeversaanpak 2022-2023.docx Rapport van bevindingen Werkgeversaanpak 2022-2023.docx Aanvraagformulier Uitbouwen ecosysteem Achterhoek.docx Projectplan - Open innovatiesysteem.docx Aanvraagformulier project Gebied zoekt ondernemende bewoners.pdf Rapport van bevindingen Gebied zoekt ondernemende bewoners.docx Aanvraagformulier project Leergang Toekomstgericht Retailmanagement en Leiderschap.pdf Rapport van bevindingen Leergang Toekomstgericht Retailmanagement en Leiderschap.docx projecten eind maart 2022 definitief.pdf

7

Verslag van de vergadering van 9 maart 2022 Vaststellen van het verslag. Verslag_Algemeen_Bestuur_9_maart_2022.docx

8

Rondvraag

2 Lobby en Lentediner 1 Memo lobby .docx

ALGEMEEN BESTUUR Vergadering d.d.

: 20 april 2022

Agendapunt

:2

Onderwerp

: Lobby en Lentediner

Portefeuillehouder

: De heer O. van Dijk

Voorstel: • Kennisnemen van onderstaande lobby gerelateerde zaken en activiteiten en voorbereiding Lentediner. Toelichting: Lentediner 18 mei 2022 31 maart is de save the date voor het Lentediner naar de Tweede Kamerleden verstuurd. Inhoudelijk ligt het accent tijdens het Lentediner op de driehoek wonen – arbeidsmarkt – bereikbaarheid, in relatie tot de bijzondere landschappelijke context van de Achterhoek. In de bijlagen kunt u de opzet van het programma en deze uitnodiging teruglezen. Op dit moment ligt de focus op het vastleggen van de minister(s), zorgdragen voor veel aanmeldingen van Tweede Kamerleden en het maken van een passende longlist van deelnemers uit de Achterhoek. We hebben dit jaar een nog breder projectteam samengesteld vanuit de gemeenten om zo goed en breed mogelijk in gezamenlijkheid op te trekken. Wij zullen u op de hoogte houden van de verdere ontwikkelingen op zowel proces als inhoud. Formatiedocument Regionaal perspectief in het coalitieakkoord Samen met de PA adviseurs van uw gemeente is het formatiedocument ‘Regionaal perspectief in het coalitieakkoord’ opgesteld. Dit document belandt als het goed is via de strategen en PA adviseurs bij de formerende partijen. Er is een open aanbod om ook vanuit de lobby Achterhoek een sessie aan te schuiven tijdens de onderhandelingen, mocht hier behoefte aan zijn. Zie bijlage voor het document.

RegioExpres Vorige memo berichtten we u over steun die Provinciale Staten hebben gegeven voor de planuitwerking van de RegioExpres en het bezoek van staatssecretaris Heijnen op 21 februari. 16 maart is er vanuit lobby een lunch geweest tussen onze gedeputeerde van der Meer en voorzitter Mark Boumans. Daar is verder gesproken over de RegioExpres en het gezamenlijk optrekken richting een MIRT procedure vanuit het Rijk. 31 maart is een video gelanceerd, waar ook de naast Gelderland en Achterhoek ook de groene metropoolregio Arnhem Nijmegen als afzender is betrokken. Zie: https://www.youtube.com/watch?v=Ne6aTIEtKss Voor het commissiedebat MIRT van 11 april zijn we bezig vragen te laten stellen over de RegioExpres. Daarnaast speelt de RegioExpres een prominente rol in het Lentediner. Belangrijk verzoek vanuit ministerie is om nadrukkelijk de koppeling met verstedelijking en woningbouw Achterhoek te zoeken.

SDG-regio Vorige memo berichtten we u over het vanuit 8RHK gefaciliteerde aanbod voor een SDG inspiratiesessie bij de gemeenten. Deze zijn met veel enthousiasme ontvangen en er wordt op zowel management als collegeniveau (straks bij aantreden van een nieuw college) een planning gemaakt om deze sessie(s) te verzorgen. Bij 8RHK ambassadeurs hebben we verschillende sessies gehouden om de SDG’s in de herijking van de Achterhoek Visie 2030 te integreren. De voortgang hiervan gaat voortvarend en wordt heel positief ontvangen. We voeren daarnaast verschillende gesprekken met ondernemers en maatschappelijke organisaties, om tot een gedegen strategie te komen richting 2023. Bij de provincie is het enthousiasme groot. Idee is om 30 september vanuit Gelderland, Overijssel en Duitsland een gezamenlijke SDG-dag te organiseren. De wens is uitgesproken om dit eventueel in Winterswijk (als winnaar van de green leaf award) te laten plaatsvinden en hier veel landelijke aandacht voor te vragen, ook met oog op toekomstige regiodeals. Ontwikkelingen noordelijke aftakking Betuweroute De komende weken zal de definitieve OAO-notitie op verschillende bestuurlijke tafels besproken worden. 13 mei zal dit aan de Spoortafel Oost zijn. Voor die tijd vindt nog een bestuurlijk overleg vanuit ons met de provincie plaats.

De afgelopen weken is veel inzet gepleegd richting de OAO-notitie en richting het gezamenlijk optrekken met meerdere partijen. Er is met succes inzet gepleegd om de belangengroep Geen Noordtak een betere positie te geven bij het Rijk. Vanuit onze lobby is daarnaast een presentatie gegeven aan het VNG Gelderland bestuur (zie bijlage) en we proberen zo goed mogelijk met de Regio Twente en groene metropoolregio Arnhem-Nijmegen op te trekken. Lobbymomenten • 13 april 2022: netwerkbijeenkomst VNO-NCW Achterhoek en 8RHK ambassadeurs, met Ingrid Thijssen (VNO-NCW): https://www.vnoncwmidden.nl/evenementen/themabijeenkomst-met-ingrid-thijssen/ • 18 mei 2022: 10e Achterhoeks Lentediner • 11 juni 2022: Techniekdag • 30 september 2022: mogelijke datum SDG-dag Bijlagen: • Opzet Lentediner • Save The Date Tweede Kamerleden • Formatiedocument Regionaal perspectief • Presentatie VNG Gelderland

Vervolgactie: communicatie: Mededeling beslissing aan: Nadere informatie bij: Joram van Donk

Bijlagen: Meegezonden: Ter inzage: Plaats van inzage:

Consequenties: Financieel: Personeel:

Tel.nr: +31 614 63 74 35

1 Lentediner save the date.docx

SAVE THE DATE TWEEDE KAMERLEDEN: Op woensdagavond 18 mei aanstaande is de 10e editie van het Achterhoeks Lentediner! Dit jubileum vindt vanaf 18.00 uur plaats in perscentrum Nieuwspoort in Den Haag. Van harte nodigen wij u uit om aanwezig te zijn en te genieten van een heerlijke maaltijd aan tafel met 50 inspirerende Achterhoekers uit het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en de overheid. Noteert u alvast de datum? Binnenkort volgt de officiële uitnodiging, maar uiteraard stellen wij het op prijs als u zich nu al aanmeldt. Dit kan via Joram van Donk: j.vandonk@8rhk.nl. Voor meer informatie kunt u ook telefonisch contact opnemen met hem: (06) 14 63 74 35. Proef de Achterhoek De Achterhoek is een bijzondere regio, waar steden, dorpen, buurtschappen en de groene omgeving nauw verweven zijn. Het is een gelukkige regio die hoog scoort op de index voor brede welvaart. We zijn ook één van de meest innovatieve regio’s van Nederland (3e plaats als het aankomt op octrooien) en de regio die als eerste in Nederland de Sustainable Development Goals gebruikt om een duurzaam leefklimaat na te streven. Hoofdgerecht: bereikbaarheid, wonen en arbeidsmarkt Inhoudelijk ligt het accent tijdens het Lentediner op de driehoek wonen – arbeidsmarkt – bereikbaarheid, in relatie tot de bijzondere landschappelijke context van de Achterhoek.

Gelegen in het midden tussen de Randstad en Duitsland, en centraal tussen grotere universitaire steden in, speelt de Achterhoek een belangrijke rol in de toenemende druk op de woning- en arbeidsmarkt. Voorproefje: RegioExpres Als voorproefje bieden we u vast een kleine amuse in de vorm van onderstaande video over de RegioExpres. De treinverbinding die u en ons straks 20 minuten dichter bij elkaar brengt! Maar deze 20 minuten verruimen ook het zoekgebied voor werk en woning voor inwoners van Nederland. https://youtu.be/Ne6aTIEtKss

De Achterhoek draagt bij aan de uitdagingen waar Nederland voor staat. Daar hebben we ook u voor nodig. Als ambassadeur voor onze regio, als partners om Nederland mooier te maken. Dus reserveer vast in uw agenda of meldt u aan via Joram van Donk (j.vandonk@8rhk.nl): Woensdagavond 18 mei, vanaf 18.00, in perscentrum Nieuwspoort: het Achterhoeks Lentediner Met vriendelijke groet namens alle 8RHK ambassadeurs, Mark Boumans, voorzitter Regio Achterhoek

1 MEMO_Opzet programma Lentediner.docx

Opzet Lentediner 2022

Van Joram van Donk en Jasmijn van der Graaf

Opzet Lentediner 2022 Op 18 mei organiseren we vanuit het Perscentrum Nieuwspoort Den Haag ons Lentediner 2022. Dat zal dit jaar weer een fysiek evenement zijn. En het is met de 10e editie een waar jubileum en bovendien de laatste keer op de huidige locatie van Nieuwspoort

Thema:

Inhoudelijk ligt het accent tijdens dit Lentediner op de driehoek wonen – arbeidsmarkt – bereikbaarheid, in relatie tot de bijzondere landschappelijke context van de Achterhoek. Gelegen in het midden tussen de Randstad en Duitsland, en centraal tussen grotere universitaire steden in, speelt de Achterhoek een belangrijke rol in de toenemende druk op de woning- en arbeidsmarkt. (NB: we sluiten hierin aan bij de Ruimtelijke Ontwerp Ateliers die we op dit moment door bureau Wing laten uitvoeren).

Doel:

Enerzijds onszelf goed in de kijker spelen voor definitief middelen beschikbaar krijgen RegioExpres. In het verlengde daarvan woondeal en nieuwe Regiodeal. Anderzijds tot nieuwe afspraken komen voor werkbezoeken aan de Achterhoek (en net als afgelopen jaar samen optrekken richting het topstellen van moties en Kamervragen). We illustreren hoe wij met het Achterhoekse DNA en landschap tot oplossingen komen, die vaak niet vooraf zijn ingecalculeerd in de geldstromen vanuit Den Haag.

Verhaal:

Tijdens het diner komt in ieder geval de RegioExpres aan bod, gekoppeld aan een goed verhaal met betrekking tot onze woonagenda. Daarnaast werken we voor het inhoudelijke verhaal aan een aantal innovatieve voorbeelden die worden uitgewerkt in het ruimtelijk ontwerpatelier, zoals de Uuthuuskes, ons deelvervoer in de Achterhoek, onze innovatiehubs en evt. al onze ontwikkelingen als SDG-regio.

Aankleding/overig:

Nieuwspoort zit op het moment van Lentediner nog op de oude locatie aan de Lange Poten. Dat betekent dat Kamerleden een wandeling hebben van 10 minuten vanuit huidige Tweede Kamerlocatie. Idee dat we nu uitwerken: daar een pendel opzetten met onze GAON deelvervoer of de BREKR Ook het verhaal van onze arbeidsmarkt willen we op een bijzondere manier in beeld brengen, door zoveel mogelijk met jonge mensen te werken. Zo zijn we momenteel in gesprek met een jonge prijswinnende kok uit de Achterhoek die eventueel met studenten Horeca van het Graafschap college het hele diner gaat verzorgen. Ook willen wij bij de uitnodiging de beste bonbon van Nederland mee sturen. Gemaakt door de Achterhoekse Marieke ten have, werkzaam bij Wereldbakker Wijnand uit Laren. Ook zij heeft op het Graafschap College gezeten.

Daarnaast denken we aan de kunstenares die alle Silo’s in de Achterhoek heeft beschilderd en de muzikante die ook tijdens de Achterhoek monitor heeft opgetreden. Ook zijn we in gesprek met jonge videomaker voor een aftermovie van het Lentediner.

Deelnemers en save the date

We streven naar 80 tot 90 deelnemers. Aan 13 tot 15 tafels van 6 personen. We proberen daarvan 30 mensen uit Den Haag aan tafel te krijgen. Tweede Kamerleden, bewindspersonen en belangrijke stakeholders vanuit ministeries. De Save the date (bijlage) is 31 maart naar Tweede Kamerleden verzonden (zie bijlage of deze link voor opgemaakte versie: Save the date). Momenteel wordt met de regisseurs van de Thematafels en de projectgroep van het Lentediner zelf een longlist gemaakt voor de genodigden vanuit de Achterhoek. We streven ernaar om half april de officiële uitnodiging uit te sturen. Concept programma: -

17:00 uur Achterhoek aanwezig in Nieuwspoort

-

17:30-18:00 Pendel TK-Nieuwspoort (GAON / Brekr)

-

18.00 uur Ontvangst Kamerleden

-

18.15 uur: amuse (staand in provinciezaal) 18.30 uur: Opening door Mark Boumans

Muziek -

18.45 uur: Voorgerecht 19:00 uur Wet van de gelijkblijvende reistijd (Jan van der Meer) Korte pitches innovatie Achterhoek (nog invullen)

Muziek -

19.20 uur: Hoofdgerecht 19.40 uur Toespraak/vraaggesprek met minister Harbers/De Jonge (verzoek staat uit)

Muziek -

20.00 uur Dessert (staand of buiten in tuin) 20:15 uur: Afsluitende woorden Mark Boumans

Onthulling kunstwerk -

20:30 uur: koffie en napraten 21.00 uur einde

Projectteam: Jasmijn (projectleider, 8RHK), Joram (8RHK), Birkitta (OIJ), Nicky (Winterswijk), Jacqueline (Aalten), Han (Doetinchem) en Bernou (Oost Gelre); Ondersteuning projectcommunicatie: Dorien (8RHK), Anne-Marieke (ZZP, 8RHK)

1 Formatiedocument Regionaal Perspectief.pdf

Regionaal perspectief in het coalitieakkoord! Vanuit 8RHK ambassadeurs wensen wij u veel succes en wijsheid toe bij de vorming van een nieuw college en het schrijven van een coalitieakkoord voor uw gemeente. Met dit document reiken we voor u de belangrijkste thema’s aan vanuit regionaal perspectief, die vanuit onze visie niet mogen ontbreken in uw coalitieakkoord. U kunt dit document benutten als bespreekstuk tijdens de onderhandelingen en als handreiking voor de uiteindelijke tekst van uw akkoord. ‘Regionaal perspectief in het coalitieakkoord’ is in samenwerking opgesteld door de adviseurs lobby en public affairs van 8RHK ambassadeurs en de public affairs adviseurs van de zeven Achterhoekse gemeenten. De adviseur lobby en public affairs van 8RHK ambassadeurs is te allen tijde bereid om tijdens de onderhandelingen dit stuk met de onderhandelaars te bespreken. Neem hiervoor contact op met Joram van Donk ( 06 14 63 74 35, j.vandonk@8rhk.nl)

Algemeen 8RHK ambassadeurs In de Achterhoek geven overheid, ondernemers en maatschappelijke organisaties gezamenlijk sturing aan de ontwikkeling van de regio. Doel is een krachtige regio die snel en besluitvaardig samenwerkt om de Achterhoek (economisch) sterk te houden. Met daarbij een gezamenlijke lobby richting Provincie, Rijk en de EU. Triple helix wordt er samengewerkt aan de Achterhoek Visie 2030 in de Achterhoek Raad, de Achterhoek Board en zes Thematafels. TIP: benut ook de Achterhoek Monitor als instrument voor uw beleid. Het geeft je als gemeente feiten en cijfers die helpen om de juiste keuzes te maken, nu en voor de toekomst.

Thema’s vanuit regionaal perspectief Bereikbaarheid Investeren in bereikbaarheid is de belangrijkste sleutel naar succes om de groeiende krapte op de arbeidsmarkt en de nationale wooncrisis aan te pakken. Het levert een grote bijdrage aan de opgaven waar we in de gemeenten, de Achterhoek en heel Nederland voor staan. Daarom blijven we ons inzetten voor de RegioExpres en de verbreding en opwaardering van de N18. RegioExpres: Met ongeveer 21.000 reizigers per dag is de spoorverbinding Arnhem-Doetinchem-Winterswijk één van de drukste regionale spoorlijnen van Nederland en de ruggengraat van het openbaar vervoer in de Achterhoek en Liemers. Het verbeteren van de spoorlijn zorgt voor een snelle, duurzame en toekomstbestendige verbinding tussen de Randstad en de Gelderse regio’s voor een aantrekkelijkere woon-, werk- en leefomgeving. Investeren in de RegioExpres leidt tot een grote tijdwinst in het reizigersvervoer tussen Achterhoek, Arnhem-Nijmegen en de Randstad. 20 minuten die het zoekgebied voor werk en woning voor inwoners van Nederland vergroten. De N18: is onderdeel van het hoofdwegennet en daarmee belangrijk voor een goede ontsluiting van OostNederland. De weg is een belangrijke verbinding tussen de A12/A18 en de A1 in Enschede. Niet alleen voor de Achterhoek, maar ook voor de regio’s Twente en Arnhem-Nijmegen.

De N18 verbindt deze regio’s met de Achterhoekse bedrijven en inwoners en zorgt daarnaast voor betere aansluiting op de economische centra in de regio’s Arnhem-Nijmegen en Twente en de hogescholen en universiteiten die zich daar bevinden. De opwaardering van de N18 zorgt voor betere doorstroming en een veiliger weg om op te rijden dan wel over te steken.

Contact: Joram van Donk, +31 614 63 74 35 • j.vandonk@8rhk.nl

Tekstsuggestie coalitieakkoord: Wij zetten in regionale samenwerking vol in op de komst van de RegioExpres en opwaardering van de N18. Bereikbaarheid speelt een cruciale rol in onze opgaven rondom de woning- en arbeidsmarkt. Noordelijke aftakking Betuweroute: De komende periode loopt een proces met betrekking tot een onderzoek naar nut en noodzaak voor een eventuele noordelijke aftakking van de Betuweroute. 1 van de 5 tracés die vervolgens nader onderzocht zouden kunnen worden loopt dwars door de Achterhoek. Wij zien voor onze regio geen enkele toegevoegde waarde voor een noordelijke aftakking van de Betuweroute; er is in de Achterhoekse gemeenten geen draagvlak voor een goederenspoorlijn dwars door de regio. Dit blijkt ook uit een motie die unaniem door de Achterhoek Raad is aangenomen. Tekstsuggestie coalitieakkoord: Tot nu toe is geen nut en noodzaak aangetoond voor het investeren in een noordelijke aftakking van de Betuweroute. Wij hechten er groot belang aan dat in een onderzoek naar nut en noodzaak het juiste proces wordt gevolgd. Dat laat onverlet dat wij voor onze regio geen enkele toegevoegde waarde zien voor een noordelijke aftakking van de Betuweroute.

Wonen De Achterhoekse bevolking neemt toe door migratie. Meer mensen verhuizen naar de Achterhoek dan er vertrekken. Dat is een positieve ontwikkeling. Niet alleen zorgen deze nieuwkomers voor ‘vers bloed’, maar het zijn vaak ook potentiële nieuwe arbeidskrachten. Zeker sinds de coronapandemie is de Achterhoek steeds meer in beeld als een aantrekkelijke regio om te wonen en te werken, vanwege de rust en ruimte die steeds meer gewaardeerd wordt door hybride en thuiswerken. Daarnaast speelt ook onze landelijke campagne Onverwachte Hoek een rol in het aantrekken van nieuwe inwoners. Op het gebied van wonen zien we twee grote opgaven waarbij een regionale afstemming en 3O-samenwerking van essentieel belang zijn. Dat gaat enerzijds om het verlichten van de huidige druk op de woningmarkt door planontwikkeling en bouw van huur- en koopwoningen voor groepen waar de nood het hoogst is. Anderzijds op het transformeren van bestaande woningen, om deze duurzamer en levensloopbestendig te maken en zo mogelijk gebruiksfuncties te geven. Op het gebied van versnelling van woningbouw, flexwonen, circulair bouwen en transformatie bestaande woningvoorraad is een regionale, integrale woonpropositie kansrijk, waarbij de verbinding tussen stad en land belangrijk is. TIP: benut de regionale Woon- en Vastgoedmonitor als instrument voor uw beleid.

Het geeft je als gemeente feiten en cijfers die helpen om de juiste keuzes te maken, nu en voor de toekomst. Tekstsuggestie coalitieakkoord: Wij werken regionaal samen aan een verantwoorde en adaptieve planning van woningbouw. We zetten in op versnelling van woningbouw, flexwonen, duurzaam bouwen en het toekomstbestendig maken van de bestaande woningvoorraad.

Onderwijs en arbeidsmarkt De Achterhoek zet zich in om het toekomstige tekort aan werknemers integraal aan te pakken. De Achterhoek onderzoekt de mogelijkheden voor een sector- of regio-overstijgende aanpak voor de arbeidsmarkt, zeker omdat de behoefte aan personeel in de maakindustrie, techniek en zorg de komende jaren alleen maar groter zal worden. Dit sluit aan bij de werkwijze van het Grensland College Graafschap College en Iselinge, waarbij onderwijsinstellingen en regionale werkgevers (grensoverschrijdend) onderwijs aanbieden, gericht op deze behoeften. Verbinding met de arbeidsmarktregio Arnhem/Nijmegen belangrijk voor zowel werkende mensen als stagiairs en afstudeerders. Met SmartHub, waarbij 170 werkgevers aangesloten zijn, heeft de Achterhoek een unieke vacatureportal met tal van stageopdrachten en mogelijkheden voor jongeren om hun bedrijf in de Achterhoek te starten. Door jongeren binnen de Achterhoek beter perspectief en aansluiting op de arbeidsmarkt te bieden en door meer mensen vanuit heel Nederland een aantrekkelijke toekomst in de Achterhoek te bieden (ook via onze campagne Onverwachte Hoek) werken we aan het oplossen van toekomstige tekorten.

Contact: Joram van Donk, +31 614 63 74 35 • j.vandonk@8rhk.nl

We hebben in de Achterhoek extreme arbeidsmarkttekorten (zeker binnen de sectoren techniek en zorg) en tegelijkertijd een hele grote groep onbenut arbeidspotentieel dat nu niet deelneemt aan de arbeidsmarkt. We zetten in op het inzichtelijk maken van deze groep. We werken aan bewustwording bij ondernemers (mkb) voor een Leven Lang Ontwikkelen. Het fonds Op IJver is al een heel mooi voorbeeld hoeveel mensen belangstelling hebben om geschoold te worden richting kansrijke beroepen. Tekstsuggestie coalitieakkoord: Wij zetten regionaal in op een betere verbinding tussen verschillende arbeidsmarktregio’s. Daarnaast werken wij in regionale samenwerking aan het inzichtelijk maken en bereiken van de groep verborgen arbeidspotentieel en een Leven Lang Ontwikkelen. Met name gericht op banen in de sectoren techniek en zorg.

Innovatieve maakindustrie en MKB Oost-Nederland heeft het karakter van een toegepaste kennis- en kunde-economie met een aantal specifieke onderzoekspecialisaties. Deze liggen op het snijvlak van gezondheid & gezondheidszorg, duurzame voeding en complexe materialen & productie. In de Achterhoek stimuleren we actief dwarsverbanden (‘crossovers’) tussen bedrijven, zowel in het grootbedrijf als in het MKB, en tussen sectoren. Ons innovatieve vermogen in de Achterhoek is daarmee sterk, we staan in de top drie van Nederlandse regio’s voor wat betreft het aantal octrooien. We hebben zeer sterke clusters in de maakindustrie en de agro-food, met de krachtige familiebedrijven. Door de veranderende samenleving staan we in de Achterhoek voor de uitdaging om met minder mensen hetzelfde werk te doen. Om dit te bereiken zullen we digitalisering en nieuwe technologieën moeten omarmen. Van oudsher is ons Achterhoek netwerk gericht op naoberschap, maar we laten tegelijk zien met onze mondiaal werkende industriële bedrijven (zoals Nedap, Reiger Suspension en Royal Pas Reform) dat ‘global’ en ‘local’ heel goed samengaan. Op het gebied van digital shoring, via bijvoorbeeld 3D metaal printen is de Achterhoek koploper in Nederland en liggen er kansen voor verduurzaming en digitalisering.

Tekstsuggestie coalitieakkoord: We zetten in regionale samenwerking verder in op onze innovatieve maakindustrie, mkb en familiebedrijven. Zowel als vestigingsklimaat voor nieuwe bedrijven als het behoud van de sterke wortels van de vele familiebedrijven die de Achterhoek rijk is.

Op weg naar een schone regio Circulariteit heeft sinds een aantal jaar een belangrijke plek gekregen en wordt gezien als een verbindende factor voor meerdere maatschappelijke opgaven, zoals klimaat, milieu en natuurlijk grondstoffen. Voor een circulaire economie is het van belang dat we vooral hernieuwbare producten gebruiken. Voor de energietransitie werken we hard aan duurzame opwekking van energie uit zon en wind. Om de duurzaam opgewekte energie ook maximaal te benutten werken we aan nieuwe oplossingen om energie op te slaan en lokaal te benutten. Lokaal benutten van grondstoffen doen we ook voor bouwmaterialen. We werken aan het toepassen van biobased materialen om onze woningen en vastgoed te verduurzamen en daarmee een uitstekend werk-, leer-, woon- en leefklimaat. Een belangrijk thema voor circulaire economie is Agro food. De gevolgen van klimaatverandering, het broeikaseffect, afname van biodiversiteit en een toename van extreem weer stellen de landbouwers voor grote opgaven. Er is daarom een transitie in de landbouw nodig. Het is onze ambitie om in 2030 als de Achterhoek koploper in kringlooplandbouw te zijn. De regio heeft zich inmiddels ontpopt als experimenteerregio met innovaties in mestverwerking, monitoring van emissies en gericht op toekomstbestendig boeren.

Daarmee werken we aan oplossingen voor maatschappelijke opgaven zoals stikstof, verdroging, bodemkwaliteit en biodiversiteit. In onze regio, voor de rest van Nederland en daarbuiten. TIP: De opgaven in het landelijk gebied zijn urgent en groot. Naast de transitie naar kringlooplandbouw liggen er ook opgaven voor natuurherstel, stikstof, droogte, opwekking duurzame energie, wonen en werken die moeten gaan passen in de beperkte ruimte. De grote uitdaging is opgaven in samenhang af te wegen en de

Contact: Joram van Donk, +31 614 63 74 35 • j.vandonk@8rhk.nl

identiteit en kwaliteit van het gebied centraal te stellen. Kies daarom bij de samenstelling van het college voor een wethouder Landelijk gebied. Tekstsuggestie coalitieakkoord: wij zetten in regionale samenwerking in op een circulaire economie voor de transitie naar kringlooplandbouw, verduurzaming van woningen en duurzame energievoorziening, waarmee we bijdragen aan oplossingen voor opgaven rondom CO2, stikstof, droogte en biodiversiteit.

Gezondheid Samenwerken over domeinen en gemeentegrenzen heen is een voorwaarde om de grote vraagstukken in de zorg op te kunnen lossen. Dat betekent niet slechts de focus op zorg, maar veel meer aandacht en middelen richten op gezondheid. Door in de regio gezamenlijk met gemeenten, zorgverzekeraars, zorgpartijen, onderwijs, werkgevers en inwoners anders te organiseren, is het mogelijk om meer focus te krijgen op meer gezondheid voor alle inwoners. Door te investeren op preventie kunnen we kosten verderop in de keten voorkomen. Dit vraagt ook voor gemeenten - als financier en uitvoerder van zorg en ondersteuning, en als beleidsmaker voor wonen en participatie - meedenken en meedoen vanaf het begin. Tekstsuggestie coalitieakkoord: Wij zetten in regionale samenwerking in op de transitie van zorg naar gezondheid via de experimenteerregio Achterhoek Gezond.

Rode draad Brede welvaart en Sustainable Development Goals (SDG’s) Brede welvaart is een begrip om aan te geven dat economische groei alleen onvoldoende is om onze toekomstige manier van leven vorm te geven. Landelijk en regionaal wordt brede welvaart steeds vaker aan de sustainable development goals (SDG’s) gekoppeld. Achterhoek is de eerste SDG-regio in Nederland en heeft de ambitie om met gemeenten, bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld op dit gebied een voorbeeldrol te pakken in Nederland. De SDG’s dienen als kompas voor mondiale en lokale uitdagingen op een groot aantal thema’s. Dit richtinggevende karakter maakt dat elke gemeente op het gebied van SDG’s stappen kan zetten die passend zijn bij de mogelijkheden van de eigen organisatie. Van het verbinden met de interne organisatieprocessen, het gebruik ervan in coalitieakkoord, begroting en beleid tot kiezen voor afzonderlijke projecten, events of samenwerkingsverbanden. Verder lezen: Verkiezingsspecial 'Brede welvaart en SDG’s'. TIP 1: Gebruik de SDG’s als rode draad in uw coalitiegeakkoord. Benut hiervoor de handreiking van de VNG voor toepassing van de sustainable development goals in gemeentelijk beleid. TIP 2: Gebruik ook de grensoverschrijdende en euregionale samenwerking in uw coalitieakkoord.

De Achterhoek vormt een belangrijk onderdeel van de ruimtelijk-economische structuur van Oost-Nederland en uw gemeente is daarbij een verbindende schakel bij intensieve verbindingen tussen Nederland en Duitsland. Tekstsuggestie coalitieakkoord (wanneer niet voor rode draad wordt gekozen): Wij onderzoeken in samenwerking met SDG-regio Achterhoek de mogelijkheden waarop wij als gemeente aan de slag kunnen met de Sustainable Development Goals.

Contact: Joram van Donk, +31 614 63 74 35 • j.vandonk@8rhk.nl

1 PRESENTATIE_VNG_noordelijke_aftakking_Betuweroute.pdf

Noordelijke aftakking Betuweroute: waar komen we vandaan (1)

TOEKOMSTBEELD OV2040: 1. Prognose (van voor covid19): toename personenvervoer 2. Wens/ambitie havens/goederensector: groei goederenvervoer concurrentiepositie tov Duitsland versterken

Va n u i t d e z e g e d a c h t e : k n e l p u n t t o e k o m s t Actie -> Nut en noodzaak onderzoek

Noordelijke aftakking Betuweroute: Waar komen we vandaan (2)

OKTOBER 2021: opdrachtverlening nut en noodzaak studie (zogenaamde OAO-notitie) N O V E M B E R 2 0 2 1 : m o t i e Tw e e d e K a m e r ( o n d e r z o e k noordtakvarianten) D E C E M B E R 2 0 2 1 : r e g i o ’ s b e t r o k k e n ( Tw e n t e / A’ h o e k / A - N ) DECEMBER 21-FEBRUARI 22: kritiek vanuit regio’s op concept

Noordelijke aftakking Betuweroute: Wat is onze kritiek (1) Uitgangspunt studie is (was) eerder bewijs verzamelen voor nut en noodzaak dan onafhankelijk onderzoek (notitie niet neutraal) Ve e l i n h o u d e l i j k e p e r s p e c t i e v e n o n t b r e k e n : Gevolgen oost-Nederland Perspectief vanuit Duitsland (en Europa) Klimaat/natuur/leefomgeving versus groei Haven Derde spoor Emmerich Oberhausen niet meegenomen

Noordelijke aftakking Betuweroute: Wat is onze kritiek (2) Er wordt nu al naar traces geredeneerd. Afspraak is harde knip tussen nut & noodzaak en eventuele trace studies. De 5 zogenaamde routes worden daarmee op ‘ nimby’ wijze tegen elkaar uitgespeeld. Overlast bestaand spoor evident en een A18/N18 variant bestaat niet! Huidige speculaties al ziekmakend -> Stas geschrokken van gevolgen die alleen al ‘onderzoek’ veroorzaakt bij inwoners (slapeloosheid, ziek, waardedalingen huizen)

Noordelijke aftakking Betuweroute:

Noordelijke aftakking Betuweroute: Waar naartoe (1) 3 1 M A A R T: g e p l a n d e v a s t s t e l l i n g O A O - n o t i t i e i n T B O V 2 0 4 0 APRIL-JUNI: voor advies aan ministerie langs verschillende bestuurlijke spoortafels Q3: besluit staatssecretaris of en hoe onderzoek naar nut en noodzaak wordt voortgezet. G R O V E S C H E T S T O E K O M S T B I J G R O E N L I C H T: 2022-2024 verder nut & noodzaak onderzoek 2025-2035 als nut & noodzaak wordt aangetoond: tracé studies 2035-2050 als voor een spoor tracé wordt gekozen: opwaardering bestaand of aanleg nieuw tracé.

Noordelijke aftakking Betuweroute: Waar naartoe (2)

Staatssecretaris noemt het reële kans dat noordelijke aftakking Betuweroute er niet komt. B e d r i j f s l e v e n , LT O , n a t u u r o r g a n i s a t i e s e n b e l a n g e n g r o e p e n v e r z e t t e n zich. Ook politiek is er nu eenduidig geluid vanuit Gelderland (en Overijssel) nodig In de huidige tijd (klimaat, geopolitiek) past geen ongeremde groei van havens alleen om economische concurrentiepositie. Het is aan alle partijen in Oost Nederland om zich uit te spreken tegen nut en noodzaak. En voor terugdringen gebruik huidig spoor te gaan ipv problemen verplaatsen.

3 Voorstel Sturen in het landelijke gebied 1 Voorstel Sturen in het landelijk gebied.docx

ALGEMEEN BESTUUR

Vergadering d.d.

: 20 april 2022

Agendapunt

:3

Onderwerp

: Voorstel Sturen in het landelijk gebied

Portefeuillehouder

: De heer O. van Dijk

Voorstel 1. Instemmen met een bijdrage van 180.000 euro voor 1 jaar voor personele inzet en werkbudget om voortgang te kunnen boeken voor de uitwerking en uitvoering van het voorstel Sturen in het landelijk gebied; te dekken uit het Investeringsfonds. Voor vervolg zetten we in op koppelen met doelen en middelen uit het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Toelichting Vanuit de evaluatie van de Achterhoekse regionale samenwerking is een aanbeveling gedaan om te verkennen of het thema natuur en ecologie (en daarmee vitaal platteland, droogte, stikstof) verbonden moet worden aan de Achterhoekse samenwerking en agenda. Het bijgevoegde voorstel is het resultaat van deze verkenning op inhoud en structuur. De opgaven in het landelijk gebied zijn groot, urgent en divers en spelen zich af in een complex speelveld op verschillende schaalniveaus. Een gebiedsgerichte en geïntegreerde aanpak ligt daarbij voor de hand. Zowel op nationaal als provinciaal niveau wordt gewerkt aan de transitie van het landelijk gebied en er komt een grote investeringsimpuls voor het landelijk gebied, ook om bestaande doelstellingen zoals verwoord in het Klimaatakkoord, Kaderrichtlijn (KRW) Water en Vogel- en Habitatrichtlijn(VHR) te gaan realiseren (onder andere Nationaal Programma Landelijk Gebied).

In de Achterhoek is de integrale aanpak van de verschillende opgaven in het landelijk gebied op regionaal niveau versnipperd en er is een stevig regionaal antwoord nodig om deze opgaven te verbinden met de doelstellingen op bovenregionaal niveau. Er is een ‘regionaal schakelpunt’ nodig die samenhang en verbinding gaat organiseren tussen sectorale programma’s, gebiedsaanpakken, organisaties en processen. Op lokaal niveau wordt gewerkt aan omgevingsvisies en gebiedsprocessen maar deze zijn op regionaal niveau onvoldoende verbonden en krijgen daarmee te weinig richting. Uitgangspunt bij deze richting is de kwaliteit en identiteit van de regio. Het voorstel is om een proces van twee jaar met 3 parallelle samenhangende sporen in te zetten. De drie sporen zijn: 1 Agenda landelijk gebied opstellen, met als eerste stap een gezamenlijk toekomstperspectief, inclusief de stad-land relatie. 2 Sturing door een Regiekamer landelijk gebied 3 Uitvoeringskracht vormgeven. Regiekamer landelijk gebied De Regiekamer is verbonden met de 8RHK ambassadeurs maar valt niet onder de 8RHK ambassadeurs en heeft daarmee een andere status en karakter dan de bestaande zes thematafels. De verbinding krijgt vorm door het faciliteren van de Regiekamer, de verbinding met de ruimtelijk-economische agenda en de deelname van Boardleden in de Regiekamer.

Vervolgproces • Tussenfase met als doel om de Regiekamer landelijk gebied verder uit te werken, en tegelijkertijd een ambtelijk Regieteam vorm te geven. • September 2022: opgave landelijk gebied opgenomen in Herijking Achterhoek Visie 2030 (t.b.v. besluitvorming in de Achterhoek Raad).

• • •

Bestuurlijke afspraken: provincie en rijk over bovenregionale ruimteverdeling van opgaven 2022/2023. Medio 2023: gebiedsplannen NPLG gereed (provincie). Uiterlijk maart 2024: evalueren Regiekamer landelijk gebied, met een tussenevaluatie na 1 jaar.

Financiën Voor het maken van een 'gebiedsplan’ voor het NPLG en de financiering ervan zal het Rijk met de provincie afspraken maken. De inzet van de Regiekamer is om de opgaven voor de Achterhoek voor het landelijk gebied goed in beeld te brengen en te koppelen aan de doelen en middelen uit het NPLG en andere landelijke programma’s. Zo lang deze zaken nog niet voldoende helder of beschikbaar zijn, stellen we voor om de eerste kosten uit het Investeringsfonds te dekken. 1. Faciliteren Regiekamer en Regieteam landelijk gebied vanuit de 8RHK ambassadeurs. We verwachten eveneens een sterke inzet van provincie, waterschap, en gemeenten (en rijk) in de Regiekamer en Regieteam. Gezien het hoge tempo en de urgentie schatten we in dat 1,3 fte (kwartiermaker en ondersteuning) nodig is, om te starten voor een jaar (1 april 2022 - 1 april 2023). Inschatting: 130.000,- euro voor 1 jaar. 2. Budget om voortgang te kunnen boeken. Het gaat om het verder in beeld brengen van opgaven, het werken aan een perspectief voor het landelijk gebied (dit kan eventueel een vervolg zijn op het ruimtelijk ontwerpatelier dat vanuit de Omgevingsagenda-Oost wordt georganiseerd in Q1 en Q2 2022). Uiteraard wordt zo veel mogelijk verbinding gezocht met bestaande netwerken en budgetten. Inschatting: 50.000,- euro voor 1 jaar. Totaal: 180.000,- euro van 1 april 2022 tot 1 april 2023. Procedure:

Vervolgactie:

Bijlagen:

Consequenties:

DB d.d.:

communicatie:

Meegezonden:

Financieel:

Achterhoek Board

Mededeling beslissing

Ter inzage:

Personeel:

d.d.: 10 maart 2022

aan:

Plaats van inzage:

Nadere informatie bij: Marijn Hofstee

Tel.nr.: 06 27329643

1 Voorstel Sturing landelijk gebied.pdf

Sturing in het landelijk gebied Achterhoek 10 maart 2020

1

Inhoud

1

Inleiding

3

2

Essentie opgaven

4

3

Wat staat de Achterhoek te doen?

6

4

Anders besturen

6

5

Sturing in landelijk gebied 5.1 Agenda voor het landelijk gebied opstellen 5.2 Organisatie vormgeven 5.3 Uitvoering vormgeven

7 7 8 10

6

Voorstel en vervolgproces 6.1 Voorstel sturing landelijk gebied 6.2 Vervolgproces 6.3 Financiën

12 12 13 14

Bijlagen: 1. Overzicht betrokken personen en stuur- en werkgroepen bij de totstandkoming van dit voorstel 2. Uitgangspunten samenwerking 8RHK ambassadeurs 3. Overzicht trajecten: een korte analyse

2

1

Inleiding

Aanleiding In de evaluatie van de regionale samenwerking van de 8RHK ambassadeurs uitgevoerd door Berenschot en RuG zijn meerdere aanbevelingen opgenomen. Een van de aanbevelingen gaat over de verbinding met het thema ‘natuur’. De exacte tekst uit het aanbevelingsrapport: Behoudt de huidige scope van de samenwerking en overweeg de verbinding met het thema ‘natuur’. Wij vinden de huidige scope van de samenwerking verstandig. Wij vinden het niet verstandig om alle opgaven in de Achterhoek in de samenwerking onder te brengen. Dat zal namelijk ten koste gaan van focus en het draagvlak gaan eroderen. Wij bevelen wel aan te overwegen of meer verbinding met het thema ‘natuur en ecologie’ een plek moet krijgen in de samenwerking, omdat dit thema sterk samenhangt met de opgaven op het gebied van economie, wonen en mobiliteit. Ook bevelen we dit aan omdat relatief veel gesprekspartners dat verstandig zouden vinden, al zijn er ook tegenstanders. Onder deze noemer vallen thema’s als vitaal platteland, droogte en stikstof. Deze verbinding zou via een aparte tafel kunnen, maar het is ook goed mogelijk om meer expliciete verbinding te maken met andere samenwerkingen waarbinnen aan dit thema gewerkt wordt. De huidige afspraken (denk bijvoorbeeld aan de RES) maken dat tweede wellicht meer realistisch.

Dit eist een nadere verkenning op inhoud en structuur, voordat een goede discussie gevoerd kan worden over of én hoe dit thema een plek krijgt.

Het verkennen van de verbinding voor thema’s als natuur en ecologie is niet los te zien van de andere opgaven in het landelijk gebied die moeten leiden tot een toekomstbestendig vitaal platteland. Een verkenning naar mogelijke verbindingen van 8RHK ambassadeurs met de thema’s natuur en ecologie vraagt ook een verkenning van de overige opgaven die ons te doen staan in het landelijk gebied. Andere aanleidingen: • De thematafel Circulaire economie & energietransitie heeft in de evaluatie aangegeven dat de breedte van de onderwerpen op de tafel te groot en te veel is. • Opgaven als droogte en stikstof zijn steeds urgenter geworden. • Sterke behoefte vanuit de Achterhoek om een eigen toekomstverhaal voor het landelijk gebied te maken. • De Achterhoek heeft met rijk, provincie en waterschap afspraken gemaakt over het opstellen van een agenda landelijk gebied en deze te verbinden met ruimtelijk-economische opgaven in de Omgevingsagenda-Oost (Addendum Achterhoek).

Opdracht Deze aanleidingen maken dat er gevraagd is om een verkenning te maken op inhoud en structuur om af te kunnen wegen of een verbinding met de agenda van de Achterhoek Ambassadeurs moet worden gemaakt en zo ja, welke vorm kan dit hebben? Uitvoering en bestuurlijke begeleiding De verkenning en ontwikkeling van voorliggend voorstel is uitgevoerd door 8RHK ambassadeurs in samenwerking met de IBP-werkgroep Vitaal Platteland (gemeenten, regio, provincie, waterschap en rijk). Bestuurlijk is deze opdracht begeleid door het ‘Bestuurlijk trekkersoverleg regionale opgaven’ en heeft het ‘Bestuurlijk Overleg Landelijk Gebied’ een actieve bijdrage geleverd. In bijlage 1 zijn de betrokken personen en gremia benoemd. Leeswijzer Dit voorstel gaat in op opgaven en mogelijke sturing in het landelijk gebied. Allereerst is de essentie van de opgaven benoemd (2). We gaan in op wat ons te doen staat (3) en anders besturen (4). In hoofdstuk 5 is een aanpak langs 3 parallelle sporen beschreven en daarna is een voorstel geformuleerd voor de aanpak van de opgaven in het landelijk gebied op regionaal niveau, evenals het vervolgproces (6). 3

2

Essentie opgaven landelijk gebied

Ruimtelijke transitie Klimaatverandering en klimaatadaptatie, energietransitie, herstel biodiversiteit, landbouwtransitie, verlagen stikstofdepositie, meer weersextremen (wateroverlast en droogte), een woningbouwopgave, innovatie van de economie en behoud en versterking van de kwaliteit van het landschap zijn belangrijke opgaven die samenkomen in de beperkte ruimte in het buitengebied. Ter illustratie: landelijk is een inschatting gemaakt van de ruimtevraag in Nederland tot 2030 (uit IBO-RO 2021). Verwachte ruimtevraag tot 2030 in Nederland

Maatschappelijke transitie De impact van de opgaven is groot. Daarmee is het niet alleen een ruimtelijk vraagstuk (kwaliteit van de leefomgeving), maar ook een maatschappelijke transitie. Het gaat invloed hebben op de leefbaarheid en de sociale samenhang in gemeenschappen. Naast de maximale gebruikswaarde van een gebied, worden belevings- en toekomstwaarde minstens zo belangrijk. Complex speelveld: verschillende schaalniveaus De opgaven in het landelijk gebied spelen zich af op verschillende schaalniveaus. Deze schaalniveaus lopen nu vaak door elkaar waardoor verwarring ontstaat. We zien op hoofdlijnen drie schaalniveaus. Gebiedsniveau/lokaal Er zijn op lokaal niveau en gebiedsniveau talloze mooie projecten en gebiedsprocessen. Deze gebiedsprocessen hebben een eigen structuur, grote betrokkenheid van inwoners, ondernemers, boeren en andere betrokkenen en in deze gebiedsprocessen spelen gemeenten een belangrijke rol. Er is in deze gebieden en processen behoefte aan een sterk toekomstperspectief: een verhaal dat houvast biedt, dat input en ervaringen vanuit verschillende gebieden verbindt en daar op voortbouwt.

4

Europese verplich ngen H en limaatakkoor d

ijk en rovincie oers

ectorale programma s

aterschap

chterhoek als geheel

ebieds proces

Bovenregionale na onale niveau

ebieds proces

egionale niveau

ebiedsniveau lokaal

Regionale schaalniveau: Achterhoek als geheel Op het niveau van de Achterhoek als geheel ligt een lacune op het thema landelijk gebied. Er zijn op dit moment meerdere groepen bezig met een bepaald onderwerp in het landelijk gebied en onderlinge verbinding en samenhang ontbreekt. Ook tussen verschillende schaalniveaus is de verbinding nog te beperkt. Bovenregionale schaalniveau Landelijk is veel gaande. Het nieuwe kabinetsbeleid dat onder meer vorm krijgt in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG), gaat meer kaderstellend sturen op de internationale verplichtingen. In het NPLG zijn biodiversiteit (VHR), waterkwaliteit (KRW), klimaatmaatregelen (mitigatie en adaptatie) en stikstof (uitstoot en depositie) belangrijke onderwerpen. qua natuur/stikstof, klimaat en water. De departementen werken momenteel toe naar meer integrale sturing en het waar mogelijk meekoppelen van (ruimtelijke) opgaven. Provincies maken in het beoogde NPLG gebiedsafspraken met het rijk en worden onder meer verantwoordelijk voor de bovenregionale verdeling van deze Europese en nationale verplichtingen over de regio’s. De internationale en nationale opgaven zullen – zowel binnen als buiten het NPLG – van grote invloed zijn op de ontwikkelingen in het landelijk gebied van de Achterhoek. Sectorale programma’s Tegelijkertijd lopen op verschillende schaalniveaus sectorale programma’s.

Een voorbeeld is de Alliantie Droogte voor de Achterhoek, waarin 10 gemeenten, provincie en waterschap samenwerken. Dus: essentie 1. Ruimtelijke transitie: veel opgaven in een beperkte ruimte. 2. Er is behoefte aan een samenhangend, verbindend en wenkend toekomstperspectief voor het landelijk gebied van de Achterhoek. 3. Sterke behoefte in de regio om samen richting en vorm te geven aan het landelijk gebied met als doel onze regio te laten groeien in kwaliteit. 4. Maatschappelijke transitie: leefbaarheid en sociale cohesie zijn belangrijke aandachtspunten in de ruimtelijke transitie (‘het gaat over mensen’) 5. Complex speelveld op verschillende schaalniveaus. Het niveau van de regio wordt gezien als een belangrijk schaalniveau voor de opgaven in het landelijk gebied. De kunst is bottom-up en topdown te combineren. 5

3

Wat staat ons te doen?

Uit alle gesprekken, bijeenkomsten en rapporten is de kern: wat staat de Achterhoek te doen in het landelijk gebied? Er is een stevig, regionaal antwoord nodig door: 1 Ontwikkelen verbindend en wenkend toekomstperspectief voor het landelijk gebied. 2 Samenhang en verbinding organiseren tussen de processen programma’s opgaven en organisaties (interbestuurlijk). 3 rganiseren van een ‘schakelpunt’ of ‘knooppunt’ tussen de verschillende schaalniveaus in het huidige netwerk. 4 Inzetten op geïntegreerde en gebiedsgerichte sturing waar nodig en sectoraal waar dat kan. 5 Versnippering in de sturing op het landelijk gebied binnen de Achterhoek verminderen. 6 Uitvoeringskracht vergroten en versterken op alle schaalniveaus.

4

‘A

s

t

’

Gebiedsgericht, regionaal, geïntegreerd en interbestuurlijk zijn de woorden die passen bij de aanpak voor de opgaven in het landelijk gebied. • Gebiedsgericht omdat opgaven en maatregelen op het niveau van het gebied samenkomen en om samenhang en uitvoerbaarheid vragen. Ook zullen maatregelen verschillend zijn, want ieder gebied is anders qua omgevingsfactoren, landschappelijke kwaliteit maar ook qua identiteit en cultuur, ofwel een eigen DNA. • Het regionale schaalniveau is daarmee het schaalniveau waarop de opgaven samenkomen en op welk niveau geschakeld moet worden tussen de verschillende schaalniveaus. Op het niveau van de regio is een afweging mogelijk qua prioritering en samenhang en haalbaarheid. • Geïntegreerd is noodzakelijk omdat sectorale opgaven elkaar zodanig raken dat niet alles meer kan. Er zijn integrerende oplossingen en perspectieven nodig, maar ook afwegingen en keuzes. • Interbestuurlijk, met vier overheden samen één overheid vormen. Het IBP-Vitaal Platteland heeft daarvoor de basis gelegd en interbestuurlijk werken zal naar de next level getild moeten worden. Alleen gezamenlijk kunnen we de doelstellingen halen. Volgens Geert Teisman, hoogleraar Bestuurskunde, zijn de volgende punten nodig om de bestuurskracht in het landelijk gebied te versterken: - Ketens en netwerken zijn het nieuwe organiserende principe en niet de begrenzing van eigen organisaties.

- Snel heen-en-weer kunnen bewegen tussen de verschillende schaalniveaus. - Er bestaat niet één beste, objectieve samenwerking. Een samenwerking moet passen bij de Achterhoek. - De kracht is te vinden op de grenzen van organisaties en daar is een extra inspanning (lees: tijd en capaciteit) voor nodig om effectief te kunnen samenwerken. In de praktijk is een nieuwe ‘integrerende tafel’ landelijk gebied op regionaal niveau nodig. Deze integrerende tafel vormt een knooppunt in een dynamisch netwerk waar processen, opgaven, partijen en organisaties bij elkaar komen. De tafel heeft tot doel samenhang te organiseren, blinde vlekken te signaleren sectorale programma’s bij elkaar te brengen en verbindingen te leggen met gebiedsprocessen en gemeentelijke omgevingsvisies. Een ander doel is een belangrijk schakelpunt vormen tussen de identiteit en dynamiek van de Achterhoek (gemeenten, gebiedspartijen, inwoners, etc.) en bovenregionale doelen (rijk, provincie en waterschap).

6

5

Sturing in het landelijk gebied

Dit hoofdstuk beschrijft een aanpak landelijk gebied voor de komende twee jaar met drie parallelle samenhangende sporen. We praten in het landelijk gebied over grote opgaven en een aanpak die sterk dynamisch is en snel verandert. Enerzijds zal de komende jaren meer duidelijk worden over de omvang van diverse sectorale opgaven voor de Achterhoek en bijvoorbeeld sturing vanuit het NPLG. Tegelijkertijd is de realiteit dat de ontwikkelingen in het landelijk gebieden altijd in verandering zullen blijven. Zoals de heer Teisman, hoogleraar Bestuurskunde, benoemt: ‘de opgave is zo complex en over de grenzen van bestaande organisaties heen dat veel meer een beweging nodig is die gaandeweg de oplossingen vindt en ontwikkelt’. Dit hoofdstuk doet een voorstel voor een verdere ontwikkeling van deze beweging in de richting van een mooi, vitaal en toekomstbestendig landelijk gebied in de Achterhoek. Het gaat daarbij om drie parallelle, met elkaar samenhangende, sporen voor de komende twee jaar: 1 2 3